{"id":850,"date":"2017-08-12T07:59:43","date_gmt":"2017-08-12T05:59:43","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=850"},"modified":"2021-10-26T15:35:36","modified_gmt":"2021-10-26T15:35:36","slug":"istnieje-ateizm-filozoficzny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/istnieje-ateizm-filozoficzny\/","title":{"rendered":"CZY ISTNIEJE ATEIZM FILOZOFICZNY?"},"content":{"rendered":"

https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/0BwuuniaB1InLYXp2SlFtakdVYXM\/view?usp=sharing<\/a><\/p>\n

PERSPEC<\/span>\u2020<\/span>IVA\u00a0<\/span><\/p>\n

Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne\u00a0<\/span><\/p>\n

Rok XII 2013 nr 1 (22)\u00a0<\/span><\/p>\n

Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

CZY ISTNIEJE ATEIZM FILOZOFICZNY?\u00a0<\/span><\/p>\n

Ateizm jest obecnie zjawiskiem tak szeroko rozpowszechnionym, jak nigdy\u00a0 w dziejach. St\u0105d powsta\u0142a potrzeba usystematyzowania informacji o ateizmie.\u00a0 G\u0142\u00f3wnym problemem artyku\u0142u jest odpowied\u017a na pytanie, czy ateizm mo\u017cna uza sadni\u0107 filozoficznie, czyli czy jest wynikiem naturalnej konsekwencji poznawania\u00a0 \u015bwiata przez cz\u0142owieka, czy jest raczej tylko \u015bwiatopogl\u0105dem, kt\u00f3ry zosta\u0142 wybrany\u00a0 przez jego zwolennik\u00f3w bez filozoficznego (naukowego) uzasadnienia. Filozoficzne\u00a0 uzasadnienie istnienia Boga jest mo\u017cliwe tylko w filozofii klasycznej i w metafizyce\u00a0 tomistycznej. Tylko w tomizmie istnienie Boga narzuca si\u0119 rozumowi ludzkiemu\u00a0 w spos\u00f3b nieodparty, gdy\u017c bez Boga istnienie \u015bwiata by\u0142oby wewn\u0119trznie sprzecz\u00a0<\/span><\/p>\n

ne (a istnienie sprzeczne by\u0107 nie mo\u017ce). \u017baden inny kierunek filozoficzny nie daje\u00a0 satysfakcjonuj\u0105cej odpowiedzi za istnieniem Boga, ani \u017caden nie mo\u017ce w spos\u00f3b\u00a0 niezbity zaprzeczy\u0107 temu istnieniu wbrew metafizyce tomistycznej<\/span>1<\/span>. Nieliczenie\u00a0 si\u0119 jednak z jej wynikami prowadzi wprost do ateizmu albo do fideizmu<\/span>2<\/span>. Skupimy\u00a0 si\u0119 na pierwszym zjawisku. Najpierw wi\u0119c zostanie om\u00f3wiony problem powstania\u00a0 nowego ateizmu, pogl\u0105dy na istnienie Boga Stephena Hawkinga oraz agnostycyzm\u00a0 Bertranda Russella. S\u0105 to tylko wybrane przyk\u0142ady obrazuj\u0105ce prawdziwo\u015b\u0107 wy\u017cej\u00a0 postawionej tezy: bez metafizyki nie ma teizmu.\u00a0<\/span><\/p>\n

1<\/span> Oczywi\u015bcie pokazanie tego wymaga\u0142oby osobnego opracowania.\u00a0<\/span><\/p>\n

2<\/span> B\u00f3g, w kt\u00f3rego istnienie mo\u017cna jedynie wierzy\u0107 bez udzia\u0142u rozumu, by\u0142by sprowadzony do pozio mu sprawno\u015bci ludzkiej (wiara jako cnota, a ta jest przez Akwinat\u0119 nazywana sprawno\u015bci\u0105), a wi\u0119c\u00a0 Jego obiektywne istnienie niezale\u017cne od cz\u0142owieka by\u0142oby w fideizmie niemo\u017cliwe.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>161\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Powstanie ateizmu\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Wsp\u00f3\u0142czesna debata filozoficzna o Bogu ogniskuje si\u0119 wok\u00f3\u0142 pytania o istnienie\u00a0 Boga. Zasadniczo wszystkie kwestie zwi\u0105zane z m\u00f3wieniem o Bogu mo\u017cna spro wadzi\u0107 do podstawowego pytania o Jego egzystencj\u0119. Je\u017celi bowiem B\u00f3g istnieje, to\u00a0 skutkuje to szeregiem konsekwencji, kt\u00f3rych odrzucenie powoduje automatycznie\u00a0 odrzucenie istnienia Boga. Wszechobecno\u015b\u0107 Bo\u017ca wyklucza np. mo\u017cliwo\u015b\u0107 dziele nia rzeczywisto\u015bci na <\/span>sacrum <\/span><\/i>i <\/span>profanum<\/span><\/i>, gdy\u017c podzia\u0142 taki suponuje, \u017ce jest taki\u00a0 obszar rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry jest wy\u0142\u0105czony spod Bo\u017cej obecno\u015bci<\/span>3<\/span>. To za\u015b impli kuje praktyczny ateizm. Powstaje pytanie: Czy taki ateizm jest rzeczywi\u015bcie atei zmem, to znaczy czy jest to postawa zreflektowana, teoretyczna? Nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107\u00a0 ateizm od niewiary, \u201eateizm bowiem zdaje si\u0119 zak\u0142ada\u0107 wy\u017cszy poziom zorgani zowania przekona\u0144 \u015bwiatopogl\u0105dowych ni\u017c niewiara. W ateizmie mamy zesp\u00f3\u0142\u00a0 na sw\u00f3j spos\u00f3b usystematyzowanych pogl\u0105d\u00f3w; sam fakt niewiary jakiejkolwiek\u00a0 systematyzacji nie wymaga\u201d<\/span>4<\/span>. W zwi\u0105zku z tym trzeba zapyta\u0107, czy istnieje ateizm\u00a0 \u00a0<\/span>filozoficzny, czyli czy filozofia powinna prowadzi\u0107 do ateizmu? Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 silnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 nurt tzw. nowego\u00a0 ateizmu. Zapyta\u0107 nale\u017cy o jego genez\u0119 i charakterystyczne cechy. Aby zrozumie\u0107\u00a0 \u201enowo\u015b\u0107\u201d nowego ateizmu, trzeba jednak zobaczy\u0107, w jaki spos\u00f3b ateizm powsta\u0142\u00a0 w og\u00f3le. W staro\u017cytno\u015bci ateizm mia\u0142 zwi\u0105zek z polityk\u0105<\/span>5<\/span>. Klasycznym przyk\u0142a dem jest tutaj Sokrates, kt\u00f3rego oskar\u017cono o czczenie innego boga ni\u017c oficjalne\u00a0 b\u00f3stwa<\/span>6<\/span>. O ateizm oskar\u017cano te\u017c chrze\u015bcijan. Przyczyn\u0105 by\u0142o nieuczestniczenie\u00a0 chrze\u015bcijan w poga\u0144skim kulcie publicznym<\/span>7<\/span>. Skoro zatem w staro\u017cytno\u015bci istnia\u0142\u00a0 publiczny kult bog\u00f3w, to co do ich istnienia nikt nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci. Oto wypo wied\u017a Cycerona odno\u015bnie do tej kwestii: \u201eQuales sint varium est: esse nemo negat\u201d \u2013 \u201eCo do ich cech, w\u0142a\u015bciwo\u015bci (bog\u00f3w), istniej\u0105 rozmaite opinie, ale ich istnienia\u00a0 nikt nie kwestionuje \u2013 tak\u017ce i filozofowie temu nie zaprzeczaj\u0105\u201d<\/span>8<\/span>. W \u015bredniowieczu ateizm tak\u017ce nie by\u0142 rozpowszechniony. Tomasz z Akwi nu zadaj\u0105c pytanie o istnienie Boga, uwa\u017ca\u0142, \u017ce Jego istnienie jest wszystkim \u2013\u00a0 przynajmniej mgli\u015bcie \u2013 jasne<\/span>9<\/span>. Mimo to znajduje Akwinata dwa \u201eargumenty\u201d\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

    3<\/span> Gdyby rzeczywisto\u015b\u0107 zawiera\u0142a w sobie sfer\u0119 <\/span>sacrum <\/span><\/i>i <\/span>profanum<\/span><\/i>, to i cz\u0142owiek by\u0142by w ten spos\u00f3b\u00a0 zdywersyfikowany (cz\u0142owiek jako \u201eelement\u201d rzeczywisto\u015bci podlegaj\u0105cy jej prawom). Tymczasem\u00a0 cz\u0142owiek jest zawsze ten sam. Nie ma w nas jakiej\u015b wewn\u0119trznej linii podzia\u0142u na \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i \u015bwie cko\u015b\u0107. Cia\u0142o i dusza tworz\u0105 jedn\u0105 substancj\u0119 cz\u0142owieka.\u00a0<\/span><\/p>\n

    4<\/span> J. Babi\u0144ski. <\/span>Irreligia<\/span><\/i>. Peplin 2010 s. 11.\u00a0<\/span><\/p>\n

    5<\/span> A.K. Wucherer-Hundenfeld. <\/span>Donios\u0142o\u015b\u0107 fenomenu wsp\u00f3\u0142czesnego ateizmu<\/span><\/i>. T\u0142um. F. Adamski.\u00a0 W: <\/span>Ateizm oraz irreligia i sekularyzacja<\/span><\/i>. Oprac. i t\u0142um. F. Adamski. Krak\u00f3w 2011 s. 231. <\/span>6 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 232.\u00a0<\/span><\/p>\n

    7<\/span> F. Dr\u0105czkowski. <\/span>Patrologia<\/span><\/i>. Peplin-Lublin 2007 s. 57.\u00a0<\/span><\/p>\n

    8 <\/span>Wucherer-Hundenfeld. <\/span>Donios\u0142o\u015b\u0107 fenomenu. <\/span><\/i>s. 237.\u00a0<\/span><\/p>\n

    9 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 237\u2013238.<\/span><\/p>\n

    162 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

    za nieistnieniem Boga. Pierwszy polega na przeciwstawieniu dobrego Boga i z\u0142a.\u00a0 B\u00f3g, jako przeciwnik z\u0142a, powinien sprawi\u0107, \u017ce z\u0142a nie b\u0119dzie, zw\u0142aszcza, \u017ce B\u00f3g\u00a0 jest przeciwnikiem niesko\u0144czonej si\u0142y<\/span>10<\/span>. Drugi argument stwierdza, \u017ce wyja\u015bnia j\u0105c istnienie r\u00f3\u017cnorakich skutk\u00f3w, nie trzeba si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do Boga, bo mo\u017cna\u00a0 wszystko wyja\u015bni\u0107 albo dzia\u0142aniem natury, albo dzia\u0142aniem cz\u0142owieka<\/span>11<\/span>. W odpo wiedzi na postawione przez siebie zarzuty Tomasz odpowiada s\u0142ynnymi pi\u0119cioma\u00a0 drogami.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Ciekawe jest to, \u017ce niekt\u00f3rzy zarzucaj\u0105 Tomaszowi z Akwinu zainicjowanie\u00a0 nowo\u017cytnego ateizmu. B\u00f3g bowiem zosta\u0142 sprowadzony przez Akwinat\u0119 do og\u00f3l nej wizji \u015bwiata, sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 systemu. Tomasz \u201esprowadza istnienie Boga do\u00a0 poziomu kamienia lub gwiazdy, czyni\u0105c ateizm nie tylko mo\u017cliwym, ale prawie\u00a0 nieuniknionym, jak udowodni\u0142 p\u00f3\u017aniejszy rozw\u00f3j zdarze\u0144\u201d<\/span>12<\/span>. A \u00f3w p\u00f3\u017aniejszy\u00a0 rozw\u00f3j zdarze\u0144, to dalsze \u201ewpychanie\u201d Boga w systemy naukowe Newtona, Ke plera i Galileusza, poniewa\u017c w tych systemach B\u00f3g by\u0142 zwornikiem, aby wszystkie\u00a0 elementy \u015bwiata mog\u0142y razem funkcjonowa\u0107. W p\u00f3\u017aniejszych czasach wystarczy\u0142o\u00a0 tylko umie\u0107 wyja\u015bni\u0107 dzia\u0142anie przyrody bez Boga i w konsekwencji zaj\u0105\u0107 stano wisko ateistyczne<\/span>13<\/span>. Mo\u017cna wi\u0119c postawi\u0107 wniosek, \u017ce \u201eateizm zawsze zachowuje\u00a0 sw\u00f3j charakter dialektyczny\u201d<\/span>14<\/span>. Je\u017celi tak jest rzeczywi\u015bcie, to ateizm jest wr\u0119cz nie uchronny, wystarczy bowiem tylko zacz\u0105\u0107 my\u015ble\u0107 o istnieniu Boga i ju\u017c otwieramy\u00a0 furtk\u0119 dla ateizmu.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Inn\u0105 implikacj\u0105 tezy o dialektycznym rozwoju ateizmu na podstawie teizmu\u00a0 jest wykluczenie metafizyki. Istnienie Boga staje si\u0119 oczywiste tylko w badaniach\u00a0 metafizycznych, kt\u00f3rych celem jest wskazanie ostatecznych przyczyn istnienia rze czywisto\u015bci<\/span>15<\/span>. Wskazanie takich ostatecznych uzasadnie\u0144 nie jest mo\u017cliwe na bazie\u00a0 nauk szczeg\u00f3\u0142owych<\/span>16<\/span>. Nauki szczeg\u00f3\u0142owe chc\u0105 bowiem odpowiedzie\u0107 na pytanie\u00a0 \u201ejak\u201d rzeczywisto\u015b\u0107 funkcjonuje, a nie \u201edlaczego\u201d w og\u00f3le istnieje. Nie jest zatem\u00a0 s\u0142uszne twierdzenie Buckleya, \u017ce m\u00f3wienie o Bogu w ramach teorii opracowywa nych na bazie nauk szczeg\u00f3\u0142owych doprowadzi w spos\u00f3b konieczny do przekszta\u0142 cenia teizmu w ateizm. W obr\u0119bie nauk szczeg\u00f3\u0142owych nie ma nawet mo\u017cliwo\u015bci\u00a0 zapyta\u0107 o istnienie Boga, wi\u0119c nie mo\u017cna te\u017c \u2013 na podstawie tych nauk \u2013 odpo wiedzie\u0107 na to pytanie. Je\u017celi wi\u0119c kto\u015b udziela odpowiedzi na pytanie o istnienie\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

    10<\/span> Sth. I. q. 2. a. 3c.\u00a0<\/span><\/p>\n

    11 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>.\u00a0<\/span><\/p>\n

    12<\/span> P. Tillich. <\/span>The Two Types of Philosophy of Religion<\/span><\/i>. Cyt. za: M.J. Buckley. <\/span>Ateizm w sporze z religi\u0105<\/span><\/i>.\u00a0 T\u0142um. M. Frankiewicz. Krak\u00f3w 2009 s. 102.\u00a0<\/span><\/p>\n

    13<\/span> Por. Buckley. <\/span>Ateizm w sporze. <\/span><\/i>s. 23\u201362.\u00a0<\/span><\/p>\n

    14<\/span> A. Grumelli, G. Bolino. <\/span>Cechy wsp\u00f3\u0142czesnego ateizmu<\/span><\/i>. W: <\/span>Ateizm oraz irreligia. <\/span><\/i>s. 293. <\/span>15<\/span> M.A. Kr\u0105piec. <\/span>Metafizyka<\/span><\/i>. Lublin 1984 s. 55.\u00a0<\/span><\/p>\n

    16 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>.<\/span><\/p>\n

    Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>163\u00a0<\/span><\/p>\n

    Boga na podstawie nauk szczeg\u00f3\u0142owych, to jest to jego prywatna opinia<\/span>17<\/span>. Buckley\u00a0 \u0142\u0105czy ze sob\u0105 dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne porz\u0105dki poznania: metafizyczny i nauk szczeg\u00f3 \u0142owych. Jest to wielki b\u0142\u0105d, bowiem uto\u017csamia on przedmiot formalny metafizyki\u00a0 i nauk szczeg\u00f3\u0142owych na podstawie ich wsp\u00f3lnego przedmiotu materialnego<\/span>18<\/span>. Po\u00a0 takim zabiegu (inna kwestia, czy \u015bwiadomym, czy nie) istnienie Boga pozostaje ju\u017c\u00a0 tylko w sferze mistyki. I owszem, Buckley to otwarcie przyznaje<\/span>19<\/span>. Problem w tym,\u00a0 \u017ce do\u015bwiadczenie mistyczne nie jest intersubiektywnie przekazywalne, a zatem\u00a0 i istnienie Boga pozostaje tylko w sferze poznania subiektywnego.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Inn\u0105 koncepcj\u0119 rozwoju ateizmu w Europie przedstawi\u0142 Tom\u00e1\u0161 Halik. Ana lizuje on poj\u0119cie <\/span>religio <\/span><\/i>i jego histori\u0119. W staro\u017cytnym Rzymie religia by\u0142a si\u0142\u0105\u00a0 integruj\u0105c\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo<\/span>20<\/span>. Chrze\u015bcija\u0144stwo nie pasowa\u0142o do tak poj\u0119tej religii\u00a0 i istnia\u0142o wiele antagonizm\u00f3w mi\u0119dzy religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105 a chrze\u015bcijanami, dla\u00a0 kt\u00f3rych religia rzymska by\u0142a ba\u0142wochwalstwem<\/span>21<\/span>. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 po Edyk cie Konstantyna Wielkiego, kiedy to chrze\u015bcija\u0144stwo przej\u0119\u0142o rol\u0119 dawnej religii\u00a0 rzymskiej. Chrze\u015bcija\u0144stwo nigdy jednak nie upodobni\u0142o si\u0119 do rzymskiej reli gii poprzez swoj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 struktur\u0119<\/span>22<\/span>. Do o\u015bwiecenia religia obejmuje ca\u0142o\u015b\u0107\u00a0 \u017cycia spo\u0142ecznego, przenika ka\u017cd\u0105 jego sfer\u0119<\/span>23<\/span>. Halik wymienia kilka przyczyn\u00a0 sekularyzacji: 1) religia chrze\u015bcija\u0144ska przesta\u0142a by\u0107 \u201ej\u0119zykiem \u017cywym\u201d w dobie\u00a0 o\u015bwiecenia; 2) wiara i religia chrze\u015bcija\u0144ska rozchodz\u0105 si\u0119; 3) zast\u0105pienie religii\u00a0 nauk\u0105 i sztuk\u0105<\/span>24<\/span>. Kolejna faza rozwoju ateizmu wed\u0142ug Halika to uto\u017csamienie <\/span>reli gio <\/span><\/i>z re\u017cimami totalitarnymi i nacjonalizmem, co wida\u0107 zw\u0142aszcza na przyk\u0142adzie\u00a0 nazizmu i komunizmu<\/span>25<\/span>. Obecnie rol\u0119 <\/span>religio <\/span><\/i>przej\u0119\u0142y media: \u201eMedia przejmuj\u0105\u00a0 wiele aspekt\u00f3w roli tradycyjnych religii: oferuj\u0105 symbole, interpretuj\u0105 \u015bwiat, przed stawiaj\u0105 intryguj\u0105ce opowie\u015bci, wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b my\u015blenia i zachowania ludzi,\u00a0 tworz\u0105 sie\u0107 informacji, przekazuj\u0105 spo\u0142eczne do\u015bwiadczenia i wsp\u00f3lne tematy.\u00a0 S\u0105 tak\u017ce i przede wszystkim <\/span>arbitrami prawdy <\/span><\/i>\u2013 prawdziwe i wa\u017cne staje si\u0119 to,\u00a0 co ludzie zobacz\u0105 \u00abna w\u0142asne oczy\u00bb w wiadomo\u015bciach telewizyjnych\u201d<\/span>26<\/span>. Halik\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

    17<\/span> Specjalista z nauk szczeg\u00f3\u0142owych nie mo\u017ce odpowiedzie\u0107 na to pytanie ani twierdz\u0105co, ani prze cz\u0105co, bo nie ma tu bezpo\u015bredniej ci\u0105g\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy przes\u0142ankami a wnioskiem, gdy\u017c przedmiot\u00a0 formalny nauk szczeg\u00f3\u0142owych jest z natury inny ni\u017c przedmiot formalny metafizyki. <\/span>18<\/span> Istotnie, nie ma bowiem takiego \u201eskrawka\u201d rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rym nie zajmowa\u0142yby si\u0119 nauki\u00a0 szczeg\u00f3\u0142owe, ale ich przedmiot formalny jest tak r\u00f3\u017cny od tego\u017c przedmiotu metafizyki, \u017ce istnienie\u00a0 tej r\u00f3\u017cnicy pozwala wyodr\u0119bni\u0107 filozofi\u0119 jako osobn\u0105 nauk\u0119.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

    19<\/span> Por. Buckley. <\/span>Ateizm w sporze<\/span><\/i>. s. 230\u2013239.\u00a0<\/span><\/p>\n

    20<\/span> T. Halik. <\/span>Wezwany czy nie wezwany B\u00f3g si\u0119 tutaj zjawi. Europejskie wyk\u0142ady z socjologii i dziej\u00f3w\u00a0 chrze\u015bcija\u0144stwa<\/span><\/i>. T\u0142um. A. Babuchowski. Krak\u00f3w 2006 s. 22.\u00a0<\/span><\/p>\n

    21 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 24.\u00a0<\/span><\/p>\n

    22 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 25.\u00a0<\/span><\/p>\n

    23 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 26\u201327.\u00a0<\/span><\/p>\n

    24 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 29\u201330. Taki stan rzeczy \u2013 wed\u0142ug czeskiego uczonego \u2013 trwa\u0142 do XX w. <\/span>25 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 33\u201334.\u00a0<\/span><\/p>\n

    26 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 34.<\/span><\/p>\n

    164 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

    uwa\u017ca jednak, \u017ce zsekularyzowane chrze\u015bcija\u0144stwo jest tylko jedn\u0105 z form mutacji\u00a0 chrze\u015bcija\u0144stwa, a nie szczytem jego rozwoju<\/span>27<\/span>. Czy nie jest to jednak inna wersja\u00a0 rozwoju dialektycznego, kt\u00f3ra zosta\u0142a zaprezentowana przez Buckleya? R\u00f3wnie\u017c\u00a0 Halik stwierdza, \u017ce w pewnym momencie wystarczy\u0142o zast\u0105pi\u0107 tradycyjnie poj\u00a0<\/span><\/p>\n

    mowan\u0105 religi\u0119 przez nauk\u0119, aby zepchn\u0105\u0107 religi\u0119 w inny sektor, a tym samym\u00a0 sprawi\u0107, \u017ce przesta\u0142a by\u0107 naczeln\u0105 zasad\u0105 \u017cycia spo\u0142ecznego. Dalszy rozw\u00f3j wyda rze\u0144 prowadzi ju\u017c nieuchronnie do ateizmu.\u00a0<\/span><\/p>\n

      \n
    1. Cechy i argumenty nowego ateizmu\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 nowy ateizm od starego? W odr\u00f3\u017cnieniu od ateizmu nowo\u017cytnego,\u00a0 wsp\u00f3\u0142czesny jego nurt wyst\u0119puje w skali \u201eprzedtem nie notowanej. Zdobywa on\u00a0 coraz rozleglejsze tereny i coraz wi\u0119ksze znaczenie\u201d<\/span>28<\/span>. W XVIII w. by\u0142 zarezerwo wany dla elit spo\u0142ecznych, wolnomy\u015blicieli, podczas gdy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ateizm ogar nia niemal ca\u0142y \u015bwiat<\/span>29<\/span>. Nie wdawaj\u0105c si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142y, wymie\u0144my jedynie \u017ar\u00f3d\u0142a\u00a0 ateizmu, na kt\u00f3re wskazuje F. Bargie\u0142<\/span>30<\/span>:\u00a0<\/span><\/p>\n

        \n
      1. Powody intelektualno poznawcze:\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        \u2013 brak wiedzy religijnej i trudno\u015bci na drodze jej zdobywania,\u00a0<\/span><\/p>\n

        \u2013 wsp\u00f3\u0142czesne wykszta\u0142cenie jest jednostronne, empiryczno-praktyczne, \u2013 przeakcentowanie wolno\u015bci, wielko\u015bci i pot\u0119gi cz\u0142owieka.\u00a0<\/span><\/p>\n

          \n
        1. Motywy moralne i spo\u0142eczne:\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

          \u2013 bunt przeciwko wymaganiom wiary i zaniechanie praktykowania jej, \u2013 zgorszenie \u017cyciem chrze\u015bcijan i z\u0142y przyk\u0142ad p\u0142yn\u0105cy z historii Ko\u015bcio\u0142a, \u2013 materializm wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji i nastawienie na doczesno\u015b\u0107 \u017cycia, \u2013 przyczyny pozaracjonalne: emocje, urazy, brak czasu, s\u0142abo\u015b\u0107 woli.\u00a0<\/span><\/p>\n

          Nowy ateizm ma swoich czterech g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli. S\u0105 to: Dawkins,\u00a0 Dennett, Harris, Hitchens. Wymienieni autorzy postuluj\u0105 odrzucenie religii w imi\u0119\u00a0 nauki, argumentuj\u0105c, \u017ce religia jest \u017ar\u00f3d\u0142em z\u0142a, a nauka przynosi tylko dobro, bo\u00a0 jest intersubiektywnie sprawdzalna. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nowy ateizm powsta\u0142 za\u00a0<\/span><\/p>\n

          sadniczo po 11 wrze\u015bnia 2001 r., aczkolwiek przedstawiciele owego nurtu ju\u017c\u00a0 wcze\u015bniej opowiadali si\u0119 za ateizmem. Przytoczmy zatem \u2013 za Gerhardem Lohfin kiem \u2013 podstawowe argumenty nowego ateizmu:\u00a0<\/span><\/p>\n

          27 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 53.\u00a0<\/span><\/p>\n

          28<\/span> F. Bargiel. <\/span>Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego ateizmu<\/span><\/i>. W: <\/span>Ateizm oraz irreligia<\/span><\/i>. s. 248. <\/span>29 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>.\u00a0<\/span><\/p>\n

          30 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 256\u2013282.<\/span><\/p>\n

          Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>165\u00a0<\/span><\/p>\n

            \n
          1. \u201eBoga nikt nigdy nie widzia\u0142. <\/span>Zatem Go nie ma<\/span><\/i>\u201d<\/span>31<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n
          2. \u201eB\u00f3g jest projekcj\u0105 cz\u0142owieka. <\/span>Je\u015bli ta projekcja zosta\u0142a rozpoznana, to mo\u017cna\u00a0 z niej zrezygnowa\u0107<\/span><\/i>\u201d<\/span>32<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n
          3. \u201eCz\u0142owiek rozwin\u0105\u0142 si\u0119 z kr\u00f3lestwa zwierz\u0105t. <\/span>Zatem nie potrzebuje Stwo rzyciela<\/span><\/i>\u201d<\/span>33<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n
          4. \u201eTak zwane dobro mo\u017cna \u0142atwo wyja\u015bni\u0107 za pomoc\u0105 teorii ewolucji. <\/span>Dlatego\u00a0 nie potrzebujemy Boga, aby by\u0107 dobrymi<\/span><\/i>\u201d<\/span>34<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n
          5. \u201eW \u015bwiecie jest niesko\u0144czenie wiele cierpienia. <\/span>To czyni \u015bmiesznym wszelk\u0105\u00a0 wiar\u0119 w Boga<\/span><\/i>\u201d<\/span>35<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n
          6. \u201eReligie wnosz\u0105 do \u015bwiata przemoc. <\/span>Dlatego s\u0105 bardzo niebezpieczne<\/span><\/i>\u201d<\/span>36<\/span>. 7. \u201eBiblijny obraz Boga jest prymitywny i odra\u017caj\u0105cy. <\/span>Dlatego w przysz\u0142o\u015bci trzeba\u00a0 zrobi\u0107 wszystko, aby nie poddawa\u0107 dzieci indoktrynacji religijnej<\/span><\/i>\u201d<\/span>37<\/span>. 8. \u201eSpojrzenie na tamten \u015bwiat parali\u017cuje. <\/span>Chodzi o to, aby ten \u015bwiat przemieni\u0107<\/span><\/i>\u201d<\/span>38<\/span>.\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

            Postawmy pytanie: Czy s\u0105 to argumenty filozoficzne? Ot\u00f3\u017c przedmiotem\u00a0 poznania filozoficznego jest \u201e\u00abwszytsko, co realnie istnieje\u00bb, czyli byty\u201d<\/span>39<\/span>. Jest to\u00a0 przedmiot materialny. Przedmiotem formalnym za\u015b jest \u201ebadanie rzeczy, zdarze\u0144\u00a0 czy proces\u00f3w, a tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci pod k\u0105tem ich istnienia\u201d<\/span>40<\/span>. Filozof powinien pa\u00a0<\/span><\/p>\n

            trze\u0107 na rzeczywisto\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bciowo i wyja\u015bnia\u0107 jej istnienie pod k\u0105tem ostatecznych\u00a0 przyczyn. Ka\u017cdy element rzeczywisto\u015bci powinien by\u0107 badany pod k\u0105tem istnie nia w \u015bwietle ostatecznych przyczyn. To samo dotyczy religii. Odpowiedzi, kt\u00f3re\u00a0 udzielaj\u0105 nowi atei\u015bci nie maj\u0105 charakteru ostateczno\u015bciowego, bo najcz\u0119\u015bciej od wo\u0142uj\u0105 si\u0119 do nauk szczeg\u00f3\u0142owych, kt\u00f3re nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci odpowiedzie\u0107, czy\u00a0 istnieje B\u00f3g jako ostateczna przyczyna wszystkiego, co istnieje, bo inny jest przed miot formalny nauk szczeg\u00f3\u0142owych. To w\u0142a\u015bnie inny aspekt, pod kt\u00f3rym nauki\u00a0 szczeg\u00f3\u0142owe badaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, wyklucza je z mo\u017cliwo\u015bci udzielania ostatecz nych odpowiedzi.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Na argumenty nowych ateist\u00f3w do\u015b\u0107 \u0142atwo odpowiedzie\u0107. To, \u017ce Boga nikt\u00a0 nigdy nie widzia\u0142 powinno by\u0107 w\u0142a\u015bciwie potwierdzeniem Jego istnienia. Gdyby\u00a0 bowiem Boga mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107, znaczy\u0142oby to, \u017ce B\u00f3g ma granice, \u017ce przez\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

            31<\/span> G. Lohfink. <\/span>Jakie argumenty ma nowy ateizm. Krytyczna dyskusja<\/span><\/i>. T\u0142um. J. Machnacz. Wroc\u0142aw\u00a0 2009 s. 23.\u00a0<\/span><\/p>\n

            32 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 38.\u00a0<\/span><\/p>\n

            33 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 55.\u00a0<\/span><\/p>\n

            34 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 66.\u00a0<\/span><\/p>\n

            35 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 82.\u00a0<\/span><\/p>\n

            36 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 97.\u00a0<\/span><\/p>\n

            37 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 115.\u00a0<\/span><\/p>\n

            38 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 124.\u00a0<\/span><\/p>\n

            39<\/span> A. Maryniarczyk. <\/span>Zeszyty z metafizyki. <\/span><\/i>Nr 1: <\/span>Monistyczna i dualistyczna interpretacja rzeczywi sto\u015bci<\/span><\/i>. Lublin 2006 s. 26.\u00a0<\/span><\/p>\n

            40 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 28.<\/span><\/p>\n

            166 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

            percepcj\u0119 zmys\u0142ow\u0105 jeste\u015bmy w stanie dostrzec niesko\u0144czony Aboslut. By\u0142aby to\u00a0 sprzeczno\u015b\u0107, a wi\u0119c Boga by nie by\u0142o.\u00a0<\/span><\/p>\n

            M\u00f3wi\u0105c, \u017ce B\u00f3g jest projekcj\u0105 cz\u0142owieka, nowi atei\u015bci odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do po gl\u0105d\u00f3w Feuerbacha, \u017ce \u201eLudzie daj\u0105 Bogu to, co sami bior\u0105 z cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d<\/span>41<\/span>.\u00a0 B\u00f3g by\u0142by tylko niesko\u0144czon\u0105 multiplifikacj\u0105 potencjalno\u015bci cz\u0142owieka. Ale to nie\u00a0 jest B\u00f3g, a co najwy\u017cej nadcz\u0142owiek. Poza tym, wed\u0142ug Feuerbacha istnienie Boga\u00a0 wyklucza istnienie przyrody, \u015bwiata i ludzko\u015bci, poniewa\u017c to co materialne wobec\u00a0 Boga jest praktycznie niczym i istnieje tylko od woli Boga<\/span>42<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Argument o pochodzeniu cz\u0142owieka z ewolucji i tym samym o nieistnieniu\u00a0 Boga jest tak\u017ce \u0142atwy do zbicia. Wystarczy wykaza\u0107, \u017ce cz\u0142owiek podmiotuje du chowe akty, kt\u00f3re wymagaj\u0105 duchowego pod\u0142o\u017ca zgodnie z zasad\u0105 \u201eagere sequitur\u00a0 esse\u201d. Je\u017celi cz\u0142owiek dzia\u0142a tak\u017ce na spos\u00f3b duchowy, a wi\u0119c posiada rozum i wol n\u0105 wol\u0119, to te dwa czynniki tkwi\u0105ce w cz\u0142owieku nie mog\u0105 pochodzi\u0107 z ewolucji,\u00a0 gdy\u017c mieliby\u015bmy wtedy do czynienia ze skokiem dialektycznym. Nagromadzenie\u00a0 materii nigdy nie da nowej jako\u015bci w postaci duchowej duszy, gdy\u017c wtedy i niekt\u00f3 re zwierz\u0119ta mia\u0142yby dusz\u0119 i nale\u017ca\u0142oby je traktowa\u0107 jak osoby, co zreszt\u0105 zdarza\u00a0 si\u0119 np. u Petera Singera, kt\u00f3ry za osoby uwa\u017ca np. szympansy, goryle, wieloryby\u00a0 i delfiny<\/span>43<\/span>. Argument ze skoku dialektycznego jest nawi\u0105zaniem do marksizmu.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

            Istnienia dobra tak\u017ce nie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 z ewolucji. Cz\u0142owiek nie tylko\u00a0 pragnie dobra, ale pragnie on dobra niesko\u0144czonego. Gdyby pragnienie niesko\u0144 czonego dobra pochodzi\u0142o z ewolucji, to przyroda by\u0142aby absurdalna, gdy\u017c wypro dukowa\u0142aby byt, kt\u00f3ry si\u0119 jej przeciwstawia, a w\u0142a\u015bciwie nale\u017ca\u0142oby stwierdzi\u0107, \u017ce\u00a0 przyroda w cz\u0142owieku zwr\u00f3ci\u0142aby si\u0119 przeciwko sobie, gdy\u017c w rzeczywisto\u015bci przy rodniczej nie ma sposobu zaspokojenia dobra niesko\u0144czonego. Musi istnie\u0107 \u015bwiat\u00a0 duchowy, kt\u00f3ry jest w\u0142a\u015bciw\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 realizacji tak okre\u015blonego dobra.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Argument z cierpienia obecnego w \u015bwiecie jest o tyle trudny do zbicia, \u017ce nie\u00a0 mo\u017cna do ko\u0144ca wyja\u015bni\u0107 owego <\/span>misterium iniquitatis<\/span><\/i>. Ale z tego nie wynika,\u00a0 \u017ce Boga nie ma. Argument \u00f3w zak\u0142ada, \u017ce gdyby B\u00f3g by\u0142, to nie dopu\u015bci\u0142by z\u0142a.\u00a0 Wynika st\u0105d wniosek, \u017ce cz\u0142owiek wie, co powinien robi\u0107 B\u00f3g \u2013 nie dopuszcza\u0107\u00a0 z\u0142a. Gdyby jednak sko\u0144czony umys\u0142 cz\u0142owieka wiedzia\u0142, co powinien robi\u0107 Ab\u00a0<\/span><\/p>\n

            solut, to taki \u201eB\u00f3g\u201d nie by\u0142by Bogiem, gdy\u017c sko\u0144czony umys\u0142 cz\u0142owieka m\u00f3g\u0142by\u00a0 przewidzie\u0107 dzia\u0142anie umys\u0142u Bo\u017cego, a wi\u0119c ten ostatni musia\u0142by mie\u0107 jaki\u015b\u00a0 zwi\u0105zek ze sko\u0144czono\u015bci\u0105, aby da\u0107 si\u0119 przewidzie\u0107 w swoich poczynaniach. Jed nak taki Absolut, kt\u00f3ry by\u0142by jednocze\u015bnie niesko\u0144czony i sko\u0144czony zawiera\u0142by\u00a0 w sobie sprzeczno\u015b\u0107 i na mocy zasady (nie)sprzeczno\u015bci nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107. Zatem\u00a0 niemo\u017cno\u015b\u0107 wyja\u015bnienia istnienia z\u0142a wskazuje na istnienie Boga. Nie oznacza to,\u00a0 \u017ce istnienie z\u0142a jest jakim\u015b dowodem na istnienie Boga. Chodzi jedynie o to, \u017ce\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

            41<\/span> Buckley. <\/span>Ateizm w sporze<\/span><\/i>. s. 177.\u00a0<\/span><\/p>\n

            42 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. Por. Z.J. Zdybicka. <\/span>Cz\u0142owiek i religia. Zarys filozofii religii<\/span><\/i>. Lublin 1984 s. 59\u201362. <\/span>43<\/span> A. Anzenbacher. <\/span>Wprowadzenie do etyki<\/span><\/i>. T\u0142um. J. Zychowicz. Krak\u00f3w 2008 s. 267.<\/span><\/p>\n

            Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>167\u00a0<\/span><\/p>\n

            niemo\u017cno\u015b\u0107 wyja\u015bnienia istnienia z\u0142a przez cz\u0142owieka domaga si\u0119 odpowiedzi ze\u00a0 strony Boga.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Twierdzenie nast\u0119pne, \u017ce religie wnosz\u0105 do \u015bwiata przemoc, wi\u0119c s\u0105 niebez pieczne, nie implikuje nieistnienia Boga. Wystarczy tylko wskaza\u0107, \u017ce wprowadza nie przemocy nie nale\u017cy do istoty religii. Religia jest relacj\u0105 wertykaln\u0105 mi\u0119dzy\u00a0 cz\u0142owiekiem a Bogiem. Taka relacja wyklucza z\u0142o. Przemoc jest zjawiskiem ho ryzontalnym i jej \u017ar\u00f3d\u0142o le\u017cy w cz\u0142owieku, a nie w Bogu. Nie mo\u017cna te\u017c m\u00f3wi\u0107,\u00a0 \u017ce B\u00f3g daje cz\u0142owiekowi pretekst do przemocy, gdy\u017c taki B\u00f3g sam musia\u0142by by\u0107\u00a0 \u017ar\u00f3d\u0142em z\u0142a, a z\u0142o jako brak dobra nie dotyczy Boga, gdy\u017c B\u00f3g nie ma \u017cadnych\u00a0 brak\u00f3w. Poza tym, powszechno\u015b\u0107 zjawiska religii wskazuje, \u017ce cz\u0142owiek jest ze swej\u00a0 istoty bytem religijnym. Ale cz\u0142owiek nie mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 jako\u015bciowo tak samo jak\u00a0 B\u00f3g, wi\u0119c ju\u017c sam fakt przygodno\u015bci istnienia cz\u0142owieka implikuje, \u017ce we wszyst kim, co cz\u0142owiek robi kryje si\u0119 jaki\u015b brak dobra, a wi\u0119c z\u0142o. Z\u0142o zatem pochodzi\u00a0 z przygodno\u015bci bytu ludzkiego, a nie z religii.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Obraz Boga w Biblii nie jest odra\u017caj\u0105cy. Problem w tym, \u017ce nowi atei\u015bci nie\u00a0 rozumiej\u0105 zasad egzegezy biblijnej. Bibli\u0119 przecie\u017c nale\u017cy czyta\u0107 ca\u0142o\u015bciowo. B\u00f3g\u00a0 powiedzia\u0142 o sobie wszystko, ale w Jezusie Chrystusie, a nie w Starym Testamencie.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Ostatni argument pr\u00f3buje przeciwstawi\u0107 \u015bwiat duchowy materialnemu. Wy korzystuj\u0105c ludzki l\u0119k przed nieznanym, nowi atei\u015bci chc\u0105 odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 ludzi\u00a0 z d\u0105\u017cenia do poznania \u015bwiata nadnaturalnego. A przecie\u017c to brak wiedzy powodu je l\u0119k, a nie odwrotnie. Poznaj\u0105c nieznane, oswajamy to \u2013 dotyczy to tak\u017ce \u015bwiata\u00a0 duchowego. Wraz z poznaniem znika l\u0119k.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Na powstanie nowego ateizmu mia\u0142y wi\u0119c wp\u0142yw dwa czynniki: a) zaw\u0119\u017cenie\u00a0 religii do faktu czysto ludzkiego oraz b) ekstrapolacji wynik\u00f3w nauk szczeg\u00f3\u0142o wych na ca\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Zajmijmy si\u0119 teraz t\u0105 drug\u0105 kwesti\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n

              \n
            1. B\u0142\u0119dy w argumentacji nowego ateizmu\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

              Richard Dawkins twierdzi np., \u017ce \u201eEwolucja nie ma d\u0142ugoterminowego celu. Nie\u00a0 ma \u017cadnego odleg\u0142ego wzorca, nic ostatecznie doskona\u0142ego, co mog\u0142oby odegra\u0107\u00a0 rol\u0119 kryterium doboru \u2013 cho\u0107 pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 ludzka uwielbia absurdaln\u0105 koncepcj\u0119 na szego gatunku jako ostatecznego celu ewolucji. W prawdziwym \u017cyciu kryterium\u00a0 doboru jest zawsze chwilowe, dotyczy albo po prostu przetrwania, albo \u2013 bardziej\u00a0 og\u00f3lnie \u2013 sukcesu reprodukcyjnego\u201d<\/span>44<\/span>. Dawkins ma racj\u0119 \u2013 ewolucja nie ma swo jego celu, ale to jeszcze nie oznacza, \u017ce nie dzia\u0142a celowo. M\u00f3wi\u0142 o tym \u015bw. Tomasz\u00a0 z Akwinu w swojej pi\u0105tej drodze: \u201eQuinata via sumitur ex gubernatione rerum. Vi demus enim quo aliqua quae cognitionem carent, scilicet corpora naturalia, ope rantur Procter finem: quo apparet ex hoc quo semper aut frequentius eodem modo\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

              44<\/span> R. Dawkins. <\/span>\u015alepy zegarmistrz<\/span><\/i>. T\u0142um. A. Hoffman. Warszawa 1994 s. 92.<\/span><\/p>\n

              168 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

              operantur, ut consequantur id quod est optimum; unde patet quod non a casu, sed\u00a0 ex intentione perveniunt, ad finem. Ea autem quae non habet cognitionem, non\u00a0 tendunt in finem nisi directa ab aliquot cognoscente et intelligente, sicut sagitta\u00a0 a sagittante. Ergo est aliquid intelligens, a quo omnes res naturals ordinantur ad\u00a0 finem; et hoc dicimus Deus\u201d<\/span>45<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

              B\u0142\u0105d, kt\u00f3ry pope\u0142nia Dawkins polega na tym, \u017ce ekstrapoluje on wyniki ba da\u0144 biologii na ca\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, tzn. skoro ewolucja nie zawiera immanentnej\u00a0 celowo\u015bci, to nie ma \u017cadnej celowo\u015bci. Ale to jest ju\u017c nadinterpretacja. Nowi atei\u015bci\u00a0 radz\u0105 sobie te\u017c z faktem istnienia w cz\u0142owieku umys\u0142owo\u015bci. Kolega Dawkinsa,\u00a0 Daniel Dennett twierdzi, \u017ce \u201eDualizm (pogl\u0105d, wed\u0142ug kt\u00f3rego umys\u0142 sk\u0142ada si\u0119\u00a0 z jakiej\u015b niefizycznej, absolutnie tajemniczej substancji) oraz witalizm (pogl\u0105d,\u00a0 wed\u0142ug kt\u00f3rego organizmy \u017cywe zawieraj\u0105 w sobie jaki\u015b specjalny, fizyczny, lecz\u00a0 r\u00f3wnie tajemniczy element \u2013 \u00e9lan vital) zosta\u0142y ju\u017c od\u0142o\u017cone do lamusa wraz z al\u00a0<\/span><\/p>\n

              chemi\u0105 i astrologi\u0105. Je\u015bli nie jeste\u015b got\u00f3w r\u00f3wnie\u017c na to, by twierdzi\u0107, \u017ce ziemia jest\u00a0 p\u0142aska, a s\u0142o\u0144ce to ognisty rydwan ci\u0105gni\u0119ty przez skrzydlate konie \u2013 je\u015bli innymi\u00a0 s\u0142owy, tw\u00f3j up\u00f3r wobec wsp\u00f3\u0142czesnej nauki nie jest ca\u0142kowity \u2013 nie znajdziesz so bie miejsca, by walczy\u0107 o te przestarza\u0142e idee […]. By\u0107 mo\u017ce idea, \u017ce nasze umys\u0142y\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

              rozwin\u0119\u0142y si\u0119 z prostszych umys\u0142\u00f3w, jednak nie jest taka z\u0142a\u201d<\/span>46<\/span>. Argumentacja Dennetta zawiera dwa b\u0142\u0119dy. Po pierwsze, uznawanie, \u017ce cz\u0142o wiek posiada umys\u0142 natury duchowej (u Dennetta jest to tajemnicza substancja)\u00a0 nie oznacza przyj\u0119cia dualizmu Plato\u0144skiego, gdy\u017c cz\u0142owiek to jedna substancja\u00a0 sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z duszy i z cia\u0142a. \u201eTak stwierdzona dusza ludzka posiada inn\u0105 natur\u0119\u00a0 ani\u017celi dusza, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0105 teorie Platona i Arystotelesa. Jest to dusza, kt\u00f3ra\u00a0 samodzielnie istnieje w sobie jako w podmiocie i, istniej\u0105c w sobie, organizuje\u00a0 materi\u0119 do bycia ludzkim cia\u0142em\u201d<\/span>47<\/span>. Jest wi\u0119c odwrotnie ni\u017c s\u0105dz\u0105 atei\u015bci: to dusza\u00a0 organizuje u cz\u0142owieka materi\u0119, a nie rozw\u00f3j materii organizuje dusz\u0119! Po dru gie, Dennett odrzuca r\u00f3\u017cnic\u0119 jako\u015bciow\u0105 mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a zwierz\u0119ciem, bo\u00a0 wed\u0142ug niego umys\u0142 ludzki rozwin\u0105\u0142 si\u0119 z umys\u0142u zwierz\u0119cego, a wi\u0119c zwierz\u0119ta\u00a0 maj\u0105 umys\u0142y. Takie stanowisko musi skutkowa\u0107 monistyczn\u0105 interpretacj\u0105 rzeczy wisto\u015bci, w kt\u00f3rej nie ma miejsca dla Boga, gdy\u017c wszystko jest tylko multiplifikacj\u0105\u00a0 czynnika materialnego.\u00a0<\/span><\/p>\n

              Jeszcze jedno wa\u017cne zagadnienie. G\u0142\u00f3wny przedstawiciel nowego ateizmu,\u00a0 czyli Dawkins, uzasadnia swoje ateistyczne stanowisko teori\u0105 ewolucji. Co powie dzia\u0142by na to sam ojciec ewolucjonizmu, Darwin? Podej\u015bcie Darwina do wiary\u00a0 w Boga wydaje si\u0119 jasne: \u201ePrywatna korespondencja Darwina dowodzi, \u017ce Darwin\u00a0 nie tylko nie wierzy\u0142 w jakiekolwiek interwencje Boga w trakcie ewolucji, ale nie\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

              45<\/span> Sth. I. q. 2. a. 3. c. Por. na temat celowo\u015bci w przyrodzie: S. Kowalczyk. <\/span>Filozofia Boga<\/span><\/i>. Lublin 2001\u00a0 s. 155\u2013165.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

              46<\/span> D. Dennett. <\/span>Natura umys\u0142\u00f3w<\/span><\/i>. T\u0142um. W. Turopolski. Warszawa 1997 s. 36. <\/span>47<\/span> M.A. Kr\u0105piec. <\/span>Odzyska\u0107 \u015bwiat realny<\/span><\/i>. Lublin 1999 s. 518.<\/span><\/p>\n

              Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>169\u00a0<\/span><\/p>\n

              wierzy\u0142 tak\u017ce, by B\u00f3g dokona\u0142 \u00abpierwszego pchni\u0119cia\u00bb ewolucji, by stworzy\u0142\u00a0 \u017cycie\u201d<\/span>48<\/span>. Ten pogl\u0105d Darwina jest osadzony w tzw. naturalizmie metodologicznym,\u00a0 kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce \u201ezjawiska tego \u015bwiata nale\u017cy wyja\u015bnia\u0107 przez zjawiska tego \u015bwiata,\u00a0 nie odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do przyczyn nadnaturalnych\u201d<\/span>49<\/span>. Je\u017celi to jest przyczyn\u0105 ateizmu\u00a0 Darwina i Dawkinsa, to \u017ar\u00f3d\u0142em takiej postawy jest po prostu odrzucenie metafi\u00a0<\/span><\/p>\n

              zyki. Darwin i Dawkins zdaj\u0105 si\u0119 poszukiwa\u0107 Boga tam, gdzie go nie ma, szukaj\u0105\u00a0 bowiem ostatecznej przyczyny, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 metod\u0105 nauk szczeg\u00f3\u0142owych, a takie\u00a0 zadanie jest niewykonalne.\u00a0<\/span><\/p>\n

                \n
              1. Samostworzenie \u015bwiata a <\/span>creatio ex nihilo\u00a0<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

                O ile nowy ateizm ogniskuje si\u0119 jako\u015b wok\u00f3\u0142 darwinizmu<\/span>50<\/span>, to warto przywo\u0142a\u0107\u00a0 jeszcze przyk\u0142ad ateizmu reprezentowanego przez Stephena Hawkinga. Podczas\u00a0 gdy Dawkins uzasadniaj\u0105c ateizm, odwo\u0142uje si\u0119 do, mo\u017cna powiedzie\u0107, bli\u017cszych\u00a0 przyczyn<\/span>51<\/span>, czyli do ewolucji biologicznej, o tyle Hawking chce pokaza\u0107 samowy\u00a0<\/span><\/p>\n

                starczalno\u015b\u0107 ca\u0142ego wszech\u015bwiata, je\u017celi chodzi o istnienie.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Hawking ca\u0142e \u017cycie pracowa\u0142 nad wielk\u0105 teori\u0105 unifikacji (zwan\u0105 te\u017c teori\u0105\u00a0 wszystkiego). Jest to pr\u00f3ba po\u0142\u0105czenia og\u00f3lnej teorii wzgl\u0119dno\u015bci Einsteina z me chanik\u0105 kwantow\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce jest to zadanie awykonalne. Podejmuje si\u0119 jednak\u00a0 pr\u00f3by, bo trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce wszech\u015bwiat by\u0142by wewn\u0119trznie sprzeczny.\u00a0 Chodzi o to, \u017ce og\u00f3lna teoria wzgl\u0119dno\u015bci \u015bwietnie opisuje wszystko, co istnieje\u00a0 w skali makro, ale jest bezradna w \u015bwiecie kwant\u00f3w. A przecie\u017c mikrocz\u0105steczki to\u00a0 budulce wszystkiego, co istnieje we wszech\u015bwiecie. To tak, jakby r\u00f3wnania Einste ina opisywa\u0142y zachowanie si\u0119 domu, ale nie pasowa\u0142y do opisu cegie\u0142 buduj\u0105cych\u00a0 dom. Og\u00f3lna teoria wzgl\u0119dno\u015bci radzi sobie tam, gdzie na mikrocz\u0105steczki patrzy my jakby zbiorowo, kiedy badamy, jak zachowuj\u0105 si\u0119 wszystkie na raz. Je\u017celi za\u015b\u00a0 bierzemy pod uwag\u0119 ka\u017cd\u0105 z osobna, to teoria Einsteina nie dzia\u0142a. Wtedy trzeba\u00a0 si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 mechanik\u0105 kwantow\u0105. Wobec tego uczeni pr\u00f3buj\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 te dwie\u00a0 teorie w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Hawking chce stworzy\u0107 kwantow\u0105 teori\u0119 grawitacji. Podstaw\u0105 tej teorii s\u0105\u00a0 czarne dziury. Fizyk pokaza\u0142, \u017ce czarne dziury mog\u0105 emitowa\u0107 promieniowanie,\u00a0 nazwane promieniowaniem Hawkinga. Wynika\u0142oby z tego, \u017ce czarne dziury mog\u0105\u00a0 nawet wybucha\u0107. Kolejny wniosek to ju\u017c stwierdzenie, \u017ce wszech\u015bwiat by\u0142 na po\u00a0<\/span><\/p>\n

                48<\/span> K. Jodkowski. <\/span>Pogl\u0105dy teologiczne Darwina<\/span><\/i>. W: <\/span>Ewolucja, filozofia, religia<\/span><\/i>. Red. D. Leszczy\u0144ski.\u00a0 Wroc\u0142aw 2010 s. 70.\u00a0<\/span><\/p>\n

                49 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 157 (jest to wypowied\u017a K. Jodkowskiego w cz\u0119\u015bci pt. <\/span>Dyskusja<\/span><\/i>).\u00a0<\/span><\/p>\n

                50<\/span> W tym sensie, \u017ce gdyby darwinizm okaza\u0142 si\u0119 b\u0142\u0119dn\u0105 teori\u0105, to ca\u0142y ruch nowego ateizmu, na czele\u00a0 z Dawkinsem, straci\u0142by g\u0142\u00f3wny or\u0119\u017c w walce z religi\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n

                51<\/span> Pocz\u0105tek ewolucji biologicznej na Ziemi w por\u00f3wnaniu z pocz\u0105tkiem ewolucji wszech\u015bwiata jest\u00a0 okresem o wiele p\u00f3\u017aniejszym.<\/span><\/p>\n

                170 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

                cz\u0105tku tak\u0105 czarn\u0105 dziur\u0105 (osobliwo\u015bci\u0105), kt\u00f3ra wybuch\u0142a. Wszech\u015bwiat sam si\u0119\u00a0 stworzy\u0142, a zatem nie potrzebujemy odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do Stw\u00f3rcy. Taka konkluzja\u00a0 daje nam jeden wyb\u00f3r: albo B\u00f3g, albo natura. Sam Hawking tak m\u00f3wi na temat\u00a0 promieniowania czarnych dziur: \u201ePromieniowanie czarnych dziur by\u0142o pierw\u00a0<\/span><\/p>\n

                szym przewidywanym procesem fizycznym, zale\u017cnym w istotny spos\u00f3b od wiel kich teorii dwudziestego wieku \u2013 teorii wzgl\u0119dno\u015bci i mechaniki kwantowej\u201d<\/span>52<\/span>.\u00a0 A zatem grawitacyjne zapadanie nie jest nieodwracalne<\/span>53<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Hawking m\u00f3wi te\u017c o zasadach antropicznych, wedle kt\u00f3rych, nasz wszech \u015bwiat jest tak urz\u0105dzony, aby m\u00f3g\u0142 go obserwowa\u0107 rozumny obserwator. A prze cie\u017c w\u0142a\u015bnie taki wszech\u015bwiat mamy. Skoro tak, to stan pocz\u0105tkowy wszech\u015bwiata\u00a0 w momencie wielkiego wybuchu musia\u0142 zosta\u0107 bardzo precyzyjnie wybrany, bo\u00a0 ka\u017cda najmniejsza niedok\u0142adno\u015b\u0107 spowodowa\u0142aby, \u017ce we wszech\u015bwiecie nie po wstanie rozumny obserwator. Hawking wyja\u015bnia: \u201eZ drugiej strony, je\u017celi stan\u00a0 pocz\u0105tkowy wszech\u015bwiata musia\u0142 by\u0107 wybrany wyj\u0105tkowo precyzyjnie, aby dopro wadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 wszech\u015bwiata podobnego do tego, jaki widzimy wok\u00f3\u0142\u00a0 nas, to wszech\u015bwiat powsta\u0142y z przypadkowego stanu pocz\u0105tkowego najprawdo podobniej nie zawiera\u0142by ani jednego regionu, w kt\u00f3rym mog\u0142oby powsta\u0107 \u017cycie.\u00a0 W opisanym powy\u017cej modelu wielkiego wybuchu, we wczesnym okresie rozwoju\u00a0 wszech\u015bwiata brak by\u0142o czasu, by ciep\u0142o mog\u0142o przep\u0142yn\u0105\u0107 z jednego obszaru do\u00a0 drugiego. Oznacza to, \u017ce wszech\u015bwiat w swym stanie pocz\u0105tkowym musia\u0142 mie\u0107\u00a0 wsz\u0119dzie jednakow\u0105 temperatur\u0119, inaczej mikrofalowe promieniowanie t\u0142a nie\u00a0 mog\u0142oby mie\u0107 identycznej temperatury we wszystkich kierunkach. R\u00f3wnie sta rannie nale\u017ca\u0142o dobra\u0107 pocz\u0105tkow\u0105 warto\u015b\u0107 tempa ekspansji, by po dzi\u015b dzie\u0144\u00a0 by\u0142a ona niemal r\u00f3wna warto\u015bci krytycznej, potrzebnej do unikni\u0119cia skurczenia\u00a0 si\u0119 wszech\u015bwiata. Oznacza to, \u017ce je\u015bli standardowy model wielkiego wybuchu jest\u00a0 poprawny a\u017c do pocz\u0105tkowej osobliwo\u015bci, to stan pocz\u0105tkowy wszech\u015bwiata mu sia\u0142 by\u0107 wybrany z nadzwyczajn\u0105 precyzj\u0105. By\u0142oby bardzo trudno wyja\u015bni\u0107, czemu\u00a0 wszech\u015bwiat musia\u0142 rozpocz\u0105\u0107 sw\u0105 ewolucj\u0119 od takiego w\u0142a\u015bnie stanu, chyba \u017ce by\u0142\u00a0 to akt Boga, chc\u0105cego stworzy\u0107 istoty takie jak my\u201d<\/span>54<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Wniosek, \u017ce zasada antropiczna implikuje istnienie Boga nie jest jednak\u00a0 zgodny z intencjami Hawkinga. Obstaje bowiem przy tzw. modelu inflacyjnym\u00a0 wszech\u015bwiata, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce wszech\u015bwiat m\u00f3g\u0142 mie\u0107 r\u00f3\u017cne stany pocz\u0105tko we<\/span>55<\/span>. Implikuje to wniosek, \u017ce \u00f3w stan pocz\u0105tkowy nie musia\u0142 by\u0107 wybrany przez\u00a0 Boga, ale istnia\u0142 jakby chaos. Wszech\u015bwiat powsta\u0142 z wielkiego wybuchu, ale jest\u00a0 to wszech\u015bwiat, kt\u00f3rego czasoprzestrze\u0144 jest bez granic. \u201eZ koncepcji czasu i prze strzeni tworz\u0105cych jeden sko\u0144czony obiekt bez brzeg\u00f3w wynikaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bo\u00a0<\/span><\/p>\n

                52<\/span> S. Hawking. <\/span>Kr\u00f3tka historia czasu. Od Wielkiego Wybuchu do czarnych dziur<\/span><\/i>. T\u0142um. P. Amster damski. Warszawa 2007 s. 46.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                53 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                54 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 50.\u00a0<\/span><\/p>\n

                55 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 52.<\/span><\/p>\n

                Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>171\u00a0<\/span><\/p>\n

                kie implikacje dotycz\u0105ce roli, jak\u0105 mo\u017ce odgrywa\u0107 B\u00f3g w sprawach tego \u015bwiata.\u00a0 W miar\u0119 post\u0119pu nauki wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi dosz\u0142a do przekonania, \u017ce B\u00f3g pozwala\u00a0 \u015bwiatu ewoluowa\u0107 zgodnie z okre\u015blonym zbiorem praw i nie \u0142amie tych praw, by\u00a0 ingerowa\u0107 w bieg wydarze\u0144. Prawa te nie m\u00f3wi\u0105 jednak, jak powinien wygl\u0105da\u0107\u00a0 wszech\u015bwiat w chwili pocz\u0105tkowej, zatem B\u00f3g wci\u0105\u017c jest tym, kto nakr\u0119ci\u0142 zega\u00a0<\/span><\/p>\n

                rek i wybra\u0142 spos\u00f3b uruchomienia go. Tak d\u0142ugo, jak wszech\u015bwiat ma pocz\u0105tek,\u00a0 mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce istnieje jego Stw\u00f3rca. Ale je\u017celi wszech\u015bwiat jest naprawd\u0119\u00a0 samowystarczalny, nie ma \u017cadnych granic ani brzeg\u00f3w, to nie ma te\u017c pocz\u0105tku ani\u00a0 ko\u0144ca, po prostu istnieje. Gdzie jest wtedy miejsce dla Stw\u00f3rcy?\u201d<\/span>56<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Z powy\u017cszego stwierdzenia wynika, \u017ce Hawking s\u0105dzi, jakoby nauki przy rodnicze by\u0142y w stanie odpowiedzie\u0107 na ostateczne filozoficzne pytania. William\u00a0 Carroll tak o tym m\u00f3wi: \u201eCz\u0119sto te zdobycze naukowe wykorzystywane by\u0142y do\u00a0 wsparcia czego\u015b w rodzaju \u00abtotalizuj\u0105cego naturalizmu\u00bb, wedle kt\u00f3rego wszech \u015bwiat i procesy w nim zachodz\u0105ce nie potrzebuj\u0105 innego wyja\u015bnienia poza kate goriami nauk przyrodniczych. Do pewnego stopnia taka konkluzja odpowiada\u00a0 filozoficznemu twierdzeniu, \u017ce istnienie jest \u00abczystym faktem\u00bb, kt\u00f3ry nie domaga\u00a0 si\u0119 \u017cadnego wyja\u015bnienia poza nim samym. St\u0105d tylko powstanie nowych rzeczy\u00a0 z ju\u017c istniej\u0105cych rzeczywisto\u015bci, albo ich zanikanie, albo inne rodzaje zmian do magaj\u0105 si\u0119 wyja\u015bnienia; za\u015b zwyk\u0142e istnienie tego, co podlega zmianie, wed\u0142ug tej\u00a0 koncepcji, nie potrzebuje wyja\u015bnienia. Rozumowanie opiera si\u0119 na przekonaniu,\u00a0 \u017ce nauki przyrodnicze s\u0105 w zupe\u0142no\u015bci wystarczaj\u0105ce, przynajmniej zasadniczo,\u00a0 by wyt\u0142umaczy\u0107 wszystko, co tylko potrzeba wyt\u0142umaczy\u0107 we wszech\u015bwiecie. Czy\u00a0 to m\u00f3wimy o rzekomym wyja\u015bnieniu samego Wielkiego Wybuchu (jak np. przez\u00a0 kwantowy <\/span>tuneling <\/span><\/i>z niczego), czy o jakiej\u015b wersji hipotezy wielo\u015bwiata, czy o sa moorganizuj\u0105cych si\u0119 zasadach w zmianie biologicznej (w\u0142\u0105czaj\u0105c w to czasami\u00a0 tak\u017ce odwo\u0142ania do losowo\u015bci i przypadku jako ostatecznych wyja\u015bnie\u0144), wniosek,\u00a0 kt\u00f3ry wielu wydaje si\u0119 nieuchronny, jest taki, \u017ce nie ma \u017cadnej potrzeby odwo\u0142y wa\u0107 si\u0119 do jakiego\u015b stw\u00f3rcy, czyli do jakiej\u015b przyczyny, kt\u00f3ra jest poza porz\u0105dkiem\u00a0 naturalnym\u201d<\/span>57<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Hawking wydaje si\u0119 nie widzie\u0107 sensu do odwo\u0142ywania si\u0119 do innych nauk,\u00a0 w tym do teologii i metafizyki, aby wyja\u015bni\u0107 tajemnic\u0119 powstania \u015bwiata. A co na\u00a0 stanowisko Hawkinga odpowiada ks. Heller? Przytoczmy jego s\u0142owa: \u201eW najnow szych uj\u0119ciach filozoficznych (a zw\u0142aszcza teologicznych) kreacjonizm z regu\u0142y ro zumie si\u0119 ewolucjonistycznie. Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce B\u00f3g jest nie tylko transcendentny\u00a0 (\u00abponad \u015bwiatem\u00bb), lecz tak\u017ce immanentny (\u00abw \u015bwiecie\u00bb). A wi\u0119c B\u00f3g nie dzia\u0142a\u00a0 przez interwencj\u0119 z zewn\u0105trz ani te\u017c jako Przyczyna obok innych przyczyn natu ralnych, np. uzupe\u0142niaj\u0105c ich niewystarczalno\u015b\u0107. B\u00f3g dzia\u0142a bezpo\u015brednio w przy\u00a0<\/span><\/p>\n

                56 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 55.\u00a0<\/span><\/p>\n

                57<\/span> W.E. Carroll. <\/span>Stworzenie a samowystarczalny wszech\u015bwiat<\/span><\/i>. http:\/\/www.it.dominikanie.pl\/main\u00a0 \/20089\/ca-wyklad.pdf s. 1\u20132 (edycja: 28.12.2011).<\/span><\/p>\n

                172 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

                czynach naturalnych, dzi\u0119ki jego dzia\u0142aniu przyczyny naturalne w og\u00f3le mog\u0105 by\u0107\u00a0 przyczynami […]. W tym uj\u0119ciu ewolucja nie jest przeciwstawieniem si\u0119 aktu\u00a0 stw\u00f3rczego, lecz jego kontynuacj\u0105. Wi\u0119cej, ewolucja i kreacja s\u0105 dwoma obliczami\u00a0 tej samej rzeczywisto\u015bci stawania si\u0119\u201d<\/span>58<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Odno\u015bnie do kreacjonizmu, Heller rozpatruje go w \u015bwietle pytania o mate matyczno\u015b\u0107 przyrody. Istniej\u0105 trzy mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania tego pytania: 1) \u201eRacja\u00a0 matematyczno\u015bci przyrody le\u017cy w materii\u201d; 2) \u201eRacja matematyczno\u015bci przyrody\u00a0 le\u017cy w cz\u0142owieku\u201d; 3) \u201eCzym\u015b pierwotnym nie jest ani cz\u0142owiek, ani przyroda, lecz\u00a0 matematyka\u201d<\/span>59<\/span>. Heller wybiera trzeci\u0105 opcj\u0119. Uwa\u017ca on, \u017ce jest to \u201ejeden z elemen t\u00f3w kreacjonizmu\u201d<\/span>60<\/span>. Matematyka eliminuje bowiem chaos i umo\u017cliwia nam od krywanie informacji zawartych w przyrodzie. Jest to jej sens logiczny, kt\u00f3ry ks.\u00a0 Heller uto\u017csamia z Bogiem<\/span>61<\/span>, gdy\u017c to On jest w\u0142a\u015bnie matematyk\u0105!\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                Podsumowanie i wnioski\u00a0<\/span><\/p>\n

                Postawmy na ko\u0144cu jeszcze jedno pytanie: Dlaczego w og\u00f3le ludzie odrzucaj\u0105 ist nienie Boga? Ateizm wymaga przecie\u017c \u015bwiadomej decyzji. Atei\u015bci nigdy nie prze staj\u0105 o Bogu my\u015ble\u0107, bo wtedy przestaliby by\u0107 ateistami. Skoro bowiem ateizm jest\u00a0 \u015bwiadomym odrzuceniem Boga, to ateista musi ca\u0142y czas Boga odrzuca\u0107, tak jak\u00a0 wierz\u0105cy musi si\u0119 modli\u0107, aby utrzyma\u0107 swoj\u0105 wi\u0119\u017a z Bogiem. Warto jeszcze do da\u0107, \u017ce wym\u00f3g nieustannego odrzucania Boga przez ateist\u0119 bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce B\u00f3g\u00a0 istnieje! Jego istnienie narzuca si\u0119 cz\u0142owiekowi subtelnie, ale nieodparcie. Gdyby\u00a0 tak nie by\u0142o, to ateista nie musia\u0142by Boga odrzuca\u0107, wystarczy\u0142oby, \u017ceby si\u0119 Nim\u00a0 nie zajmowa\u0142. Jednak \u201eaby pomy\u015ble\u0107, \u017ce mo\u017ce by\u0107 tak, i\u017c nie istnieje warunek\u00a0 prawdziwo\u015bci dla s\u0105du \u00abIstnieje najdoskonalsza istota\u00bb, istota ta musi istnie\u0107 jako\u00a0 warunek mo\u017cliwo\u015bci tego s\u0105du, bo nic nie jest mo\u017cliwe, gdy co\u015b nie jest konieczne\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 a zatem B\u00f3g istnieje\u201d<\/span>62<\/span>. Dlaczego zatem atei\u015bci odrzucaj\u0105 istnienie Boga? Na to pytanie daje odpowied\u017a Z. Zdybicka: \u201eGdyby <\/span>sacrum <\/span><\/i>by\u0142o kategori\u0105\u00a0 pierwotn\u0105 \u2013 dan\u0105 wprost w ludzkim poznaniu \u2013 w jaki spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142oby wy t\u0142umaczy\u0107 fakt odrzucenia religii przez wielu ludzi? W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce B\u00f3g nie\u00a0 jest wprost dany do\u015bwiadczalnie i przyj\u0119cie Go wymaga jakiego\u015b \u2013 cho\u0107by najbar dziej spontanicznego \u2013 rozumowania, mo\u017cliwe jest nieprzyj\u0119cie Go. Do rozumo wania bowiem mo\u017ce wkra\u015b\u0107 si\u0119 b\u0142\u0105d lub cz\u0142owiek mo\u017ce nie zastanawia\u0107 si\u0119 nad\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                58<\/span> M. Heller. <\/span>Pocz\u0105tek \u015bwiata<\/span><\/i>. Krak\u00f3w 1976 s. 172.\u00a0<\/span><\/p>\n

                59 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 178.\u00a0<\/span><\/p>\n

                60 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 180.\u00a0<\/span><\/p>\n

                61 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 183.\u00a0<\/span><\/p>\n

                62<\/span> S. Judycki. <\/span>Dwa aprioryczne dowody na istnienie Boga<\/span><\/i>. \u201eInternetowe Czasopismo Filozoficzne\u00a0 Diametros\u201d 2005 nr 4 s. 208.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Czy istnieje ateizm filozoficzny? <\/span><\/i>173\u00a0<\/span><\/p>\n

                problemem ostatecznej racji swego istnienia\u201d<\/span>63<\/span>. Ateizm rodzi si\u0119 zatem z b\u0142\u0119du\u00a0 poznawczego cz\u0142owieka.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Tak\u017ce inny chrze\u015bcija\u0144ski filozof \u2013 E. Gilson \u2013 uwa\u017ca, \u017ce \u201enegacja istnienia\u00a0 Boga jest czym\u015b wt\u00f3rnym, poniewa\u017c najpierw pojawia si\u0119 konieczno\u015b\u0107 istnienia\u00a0 Boga jako racji, \u017ce co\u015b raczej jest ni\u017c nie jest. Pocz\u0105tek afirmacji istnienia Boga\u00a0 tkwi w rzeczywisto\u015bci poza podmiotowej\u201d<\/span>64<\/span>. J. Socho\u0144 odpowiadaj\u0105c, kim jest ate\u00a0<\/span><\/p>\n

                ista, stwierdza, \u017ce jest to kto\u015b, kto: 1) nie wierzy w Boga lub bog\u00f3w osobowych\u00a0 i swoje post\u0119powanie \u017cyciowe uzasadnia pozareligijnie, 2) nie wierzy w istnienie\u00a0 Opatrzno\u015bci, 3) \u201euwa\u017ca religi\u0119 za iluzj\u0119 zmys\u0142\u00f3w, przes\u0105d i kulturowy ci\u0119\u017car, kt\u00f3ry\u00a0 powinno si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107\u201d<\/span>65<\/span>. Odno\u015bnie za\u015b do istnienia ateizmu filozoficznego\u00a0 Socho\u0144 m\u00f3wi, \u017ce ateizm:\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u201e\u2013 jest tylko w tym sensie filozoficzny […], gdy g\u0142osi, \u017ce B\u00f3g nie istnieje zar\u00f3wno\u00a0 jako predykat (Feuerbach), jak i jako podmiot;\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 neguje Boga religii;\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 neguje r\u00f3wnie\u017c Boga filozofii (marksizm);\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 wyklucza metafizyk\u0119, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 r\u00f3\u017cnymi formami \u00abfilozofii naukowej\u00bb; \u2013 uwa\u017ca siebie za element walki politycznej, prowadz\u0105cej do wyzwolenia ludzko \u015bci spod tyranii zabobonu religijnego;\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 przyjmuje \u015bwiat i cz\u0142owieka jako wyja\u015bniaj\u0105cych si\u0119 w ramach w\u0142asnej imma nencji;\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 ma charakter czysto negatywny, sugeruj\u0105c, \u017ce B\u00f3g nie jest przedmiotem pozna nia filozoficznego;\u00a0<\/span><\/p>\n

                \u2013 w marksizmie, u Nietschego i Sartre\u2019a, wi\u0105\u017ce si\u0119 z pozytywnymi konsekwen cjami filozoficznymi. Zak\u0142ada istnienie natury podleg\u0142ej niez\u0142omnym prawom,\u00a0 nakazuje post\u0119powa\u0107 zgodnie z logik\u0105 ewolucji, historii albo ka\u017ce buntowa\u0107 si\u0119\u00a0 przeciwko Bogu\u201d<\/span>66<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Ateizm m\u00f3g\u0142by by\u0107 filozoficzny, gdyby poprzez analiz\u0119 bytu wykaza\u0142, \u017ce ist nienie Boga i przyrody jest jednocze\u015bnie sprzeczne. Ale w\u0142a\u015bnie poprzez badania\u00a0 metafizyczne dochodzimy do wniosku, \u017ce racja istnienia przyrody jest poza ni\u0105.\u00a0 \u201ePrzy zachowaniu zatem metafizyki, umo\u017cliwiaj\u0105cej kontemplacj\u0119 rzeczy natural nych, ateizm staje si\u0119 faktem ca\u0142kowicie absurdalnym i w\u0142a\u015bciwie nie mo\u017ce istnie\u0107\u00a0 jako wniosek filozoficzny […]. I je\u017celi ateizm jest stanowiskiem nie do udowodnie nia, jest r\u00f3wnie\u017c stanowiskiem nie do odparcia. Ateizm jest wyborem\u201d<\/span>67<\/span>.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                63 <\/span>Zdybicka. <\/span>Cz\u0142owiek i religia<\/span><\/i>. s. 280\u2013281.\u00a0<\/span><\/p>\n

                64<\/span> J. Socho\u0144. <\/span>Ateizm<\/span><\/i>. Warszawa 2003. s. 90.\u00a0<\/span><\/p>\n

                65 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 20.\u00a0<\/span><\/p>\n

                66 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 244.\u00a0<\/span><\/p>\n

                67 <\/span>Tam\u017ce<\/span><\/i>. s. 310.<\/span><\/p>\n

                174 Rafa\u0142 Szopa\u00a0<\/span><\/p>\n

                DOES EXIST PHILOSOPHICAL ATHEISM?\u00a0<\/span><\/p>\n

                Summary\u00a0<\/span><\/p>\n

                Main problem of this article is the answer the question, if faith in God and atheism are\u00a0 equal because conviction, that God exists depends on religious believes only, which are\u00a0 beyond of our reason and hence everything, what we can do is accept God\u2019s existence wit hout possibility of philosophical evidences, or such ones there are because acquaintance\u00a0 of God\u2019s existence isn\u2019t limited to supernatural sources. Philosophical atheism would be\u00a0 correct, if reasons of existence of the reality could be explained by structure of it. However\u00a0 metaphysics shows, that existence of Universe is absurd without God, so atheism is always\u00a0 a choice.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                S\u0142owa kluczowe<\/b>: ateizm, B\u00f3g, filozofia Boga, filozofia religii.\u00a0<\/span><\/p>\n

                Key words<\/b>: atheism, God, philosophy of God, philosophy of religion.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/0BwuuniaB1InLYXp2SlFtakdVYXM\/view?usp=sharing PERSPEC\u2020IVA\u00a0 Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne\u00a0 Rok XII 2013 nr 1 (22)\u00a0 Rafa\u0142 Szopa\u00a0 CZY ISTNIEJE ATEIZM FILOZOFICZNY?\u00a0 Ateizm jest obecnie zjawiskiem tak szeroko rozpowszechnionym, jak nigdy\u00a0 w dziejach. St\u0105d powsta\u0142a potrzeba usystematyzowania informacji o ateizmie.\u00a0 G\u0142\u00f3wnym problemem artyku\u0142u jest odpowied\u017a… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[954],"tags":[161,208,1130,326,896],"class_list":["post-850","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-naukowe-ateizm","tag-ateizm","tag-bog","tag-filozofia-boga","tag-filozofia-religii","tag-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=850"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3941,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/850\/revisions\/3941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}