Niekt\u00f3rzy neguj\u0105 pobyt Piotra w Rzymie.<\/p>\n
NT nie neguje obecno\u015bci Piotra w stolicy cesarstwa. Bezpo\u015brednim biblijnym potwierdzeniem obecno\u015bci Piotra w Rzymie s\u0105 jego w\u0142asne s\u0142owa z 1P 5:13, kt\u00f3re zawieraj\u0105 pozdrowienia od ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty rzymskiej skupionej wok\u00f3\u0142 jego osoby: \u201ePozdrawia was ta, kt\u00f3ra jest w Babilonie<\/strong> razem z wami wybrana, oraz Marek \u2013 m\u00f3j syn\u201d (por. Dz 12:17 i pkt 19.3.). Z innych miejsc NT wiemy, \u017ce wspomniany Marek przebywa\u0142 pewien czas w Rzymie<\/strong> wraz z Paw\u0142em (Kol 4:10, 2Tm 4:11, Flm 23n.). Tam te\u017c zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z Piotrem, pod kt\u00f3rego okiem napisa\u0142 Ewangeli\u0119 (1P 5:13). Czemu Piotr i Jan nazwali Rzym \u201eBabilonem\u201d? Ot\u00f3\u017c z powodu panuj\u0105cego w nim ba\u0142wochwalstwa, zepsucia i ch\u0119ci panowania nad ca\u0142ym \u015bwiatem oraz ze wzgl\u0119du na identyczn\u0105 sytuacj\u0119 ludu Bo\u017cego \u017cyj\u0105cego w tych miastach w\u015br\u00f3d pogan. M\u0142ody Ko\u015bci\u00f3\u0142 do\u015bwiadcza\u0142 tego samego w Rzymie, czego w przesz\u0142o\u015bci Izrael w Babilonii. Potwierdza to Tertulian (ur. 155), kt\u00f3ry pisze: \u201eTak i Babilon, nawet u naszego Jana, jest figur\u0105 miasta Rzymu, a wi\u0119c wielkiego i pysznego z kr\u00f3lowania i prze\u015bladowania \u015bwi\u0119tych Bo\u017cych\u201d (\u201ePrzeciw Marcjonowi\u201d III:13,10; por. \u201ePrzeciw \u017bydom\u201d 9). Podobnie wypowiada si\u0119 te\u017c Papiasz (ur. 80) i Klemens Aleksandryjski (ur. 150) cytowani i przytaczani przez Euzebiusza [ur. 260] w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d II:15,2 i VI:14,6 oraz Ireneusz (ur. 130-140) \u201ePrzeciw herezjom\u201d 5:26,1. Nazywanie Rzymu \u201eBabilonem\u201d potwierdza Talmud \u017bydowski (Billerbeck III:816), jak i pisma pozabiblijne (np. 4Ezd 3:1,28,31, 2Bar 64:7, Ap Bar 11:1, 67:7, Wyrocznie Sybilli 5:158-60; patrz BP wst\u0119p 1P). R\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniej, gdy przybytek w Jerozolimie zosta\u0142 zburzony przez Rzymian, tego samego dnia co przez Babilo\u0144czyk\u00f3w w przesz\u0142o\u015bci, \u017bydom potwierdzi\u0142o to, \u017ce Rzym to nowy Babilon. J. Flawiusz (ur. 37) pisa\u0142 o tym nast\u0119puj\u0105co: \u201eTytus tymczasem wycofa\u0142 si\u0119 do Antonii postanowiwszy z brzaskiem nast\u0119pnego dnia uderzy\u0107 wszystkimi si\u0142ami i otoczy\u0107 Przybytek. Lecz B\u00f3g ju\u017c dawno skaza\u0142 go na zniszczenie ogniem i skoro wype\u0142ni\u0142y si\u0119 czasy, nadszed\u0142 \u00f3w przez los naznaczony dziesi\u0105ty dzie\u0144 miesi\u0105ca Loos, dzie\u0144, w kt\u00f3rym ju\u017c kiedy\u015b obr\u00f3ci\u0142 go w popi\u00f3\u0142 kr\u00f3l babilo\u0144ski\u201d (\u201eWojna \u017bydowska\u201d 6:249-250). Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce Encyklopedia Judaica wspomina \u201ew zwi\u0105zku z powstaniem Talmudu babilo\u0144skiego o judaistycznych \u2018wielkich akademiach Babilonu\u2019 dzia\u0142aj\u0105cych tam na pocz\u0105tku naszej ery\u201d. Piotr by\u0142 wi\u0119c w Babilonie, a nie w Rzymie m\u00f3wi\u0105. Niekt\u00f3rzy udowadniaj\u0105, \u017ce przeciw obecno\u015bci Piotra w Rzymie \u015bwiadcz\u0105: Powstanie Ewangelii wg Marka, a obecno\u015b\u0107 \u015bw. Piotra w Rzymie<\/strong> Pan Jezus zleci\u0142 Aposto\u0142om nauczanie, a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata. Nada\u0142 im te\u017c w\u0142adz\u0119 zwi\u0105zywania i\u00a0rozwi\u0105zywania. Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce\u00a0nauczanie i\u00a0pos\u0142ugi nie mog\u0142y si\u0119 sko\u0144czy\u0107 z\u00a0chwil\u0105 \u015bmierci Aposto\u0142\u00f3w, bo nie nast\u0105pi\u0142 z\u00a0chwil\u0105 ich \u015bmierci koniec \u015bwiata. Naturaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy owe funkcje po Aposto\u0142ach przejmowali inni, na kt\u00f3rych nak\u0142adano r\u0119ce. W\u00a0taki spos\u00f3b nast\u0119puje kontynuacja pos\u0142annictwa Aposto\u0142\u00f3w po ich \u015bmierci, kt\u00f3ra b\u0119dzie trwa\u0142a w\u0142a\u015bnie do sko\u0144czenia \u015bwiata. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce zb\u0142\u0105dzi\u0107, bo jest Cia\u0142em Chrystusa, a\u00a0Chrystus jest Jego G\u0142ow\u0105 i\u00a0ma by\u0107 ze swoim Ko\u015bcio\u0142em przez wszystkie wieki. W\u00a0Ko\u015bciele dzia\u0142a Duch \u015awi\u0119ty pos\u0142any przez Ojca i\u00a0Syna, kt\u00f3ry objawia mu Prawd\u0119. Aposto\u0142owie, a\u00a0po nich biskupi i\u00a0starsi przewodz\u0105 wsp\u00f3lnotom i\u00a0stoj\u0105 na stra\u017cy czysto\u015bci Objawienia. Upominaj\u0105 tych, co g\u0142osz\u0105 niew\u0142a\u015bciwe nauki. Kto zrywa\u0142 jedno\u015b\u0107 z\u00a0Aposto\u0142ami i\u00a0biskupami, by\u0142 przez nich pot\u0119piany.
\nCzy terminem \u201eBabilon\u201d oznaczano staro\u017cytny Rzym. Czy Piotr by\u0142 w literalnym mie\u015bcie Babilon?
\nHistorycy ucz\u0105, \u017ce miasto Babilon le\u017ca\u0142o w gruzach od 129 r. przed Chr., a pa\u0144stwo Babilonia nie istnia\u0142o od 539 r. przed Chr., kiedy to Cyrus ustanowi\u0142 Imperium Perskie przez jej podbicie. Fakty te zapowiada\u0142 wcze\u015bniej prorok Izajasz (Iz 14:22n.), a kto jemu przeczy podwa\u017ca zapowiedzi Bo\u017ce. \u017cyj\u0105cy do 21 r. po Chr. \u201eGrecki geograf Strabo pisze: \u2018Wielkie miasto sta\u0142o si\u0119 wielkim pustkowiem\u2019\u201d. Jak wobec tego nazywano terytorium dawnego Babilonu w czasach Chrystusa? Na pytanie to odpowiadaj\u0105 Dz 2:9, kt\u00f3re wymieniaj\u0105 wielu \u017byd\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata i mi\u0119dzy nimi mieszka\u0144c\u00f3w Mezopotamii. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce dawny Babilon, to Mezopotamia stanowi\u0105ca od II w. po Chr. cz\u0119\u015b\u0107 Cesarstwa Rzymskiego. Okre\u015blenie \u201eBabilon\u201d w nowym uj\u0119ciu, jako Rzym, widnieje kilka razy w Apokalipsie i we wspomnianym tek\u015bcie 1P 5:13. Jest on tam nazwany \u201emiastem\u201d i \u201estolic\u0105\u201d, co potwierdza przyj\u0119te za\u0142o\u017cenie (Ap 16:19, 17:18, 18:10, 21). Nawet dane topograficzne Rzymu zgodne s\u0105 z wypowiedzi\u0105 Ap 17:9. Podobnie, jak Rzym, Jerozolima zosta\u0142a nazwana wiele m\u00f3wi\u0105cymi okre\u015bleniami. Jej nazwa to \u201eSodoma i Egipt\u201d Ap 11:8; por. Iz 1:8nn.<\/p>\n
\nPrzejd\u017amy do Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a,.
\nKlemens Rzymski w swym \u201eLi\u015bcie do Koryntian\u201d z 95 r. poucza\u0142:
\n\u201ePopatrzmy na \u015bwi\u0119tych Aposto\u0142\u00f3w: Piotra nie raz i nie dwa, ale wiele razy spotyka\u0142a ci\u0119\u017cka pr\u00f3ba (…) odszed\u0142 do chwa\u0142y. (…) r\u00f3wnie\u017c Pawe\u0142 znalaz\u0142 sposobno\u015b\u0107 by nam wskaza\u0107, jaka jest nagroda wytrwania (…) sta\u0142 si\u0119 heroldem Pana na Wschodzie i na Zachodzie (…) odszed\u0142 ze \u015bwiata i zosta\u0142 przyj\u0119ty w miejscu \u015bwi\u0119tym\u201d (5:4-7).
\ni wst\u0119p tego listu. Klemens z Rzymu w li\u015bcie tym napisa\u0142:
\n\u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Bo\u017cy w Rzymie do Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego w Koryncie (…) Z powodu nieszcz\u0119\u015b\u0107 i kl\u0119sk, spadaj\u0105cych na nas nagle i jedne po drugich, nie mogli\u015bmy zaj\u0105\u0107 si\u0119 wcze\u015bniej sprawami, o jakie si\u0119 spieracie…\u201d.
\nDalej Klemens napomina:
\n\u201eWy zatem, kt\u00f3rzy dali\u015bcie pocz\u0105tek buntowi, podporz\u0105dkujcie si\u0119 waszym prezbiterom\u201d (57:1); por. 63:1-3.
\nW tym czasie, znacznie bli\u017cej Koryntu, bo w Efezie, \u017cy\u0142 jeszcze i przebywa\u0142 Aposto\u0142 Jan, a jednak to Klemens mia\u0142 rozwi\u0105za\u0107 zaistnia\u0142y problem.
\nPr\u00f3cz tego to on stanowczo domaga si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa pod sankcj\u0105 grzechu i zarazem ostrzega odbiorc\u00f3w listu:
\n\u201eJe\u015bli kto\u015b jednak odm\u00f3wi pos\u0142usze\u0144stwa s\u0142owom, jakie B\u00f3g przez nas do niego zwraca, niech wie, \u017ce niema\u0142\u0105 ponosi win\u0119 i nara\u017ca si\u0119 na niema\u0142e niebezpiecze\u0144stwo. My za grzech ten nie ponosimy odpowiedzialno\u015bci\u201d (59:1-2).
\nWynika z tego, \u017ce Rzymianin, trzeci z kolei nast\u0119pca Piotra, czu\u0142 si\u0119 zobowi\u0105zany rozstrzyga\u0107 spory w innej wsp\u00f3lnocie, do kt\u00f3rej pisa\u0142. Takie uprawnienia musia\u0142y z czego\u015b wyp\u0142ywa\u0107. Czy nie z prymatu Piotrowego i jego dawnej obecno\u015bci w tym mie\u015bcie?
\nKlemens te\u017c wspomina Aposto\u0142\u00f3w jako mu dobrze znanych ze stolicy Cesarstwa. Cho\u0107 pisze te\u017c w swym li\u015bcie og\u00f3lnie o Aposto\u0142ach, to z imienia wymienia tylko Piotra i Paw\u0142a.
\nCzy Piotr by\u0142 na Zachodzie, to znaczy w Rzymie? czy Pawe\u0142?. Ten Zach\u00f3d, to nie Rzym, lecz Hiszpania (Rz 15:24, 28), do kt\u00f3rej mia\u0142 si\u0119 wybra\u0107 Pawe\u0142. Nie przeczy wi\u0119c ta wypowied\u017a obecno\u015bci Piotra w poga\u0144skim mie\u015bcie, bo on sam powiedzia\u0142: \u201eWiecie bracia, \u017ce B\u00f3g ju\u017c dawno wybra\u0142 mnie spo\u015br\u00f3d was, aby z moich ust poganie us\u0142yszeli s\u0142owa Ewangelii i uwierzyli\u201d (Dz 15:7).
\nZapytajmy, czemu Klemens, pisz\u0105c z Rzymu, akurat tych dw\u00f3ch Aposto\u0142\u00f3w wspomina? Je\u015bli Pawe\u0142 by\u0142 wcze\u015bniej bezspornie w Rzymie, to mo\u017ce nie pozostaje nic innego, jak tylko uzna\u0107, \u017ce i o Piotrze to samo my\u015bla\u0142 Klemens.
\nNale\u017cy doda\u0107, \u017ce po om\u00f3wieniu \u015bmierci Piotra i Paw\u0142a list Klemensa opisuje m\u0119cze\u0144stwo innych Rzymian, przez co wida\u0107, \u017ce zajmuje si\u0119 on tylko kwesti\u0105 dotycz\u0105c\u0105 Rzymu i jego chrze\u015bcijan:
\n\u201eOpr\u00f3cz tych m\u0119\u017c\u00f3w [Piotra i Paw\u0142a], \u017cyj\u0105cych tak \u015bwi\u0119cie, pami\u0119ta\u0107 trzeba o ca\u0142ym mn\u00f3stwie wybranych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105c z powodu zazdro\u015bci rozmaite zniewagi i tortury stali si\u0119 dla nas najpi\u0119kniejszym przyk\u0142adem. Prze\u015bladowane przez zazdro\u015b\u0107 kobiety (…) ofiary zniewag okrutnych i \u015bwi\u0119tokradczych, przebieg\u0142y pewnym krokiem ca\u0142\u0105 drog\u0119 wiary i mimo s\u0142abo\u015bci swego cia\u0142a zdoby\u0142y chwalebn\u0105 nagrod\u0119\u201d (6:1-2).
\nInny chrze\u015bcijanin, to \u015bw. Ignacy (\u2020107) i jego \u201eList do Rzymian\u201d. \u201eNie wydaj\u0119 wam rozkaz\u00f3w jak Piotr i Pawe\u0142. Oni \u2013 Aposto\u0142owie, ja \u2013 skazaniec\u201d (4:3). Zaraz jednak dodaj\u0105, \u017ce \u015bwi\u0119ci ci nie musieli by\u0107 w Rzymie by wydawa\u0107 zalecenia.
\nJednak Ignacy list ten kieruje do Rzymian i im przypomina dwie wielkie postacie, a to ju\u017c o czym\u015b \u015bwiadczy. Mo\u017cna zapyta\u0107: czemu akurat tych spo\u015br\u00f3d wielu uczni\u00f3w Pa\u0144skich wybra\u0142 Ignacy i im ich przypomina?
\n\u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Rzymie (…), kt\u00f3ry przewodzi w krainie Rzymian, godny Boga, godny czci (…) przewodz\u0105cy w mi\u0142o\u015bci\u201d (Wst\u0119p);
\n\u201eJa za\u015b chc\u0119, aby zachowa\u0142y wa\u017cno\u015b\u0107 tak\u017ce polecenia, kt\u00f3re nauczaj\u0105c innym dajecie\u201d (3:1).
\nNatomiast o swoim lokalnym ko\u015bciele w Syrii, opuszczonym z powodu jego aresztowania, Ignacy pisa\u0142:
\n\u201eStrzec go b\u0119dzie tylko Jezus Chrystus i wasza mi\u0142o\u015b\u0107\u201d (9:1).
\nFragmenty te potwierdzaj\u0105 wielki autorytet Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 on zdoby\u0107 tylko przez obecno\u015b\u0107 tam i kierownictwo Aposto\u0142\u00f3w. Zauwa\u017cmy, \u017ce Piotr w obu cytowanych listach wymieniany jest jako pierwszy, a to te\u017c ma sw\u0105 wymow\u0119 (por. \u201ePiotr z towarzyszami\u201d \u2013 \u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Smyrnie\u201d 3:2).
\nPr\u00f3cz tego, Ignacy prowadzony jest do Rzymu, aby jak Aposto\u0142owie Piotr i Pawe\u0142 otrzyma\u0107 tam wyrok:
\n\u201eMam oto nadziej\u0119 powita\u0107 was jako wi\u0119zie\u0144 w Chrystusie (…) abym okaza\u0142 si\u0119 godny doj\u015b\u0107 a\u017c do kresu\u201d (1:1);
\n\u201eOd Syrii a\u017c do Rzymu potykam si\u0119 z dzikimi bestiami (…) przykuty do dziesi\u0119ciu lampart\u00f3w, to znaczy do oddzia\u0142u \u017co\u0142nierzy\u201d (5:1).
\nWida\u0107 wi\u0119c, \u017ce opisuj\u0105c sw\u0105 drog\u0119 ku \u015bmierci do Rzymu, Ignacy przypomina Rzymianom m\u0119cze\u0144stwo Piotra i Paw\u0142a w ich mie\u015bcie (\u201eoni \u2013 wolni, ja \u2013 do dzi\u015b dnia niewolnik. Kiedy jednak b\u0119d\u0119 cierpia\u0142, wtedy stan\u0119 si\u0119 wyzwole\u0144cem Jezusa Chrystusa i powstan\u0119 w Nim wolny\u201d 4:3). \u0141\u0105cz\u0105c w swym li\u015bcie nauczanie i \u015bmier\u0107 Aposto\u0142\u00f3w oraz swoj\u0105 podr\u00f3\u017c do Rzymu, Ignacy potwierdza tym obecno\u015b\u0107 Piotra i Paw\u0142a w tym mie\u015bcie.
\nTrzeci, kt\u00f3rego cytuj\u0105, to Ireneusz z Lyonu (ur. 130-140). Podaj\u0105 oni a\u017c dwa fragmenty z jego pism:
\n\u201eMateusz r\u00f3wnie\u017c wyda\u0142 na pi\u015bmie Ewangeli\u0119 (…) gdy Piotr i Pawe\u0142 g\u0142osili w Rzymie, gdzie za\u0142o\u017cyli fundamenty Ko\u015bcio\u0142a\u201d;
\n\u201eznanym powszechnie Ko\u015bciele za\u0142o\u017conym i zorganizowanym w Rzymie przez dwu najznamienitszych Aposto\u0142\u00f3w, Piotra i Paw\u0142a\u201d (\u201ePrzeciw herezjom\u201d 3:1,1 i 3:3,2).
\n\u201eZ wymienionym bowiem Ko\u015bcio\u0142em Rzymskim, jako przewy\u017cszaj\u0105cym wszelkie inne dostoje\u0144stwem swego apostolskiego pochodzenia, zgadza si\u0119 na pewno ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 tj. wszyscy wierni na ca\u0142ym \u015bwiecie. Tak wi\u0119c zak\u0142adaj\u0105c i organizuj\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Rzymie Aposto\u0142owie powierzyli w nim w\u0142adz\u0119 biskupi\u0105 Linusowi, temu samemu, o kt\u00f3rym wspomina Pawe\u0142 w listach do Tymoteusza [2Tm 4:21]. Po Linusie nast\u0105pi\u0142 Anaklet, po nim za\u015b jako trzeci z kolei obj\u0105\u0142 biskupstwo Klemens [Flp 4:3], kt\u00f3ry jeszcze osobi\u015bcie zna\u0142 Aposto\u0142\u00f3w\u201d (\u201ePrzeciw herezjom\u201d 3:3,1-3 [cytowane te\u017c w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d V:6,1-5 Euzebiusza]; patrz te\u017c jw. 1:27 [cytowane w jw. IV:11,2 Euzebiusza]).
\nZauwa\u017cmy, \u017ce wszyscy trzej pisarze starochrze\u015bcija\u0144scy (Klemens, Ignacy, Ireneusz) wymieniaj\u0105 obu Aposto\u0142\u00f3w razem. Je\u015bli Pawe\u0142 zako\u0144czy\u0142 swe \u017cycie w Rzymie, to mo\u017ce nie powinno si\u0119 te\u017c negowa\u0107 tego samego w stosunku do Piotra.
\nNiekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 przeczy\u0107 powy\u017cszym wypowiedziom Ireneusza (na podstawie Dz 2:10n. i Rz 1:13) m\u00f3wi\u0105c, \u017ce Piotr i Pawe\u0142 nie zak\u0142adali Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Ot\u00f3\u017c to, \u017ce istnieli w Rzymie chrze\u015bcijanie przed przybyciem tam Aposto\u0142\u00f3w jest faktem. Ale faktem mo\u017ce by\u0107 te\u017c to, \u017ce to oni mogli zasadniczo wp\u0142yn\u0105\u0107 na rozw\u00f3j chrze\u015bcija\u0144stwa w tym mie\u015bcie przez swe przybycie. To sprawi\u0142o, \u017ce im przypisano za\u0142o\u017cenie Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Tak\u017ce przemowa Piotra w Jerozolimie, te\u017c do przybysz\u00f3w z Rzymu (Dz 2:10-14), jemu daje pierwsze\u0144stwo w przekazaniu Ewangelii do tego miasta i zaistnieniu tam Ko\u015bcio\u0142a
\nNie tylko cytowani m\u00f3wili o obecno\u015bci Piotra w Rzymie. Dotyczy to te\u017c innych pisarzy starochrze\u015bcija\u0144skich
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u015aw. IRENEUSZ<\/strong>,\u00a0bp<\/u>\u00a0Lyonu, zm. 202 r., ucze\u0144\u00a0\u015bw. Polikarpa<\/strong> \u201ePrzeciw herezjom\u201d\u00a0(180 -185)
\n3,1,1:<\/strong>\u00a0<\/strong>\u201eMateusz r\u00f3wnie\u017c wyda\u0142 na pi\u015bmie Ewangeli\u0119 (\u2026) gdy Piotr i\u00a0Pawe\u0142 g\u0142osili w\u00a0Rzymie, gdzie za\u0142o\u017cyli fundamenty Ko\u015bcio\u0142a.\u201d
\n3,3,2 :<\/strong>\u00a0\u201eznanym powszechnie Ko\u015bciele za\u0142o\u017conym i\u00a0zorganizowanym w\u00a0Rzymie przez dwunaj znamienitszych Aposto\u0142\u00f3w Piotra i\u00a0Paw\u0142a.
\nGajusz (II w.):<\/strong> \u201eTedy i Wy przez tak serdeczne Wasze upomnienie zwi\u0105zali\u015bcie jak naj\u015bci\u015blej Rzym z Koryntem, szczepy sadzone r\u0119kami Piotra i Paw\u0142a.<\/strong> To\u0107 obydwaj w naszym Koryncie szczep ten sadzili i nie\u015bli nam nauk\u0119. To samo w Italii. Razem nie\u015bli nauk\u0119 i w jednym czasie \u015bmier\u0107 ponie\u015bli m\u0119cze\u0144sk\u0105\u201d (\u201eList do Rzymian\u201d cytowany w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d II:25,8 Euzebiusza).
\nHegezyp (110-185):<\/strong> \u201eGdym by\u0142 w Rzymie ustali\u0142em sukcesj\u0119 [Piotrow\u0105] a\u017c do Aniceta [papie\u017c w latach 154-65]\u201d (\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d cytowana w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d IV:22,3 Euzebiusza).
\nTertulian (ur. 155):<\/strong> \u201eJe\u015bli za\u015b jeste\u015b w s\u0105siedztwie Italii, masz tam Rzym, kt\u00f3rego powag\u0119 i my uznajemy. Jak szcz\u0119\u015bliwy ten Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jemu to Aposto\u0142owie ca\u0142\u0105 nauk\u0119 razem z krwi\u0105 sw\u0105 przelali. Tu Piotr upodobni\u0142 si\u0119 w m\u0119ce do Pana, tu Pawe\u0142 zosta\u0142 ukoronowany \u015bmierci\u0105…\u201d<\/strong> (\u201ePreskrypcja przeciw heretykom\u201d 36; por. 32: \u201e[Ko\u015bci\u00f3\u0142] rzymski powo\u0142uje si\u0119 na ustanowienie Klemensa przez Piotra\u201d); \u201eco nawet Rzymianie m\u00f3wi\u0105 podobnie. A przecie\u017c i Piotr i Pawe\u0142 zostawili im Ewangeli\u0119 opiecz\u0119towan\u0105 nawet krwi\u0105 w\u0142asn\u0105\u201d (\u201ePrzeciw Marcjonowi\u201d IV:5,1); \u201eCzytamy w \u2018\u017bywotach Cezar\u00f3w\u2019 [Swetoniusza (ur. 69)], \u017ce Neron by\u0142 pierwszy, kt\u00f3ry powstaj\u0105c\u0105 w Rzymie wiar\u0119 zdusi\u0142 we krwi. Wtedy Piotr rzeczywi\u015bcie opasany przez innego zosta\u0142 przybity do krzy\u017ca. Wtedy to Pawe\u0142 (…) odradza si\u0119 w szlachetnym m\u0119cze\u0144stwie\u201d (\u201eLekarstwo na uk\u0142ucie skorpiona\u201d 15:3).
\nKlemens Aleksandryjski (ur. 150):<\/strong> \u201eGdy Piotr w Rzymie publicznie g\u0142osi\u0142 S\u0142owo Bo\u017ce i za spraw\u0105 Ducha opowiada\u0142 Ewangeli\u0119, tedy liczni s\u0142uchacze wezwali Marka (…) by spisa\u0142 to, co m\u00f3wi\u0142 Piotr\u201d (\u201eZarysy\u201d cytowane w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d VI:14,6 Euzebiusza); \u201eMarek, towarzysz Piotra, w czasie gdy Piotr g\u0142osi\u0142 Ewangeli\u0119 w Rzymie w obecno\u015bci pewnych oficer\u00f3w Cezara i wyg\u0142asza\u0142 wiele \u015bwiadectw Chrystusa, na ich pro\u015bb\u0119 \u2013 by mie\u0107 spisane to, co by\u0142o im g\u0142oszone \u2013 z nauk g\u0142oszonych przez Piotra spisa\u0142 Ewangeli\u0119, kt\u00f3ra nazywana jest Ewangeli\u0105 wed\u0142ug Marka\u201d (Adumbrationes in epistulas canonicas<\/em>).
\nHipolit (ur. przed 170):<\/strong> \u201eprawdziwa nauka przechowa\u0142a si\u0119 do czas\u00f3w Wiktora [papie\u017c w latach 189-98], trzynastego z rz\u0119du po Piotrze biskupa rzymskiego\u201d (\u201ePrzeciw herezji Artemona\u201d cytowane w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d V:28,3 Euzebiusza); por. \u201eOdparcie wszelkich herezji\u201d 6:20.
\nCyprian (ur. 200):<\/strong> \u201ePo tym wszystkim ustanowiwszy sobie przez heretyk\u00f3w pseudobiskupa, odwa\u017caj\u0105 si\u0119 jeszcze pop\u0142yn\u0105\u0107 i do stolicy Piotra i do Ko\u015bcio\u0142a zajmuj\u0105cego pierwsze miejsce, \u017ar\u00f3d\u0142a jedno\u015bci kap\u0142a\u0144skiej, i tu wioz\u0105 listy schizmatyk\u00f3w i bezbo\u017cnik\u00f3w, nie my\u015bl\u0105c o tym, \u017ce zwracaj\u0105 si\u0119 do Rzymian, kt\u00f3rych wiar\u0119 wychwala Aposto\u0142 i do kt\u00f3rych wiaro\u0142omstwo nie mo\u017ce mie\u0107 dost\u0119pu\u201d (List<\/em> 59:14).
\nFirmilian (\u2020268): <\/strong>\u201eStefan [papie\u017c w latach 254-257] (…) powo\u0142uje si\u0119 na to, i\u017c jest nast\u0119pc\u0105 Piotra, na kt\u00f3rym zosta\u0142y wzniesione fundamenty Ko\u015bcio\u0142a (…) kt\u00f3ry g\u0142osi, \u017ce prawem nast\u0119pstwa zajmuje katedr\u0119 Piotra\u201d (List<\/em> 75:17).
\nLaktancjusz (ur. 250):<\/strong> \u201e[Aposto\u0142owie] rozproszyli si\u0119 po ca\u0142ej ziemi dla g\u0142oszenia Ewangelii i przez dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat, a\u017c do nastania panowania Nerona, za\u0142o\u017cyli podwaliny pod budow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a we wszystkich prowincjach i miastach. Ju\u017c za rz\u0105d\u00f3w Nerona przyby\u0142 Piotr do Rzymu i zdzia\u0142awszy szereg cud\u00f3w moc\u0105 dan\u0105 mu przez samego Boga, nawr\u00f3ci\u0142 wielu ku sprawiedliwo\u015bci i za\u0142o\u017cy\u0142 Bogu \u015bwi\u0105tyni\u0119 wiern\u0105 i sta\u0142\u0105 (…) Neron (…) Piotra przybi\u0142 do krzy\u017ca, a Paw\u0142a zamordowa\u0142\u201d (\u201eJak umierali prze\u015bladowcy chrze\u015bcijan\u201d 2).
\nPiotr Aleksandryjski (\u2020311):<\/strong> \u201ePiotr, pierwszy wybrany z Aposto\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0119sto aresztowany, wrzucany do wi\u0119zienia i haniebnie traktowany, w ko\u0144cu zosta\u0142 ukrzy\u017cowany w Rzymie\u201d (\u201eO pokucie\u201d kan. 9).
\nEuzebiusz (ur. 260):<\/strong> \u201eDzieje m\u00f3wi\u0105, \u017ce w Rzymie, za jego [Nerona] panowania Pawe\u0142 zosta\u0142 \u015bci\u0119ty, a Piotr przybity do krzy\u017ca. Wiadomo\u015b\u0107 t\u0119 potwierdza nazwa cmentarzy rzymskich, kt\u00f3re istniej\u0105 pod Piotra i Paw\u0142a wezwaniem\u201d (\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d II:25,5); patrz te\u017c pkt 19.3. i 19.6.
\n\u201eLinus za\u015b, o kt\u00f3rego obecno\u015bci w Rzymie z sob\u0105 razem Pawe\u0142 wspomina w II Li\u015bcie do Tymoteusza [4:21], zosta\u0142 jako pierwszy po Piotrze wybrany na biskupstwo ko\u015bcio\u0142a rzymskiego (…). Ale i Klemens, trzeci biskup ko\u015bcio\u0142a rzymskiego, by\u0142 wed\u0142ug \u015bwiadectwa Paw\u0142owego jego pomocnikiem i broni towarzyszem [Flp 4:3]. (…) W dalszym opowiadania toku m\u00f3wi\u0107 si\u0119 b\u0119dzie we w\u0142a\u015bciwem miejscu o sukcesji aposto\u0142\u00f3w, tak jak nast\u0119powa\u0142a z biegiem czasu\u201d (\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d III:4,8-11).
\nInnymi \u015bwiadectwami obecno\u015bci i \u015bmierci Piotra w Rzymie s\u0105 wczesne pisma apokryficzne. Cho\u0107 w wielu punktach niezgodne z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, to jednak faktu obecno\u015bci Piotra w Rzymie nie podwa\u017ca\u0142y i s\u0105 one dodatkowym \u015bwiadectwem wiary pewnych ludzi pierwszych wiek\u00f3w. Oto one:
\n\u201eId\u017a do miasta, kt\u00f3re panuje nad Zachodem (albo: do miasta nierz\u0105du) i wypij kielich, kt\u00f3ry ci obieca\u0142em\u201d (\u201eApokalipsa Piotra\u201d [Papirus Rainer 17] [ok. 100-135] cytowane za \u201ePiotr i Rzym\u201d J. Gnilka, 2002, s. 314).
\n\u201eZejdzie on ze swego firmamentu w postaci cz\u0142owieka, kr\u00f3la nieprawo\u015bci, zab\u00f3jcy swej matki [Neron] \u2013 taki jest kr\u00f3l tego \u015bwiata. B\u0119dzie prze\u015bladowa\u0142 ro\u015blin\u0119 [Ko\u015bci\u00f3\u0142], kt\u00f3r\u0105 zasadzi\u0142o dwunastu Aposto\u0142\u00f3w Umi\u0142owanego; jeden z dwunastu b\u0119dzie wydany w jego r\u0119ce\u201d (\u201eWniebowst\u0105pienie Izajasza\u201d 4:2-3 [ok. 100-150]).
\nPrawie ca\u0142e \u201eDzieje Piotra\u201d (ok. 180) opisuj\u0105 obecno\u015b\u0107, dzia\u0142alno\u015b\u0107 i m\u0119cze\u0144stwo Piotra w Rzymie (patrz \u201ePiotr i Rzym\u201d J. Gnilka, 2002, s. 315-316).<\/p>\n
\nOkre\u015blenie \u201ena pocz\u0105tku naszej ery<\/u>\u201d mo\u017ce oznacza\u0107 II w. lub koniec I w., tym bardziej, \u017ce tylko s\u0142owa \u201ewielkie akademie Babilonu\u201d s\u0105 cytatem, jak wida\u0107, z tej encyklopedii. J. Flawiusz (\u202098), historyk \u017cydowski, opisuj\u0105cy dorobek Izraelit\u00f3w, nie m\u00f3wi nic o akademiach Babilonu. Nie wspomina o nich te\u017c NT. Powsta\u0142y one pewnie po 70 r. po Chr., kiedy to zosta\u0142a zburzona Jerozolima i niekt\u00f3rzy uczeni w Pi\u015bmie przenie\u015bli si\u0119 poza terytoria Cesarstwa Rzymskiego, a Piotr (\u202064) ju\u017c w tym czasie nie \u017cy\u0142. Tam te\u017c powsta\u0142a kolonia \u017cydowska, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej redagowano pocz\u0105wszy od II w. Talmud Babilo\u0144ski. Nie ma to wi\u0119c, nic wsp\u00f3lnego z obecno\u015bci\u0105 Piotra w Babilonie. Wydaje si\u0119 te\u017c, \u017ce te \u201eakademie Babilonu\u201d, to okre\u015blenie terytorium dawnego pa\u0144stwa Babilon, a nie miasta, natomiast g\u0142osz\u0105 j\u017ce Piotr by\u0142 w mie\u015bcie Babilon. Ciekawe jak wyt\u0142umacz\u0105 fakt, \u017ce w\u015br\u00f3d przyby\u0142ych do Jerozolimy \u017byd\u00f3w nie wymieniaj\u0105 Dz 2:9-11 \u201eprzybysz\u00f3w z Babilonu\u201d. Gdyby Aposto\u0142 zaj\u0105\u0142 si\u0119 tylko \u017bydami, nie wype\u0142ni\u0142by misji Chrystusa, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142: \u201eId\u017acie wi\u0119c i nauczajcie wszystkie narody<\/u>\u201d (Mt 28:19; por. Dz 28:28). S\u0142owa z Ga 2:7nn., m\u00f3wi\u0105ce o nawracaniu \u017byd\u00f3w przez Piotra, nie przecz\u0105 jego obecno\u015bci w Rzymie, bo i tam by\u0142o ich oko\u0142o 60 tys. (por. Dz 2:10, 28:17; patrz \u201eNowy Testament na tle epoki\u201d ks. E. D\u0105browski s. 448). O obecno\u015bci wielu \u017byd\u00f3w w Rzymie, w czasach przed i po Chrystusie, pozosta\u0142o do dzi\u015b wiele \u015bwiadectw pisanych: Cycero (\u202046) Pro Flacco<\/em> 28; Swetoniusz (ur. 69) Vita Iulii Caesaris<\/em> 84, Vita Tiberii<\/em> 36; Juvenalis (ur. 60) Sat<\/em>. XIV,96; J. Flawiusz (ur. 37) \u201eDawne Dzieje Izraela\u201d 17:11,1, \u201eWojna \u017bydowska\u201d 2:6,1; Filon (\u202050) Legatio ad Caium<\/em> 23. W mie\u015bcie tym, w tamtych latach by\u0142o podobno 13 synagog (komentarz KUL do Rz s. 49). Natomiast Filon (\u202050), wr\u0119cz zaprzecza, aby w jego czasach \u017cyli \u017bydzi w Babilonie: \u201eA nie tylko prowincje kontynentalne pe\u0142ne s\u0105 koloni \u017cydowskich, ale i najs\u0142awniejsze z wysp: Eubea, Cypr i Kreta. Zamilcz\u0119 o prowincjach z tamtej strony Eufratu, gdy\u017c wszystkie z<\/u> niewielkim<\/u> wyj\u0105tkiem<\/u>: Babilon<\/u> i prefektury, po\u0142o\u017cone w naj\u017cy\u017aniejszej cz\u0119\u015bci kraju, zamieszka\u0142e s\u0105 przez \u017byd\u00f3w\u201d (Legatio ad Caium<\/em> 23; por. \u201eNowy Testament na tle epoki\u201d ks. E. D\u0105browski s. 448). Zobaczmy te\u017c, co pisze protestancki biblista O. Cullman, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0105dzony o s\u0142u\u017cenie Ko\u015bcio\u0142owi Katolickiemu. Wspomina on o istnieniu dawnych gmin \u017cydowskich w Babilonie jeszcze przed 70 r.: \u201eBabilon, stolica Babilonii, o \u015bwietnej przesz\u0142o\u015bci (…) istnia\u0142 jeszcze w tych czasach wed\u0142ug J\u00f3zefa Flawiusza i Filona, lecz utraci\u0142 swe dawne znaczenie, i nawet kolonia<\/u> \u017cydowska<\/u> opu\u015bci\u0142a<\/u> to<\/u> miasto<\/u>, mniej<\/u> wi\u0119cej<\/u> w<\/u> po\u0142owie<\/u> I<\/u> wieku<\/u>, aby osiedli\u0107 si\u0119 w Seleucji. Nieprawdopodobne jest, aby Piotr tam si\u0119 uda\u0142 (…). Pozostaje symboliczna interpretacja, wed\u0142ug kt\u00f3rej Babilon oznacza\u0142by Rzym. (…) Na przyk\u0142ad w ksi\u0119dze Apokalipsy, w rozdziale 17 Babilon oznacza Rzym. (…) S\u0105dzimy wi\u0119c, \u017ce Babilon w 1 P 5:13 oznacza Rzym\u201d (\u201eZarys historii ksi\u0105g Nowego Testamentu\u201d Warszawa 1968 s. 109-110). Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce kolonia \u017cydowska w Babilonie przesta\u0142a istnie\u0107 zanim Piotr napisa\u0142 sw\u00f3j list (ok. 63-64 r.) Nie m\u00f3g\u0142 wi\u0119c go pisa\u0107 w rzeczywistym Babilonie, lecz w Rzymie. J. Flawiusz \u201ewspomina o 2000 rodzin \u017cydowskich, przesiedlonych przez Antiocha z Babilonii i Mezopotamii do Frygii i Syrii\u201d oraz \u201eza panowania kr\u00f3la Part\u00f3w Artabana III, kt\u00f3ry rz\u0105dzi\u0142 w latach 16-42 n.e., okrutnie wymordowano w Mezopotamii ponad 50.000 osiedle\u0144c\u00f3w \u017cydowskich\u201d. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce powy\u017csze czynniki spowodowa\u0142y, \u017ce \u017bydzi mieli podstawy aby opu\u015bci\u0107 Babiloni\u0119. P\u00f3\u017aniej jednak, po zburzeniu Jerozolimy, ponownie zasiedlili tereny dawnej Babilonii. Euzebiusz (ur. 260) w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d (III:1,2), cytuj\u0105cy Orygenesa (ur. 185), m\u00f3wi te\u017c o nawracaniu przez Piotra \u017byd\u00f3w i pogan: \u201eG\u0142osi\u0142<\/u> Ewangeli\u0119 \u017bydom<\/u> \u017cyj\u0105cym na obczy\u017anie w Poncie, Galacji, Bitynii, Kappadocji i w Azji [1P 1:1] wreszcie przyby\u0142 do Rzymu i zosta\u0142 ukrzy\u017cowany g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, jak sam tego pragn\u0105\u0142\u201d. P\u00f3\u017aniejsze wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan, zamieszka\u0142e na terenach dawnego Babilonu, nigdy nie powo\u0142ywa\u0142y si\u0119 na Piotra, jako tego, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 fundamenty ich gminy.
\n\u017badne pismo starochrze\u015bcija\u0144skie nie umiejscawia Piotra w Babilonii,<\/strong> a przecie\u017c gdyby tam bywa\u0142, nic nie sta\u0142oby na przeszkodzie, aby uzna\u0107 obecno\u015b\u0107 jego tak w Rzymie, jak i w Babilonie. \u017badne te\u017c miasto, przez ca\u0142\u0105 histori\u0119, nie zg\u0142asza\u0142o pretensji o to, \u017ce w nim, a nie w Rzymie, zgin\u0105\u0142 m\u0119cze\u0144sko Piotr. Tylko jedno miasto \u2013 Rzym, przez wieki szczyci\u0142o si\u0119 posiadaniem u siebie grobu Piotra. Wed\u0142ug \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d (I:13, II:1,7) Euzebiusza (ur. 260) na terenach dawnej Babilonii, w Mezopotamii, Ewangeli\u0119 g\u0142osi\u0142 Aposto\u0142 Juda Tadeusz. S\u0142owa Paw\u0142a: \u201emnie zosta\u0142o powierzone g\u0142oszenie Ewangelii w\u015br\u00f3d nieobrzezanych, podobnie jak Piotrowi w\u015br\u00f3d obrzezanych\u201d (Ga 2:7), nie przecz\u0105 temu, \u017ce \u015bwi\u0119ci ci nie \u201ezamieniali si\u0119\u201d rolami. Bo i Pawe\u0142 g\u0142osi\u0142 \u017bydom (Dz 9:20, 13:2-5, 14:1, 17:1, 28:17), a Piotr poganom (Dz 15:7, 10:1-11:18). Listy Piotra przez wszystkie wieki s\u0142u\u017c\u0105 i s\u0142u\u017cy\u0142y do nawracania ludzi, tak z \u017byd\u00f3w, jak i z pogan, cho\u0107 1P 1:1 zawiera dedykacj\u0119 adresowan\u0105 do okre\u015blonych wybranych. Jezus tak\u017ce, pomimo \u017ce powiedzia\u0142, i\u017c zosta\u0142 \u201epos\u0142any tylko<\/u> do owiec, kt\u00f3re pogin\u0119\u0142y z domu Izraela\u201d (Mt 15:24), zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c poganami (Mt 15:22 i 28, 8:5 i 13).
\nSk\u0105d przeciwnicy wiedz\u0105, \u017ce w 1P 5:13 nie chodzi\u0142o o jeszcze inny Babilon, kt\u00f3ry istnia\u0142 w czasach apostolskich? Komentarz KUL (\u201eListy Katolickie\u201d s. 244-245) podaje, \u017ce Babilon te\u017c \u201eIdentyfikowano (…) z przedmie\u015bciem Kairu, kt\u00f3re nosi\u0142o t\u0119 nazw\u0119\u201d. Wiadomo za\u015b, \u017ce w Egipcie \u017cy\u0142o wielu \u017byd\u00f3w i p\u00f3\u017aniej chrze\u015bcijan, do kt\u00f3rych teoretycznie Piotr m\u00f3g\u0142by si\u0119 uda\u0107. My dzi\u0119ki Pismu \u015aw. i przekazowi tradycji wiemy, \u017ce nie chodzi\u0142o w 1P 5:13 ani o Babilon, ani o Babilon powy\u017cej wspomniany, tylko o Rzym, zwany Babilonem, \u00a0i nie mog\u0105 mie\u0107 pewno\u015bci, o kt\u00f3rym Babilonie jest mowa, bo nie uznaj\u0105 tradycji.<\/p>\n
\nBrak pozdrowie\u0144 dla Piotra od Paw\u0142a w Li\u015bcie do Rzymian (ok. 56).
\nBrak wspomnienia Piotra w innych listach Paw\u0142a (Flp, Kol, Ef, Flm, 2Tm, Hbr) pisanych z Rzymu (ok. 60-65).
\nBrak Piotra przy Pawle podczas jego uwi\u0119zienia (2Tm 1:15-17, 4:11, Dz 28:16, 30-31) ok. 60-65 r.
\nEuzebiusz (ur. 260) w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d (II:14,6) o przybyciu Piotra do Rzymu pisze: \u201ejeszcze za panowania Klaudiusza [cezar od 41 r. po Chr.], (…) Opatrzno\u015b\u0107 przywiod\u0142a do Rzymu (…) Piotra, aposto\u0142a pot\u0119\u017cnego i wielkiego, kt\u00f3ry sw\u0105 cnot\u0105 przewy\u017csza\u0142 wszystkich innych. Przyszed\u0142 jako dzielny hetman bo\u017cy, w bo\u017cy uzbrojony or\u0119\u017c, przyni\u00f3s\u0142 ze Wschodu ludziom Zachodu bezcenny skarb \u015bwiat\u0142a duchowego, g\u0142osi\u0142 dobr\u0105 nowin\u0119 o samym ju\u017c \u015awietle…\u201d. Pisma starochrze\u015bcija\u0144skie m\u00f3wi\u0105 o latach 42-64 po Chr. zwi\u0105zanych z obecno\u015bci\u0105 Piotra w Rzymie. Nie by\u0142a ona jednak ci\u0105g\u0142a, lecz w pewnych okresach. NT wspomina na przyk\u0142ad o obecno\u015bci Piotra w Jerozolimie (Dz 15:4-7) i Antiochii (Ga 2:11), a Dionizy (II w.) o pobycie w Koryncie (\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d II:25,8 Euzebiusza [ur. 260]; por. te\u017c wzmianka w 1Kor 1:11n., 3:21n.). St\u0105d zrozumia\u0142y staje si\u0119 brak pozdrowie\u0144 dla Piotra w Li\u015bcie do Rzymian (od Paw\u0142a), bo mog\u0142o go wtedy w Rzymie nie by\u0107. Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Rzymian nie pozdrawia \u017cadnego innego przewodnicz\u0105cego gminy rzymskiej (!), a i w \u017cadnym swym li\u015bcie nie przekazuje osobnych pozdrowie\u0144 dla prze\u0142o\u017conych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, do kt\u00f3rych pisze, cho\u0107 pozdrawia wiele os\u00f3b (Rz 16:3-20, Kol 4:15, 2Tm 4:19). Jedynie w Hbr 13:24 s\u0105 takie pozdrowienia, ale bez podania imienia prze\u0142o\u017conych.
\nBrak wspomnienia Piotra w listach Paw\u0142a (Flp, Kol, Ef, Flm) pisanych z Rzymu (61-63), nie oznacza, jak s\u0105dz\u0105 braku obecno\u015bci tam tego Aposto\u0142a. Piotr sam pisa\u0142 swe listy do gmin chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 na tym samym obszarze (1P 1:1), co gminy, do kt\u00f3rych pisywa\u0142 Pawe\u0142. Je\u015bli warunkiem bycia w Rzymie ma by\u0107 wspomnienie jakiej\u015b osoby, to przecie\u017c Piotr wspomina\u0142 w swym li\u015bcie osob\u0119 Paw\u0142a (2P 3:15), a ten bywa\u0142 w tym czasie w Rzymie. Byli wi\u0119c mo\u017ce tam jednocze\u015bnie. Ale jednak w Li\u015bcie do Rzymian jest \u015blad tego, \u017ce Piotr bywa\u0142 w Rzymie. Pawe\u0142 pisa\u0142 do Rzymian, \u017ce nie buduje wiary \u201ena fundamencie po\u0142o\u017conym przez kogo innego<\/u> [dos\u0142. \u2018na cudzym fundamencie\u2019]\u201d Rz 15:20. Zauwa\u017cmy, \u017ce Pawe\u0142 pisze Rzymianom: \u201eo wierze waszej m\u00f3wi si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d (Rz 1:8; por. 15:14, 16:19), a z tego te\u017c mo\u017ce wynika\u0107, \u017ce tak mocn\u0105 wiar\u0119 m\u00f3g\u0142 im zaszczepi\u0107 Piotr, bo Pawe\u0142 tam jeszcze przed nim nie by\u0142 (Rz 1:13nn.). Wielu biblist\u00f3w uwa\u017ca te\u017c, \u017ce s\u0142owa dotycz\u0105ce Piotra: \u201eI uda\u0142 si\u0119 gdzie indziej\u201d (Dz 12:17), oznaczaj\u0105 jego udanie si\u0119 do Rzymu (patrz przypisy w BT, BP, ks. Rom., komentarz KUL do Dz s. 328-329); por. ks. Kow.-przypis: \u201eTradycja m\u00f3wi, \u017ce tym \u2018innym miejscem\u2019 by\u0142 Rzym. \u0141ukasz przej\u0105\u0142 t\u0105 wiadomo\u015b\u0107 ze \u017ar\u00f3d\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego opisywanym wydarzeniom, kt\u00f3re ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w nie chcia\u0142o wymienia\u0107 miejsca pobytu \u015bciganego przez Heroda aposto\u0142a\u201d. Pewnym wyja\u015bnieniem, co oznacza okre\u015blenie \u201euda\u0142 si\u0119 gdzie indziej\u201d (Dz 12:17; dos\u0142. \u201ewyszed\u0142szy poszed\u0142 w inne miejsce\u201d), jest podobne prorocze wskazanie Ez 12:3 (\u201ewyjd\u017a z miejsca twego pobytu na inne\u201d). Tak jak prorok Ezechiel znalaz\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej w literalnym Babilonie (por. Ez 12:13), tak Piotr pow\u0119drowa\u0142 do symbolicznego Babilonu, tzn. Rzymu. W\u015br\u00f3d biblist\u00f3w, zwolennik\u00f3w podzia\u0142u Dziej\u00f3w Apostolskich na dwie cz\u0119\u015bci (rozdzia\u0142y 1-12 po\u015bwi\u0119cone w wi\u0119kszo\u015bci dzia\u0142alno\u015bci Piotra; rozdzia\u0142y 13-28 po\u015bwi\u0119cone w wi\u0119kszo\u015bci dzia\u0142alno\u015bci Paw\u0142a), istnieje pogl\u0105d, \u017ce jak druga ich cz\u0119\u015b\u0107, na ko\u0144cu wskazuje na obecno\u015b\u0107 Paw\u0142a w Rzymie (Dz 28:16), tak analogicznie pierwsza ich cz\u0119\u015b\u0107, wraz z wersetem Dz 12:17, ko\u0144czy si\u0119 sugesti\u0105 p\u00f3j\u015bcia Piotra do Rzymu.
\n\u015aw. Pawe\u0142 pisa\u0142 wy\u017cej wymienione listy (Flp, Kol, Ef, Flm) podczas uwi\u0119zienia (Dz 28:16) i dziwne by by\u0142o zaproszenie do siebie tego, kt\u00f3rego mo\u017ce by chciano pochwyci\u0107 (J 21:18). Wydaje si\u0119 te\u017c, \u017ce nie by\u0142o wskazane, aby w jednym czasie i w jednym mie\u015bcie przebywali dwaj wielcy Aposto\u0142owie. Mieli bowiem g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119 po kra\u0144ce ziemi (Mk 16:15). Piotr, podobnie jak Pawe\u0142 i niedawno Jan Pawe\u0142 II, ci\u0105gle pielgrzymowa\u0142 (\u201ePiotr odwiedza\u0142 wszystkich\u201d Dz 9:32) i ukoronowa\u0142 swe \u017cycie \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Rzymie.
\nPoniewa\u017c o innych Aposto\u0142ach (pr\u00f3cz Paw\u0142a od 60 r.) nie mamy informacji, \u017ce byli w Rzymie, wi\u0119c tym, kt\u00f3ry dogl\u0105da\u0142 tam wcze\u015bniej gmin\u0119 chrze\u015bcijan by\u0142 Piotr. Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce negowanie obecno\u015bci Piotra w Rzymie nie jest oryginaln\u0105 nauk\u0105 i na dodatek pojawi\u0142o si\u0119 ono dopiero kilka wiek\u00f3w temu. Komentarz KUL (\u201eList do Rzymian\u201d s. 53) podaje: \u201ePrzez blisko tysi\u0105c lat panowa\u0142o powszechne prze\u015bwiadczenie, \u017ce Piotr \u017cy\u0142, dzia\u0142a\u0142 i poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Rzymie. Tez\u0119 t\u0119 zakwestionowa\u0142 jako pierwszy Marsilius z Padwy w r. 1326 [dzie\u0142o: Defensor pacis<\/em>]. <\/strong>W okresie reformacji pojawia\u0142y si\u0119 od czasu do czasu g\u0142osy \u2013 nie do\u015b\u0107 jednak \u015bmia\u0142e i niedostatecznie umotywowane \u2013 \u017ce Piotr w og\u00f3le nie by\u0142 w Rzymie\u201d. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce nic nie wnosz\u0105c nowego, powielaj\u0105 pogl\u0105dy dawno ju\u017c przezwyci\u0119\u017cone przez jednych i porzucone przez drugich. J. Salij OP w \u201ePraca nad wiar\u0105\u201d (rozdz. Nowy Testament na temat prymatu Piotra<\/em>) dodaje, \u017ce wspomniany Marsyliusz zakwestionowa\u0142 pobyt Piotra w Rzymie, \u201ekiedy szuka\u0142 teoretycznych uzasadnie\u0144 dla politycznej opozycji obozu cesarskiego przeciw papie\u017cowi\u201d, a \u201eEncyklopedia PWN w trzech tomach\u201d (has\u0142o: Marsyliusz z Padwy<\/em>) podaje, \u017ce by\u0142 on \u201erzecznikiem podporz\u0105dkowania Ko\u015bcio\u0142a w\u0142adzy \u015bwieckiej\u201d. Interesuj\u0105ce podsumowanie przytacza te\u017c ks. D\u0105browski (\u201eDzieje Paw\u0142a z Tarsu\u201d s. 379): \u201eCokolwiek by jednak powiedziano, nieprzyjaciele papiestwa w drugim i trzecim stuleciu znali z pewno\u015bci\u0105 lepiej ni\u017c my histori\u0119 \u015bw. Piotra i pocz\u0105tki Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Le\u017ca\u0142o w ich interesie zebra\u0107 w tym wzgl\u0119dzie wszelkie informacje. Gdyby mogli, nie omieszkaliby z pewno\u015bci\u0105 ugodzi\u0107 Rzym w samo serce zabieraj\u0105c mu jego Aposto\u0142a. I je\u017celi nawet nie pr\u00f3bowali tego, je\u017celi uchylaj\u0105c wszelkie roszczenia papie\u017cy nie kwestionowali faktu, na kt\u00f3rym si\u0119 one opiera\u0142y, to tylko dlatego, \u017ce wszyscy przyjmowali apostolat i m\u0119cze\u0144stwo Piotra w Rzymie. Z tego wynika, \u017ce teksty, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych toczy si\u0119 dzisiaj dyskusja, od Klemensa Rzymskiego do Kajusa [Gajusza] wszyscy interpretowali podobnie jak i my. A wszyscy ci wrogowie Rzymu, kt\u00f3rych zmys\u0142 krytyczny zaostrza\u0142o poczucie urazy, znali przecie\u017c lepiej ni\u017c my j\u0119zyk grecki ich czas\u00f3w\u201d.
\n\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d (J. Danielou, H. I. Marrou; t\u0142um. M. Tarnowska, 1986 t. 1, s. 58) podaje: \u201eWykopaliska pod konfesj\u0105 \u015bw. Piotra na Watykanie wykaza\u0142y, \u017ce oko\u0142o roku 120 w miejscu tym czczono ju\u017c pami\u0119\u0107 aposto\u0142a Piotra. (…) W ka\u017cdym razie jest rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce wystawiono tam jaki\u015b nagrobek dla uczczenia jego pami\u0119ci. Przy ko\u0144cu tego wieku kap\u0142an Gajusz twierdzi, \u017ce widzia\u0142 na Watykanie i na drodze do Ostii trofea (…) Piotra i Paw\u0142a. Fakt, \u017ce wspomniany nagrobek znajduje si\u0119 na cmentarzu, wydaje si\u0119 potwierdza\u0107, i\u017c rzeczywi\u015bcie chodzi o \u015bwiadectwo pobytu Piotra w Rzymie. Graffiti znajduj\u0105ce si\u0119 na murze, w kt\u00f3rym nagrobek zosta\u0142 wykonany, \u015bwiadcz\u0105 o otaczaj\u0105cej go czci\u201d. A oto tre\u015b\u0107 tego graffiti: \u201ePiotr modli si\u0119 do Jezusa Chrystusa za \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcijan pochowanych przy jego ciele\u201d (\u201eGr\u00f3b \u015bwi\u0119tego Piotra w nekropoli watyka\u0144skiej\u201d W. R\u0119dzioch 1989 s. 35). Potwierdza ono obecno\u015b\u0107 Piotra w Rzymie, jego pochowanie na tym cmentarzu oraz wiar\u0119 w wstawiennictwo Aposto\u0142a. Patrz te\u017c rozdz. Gr\u00f3b \u015bw. Piotra<\/em>, \u201eListy Katolickie\u201d, tzn. komentarz KUL (s. 318). Tertulian (ur. 155) za\u015b przekaza\u0142, \u017ce Aposto\u0142 chrzci\u0142 w tej rzece: \u201eNie ma te\u017c r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rych Jan w Jordanie a tymi, kt\u00f3rych Piotr ochrzci\u0142 w Tybrze\u201d (\u201eO chrzcie\u201d 4).
\nPo\u015brednim dowodem \u015bmierci Piotra w Rzymie z r\u0105k Nerona s\u0105 s\u0142owa Chrystusa, kt\u00f3re skierowa\u0142 tak\u017ce do niego: \u201ez powodu mojego imienia wlec was b\u0119d\u0105 do kr\u00f3l\u00f3w i namiestnik\u00f3w\u201d \u0141k 21:12; por. Mk 13:3 i 9. Z NT nie jest nam jednak znana \u017cadna obecno\u015b\u0107 Piotra przed kr\u00f3lem czy namiestnikiem, mo\u017ce wi\u0119c zg\u0142adzenie Piotra przez Nerona jest wype\u0142nieniem si\u0119 tej zapowiedzi Jezusa (por. J 21:18n.)?
\nTrzeba zaznaczy\u0107, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 on zgin\u0105\u0107 z jego r\u0119ki w literalnym mie\u015bcie Babilon, bo ono nie le\u017ca\u0142o na terenie Cesarstwa Rzymskiego. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce m\u00f3g\u0142 umrze\u0107 tylko na terenach Nerona, a wi\u0119c w Rzymie zwanym Babilonem.<\/p>\n
\nPapiasz (II w.):<\/strong> \u201eMarek, kt\u00f3ry by\u0142 t\u0142umaczem Piotra, spisa\u0142 dok\u0142adnie wszystko, co przechowywa\u0142 w pami\u0119ci, ale nie w tym porz\u0105dku, w jakim nast\u0119powa\u0142y po sobie s\u0142owa i czyny Pa\u0144skie. Ani bowiem Pana nie s\u0142ysza\u0142, ani nie nale\u017ca\u0142 do jego orszaku, i tylko p\u00f3\u017aniej, jak si\u0119 rzek\u0142o, by\u0142 towarzyszem Piotra. Ot\u00f3\u017c Piotr stosowa\u0142 nauki do potrzeb s\u0142uchaczy, a nie dba\u0142 o zwi\u0105zek s\u0142\u00f3w Pa\u0144skich. Nie pope\u0142ni\u0142 wi\u0119c Marek \u017cadnego b\u0142\u0119du, je\u015bli w szczeg\u00f3\u0142ach tak pisa\u0142, jak to si\u0119 w jego przechowa\u0142o pami\u0119ci. O jedno si\u0119 tylko bowiem stara\u0142, o to, by nic nie opu\u015bci\u0107 z tego, co s\u0142ysza\u0142, oraz by nie napisa\u0107 jakiej\u015b nieprawdy\u201d (przytoczone w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d III:39,15 Euzebiusza). Por. poni\u017cej wypowied\u017a Euzebiusza o Papiaszu.
\nIreneusz (ur. 130-140): <\/strong>\u201eOt\u00f3\u017c Mateusz dla Hebrajczyk\u00f3w napisa\u0142 i wyda\u0142 Ewangeli\u0119 w ich j\u0119zyku ojczystym, podczas gdy Piotr i Pawe\u0142 w Rzymie ewangeli\u0119 opowiadali i zak\u0142adali Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/strong> Po ich odej\u015bciu Marek, ucze\u0144 i t\u0142umacz Piotrowy, przekaza\u0142 nam r\u00f3wnie\u017c na pi\u015bmie to, co Piotr g\u0142osi\u0142. \u0141ukasz za\u015b, towarzysz Paw\u0142a, w ksi\u0119dze swej z\u0142o\u017cy\u0142 ewangeli\u0119, jak j\u0105 ten aposto\u0142 rozszerza\u0142\u201d (cytat z \u201ePrzeciw herezjom\u201d 3:1,1 przytoczony przez Euzebiusza w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d V:8,2-4).
\nKlemens Aleksandryjski (ur. 150):<\/strong> \u201eGdy Piotr w Rzymie publicznie g\u0142osi\u0142 S\u0142owo Bo\u017ce i za spraw\u0105 Ducha opowiada\u0142 Ewangeli\u0119, tedy liczni s\u0142uchacze wezwali Marka, kt\u00f3ry mu od dawna towarzyszy\u0142 i s\u0142owa jego pami\u0119ta\u0142, by spisa\u0142 to, co m\u00f3wi\u0142 Piotr. Marek to uczyni\u0142 i da\u0142 Ewangeli\u0119 tym, kt\u00f3rzy go o ni\u0105 prosili\u201d (\u201eZarysy\u201d cytowane w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d VI:14,6 Euzebiusza); \u201eMarek, towarzysz Piotra, w czasie gdy Piotr g\u0142osi\u0142 Ewangeli\u0119 w Rzymie w obecno\u015bci pewnych oficer\u00f3w Cezara i wyg\u0142asza\u0142 wiele \u015bwiadectw Chrystusa, na ich pro\u015bb\u0119 \u2013 by mie\u0107 spisane to, co by\u0142o im g\u0142oszone \u2013 z nauk g\u0142oszonych przez Piotra spisa\u0142 Ewangeli\u0119, kt\u00f3ra nazywana jest Ewangeli\u0105 wed\u0142ug Marka\u201d (Adumbrationes in epistulas canonicas<\/em>).
\nTertulian (ur. 155):<\/strong> \u201eco nawet Rzymianie m\u00f3wi\u0105 podobnie. A przecie\u017c i Piotr i Pawe\u0142 zostawili im Ewangeli\u0119 opiecz\u0119towan\u0105 nawet krwi\u0105 w\u0142asn\u0105 (…) chocia\u017c i Marek Ewangeli\u0119, kt\u00f3r\u0105 wyda\u0142, opiera\u0142 na autorytecie Piotra, bo by\u0142 jego t\u0142umaczem. Bo i \u0141ukasza dzie\u0142o zwyk\u0142o si\u0119 przypisywa\u0107 Paw\u0142owi\u201d (\u201ePrzeciw Marcjonowi\u201d IV:5,1-3).
\nOrygenes (ur. 185): <\/strong>\u201eG\u0142osi\u0142 Ewangeli\u0119 \u017bydom (…) wreszcie przyby\u0142 do Rzymu i zosta\u0142 ukrzy\u017cowany g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, jak sam tego pragn\u0105\u0142\u201d (\u201eKomentarz do Ksi\u0119gi Rodzaju\u201d cytowany w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d III:1,2-3), \u201eDrug\u0105 za\u015b jest Ewangelia wed\u0142ug Marka, kt\u00f3ry j\u0105 u\u0142o\u017cy\u0142 wed\u0142ug wskaz\u00f3wek Piotra\u201d (\u201eKomentarz do Ewangelii Mateusza\u201d cytowany w \u201eHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d VI:25,5 Euzebiusza).
\nEuzebiusz (ur. 260):<\/strong> \u201ejeszcze za panowania Klaudiusza, (…) Opatrzno\u015b\u0107 przywiod\u0142a do Rzymu przeciwko tak gro\u017anemu niszczycielowi \u017cycia Piotra, aposto\u0142a pot\u0119\u017cnego i wielkiego, kt\u00f3ry sw\u0105 cnot\u0105 przewy\u017csza\u0142 wszystkich innych. Przyszed\u0142 jako dzielny hetman bo\u017cy, w bo\u017cy uzbrojony or\u0119\u017c, przyni\u00f3s\u0142 ze Wschodu ludziom Zachodu bezcenny skarb \u015bwiat\u0142a duchowego, g\u0142osi\u0142 dobr\u0105 nowin\u0119 o samym ju\u017c \u015awietle (…) Tak w\u015br\u00f3d Rzymian rozgo\u015bci\u0142o si\u0119 s\u0142owo Bo\u017ce (…) Takim blaskiem p\u0142on\u0119\u0142o \u015bwiat\u0142o religii w sercach s\u0142uchaczy Piotrowych, \u017ce by\u0142o im za ma\u0142o, i\u017c raz tylko s\u0142yszeli ustne opowiadanie nauki bo\u017cej. Usilnie przeto prosili Marka, autora ewangelii i towarzysza Piotrowego, by im na pi\u015bmie pozostawi\u0142 pami\u0105tk\u0119 ustnie im podanej nauki; prosi\u0107 za\u015b nie przestali, p\u00f3ki ich \u017cyczenia nie spe\u0142ni\u0142. (…) M\u00f3wi o tem Klemens w VI ksi\u0119dze Zarys\u00f3w, a i zgadza si\u0119 z nim biskup hierapolita\u0144ski Papiasz\u201d (\u201eHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d II:14,6-15,2).
\nNa podstawie ksi\u0105\u017cki W\u0142odzimierza Bednarskiego, W obronie wiary.<\/p>\nI po \u015bw.Piotrze nast\u0119puje sukcesja apostolska<\/u><\/strong><\/h3>\n
\nPISMO \u015aW.<\/u><\/strong>
\nMt 28,19-20<\/strong>:\u00a0\u201eId\u017acie wi\u0119c i\u00a0nauczajcie (\u2026). Uczcie je zachowywa\u0107 wszystko, co wam przykaza\u0142em. A\u00a0oto Ja jestem z\u00a0wami przez\u00a0wszystkie dni<\/u>, a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d.<\/em>
\nJ 20,21<\/strong>:\u00a0\u201eJak pos\u0142a\u0142 Ojciec Mnie, tak i\u00a0Ja\u00a0was posy\u0142am<\/u>\u201d.<\/em>
\nMt 18,18<\/strong>:\u00a0\u201eWszystko<\/u>, co zwi\u0105\u017cecie na ziemi,\u00a0b\u0119dzie zwi\u0105zane<\/u>\u00a0w\u00a0niebie, a\u00a0co rozwi\u0105\u017cecie na ziemi,\u00a0b\u0119dzie rozwi\u0105zane<\/u>\u00a0w\u00a0niebie.\u201d<\/em>
\n1 Tm 4,14<\/strong>:\u00a0\u201eNie zaniedbuj w\u00a0sobie charyzmatu, kt\u00f3ry zosta\u0142 ci dany za spraw\u0105 proroctwa i\u00a0przez na\u0142o\u017cenie r\u0105k kolegium prezbiter\u00f3w<\/u>.\u201d<\/em>
\nWIARA KO\u015aCIO\u0141A<\/u><\/strong>
\n\u015aw. KLEMENS<\/strong>, (3)\u00a0bp<\/u>\u00a0Rzymu, zm. 101 r.
\n\u201eList do Koryntian\u201d<\/em>\u00a0(ok. 96 r.)
\n44,1-2<\/strong>:\u00a0\u201eTak\u017ce i\u00a0nasi Aposto\u0142owie wiedzieli przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, \u017ce\u00a0b\u0119d\u0105 spory o\u00a0godno\u015b\u0107 biskupi\u0105. Z\u00a0tego te\u017c powodu, w\u00a0pe\u0142ni \u015bwiadomi, co przyniesie przysz\u0142o\u015b\u0107\u00a0wyznaczali biskup\u00f3w<\/u>i\u00a0diakon\u00f3w, a\u00a0p\u00f3\u017aniej dodali jeszcze zasad\u0119, \u017ce\u00a0kiedy oni umr\u0105 inni wypr\u00f3bowani m\u0119\u017cowie maj\u0105 przej\u0105\u0107 ich pos\u0142ug\u0119.\u201d<\/em>
\n42,4<\/strong>: (Aposto\u0142owie)\u00a0\u201eNauczaj\u0105c po r\u00f3\u017cnych krajach i\u00a0miastach spo\u015br\u00f3d pierwocin (swojej pracy) wybierali ludzi wypr\u00f3bowanych duchem i\u00a0ustanawiali ich biskupami<\/u>\u00a0i\u00a0diakonami dla przysz\u0142ych wierz\u0105cych.\u201d<\/em>
\n\u201eHomilia\u201d<\/em>\u00a0(tzw.\u00a0Drugi List Klemensa<\/em>) (ok. 150 r.)
\n17.3<\/strong>:\u00a0\u201eA nie zadawalajmy si\u0119 tylko tym, \u017ce\u00a0wydajemy si\u0119 wierni i\u00a0uwa\u017cni, dop\u00f3ki\u00a0s\u0142uchamy napomnie\u0144 kap\u0142an\u00f3w<\/u>, lecz tak\u017ce gdy powr\u00f3cimy ju\u017c do domu, pami\u0119tamy o\u00a0naukach Pa\u0144skich.\u201d<\/em>
\n\u015aw. IRENEUSZ<\/strong>,\u00a0bp<\/u>\u00a0Lyonu, zm. 202 r., ucze\u0144\u00a0\u015bw. Polikarpa<\/strong>
\n\u201ePrzeciw herezjom\u201d<\/em>\u00a0(180-185 r.)
\n3,3,1<\/strong>:\u00a0\u201eI mo\u017cemy wyliczy\u0107 tych, kt\u00f3rych\u00a0Aposto\u0142owie ustanowili biskupami<\/u>\u00a0w\u00a0Ko\u015bcio\u0142ach oraz\u00a0ich nast\u0119pc\u00f3w<\/u>\u00a0a\u017c do nas.\u201d<\/em>
\n4,26,5<\/strong>:\u00a0\u201eTam wi\u0119c prawdy nale\u017cy si\u0119 uczy\u0107, gdzie Pan z\u0142o\u017cy\u0142 swe charyzmaty, to\u00a0jest u\u00a0tych, kt\u00f3rzy\u00a0od Aposto\u0142\u00f3w odziedziczyli ko\u015bcieln\u0105 sukcesj\u0119<\/u>\u00a0i\u00a0zasady zdrowego i\u00a0nienagannego post\u0119powania i\u00a0skarb niesfa\u0142szowanej i\u00a0nieprzeinaczonej nauki\u00a0Ci<\/u>\u00a0bowiem\u00a0strzeg\u0105<\/u>\u00a0naszej\u00a0wiary<\/u>. Oni te\u017c nam t\u0142umacz\u0105 Pismo \u015bwi\u0119te bez obawy pomy\u0142ki\u201d<\/em><\/p>\nI to w\u0142a\u015bnie gwarantowa\u0142o\u00a0NIEOMYLNO\u015a\u0106<\/strong><\/h4>\n
\nPISMO \u015aW.<\/u><\/strong>
\nEf 1,22-23<\/strong>:\u00a0\u201e(\u2026) a\u00a0Jego samego ustanowi\u0142 nade wszystko\u00a0G\u0142ow\u0105<\/u>\u00a0dla\u00a0Ko\u015bcio\u0142a<\/u>, kt\u00f3ry jest\u00a0Jego Cia\u0142em<\/u>.\u201d<\/em>
\nMt 28,19-20<\/strong>:\u00a0\u201eId\u017acie wi\u0119c i\u00a0nauczajcie (\u2026). Uczcie je zachowywa\u0107 wszystko, co wam przykaza\u0142em. A\u00a0oto Ja jestem z\u00a0wami przez\u00a0wszystkie dni<\/u>, a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d.<\/em>
\nJ 14,26<\/strong>:\u00a0\u201eA pocieszyciel,\u00a0Duch \u015awi\u0119ty<\/u>, kt\u00f3rego Ojciec po\u015ble w\u00a0moim imieniu, On was\u00a0wszystkiego nauczy i\u00a0przypomni<\/u>\u00a0wam\u00a0wszystko<\/u>, co Ja wam powiedzia\u0142em.\u201d<\/em>
\nJ 16,13:<\/strong>\u00a0\u201eGdy za\u015b przyjdzie On, Duch Prawdy,\u00a0doprowadzi was do ca\u0142ej prawdy<\/u>.\u201d<\/em>
\n1 Tm 3,15<\/strong>:\u00a0[Jeste\u015bmy] \u201eKo\u015bcio\u0142em Boga \u017bywego,\u00a0filarem i\u00a0podpor\u0105 prawdy<\/u>.\u201d<\/em>
\nJud 5<\/strong>:\u00a0\u201ePragn\u0119, \u017ceby\u015bcie przypomnieli sobie, cho\u0107\u00a0raz na zawsze wiecie ju\u017c wszystko<\/u>\u2026\u201d<\/em>
\n\u0141k 10,16<\/strong>:\u00a0\u201eKto was s\u0142ucha, Mnie s\u0142ucha<\/u>, a\u00a0kto wami gardzi, Mn\u0105 gardzi, lecz kto Mn\u0105 gardzi, gardzi Tym kt\u00f3ry Mnie pos\u0142a\u0142.\u201d<\/em>
\n1 Tm 1,19-20<\/strong>:\u00a0\u201eNiekt\u00f3rzy (\u2026)\u00a0ulegli rozbiciu w\u00a0wierze<\/u>; do nich nale\u017cy Hymenajos i\u00a0Aleksander, kt\u00f3rych przekaza\u0142em szatanowi, a\u017ceby si\u0119 oduczyli blu\u017ani\u0107.\u201d<\/em>
\nGdyby\u015bmy twierdzili, \u017ce\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest omylny, to\u00a0by\u015bmy musieli powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0i\u00a0Pan Jezus jest omylny. Jednak je\u017celi Chrystus s\u0142uchanie Ko\u015bcio\u0142a s\u0142uchaniem siebie, to\u00a0jest to\u00a0wystarczaj\u0105cy gwarant nieomylno\u015bci i\u00a0prawdziwo\u015bci nauk Ko\u015bcio\u0142a.
\nKo\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce zb\u0142\u0105dzi\u0107, bo jest Cia\u0142em Chrystusa, a\u00a0Chrystus jest Jego G\u0142ow\u0105 i\u00a0ma by\u0107 ze swoim Ko\u015bcio\u0142em przez wszystkie wieki. W\u00a0Ko\u015bciele dzia\u0142a Duch \u015awi\u0119ty pos\u0142any przez Ojca i\u00a0Syna, kt\u00f3ry objawia mu Prawd\u0119. Aposto\u0142owie, a\u00a0po nich biskupi i\u00a0starsi przewodz\u0105 wsp\u00f3lnotom i\u00a0stoj\u0105 na stra\u017cy czysto\u015bci Objawienia. Upominaj\u0105 tych, co g\u0142osz\u0105 niew\u0142a\u015bciwe nauki. Kto zrywa\u0142 jedno\u015b\u0107 z\u00a0Aposto\u0142ami i\u00a0biskupami, by\u0142 przez nich pot\u0119piany.
\nPISMO \u015aW.<\/u><\/strong>
\nEf 1,22-23<\/strong>:\u00a0\u201e(\u2026) a\u00a0Jego samego ustanowi\u0142 nade wszystko<\/em>\u00a0<\/em>G\u0142ow\u0105<\/u><\/em>\u00a0<\/em>dla<\/em>\u00a0<\/em>Ko\u015bcio\u0142a<\/u><\/em>, kt\u00f3ry jest<\/em>\u00a0<\/em>Jego Cia\u0142em<\/u><\/em>.\u201d<\/em>
\nMt 28,19-20<\/strong>:\u00a0\u201eId\u017acie wi\u0119c i\u00a0nauczajcie (\u2026). Uczcie je zachowywa\u0107 wszystko, co wam przykaza\u0142em. A\u00a0oto Ja jestem z\u00a0wami przez<\/em>\u00a0<\/em>wszystkie dni<\/u><\/em>, a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d.<\/em>
\nJ 14,26<\/strong>:\u00a0\u201eA pocieszyciel,<\/em>\u00a0<\/em>Duch \u015awi\u0119ty<\/u><\/em>, kt\u00f3rego Ojciec po\u015ble w\u00a0moim imieniu, On was<\/em>\u00a0<\/em>wszystkiego nauczy i\u00a0przypomni<\/u><\/em>\u00a0<\/em>wam<\/em>\u00a0<\/em>wszystko<\/u><\/em>, co Ja wam powiedzia\u0142em.\u201d<\/em>
\nJ 16,13:<\/strong>\u00a0<\/em>\u201eGdy za\u015b przyjdzie On, Duch Prawdy,<\/em>\u00a0<\/em>doprowadzi was do ca\u0142ej prawdy<\/u><\/em>.\u201d<\/em>
\n1 Tm 3,15<\/strong>:\u00a0[Jeste\u015bmy] \u201eKo\u015bcio\u0142em Boga \u017bywego,<\/em>\u00a0<\/em>filarem i\u00a0podpor\u0105 prawdy<\/u><\/em>.\u201d<\/em>
\nJud 5<\/strong>:\u00a0\u201ePragn\u0119, \u017ceby\u015bcie przypomnieli sobie, cho\u0107<\/em>\u00a0<\/em>raz na zawsze wiecie ju\u017c wszystko<\/u><\/em>\u2026\u201d<\/em>
\n\u0141k 10,16<\/strong>:\u00a0\u201eKto was s\u0142ucha, Mnie s\u0142ucha<\/u>, a\u00a0kto wami gardzi, Mn\u0105 gardzi, lecz kto Mn\u0105 gardzi, gardzi Tym kt\u00f3ry Mnie pos\u0142a\u0142.\u201d<\/em>
\n1 Tm 1,19-20<\/strong>:\u00a0\u201eNiekt\u00f3rzy (\u2026)<\/em>\u00a0<\/u><\/em>ulegli rozbiciu w\u00a0wierze<\/u><\/em>; do nich nale\u017cy Hymenajos i\u00a0Aleksander, kt\u00f3rych przekaza\u0142em szatanowi, a\u017ceby si\u0119 oduczyli blu\u017ani\u0107.\u201d<\/em>
\nGdyby\u015bmy twierdzili, \u017ce\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest omylny, to\u00a0by\u015bmy musieli powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0i\u00a0Pan Jezus jest omylny. Jednak je\u017celi Chrystus s\u0142uchanie Ko\u015bcio\u0142a s\u0142uchaniem siebie, to\u00a0jest to\u00a0wystarczaj\u0105cy gwarant nieomylno\u015bci i\u00a0prawdziwo\u015bci nauk Ko\u015bcio\u0142a.
\nWIARA KO\u015aCIO\u0141A:<\/u><\/strong>
\n\u015aw. IRENEUSZ<\/strong>,\u00a0bp<\/u>\u00a0Lyonu, zm. 202 r., ucze\u0144\u00a0\u015bw. Polikarpa<\/strong>
\n\u201ePrzeciw herezjom\u201d\u00a0<\/em>(ok. 180-185 r.)
\n3,3,7<\/strong>:\u00a0\u201eZ Ko\u015bcio\u0142em bowiem rzymskim musi co do wiary zgadza\u0107 si\u0119 ka\u017cdy inny Ko\u015bci\u00f3\u0142, gdy\u017c\u00a0w Ko\u015bciele rzymskim<\/u>\u00a0wiernie przechowa\u0142a si\u0119\u00a0tradycja apostolska<\/u>.\u201d<\/em>
\n3,24,1<\/strong>:\u00a0\u201eTrzymajmy si\u0119\u00a0nauki Ko\u015bcio\u0142a<\/u>, bo ona jest\u00a0zawsze ta sama i\u00a0trwa niezmiennie<\/u>, a\u00a0ma \u015bwiadectwo prorok\u00f3w, aposto\u0142\u00f3w i\u00a0wszystkich uczni\u00f3w. Otrzymali\u015bmy j\u0105 od Ko\u015bcio\u0142a, wi\u0119c jej strze\u017cemy, a\u00a0ona zawsze za spraw\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego jakby w\u00a0drogocennym naczyniu niby znakomity depozyt wiecznie jest m\u0142oda i\u00a0odm\u0142adza samo naczynie, w\u00a0kt\u00f3rym si\u0119 znajduje. Gdzie jest\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/u>, tam jest\u00a0Duch Bo\u017cy<\/u>, a\u00a0gdzie jest Duch Bo\u017cy, tam jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 i\u00a0pe\u0142nia \u0142aski, a\u00a0Duch jest\u00a0Prawd\u0105<\/u>.\u201d<\/em>
\nS\u0142owo Bo\u017ce i\u00a0Tradycja \u015awi\u0119ta ma\u00a0\u017cywy<\/strong>\u00a0charakter (por. Hbr 4,12) i\u00a0wywodz\u0105c si\u0119 od Ojca i\u00a0Syna przez Aposto\u0142\u00f3w\u00a0\u201erozwija si\u0119 w\u00a0Ko\u015bciele pod opiek\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego. Wzrasta bowiem zrozumienie tak rzeczy jak i\u00a0s\u0142\u00f3w przekazanych, ju\u017c to\u00a0dzi\u0119ki kontemplacji (\u2026), ju\u017c te\u017c dzi\u0119ki do\u015bwiadczalnemu g\u0142\u0119bokiemu pojmowaniu spraw duchowych, ju\u017c znowu dzi\u0119ki nauczaniu tych, kt\u00f3rzy wraz z\u00a0sukcesj\u0105 biskupi\u0105 otrzymali niezawodny charyzmat prawdy.\u201d<\/em>\u00a0(Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II\u00a0\u2014 konstytucja dogmatyczna o\u00a0objawieniu bo\u017cym \u201eDei verbum\u201d (n 8,3<\/strong>)).
\nKo\u015bci\u00f3\u0142 jest jedyn\u0105 sk\u0142adnic\u0105 Prawdy dlatego, \u017ce\u00a0jest depozytariuszem wiary Aposto\u0142\u00f3w (Tradycji ustnej i\u00a0pisanej, czyli\u00a0Tradycji \u015bw. i\u00a0Pisma \u015bw.). Natomiast nieprzerwane nast\u0119pstwo biskup\u00f3w na wielkich stolicach (katedrach) si\u0119gaj\u0105ce a\u017c do samych Aposto\u0142\u00f3w (np. Rzym) daje gwarancj\u0119, \u017ce\u00a0wiara jest identyczna z\u00a0or\u0119dziem, kt\u00f3re oni g\u0142osili.
\n\u015aw. IRENEUSZ<\/strong>,\u00a0bp<\/u>\u00a0Lyonu, zm. 202 r., ucze\u0144\u00a0\u015bw. Polikarpa<\/strong>
\n\u201ePrzeciw herezjom\u201d\u00a0<\/em>(ok. 180-185 r.)
\n3,4,1:<\/strong>\u00a0\u201eGdyby o\u00a0jakim drobnym zagadnienieniu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 dyskusja,\u00a0czy\u017c nie trzeba by zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do najstarszych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w<\/u>, w\u00a0kt\u00f3rych \u017cyli aposto\u0142owie i\u00a0od nich bra\u0107 to, co w\u00a0dyskutowanym zagadnieniu jest pewne i\u00a0jasne?\u201d<\/em>
\n\u015aw. CYPRIAN<\/strong>, bp\u00a0Kartaginy (200|210 \u2013 258)<\/em>
\n\u201eList\u201d<\/em>
\n55,24:<\/strong>\u00a0\u201eNie potrzebujemy by\u0107 ciekawi czego on naucza, skoro on naucza\u00a0poza<\/u>\u00a0Ko\u015bcio\u0142em.\u201d<\/em>
\n\u015aw. AMBRO\u017bY<\/strong>