Ks. Benedykt Glinkowski<\/p>\n
Wst\u0119p<\/p>\n
Pisz\u0105c na temat chrztu \u015bw., jak r\u00f3wnie\u017c z czasem o innych sakramentach, pragn\u0119 przybli\u017cy\u0107 zainteresowanym wymogi jakie prawo Ko\u015bcio\u0142a stawia przed tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 zamiar korzysta\u0107 z d\u00f3br sakramentalnych. W zwi\u0105zku z tym, \u017ar\u00f3d\u0142em do niniejszego artyku\u0142u jest przede wszystkim obowi\u0105zuj\u0105cy Kodeks prawa kanonicznego i aktualne dokumenty wydawane przez Episkopat Polski.<\/p>\n
Sakramenty ustanowione przez Chrystusa: chrzest, bierzmowanie, Eucharystia, pokuta, namaszczenie chorych, kap\u0142a\u0144stwo i ma\u0142\u017ce\u0144stwo, tworz\u0105 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny wsp\u00f3lnot\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. St\u0105d te\u017c troska Prawodawcy uzewn\u0119trzniona w kan. 840 KPK:\u00a0Sakramenty Nowego Testamentu, ustanowione przez Chrystusa i powierzone Ko\u015bcio\u0142owi, jako czynno\u015bci Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a, s\u0105 znakami oraz \u015brodkami, poprzez kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 i wzmacnia wiara, oddawany jest Bogu kult i dokonuje si\u0119 u\u015bwi\u0119cenie cz\u0142owieka. Z tej to racji w najwy\u017cszym stopniu przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wprowadzenia, umocnienia i zamanifestowania ko\u015bcielnej wsp\u00f3lnoty. Dlatego w ich sprawowaniu \u015bwi\u0119ci szafarze oraz pozostali wierni winni okaza\u0107 najwy\u017cszy szacunek i nale\u017cn\u0105 pilno\u015b\u0107.<\/i><\/p>\n
Pragn\u0119 nie tyle podkre\u015bli\u0107 wa\u017cno\u015b\u0107 sakrament\u00f3w w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a, ale przede wszystkim nakre\u015bli\u0107 wymogi jakie stawia si\u0119 pragn\u0105cym je przyj\u0105\u0107. Tym bardziej, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 stawia jednoznaczne wymagania tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 bezpo\u015bredni lub po\u015bredni wp\u0142yw na decyzje o udzieleniu czy odm\u00f3wieniu udzielenia sakrament\u00f3w. Warto zacytowa\u0107 w tym miejscu wyra\u017con\u0105 literalnie wol\u0119 Prawodawcy:\u00a0Duszpasterze oraz inni wierni, w ramach w\u0142asnej funkcji ko\u015bcielnej, maj\u0105 obowi\u0105zek troszczy\u0107 si\u0119, aby ci, kt\u00f3rzy prosz\u0105 o sakramenty, byli do ich przyj\u0119cia przygotowani przez odpowiedni\u0105 ewangelizacj\u0119 i katechez\u0119, z uwzgl\u0119dnieniem norm wydanych przez kompetentn\u0105 w\u0142adz\u0119\u00a0<\/i>(kan. 843\u00a72 KPK).<\/p>\n
St\u0105d te\u017c nie tylko troska konkretnego duszpasterza, ale wola najwy\u017cszej w\u0142adzy w Ko\u015bciele, mobilizuje nas do skrupulatnego przygotowania si\u0119 do przyjmowania sakrament\u00f3w. Odpowiedzialni za „dopuszczenie” do przyj\u0119cia maj\u0105 wi\u0119c obowi\u0105zek post\u0119powa\u0107 zgodnie z prawem kanonicznym, bior\u0105c na siebie konkretne obowi\u0105zki w imieniu Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Ci, kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 wybra\u0142 do szafowania sakrament\u00f3w, nie mog\u0105 jednak w spos\u00f3b arbitralny decydowa\u0107 o udzieleniu lub nie sakramentu, o kt\u00f3ry prosz\u0105 zainteresowani. Wa\u017cny jest stopie\u0144 przygotowania kandydat\u00f3w. Nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do tego, by by\u0142 on jak najlepszy, maj\u0105c jednocze\u015bnie na wzgl\u0119dzie fakt, \u017ce:\u00a0\u015awi\u0119ci szafarze nie mog\u0105 odm\u00f3wi\u0107 sakrament\u00f3w tym, kt\u00f3rzy w\u0142a\u015bciwie o nie prosz\u0105, s\u0105 odpowiednio przygotowani i prawo nie wzbrania im ich przyjmowania\u00a0<\/i>(kan. 843\u00a71 KPK).<\/p>\n
Poszczeg\u00f3lne sakramenty maj\u0105 swoje w\u0142asne zadanie do spe\u0142nienia w \u017cyciu chrze\u015bcijanina i wsp\u00f3lnoty, do kt\u00f3rej \u00f3w wierz\u0105cy nale\u017cy. W zwi\u0105zku z tym istotna jest m.in. kolejno\u015b\u0107 przyjmowania sakrament\u00f3w. I tak, nie dziwi nikogo, \u017ce najpierw wymaga si\u0119 przyj\u0119cia sakramentu chrztu \u015bw., by m\u00f3c z czasem prosi\u0107 o udzielenie innych sakrament\u00f3w. Prawodawca wyra\u017anie zastrzeg\u0142:\u00a0Nikt nie mo\u017ce by\u0107 wa\u017cnie dopuszczony do innych sakrament\u00f3w, dop\u00f3ki nie przyj\u0105\u0142 chrztu\u00a0<\/i>(kan. 842\u00a71KPK). Chodzi tu o „tradycyjny” chrzest dokonany przez polanie lub zanurzenie w wodzie. Nie wystarczy wi\u0119c chrzest pragnienia ani chrzest krwi, kt\u00f3re w szczeg\u00f3lnych okoliczno\u015bciach mog\u0105 „wystarczy\u0107” do zbawienia. Dlatego te\u017c przy dopuszczaniu do innych sakrament\u00f3w szafarz musi mie\u0107 pewno\u015b\u0107 co do chrztu kandydata -zar\u00f3wno co do faktu, jak i co do wa\u017cno\u015bci.<\/i><\/p>\n
Kolejno\u015b\u0107 przyjmowania innych sakrament\u00f3w nie warunkuje ich wa\u017cno\u015bci, wynika ona bardziej z tradycji i pewnej stosowno\u015bci ni\u017c ze sztywnych ram wyznaczonych prawem Bo\u017cym. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 jednak w specyficzny spos\u00f3b ze sob\u0105 z\u0142\u0105czone. Aby mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o pe\u0142nym wtajemniczeniu chrze\u015bcija\u0144skim, trzeba przyj\u0105\u0107 przynajmniej sakramenty: chrztu, bierzmowania i Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii (por. kan. 842\u00a72 KPK).<\/p>\n
Warto r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce istniej\u0105ce sakramenty dziel\u0105 si\u0119 na dwie zasadnicze grupy, a mianowicie: te, kt\u00f3re mo\u017cna przyjmowa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c jeden raz i te, kt\u00f3rych nie mo\u017cna powtarza\u0107 ze wzgl\u0119du na\u00a0charakter<\/i>\u00a0jaki wyciskaj\u0105. Do tej drugiej grupy nale\u017cy zaliczy\u0107: chrzest, bierzmowanie i kap\u0142a\u0144stwo (por. kan. 845\u00a71 KPK).<\/p>\n
Chcia\u0142bym jeszcze wspomnie\u0107, tym razem za Katechizmem Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, o kolejnych „zaszeregowaniach”, jakie dokonano, a mianowicie: sakramenty uzdrowienia i sakramenty w s\u0142u\u017cbie komunii. Uzdrowieniu, w szerokim tego s\u0142owa znaczeniu, s\u0142u\u017c\u0105: sakrament pokuty i pojednania oraz namaszczenia chorych. Komunii, budowaniu wsp\u00f3lnoty, budowaniu Ludu Bo\u017cego, udzielaj\u0105c jednocze\u015bnie szczeg\u00f3lnego pos\u0142ania w Ko\u015bciele, s\u0142u\u017c\u0105: sakrament \u015bwi\u0119ce\u0144 i ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n
Przyjmowanie sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych jest dobrodziejstwem dla jednostki i wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142tworzy. Stoj\u0105cy na czele tej wsp\u00f3lnoty: biskupi, kap\u0142ani i diakoni maj\u0105 za zadanie hojnie szafowa\u0107 dobrami sakramentalnymi. Obdarowani \u0142ask\u0105 sakramentaln\u0105 chcieliby si\u0119 cz\u0119sto odwdzi\u0119czy\u0107, i to w spos\u00f3b wymierny, szafarzowi za dar sakramentu. Prawodawca ko\u015bcio\u0142a powszechnego dopuszcza przyj\u0119cie przez duchownego pewnego wynagrodzenia – ofiary przy okazji udzielania sakrament\u00f3w. Okre\u015blenie wysoko\u015bci tej ofiary pozostawia jednak biskupom prowincji, kt\u00f3rzy podczas swego zebrania powinni j\u0105 w spos\u00f3b roztropny okre\u015bli\u0107 (por. kan. 1264 KPK). Jednocze\u015bnie przejawia trosk\u0119 o ubo\u017cszych i tych, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 z\u0142o\u017cy\u0107 \u017cadnej ofiary, zarz\u0105dzaj\u0105c:\u00a0Opr\u00f3cz ofiar okre\u015blonych przez kompetentn\u0105 w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105, szafarz nie mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 niczego za udzielanie sakrament\u00f3w, przy czym potrzebuj\u0105cy nie powinni by\u0107 pozbawieni pomocy sakrament\u00f3w z racji ub\u00f3stwa\u00a0<\/i>(kan. 848 KPK).<\/p>\n
Po tych wst\u0119pnych, og\u00f3lnych uwagach zwi\u0105zanych z prawem kanonicznym reguluj\u0105cym udzielanie i przyjmowanie sakrament\u00f3w, chcia\u0142bym zatrzyma\u0107 si\u0119 nad pierwszym z nich, jakim jest chrzest, nazwany trafnie \u0093bram\u0105 sakrament\u00f3w\u0094.<\/p>\n
Jakie wymogi stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed prosz\u0105cymi o chrzest dziecka i duszpasterzami odpowiedzialnymi za udzielenie tego sakramentu?<\/p>\n
Odpowiadaj\u0105c na to pytanie, postaram si\u0119 przedstawi\u0107 og\u00f3lne wymogi jakie stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 w sytuacjach zwyczajnych. Zdajemy sobie jednak spraw\u0119 z tego, \u017ce niekiedy maj\u0105 miejsce jakie\u015b wyj\u0105tkowe okoliczno\u015bci, kt\u00f3re uzasadniaj\u0105 dopuszczenie do okre\u015blonego z\u0142agodzenia wymaga\u0144. Te og\u00f3lne wymogi zebra\u0142em w kilku punktach.<\/p>\n
W tych sze\u015bciu punktach stara\u0142em si\u0119 przedstawi\u0107 sytuacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cnaby nazwa\u0107 wzorcow\u0105. \u017bycie uczy, \u017ce nie ka\u017cdy przypadek mie\u015bci si\u0119 w tak zakre\u015blonych ramach. Dlatego te\u017c, w kolejnych artyku\u0142ach zamieszczanych na \u0142amach tego czasopisma, postaram si\u0119 om\u00f3wi\u0107 tak\u017ce inne, bardziej z\u0142o\u017cone sytuacje \u017cyciowe, kt\u00f3re uzasadniaj\u0105 zgod\u0119 na udzielenie sakramentu chrztu w Ko\u015bciele katolickim.<\/p>\n
Czy ka\u017cde dziecko mo\u017ce by\u0107 ochrzczone? Co jest niezb\u0119dne do wa\u017cno\u015bci chrztu?<\/p>\n
Chrystus umar\u0142 za wszystkich ludzi i zmartwychwsta\u0142, aby wszystkich odkupi\u0107, st\u0105d nic dziwnego, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 otwiera si\u0119 na wszystkich, umo\u017cliwiaj\u0105c im przyj\u0119cie chrztu w\u0142\u0105czaj\u0105cego do grona dzieci Bo\u017cych. Prawo ko\u015bcielne wyra\u017anie podaje, \u017ce: Zdatnym do przyj\u0119cia chrztu jest ka\u017cdy cz\u0142owiek, jeszcze nie ochrzczony\u00a0<\/i>(kan.864 KPK).<\/p>\n
Czym\u015b zupe\u0142nie naturalnym jest, \u017ce doros\u0142y widz\u0105c istot\u0119 bezbronn\u0105, tak\u0105 jak\u0105 jest dziecko, stara si\u0119 j\u0105 obdarzy\u0107 opiek\u0105. Cz\u0142owiek potrzebuje okazji, aby zatroszczy\u0107 si\u0119 o kogo\u015b, komu\u015b pom\u00f3c, kim\u015b si\u0119 zaopiekowa\u0107, podzieli\u0107 si\u0119 czym\u015b co ma najcenniejszego. Ta potrzeba si\u0119 wzmaga, gdy pojawi si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107. Zakochany zdolny jest do heroicznych czyn\u00f3w, by ubogaci\u0107 we wszystko co najcenniejsze osob\u0119 kochan\u0105.<\/p>\n
Analogiczna sytuacja ma miejsce, gdy na \u015bwiat przychodzi dziecko. Kochaj\u0105cy rodzice pragn\u0105 dla niego wszystkiego co najlepsze. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w rodzinach katolickich w pierwszych tygodniach, a nawet dniach \u017cycia dziecka, rodzice zabiegaj\u0105 o chrzest dla niego. Chrzest postrzegany jako niewyobra\u017calne dobro dla cz\u0142owieka, staje si\u0119 obiektem d\u0105\u017ce\u0144 kochaj\u0105cych i odpowiedzialnych rodzic\u00f3w.<\/p>\n
Poza tym, Ko\u015bci\u00f3\u0142 zobowi\u0105zuje swoich wiernych do dba\u0142o\u015bci o mo\u017cliwie wczesny chrzest dzieci, u\u015bwiadamiaj\u0105c im, \u017ce:\u00a0Rodzice maj\u0105 obowi\u0105zek troszczy\u0107 si\u0119, a\u017ceby ich dzieci zosta\u0142y ochrzczone w pierwszych tygodniach; mo\u017cliwie najszybciej po urodzeniu, a nawet jeszcze przed nim powinni si\u0119 uda\u0107 do proboszcza, by prosi\u0107 o sakrament dla dziecka i odpowiednio do niego si\u0119 przygotowa\u0107\u00a0<\/i>(867\u00a71 KPK).<\/p>\n
To przygotowanie rodzic\u00f3w do chrztu dziecka odbywa si\u0119 ju\u017c niemal od pocz\u0105tku ich przynale\u017cno\u015bci do Ko\u015bcio\u0142a. Liturgia Ko\u015bcio\u0142a, szczeg\u00f3lnie Wigilii Wielkanocnej i niedzieli Chrztu Pa\u0144skiego, katecheza, a nawet og\u0142oszenia parafialne, mog\u0105 by\u0107 no\u015bnikiem informacji zwi\u0105zanych z sensem i znaczeniem sakramentu chrztu. Tym nie mniej,\u00a0rodzice dziecka chrzczonego (…), powinni by\u0107 nale\u017cycie pouczeni o znaczeniu tego sakramentu i o zwi\u0105zanych z nim obowi\u0105zkach. Proboszcz winien osobi\u015bcie lub przez innych zatroszczy\u0107 si\u0119, a\u017ceby rodzic\u00f3w w\u0142a\u015bciwie przygotowa\u0107 pasterskimi pouczeniami a tak\u017ce wsp\u00f3ln\u0105 modlitw\u0105, zbieraj\u0105c razem po kilka rodzin oraz, gdy to mo\u017cliwe, sk\u0142adaj\u0105c im wizyt\u0119\u00a0<\/i>(kan.851 nr 2 KPK).<\/p>\n
Wiemy jednak, \u017ce nie zawsze praktyka \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego rodzic\u00f3w, jak i ich postawa wobec zabieg\u00f3w duszpasterzy, jest nienaganna, st\u0105d r\u00f3\u017cne trudno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 zrodzi\u0107 w momencie przyj\u0119cia do chrztu ich dzieci. Mimo wi\u0119c, \u017ce zasadniczo nale\u017cy dopuszcza\u0107 do chrztu wszystkie dzieci zg\u0142oszone przez rodzic\u00f3w lub prawnych opiekun\u00f3w, wymaga si\u0119 jednak od nich aby byli lud\u017ami wierz\u0105cymi i zobowi\u0105zali si\u0119 wychowywa\u0107 swoje dzieci w wierze, w kt\u00f3rej zostaj\u0105 ochrzczone. Wychowanie w wierze zak\u0142ada przekazanie dziecku podstawowych prawd wiary i zasad moralno\u015bci obowi\u0105zuj\u0105cych w Ko\u015bciele katolickim, a tak\u017ce nauczenie go modlitwy i w\u0142\u0105czenie do grona wsp\u00f3lnoty uczestnicz\u0105cych w niedzielnej Mszy \u015bw. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c zatroskanie w p\u00f3\u017aniejszym okresie, aby dziecko uczestniczy\u0142o w lekcjach religii, by z czasem mog\u0142o by\u0107 doprowadzone do pe\u0142nego udzia\u0142u w Eucharystii i do przyj\u0119cia sakramentu bierzmowania oraz wprowadzone w dojrza\u0142e i odpowiedzialne \u017cycie chrze\u015bcijanina.<\/p>\n
Czy ka\u017cde dziecko mo\u017ce by\u0107 ochrzczone? Czego si\u0119 wymaga do godziwo\u015bci chrztu?<\/p>\n
Zdatnym do przyj\u0119cia tego sakramentu jest ka\u017cdy jeszcze nie ochrzczony, st\u0105d te\u017c nale\u017cy by\u0107 otwartym na wszystkie dzieci zg\u0142aszane przez rodzic\u00f3w czy prawnych opiekun\u00f3w, prosz\u0105cych w ich imieniu o chrzest \u015bw. Nie nale\u017cy jednak zapomina\u0107 o konieczno\u015bci wzi\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za wychowanie w wierze ochrzczonego dziecka. Maj\u0105c to na wzgl\u0119dzie Prawodawca ko\u015bcielny wprowadzi\u0142, co do godziwo\u015bci chrztu, nast\u0119puj\u0105ce zalecenia :<\/p>\n
Z powy\u017cszych ustale\u0144 jasno wynika, \u017ce bardzo ma\u0142o jest sytuacji kiedy by\u0142oby uzasadnione odm\u00f3wienie chrztu dziecka osobom, kt\u00f3re b\u0119d\u0105c jego rodzicami czy opiekunami prawnymi, o to prosz\u0105. Powy\u017csze wymogi stawia si\u0119 co do godziwo\u015bci, a nie co do wa\u017cno\u015bci chrztu. To oczywi\u015bcie nie znaczy, \u017ce nale\u017cy je w jakim\u015b stopniu lekcewa\u017cy\u0107, ale po prostu nale\u017cy mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n
Znaj\u0105c realia naszej rzeczywisto\u015bci, chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce rodzice \u017cyj\u0105cy w zwi\u0105zku cywilnym, nawet bez przeszkody kanonicznej uniemo\u017cliwiaj\u0105cej im zawarcie \u015blubu ko\u015bcielnego, maj\u0105 prawo domaga\u0107 si\u0119 ochrzczenia swego dziecka, je\u015bli na pi\u015bmie wraz z chrzestnymi zobowi\u0105\u017c\u0105 si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 wychowywa\u0107 je w wierze katolickiej. Takie zobowi\u0105zanie powinno uspokoi\u0107 wyczulone sumienie duszpasterza i spowodowa\u0107 wyra\u017cenie przez niego zgody na udzielenie sakramentu chrztu.<\/p>\n
Musimy wszyscy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce Ko\u015bcio\u0142owi, kt\u00f3ry pe\u0142ni wol\u0119 swego Za\u0142o\u017cyciela, zale\u017cy bardzo na ci\u0105g\u0142ym wzro\u015bcie liczby nale\u017c\u0105cych do Ludu Bo\u017cego, st\u0105d zale\u017cy tak\u017ce na tym, by wszyscy spe\u0142niaj\u0105cy minimum wymaga\u0144, przyjmowali chrzest. Chodzi tu o niewyobra\u017calne dobrodziejstwo jakim bezsprzecznie jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017cycia wiecznego w niebie. St\u0105d te\u017c nic dziwnego, \u017ce kieruj\u0105c si\u0119 t\u0105 trosk\u0105, Prawodawca ko\u015bcielny ustali\u0142, \u017ce:\u00a0Dziecko rodzic\u00f3w katolickich, a nawet i niekatolickich, znajduj\u0105ce si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci, jest godziwie ochrzczone, nawet wbrew woli rodzic\u00f3w\u00a0<\/i>(kan. 868\u00a72 KPK).<\/p>\n
Kodeks prawa kanonicznego nie normuje w spos\u00f3b bezpo\u015bredni przypadku, kiedy to rodzice nieochrzczeni prosiliby o chrzest dla swojego dziecka. Wydaje si\u0119 jednak oczywiste, \u017ce przyjmuj\u0105cy ich duszpasterz powinien wykorzysta\u0107 okazj\u0119 spotkania do przeprowadzenia rzeczowej rozmowy maj\u0105cej charakter katechezy. Podczas pierwszego spotkania mo\u017cnaby ukaza\u0107 im warto\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa i zach\u0119ci\u0107 do dalszego pog\u0142\u0119biania swojej wiedzy na ten temat, proponuj\u0105c uczestnictwo w katechezach uzupe\u0142niaj\u0105cych czy przygotowuj\u0105cych bezpo\u015brednio do przyj\u0119cia chrztu i innych sakrament\u00f3w. Ich otwarta postawa na tego typu propozycje, moim zdaniem, uzasadnia\u0142aby zgod\u0119 na ochrzczenie dziecka, nawet jeszcze przed uko\u0144czeniem przygotowania rodzic\u00f3w do przyj\u0119cia tego sakramentu.<\/p>\n
Gdyby sami jednak nie zamierzali przyj\u0105\u0107 chrztu, uwa\u017cam, \u017ce nale\u017ca\u0142oby post\u0105pi\u0107 zgodnie z zasad\u0105 og\u00f3ln\u0105 wymagan\u0105 do godziwo\u015bci, tzn. ochrzci\u0107 dziecko tylko wtedy,\u00a0gdyby istnia\u0142a uzasadniona nadzieja, \u017ce dziecko b\u0119dzie wychowane po katolicku; je\u015bli jej zupe\u0142nie nie ma,<\/i>\u00a0chrzest nale\u017cy od\u0142o\u017cy\u0107 zgodnie z zasadami prawa partykularnego, powiadamiaj\u0105c rodzic\u00f3w o przyczynie\u00a0<\/i>(kan. 868\u00a71, nr 2 KPK).<\/p>\n
Czego wymaga si\u0119 od doros\u0142ych, kt\u00f3rzy chcieliby przyj\u0105\u0107 sakrament chrztu \u015bw.?<\/p>\n
Nie zawsze jest tak, \u017ce do chrztu przychodz\u0105 rodzice z ma\u0142ym dzieckiem prosz\u0105c w jego imieniu o udzielenie tego sakramentu. Coraz cz\u0119\u015bciej ludzie doro\u015bli, nie ochrzczeni w dzieci\u0144stwie, pragn\u0105 zosta\u0107 w\u0142\u0105czeni do grona dzieci Bo\u017cych.<\/p>\n
Takim osobom, jak w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa, stawia si\u0119 pewne wymagania, kt\u00f3re maj\u0105 na celu przygotowanie ich do \u015bwiadomego przyj\u0119cia tego sakramentu. Troszcz\u0105c si\u0119 o odpowiednie przygotowanie doros\u0142ych do podj\u0119cia w spos\u00f3b \u015bwiadomy decyzji o przyj\u0119ciu chrztu, Prawodawca ko\u015bcielny zaznaczy\u0142:\u00a0doros\u0142y zamierzaj\u0105cy przyj\u0105\u0107 chrzest winien by\u0107 dopuszczony do katechumenatu i wedle mo\u017cno\u015bci przez r\u00f3\u017cne stopnie doprowadzony do wtajemniczenia sakramentalnego<\/i>…(kan. 851 nr 1 KPK).<\/p>\n
Katechumenat, czyli przygotowanie doros\u0142ego do przyj\u0119cia sakramentu chrztu \u015bw., nie ogranicza si\u0119 jedynie do wyja\u015bnienia dogmat\u00f3w i przykaza\u0144, lecz ma kszta\u0142towa\u0107 ca\u0142e \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie. Wa\u017cne jest, jak m\u00f3wi Dekret o dzia\u0142alno\u015bci misyjnej Ko\u015bcio\u0142a Soboru Watyka\u0144skiego II, by\u00a0katechumen\u00f3w odpowiednio wprowadzi\u0107 w tajemnic\u0119 zbawienia i praktyk\u0119 obyczaj\u00f3w ewangelicznych, a przez \u015bwi\u0119te obrz\u0119dy, spe\u0142niane w kolejnych odst\u0119pach czasu, wtajemniczy\u0107 ich w \u017cycie wiary, liturgii i mi\u0142o\u015bci Ludu Bo\u017cego.<\/i><\/p>\n
Konferencja Episkopatu Polski ustali\u0142a, \u017ce przygotowanie katechumen\u00f3w do chrztu powinno zawiera\u0107 nast\u0119puj\u0105ce elementy:<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, odpowiedzialnymi za wystarczaj\u0105ce przygotowanie katechumen\u00f3w do przyj\u0119cia sakramentu chrztu s\u0105 duszpasterze, kt\u00f3rzy mog\u0105, a nawet powinni wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z katechetami \u015bwieckimi, wykazuj\u0105c tym samym dba\u0142o\u015b\u0107 o ich komplementarne przygotowanie. Uk\u0142adaj\u0105c program powinni zadba\u0107 o to, by by\u0142 on dostosowany do poziomu intelektualnego i wiedzy religijnej kandydat\u00f3w.<\/p>\n
Udzielenie chrztu doros\u0142emu w zwyk\u0142ych warunkach uzale\u017cnione jest nie tylko od w\u0142a\u015bciwie odbytego katechumenatu, u\u015bwiadomienia mu konieczno\u015bci \u017calu za grzechy, ale przede wszystkim niezb\u0119dne jest wyra\u017cenie przez niego woli przyj\u0119cia chrztu. Poza tym, w my\u015bl kan. 863 KPK:\u00a0O chrzcie doros\u0142ych, przynajmniej tych, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli czternasty rok \u017cycia, powinien by\u0107 powiadomiony biskup diecezjalny, a\u017ceby, je\u015bli uzna to za wskazane, sam udzieli\u0142 chrztu.<\/i><\/p>\n
Sytuacja zmienia si\u0119 zasadniczo w niebezpiecze\u0144stwie utraty \u017cycia.\u00a0Doros\u0142y, znajduj\u0105cy si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci, mo\u017ce by\u0107 ochrzczony, je\u015bli maj\u0105c jak\u0105\u015b znajomo\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych prawd wiary, ujawni w jakikolwiek spos\u00f3b intencj\u0119 przyj\u0119cia chrztu i przyrzeknie, \u017ce b\u0119dzie zachowywa\u0142 nakazy chrze\u015bcija\u0144skiej religii\u00a0<\/i>(kan. 865\u00a72 KPK).<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyra\u017anie zach\u0119ca, by doros\u0142y przyjmuj\u0105cy chrzest, gdy nic nie stoi na przeszkodzie, przyj\u0105\u0142 tak\u017ce sakrament bierzmowania i uczestniczy\u0142 w spos\u00f3b pe\u0142ny w Eucharystii (por. kan. 866 KPK). Oczywi\u015bcie taka sytuacja mo\u017ce mie\u0107 miejsce tylko wtedy, gdy doros\u0142ego chrzci biskup lub prezbiter, kt\u00f3ry w tej sytuacji staje si\u0119 tak\u017ce szafarzem bierzmowania( por. kan. 883 KPK).<\/p>\n
Kto ma prawo udziela\u0107 chrztu i jak post\u0119pujemy w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci?<\/p>\n
Ewentualnych szafarzy chrztu mo\u017cemy podzieli\u0107 na dwie zasadnicze grupy:<\/p>\n
Szafarzami zwyczajnymi s\u0105: biskupi prezbiterzy i diakoni, staj\u0105 si\u0119 nimi na mocy przyj\u0119tych \u015bwi\u0119ce\u0144. Gdy natomiast szafarz zwyczajny jest nieobecny lub ma przeszkod\u0119, godziwie udziela chrztu katecheta, albo inna osoba wyznaczona do tej funkcji przez ordynariusza miejsca (biskupa diecezjalnego). W przypadku konieczno\u015bci, chodzi tutaj g\u0142\u00f3wnie o niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci osoby nieochrzczonej, mo\u017ce tego sakramentu udzieli\u0107 ka\u017cdy cz\u0142owiek maj\u0105cy w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119 ( por. kan. 861 KPK). Dlatego te\u017c we Wprowadzeniu teologicznym i pastoralnym do chrztu dzieci czytamy:\u00a0Wszyscy katolicy \u015bwieccy, jako cz\u0142onkowie ludu kap\u0142a\u0144skiego, a zw\u0142aszcza rodzice i – z racji obowi\u0105zk\u00f3w – katecheci, po\u0142o\u017cne, pomocnice domowe, opiekunki spo\u0142eczne lub piel\u0119gniarki, a tak\u017ce lekarze, niech si\u0119 staraj\u0105 przyswoi\u0107 sobie, w miar\u0119 swych uzdolnie\u0144, wystarczaj\u0105c\u0105 znajomo\u015b\u0107 poprawnej formu\u0142y chrztu w nagl\u0105cym wypadku<\/i>.<\/p>\n
Osobami odpowiedzialnymi za odpowiednie przygotowanie do sprawowania sakramentu chrztu szafarzy nadzwyczajnych s\u0105 oczywi\u015bcie stoj\u0105cy na czele wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich i ich bezpo\u015bredni wsp\u00f3\u0142pracownicy, a wi\u0119c: biskupi, prezbiterzy i diakoni.<\/p>\n
Warto jeszcze raz podkre\u015bli\u0107 z moc\u0105, \u017ce osoby \u015bwieckie tylko w szczeg\u00f3lnych przypadkach mog\u0105 udziela\u0107 sakramentu chrztu. Tym bardziej, \u017ce Prawodawca nawet maj\u0105cych \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie ostrzega, \u017ce:\u00a0Poza wypadkiem konieczno\u015bci, nie wolno<\/i>nikomu bez odpowiedniego zezwolenia udziela\u0107 chrztu na obcym terytorium, nawet swoim podw\u0142adnym\u00a0<\/i>(kan. 862 KPK).<\/p>\n
Gdy zastosowano skr\u00f3cony obrz\u0119d chrztu, bywa tak w sytuacji bezpo\u015bredniego niebezpiecze\u0144stwa utraty \u017cycia, a wi\u0119c szafarz, opuszczaj\u0105c inne obrz\u0119dy, pola\u0142 jedynie g\u0142ow\u0119 dziecka wod\u0105 i wypowiedzia\u0142 formu\u0142\u0119 chrzcieln\u0105, dziecko jest wa\u017cnie ochrzczone. W wypadku wczesnej \u015bmierci staje bez grzechu przed Bogiem.<\/p>\n
Je\u015bli natomiast min\u0119\u0142o zagro\u017cenie utraty \u017cycia i dziecko zaczyna prawid\u0142owo si\u0119 rozwija\u0107, Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie przyj\u0105\u0107 je w spos\u00f3b uroczysty do swojej Wsp\u00f3lnoty. W tym celu rodzice i chrzestni wraz z dzieckiem przybywaj\u0105 do \u015bwi\u0105tyni, najlepiej Ko\u015bcio\u0142a parafialnego, gdzie w imieniu Wsp\u00f3lnoty wita ich duszpasterz. Na wst\u0119pie wyra\u017ca on uznanie za to, \u017ce nie zwlekano z udzieleniem chrztu temu dziecku i dzi\u0119kuj\u0105c Bogu, daje wyraz rado\u015bci z tego, \u017ce odzyska\u0142o zdrowie. Nast\u0119pnie w\u015br\u00f3d modlitw przewidzianych w liturgii obrz\u0119du przyj\u0119cia dziecka, namaszcza je Krzy\u017cmem \u015bw., nak\u0142ada bia\u0142\u0105 szat\u0119, wr\u0119cza zapalon\u0105 \u015bwiec\u0119 i udziela b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa.<\/p>\n
Tak samo post\u0119puje si\u0119 wtedy, gdy z jaki\u015b innych powod\u00f3w zastosowano skr\u00f3cony obrz\u0119d chrztu. Np. wojny, prze\u015bladowania, niezgody mi\u0119dzy rodzicami, co nie pozwoli\u0142o na uroczysty chrzest w ko\u015bciele.<\/p>\n
Odpowiadaj\u0105c wi\u0119c bezpo\u015brednio na postawione na wst\u0119pie pytanie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce zwyczajnym szafarzem chrztu jest biskup, prezbiter lub diakon, a w sytuacjach wyj\u0105tkowych, szczeg\u00f3lnie w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci, chrztu mo\u017ce udzieli\u0107 ka\u017cdy cz\u0142owiek maj\u0105cy intencj\u0119 udzielenia tego sakramentu tak jak to czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, wypowiadaj\u0105c odpowiedni\u0105 formu\u0142\u0119 i polewaj\u0105c g\u0142ow\u0119 osoby chrzczonej wod\u0105.<\/p>\n
Kiedy i gdzie powinno si\u0119 udziela\u0107 chrztu?<\/p>\n
Kodeks prawa kanonicznego przewiduje, \u017ce:\u00a0Chocia\u017c chrzest mo\u017ce by\u0107 udzielany w jakimkolwiek dniu, jednak zaleca si\u0119, aby z zasady by\u0142 udzielany w niedziel\u0119, albo wedle mo\u017cno\u015bci w wigili\u0119 paschaln\u0105\u00a0<\/i>(kan. 856 KPK).<\/p>\n
Dlaczego w\u0142a\u015bnie tak? Sprawa wydaje si\u0119 oczywista: ka\u017cda niedziela to dzie\u0144, kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 wspomina zmartwychwstanie Chrystusa. Noc z Wielkiej Soboty na Wielk\u0105 Niedziel\u0119 – Wielka Noc, to czas przej\u015bcia Jezusa ze \u015bmierci do \u017cycia. W zwi\u0105zku z tym trudno sobie wyobrazi\u0107 inny dzie\u0144, bardziej w\u0142a\u015bciwy, by przyj\u0105\u0107 ten sakrament.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, gdy dziecko znajduje si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci, czy zachodzi jaka\u015b inna s\u0142uszna przyczyna, mo\u017cna wybra\u0107 inny dzie\u0144 w kt\u00f3rym zostanie udzielony sakrament chrztu.<\/p>\n
Wybieraj\u0105c termin chrztu, nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119:<\/p>\n
Zgodnie z istniej\u0105c\u0105 wieloletni\u0105 praktyk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, udzielenie chrztu powinno nast\u0105pi\u0107, je\u015bli to tylko mo\u017cliwe, w pierwszych tygodniach po narodzeniu dziecka.<\/p>\n
Jest wskazane, aby w zwyk\u0142ych warunkach, kiedy chrztu udziela si\u0119 w niedziel\u0119, czyni\u0107 to na Mszy \u015bw., aby ca\u0142a wsp\u00f3lnota mog\u0142a bra\u0107 udzia\u0142 w obrz\u0119dzie i aby jeszcze ja\u015bniej ukaza\u0107 zwi\u0105zek chrztu i Eucharystii. Nie powinno si\u0119 tego czyni\u0107 w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119, lecz w z g\u00f3ry okre\u015blon\u0105 i na okre\u015blonej Mszy \u015bw. Dzi\u0119ki temu, ceremonia chrztu b\u0119dzie mia\u0142a miejsce przy udziale wi\u0119kszej wsp\u00f3lnoty wiernych i w gronie wi\u0119kszej liczby przyjmuj\u0105cych chrzest.<\/p>\n
Skoro chrztu udziela si\u0119 w zwyk\u0142ych warunkach w niedziel\u0119 na Mszy \u015bw., to trudno sobie wyobrazi\u0107 by mia\u0142o to mie\u0107 miejsce poza ko\u015bcio\u0142em. Dlatego te\u017c nie dziwi stwierdzenie w\u0142adzy ko\u015bcielnej, \u017ce:\u00a0Poza wypadkiem konieczno\u015bci, w\u0142a\u015bciwym miejscem chrztu jest ko\u015bci\u00f3\u0142 lub kaplica\u00a0<\/i>(kan. 857 KPK). I to na dodatek nie wystarczy „jakikolwiek” ko\u015bci\u00f3\u0142 lub kaplica. Musi by\u0107 to przede wszystkim \u015bwi\u0105tynia w kt\u00f3rej jest chrzcielnica, a poza tym znajdowa\u0107 si\u0119 na terenie parafii, gdzie mieszka kandydat do chrztu (w przypadku chrztu doros\u0142ego), lub jego rodzice (w przypadku chrztu dziecka). Wskazuj\u0105c na ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny jako w\u0142a\u015bciwe miejsce chrztu podkre\u015bla si\u0119 prawd\u0119, \u017ce chrzest jest sakramentem wiary Ko\u015bcio\u0142a, a tak\u017ce sakramentem w\u0142\u0105czenia do ludu Bo\u017cego. Dlatego te\u017c zrozumia\u0142e jest, \u017ce kap\u0142ani odpowiedzialni za duszpasterstwo w danej parafii, niezbyt ch\u0119tnie zgadzaj\u0105 si\u0119 na to, by ich parafianie, czy dzieci ich parafian, by\u0142y chrzczone poza swoj\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105.<\/p>\n
Prawodawca ko\u015bcielny dopuszcza jednak jednostkowe przypadki, kiedy to chrzest mo\u017ce odby\u0107 si\u0119 poza ko\u015bcio\u0142em parafialnym, czy nawet zupe\u0142nie poza miejscem gdzie znajduje si\u0119 chrzcielnica. Chodzi tutaj o kandydata do chrztu, kt\u00f3ry:\u00a0ze wzgl\u0119du na odleg\u0142o\u015b\u0107 lub inne okoliczno\u015bci, nie mo\u017ce bez powa\u017cnej niedogodno\u015bci przyby\u0107 lub by\u0107 przyniesionym do ko\u015bcio\u0142a parafialnego albo innego ko\u015bcio\u0142a lub kaplicy<\/i>…(kan. 859 KPK).<\/p>\n
W takiej sytuacji, chrztu mo\u017cna i trzeba udzieli\u0107 w innym bli\u017cej po\u0142o\u017conym ko\u015bciele lub kaplicy albo nawet w innym odpowiednim miejscu.<\/p>\n
Zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce mo\u017cna tu przytoczy\u0107 wiele r\u00f3\u017cnych przypadk\u00f3w, kt\u00f3re gdy zachodz\u0105, uzasadniaj\u0105 pro\u015bb\u0119 do w\u0142asnego proboszcza o pozwolenie na udzielenie chrztu na terenie innej parafii. Roztropny duszpasterz nie odm\u00f3wi takiego zezwolenia, je\u015bli widzi, \u017ce pro\u015bba do niego skierowana ma logiczne uzasadnienie.<\/p>\n
Gdyby natomiast chodzi\u0142o o chrzest poza ko\u015bcio\u0142em, wszyscy musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce najwy\u017cszy prawodawca ko\u015bcielny postanowi\u0142, i\u017c poza wypadkiem konieczno\u015bci, chrztu nie nale\u017cy udziela\u0107 w domach prywatnych, lub szpitalach, chyba \u017ce biskup diecezjalny dla powa\u017cnej przyczyny na to zezwoli (por. kan. 860 KPK).<\/p>\n
Wiemy r\u00f3wnie\u017c z og\u00f3lnej znajomo\u015bci prawa ko\u015bcielnego, \u017ce niebezpiecze\u0144stwo utraty \u017cycia zawiesza wiele zasad og\u00f3lnych post\u0119powania w normalnych warunkach. R\u00f3wnie\u017c je\u015bli chodzi o czas i miejsce chrztu. W takim przypadku mo\u017cna chrzci\u0107 zawsze i w ka\u017cdym miejscu maj\u0105c na wzgl\u0119dzie dobro duchowe osoby umieraj\u0105cej.<\/p>\n
Czym i jak nale\u017cy udziela\u0107 chrztu?<\/p>\n
Sakrament chrztu \u015bw. jest pocz\u0105tkiem chrze\u015bcija\u0144skiej drogi \u017cycia i w\u0142\u0105czeniem do wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, zgodnie ze s\u0142owami Jezusa:\u00a0je\u015bli si\u0119 kto\u015b nie narodzi z wody i Ducha, nie mo\u017ce wej\u015b\u0107 do kr\u00f3lestwa Bo\u017cego<\/i>\u00a0(J 3,5).<\/p>\n
Do chrztu niezb\u0119dna jest wi\u0119c woda. Przepis prawa kanonicznego dodaje, \u017ce poza wypadkiem konieczno\u015bci, nale\u017cy u\u017cywa\u0107 wody \u015bwi\u0119conej (por. kan. 853 KPK). Dlatego te\u017c podczas ceremonii chrzcielnej normalnie – poza okresem Wielkanocnym – dokonuje si\u0119 tak\u017ce po\u015bwi\u0119cenia wody, by m\u00f3c j\u0105 bezpo\u015brednio u\u017cy\u0107 do chrztu. W okresie Wielkanocnym korzystamy z wody, kt\u00f3ra w spos\u00f3b uroczysty zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona w czasie Wigilii Paschalnej. Bardzo zalecane jest, aby w czasie tej liturgii odprawianej w Wielk\u0105 Noc (z Wielkiej Soboty na Niedziel\u0119 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego), udzielano chrztu, w\u0142\u0105czaj\u0105c do wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a nowych wiernych. By\u0142a to zreszt\u0105 tradycja pierwotnego Ko\u015bcio\u0142a. Aktualnie r\u00f3wnie\u017c w wielu parafiach udziela si\u0119 chrztu w czasie tej liturgii.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o spos\u00f3b udzielania chrztu, dopuszcza si\u0119 zasadniczo dwie mo\u017cliwo\u015bci:<\/p>\n
W naszych warunkach klimatycznych, w ko\u015bcio\u0142ach nie zawsze dobrze ogrzanych, stosuje si\u0119 normalnie ten drugi spos\u00f3b, polewaj\u0105c trzykrotnie g\u0142ow\u0119 osoby chrzczonej. Gdy chrzczone jest ma\u0142e dziecko i temperatura otoczenia do\u015b\u0107 niska, normalnie, w trosce o jego zdrowie, stosuje si\u0119 ciep\u0142\u0105 wod\u0119.<\/p>\n
Istnieje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zanurzenia osoby chrzczonej w zbiorniku wodnym wykorzystywanym w danej wsp\u00f3lnocie do udzielania chrztu. M\u00f3wimy wtedy o trzykrotnym zanurzeniu w wodzie i przez to \u0142atwiej jest uzmys\u0142owi\u0107 sobie fakt obmycia z grzechu pierworodnego.<\/p>\n
Chrztu nale\u017cy udziela\u0107 zachowuj\u0105c ca\u0142y obrz\u0119d przepisany w zatwierdzonych ksi\u0119gach liturgicznych. Jedynie w przypadku nagl\u0105cej konieczno\u015bci, np. niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci czy brak dost\u0119pu do kap\u0142ana lub odpowiednich tekst\u00f3w zwykle wykorzystywanych w liturgii chrzcielnej, nale\u017cy zastosowa\u0107 jedynie to, co jest wymagane do wa\u017cno\u015bci sakramentu (por. kan. 850 KPK). A wi\u0119c nie mo\u017cna nie u\u017cy\u0107 s\u0142\u00f3w przez kt\u00f3re w Ko\u015bciele katolickim udziela si\u0119 chrztu: „Ja ciebie chrzcz\u0119 w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego”. St\u0105d istotny obrz\u0119d chrztu polega na zanurzeniu kandydata w wodzie lub polaniu wod\u0105 jego g\u0142owy z r\u00f3wnoczesnym wezwaniem imion os\u00f3b Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Udzielaj\u0105cy chrztu musi r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 wol\u0119 ochrzczenia kandydata w duchu religii katolickiej.<\/p>\n
Co to jest chrzest warunkowy i komu si\u0119 go udziela?<\/p>\n
Chrzest – brama sakrament\u00f3w jest konieczny do zbawienia, uwalnia ludzi od grzech\u00f3w, odradza ich jako dzieci Bo\u017ce i przez upodobnienie do Chrystusa niezniszczalnym charakterem w\u0142\u0105cza do Ko\u015bcio\u0142a, jest wa\u017cnie udzielony jedynie przez obmycie w prawdziwej wodzie z zastosowaniem okre\u015blonej formy s\u0142ownej i nie mo\u017ce by\u0107 powtarzany (por. kan. 845 \u00a71, kan. 849). To znaczy, \u017ce je\u015bli zosta\u0142 udzielony wa\u017cnie, ka\u017cde kolejne udzielanie tego sakramentu b\u0119dzie si\u0119 ogranicza\u0142o jedynie do ceremonii zewn\u0119trznej, kt\u00f3ra nie wywo\u0142a skutk\u00f3w wewn\u0119trznych.<\/p>\n
Niestety nie zawsze mo\u017cna uzyska\u0107 pewno\u015b\u0107 co do tego czy chrzest by\u0142 udzielony wa\u017cnie, a niekiedy nawet, czy w og\u00f3le by\u0142 udzielony. W obliczu takiej niepewno\u015bci nale\u017cy dokona\u0107 starannego dochodzenia, kt\u00f3re usun\u0119\u0142oby powsta\u0142\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107. Je\u015bli uda si\u0119 nabra\u0107 pewno\u015bci, \u017ce chrzest by\u0142 wa\u017cnie udzielony, osoba taka jest cz\u0142onkiem Ko\u015bcio\u0142a i mo\u017ce przyjmowa\u0107 kolejne sakramenty. Je\u015bli natomiast, po przeprowadzeniu starannego dochodzenia, pozosta\u0142a roztropna w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy chrzest zosta\u0142 wa\u017cnie udzielony, nale\u017cy go udzieli\u0107 warunkowo (por. kan. 845 \u00a72, kan. 869 \u00a71).<\/p>\n
Okre\u015blenie „warunkowo” ma za zadanie jedynie u\u015bwiadomi\u0107 zainteresowanym, \u017ce je\u015bli dana osoba by\u0142a ju\u017c wa\u017cnie ochrzczona, to zastosowany obrz\u0119d chrztu nie zawiera \u017cadnej „tre\u015bci”, nie niesie z sob\u0105 \u017cadnych skutk\u00f3w sakramentalnych. Mo\u017cnaby powiedzie\u0107, \u017ce jest „pust\u0105”, niepotrzebn\u0105 ceremoni\u0105. Je\u015bli natomiast dana osoba nie by\u0142a ochrzczona lub obrz\u0119d, kt\u00f3ry zastosowano z jaki\u015b powod\u00f3w nie wywo\u0142a\u0142 skutk\u00f3w sakramentalnych, to w\u0142a\u015bnie chrzest „warunkowy” sprawi\u0142, \u017ce sta\u0142a si\u0119 dzieckiem Bo\u017cym. St\u0105d te\u017c, chrzest warunkowy jest wa\u017cny lub nie, zale\u017cnie od tego, czy uprzednio dana osoba by\u0142a lub nie by\u0142a ochrzczona. Je\u015bli nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do: faktu chrztu, materii, formy, w\u0142a\u015bciwego zastosowania materii, w\u0142a\u015bciwej intencji udzielaj\u0105cego chrztu, nie nale\u017cy ponownie chrzci\u0107, je\u017celi jednak istniej\u0105 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, nale\u017cy udzieli\u0107 chrztu warunkowo.<\/p>\n
Prawodawca, kt\u00f3ry zabiega o to by nie powtarza\u0107 bez uzasadnienia ceremonii chrztu \u015bw., maj\u0105c na uwadze tak\u017ce wzgl\u0119dy ekumeniczne, zadecydowa\u0142:\u00a0Ochrzczeni we wsp\u00f3lnocie ko\u015bcielnej niekatolickiej nie powinni by\u0107 chrzczeni warunkowo, chyba \u017ce po zbadaniu materii i formy zastosowanych przy udzielaniu tego chrztu, jak r\u00f3wnie\u017c intencji ochrzczonego jako doros\u0142ego, oraz szafarza chrztu, pozostaje uzasadniona w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do wa\u017cno\u015bci chrztu\u00a0<\/i>(kan. 869\u00a72).<\/p>\n
Chrzest warunkowy, je\u015bli chodzi o jego zewn\u0119trzn\u0105 form\u0119 jest tym samym co zwyk\u0142y chrzest. Stosuje si\u0119 go jednak jedynie wtedy, gdy istniej\u0105 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci czy dana osoba przyj\u0119\u0142a wcze\u015bniej wa\u017cny chrzest. Gdyby si\u0119 okaza\u0142o, ju\u017c po chrzcie warunkowym, \u017ce wcze\u015bniej udzielony chrzest by\u0142 wa\u017cny, nast\u0119puj\u0105cy po nim chrzest warunkowy nie wywar\u0142by \u017cadnych skutk\u00f3w. Je\u015bli jednak wcze\u015bniej nie by\u0142o chrztu, albo zosta\u0142 udzielony w spos\u00f3b niewa\u017cny, chrzest warunkowy sprawia, \u017ce dana osoba staje si\u0119 dzieckiem Bo\u017cym i zostaje w\u0142\u0105czona do wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Na czym polega uczestnictwo rodzic\u00f3w w ceremonii chrztu ich dziecka?<\/p>\n
Analizuj\u0105c normy prawa kanonicznego pod kontem praw i obowi\u0105zk\u00f3w rodzic\u00f3w wzgl\u0119dem swoich dzieci, dostrzegamy, \u017ce Prawodawca pr\u00f3cz wychowania fizycznego, spo\u0142ecznego, kulturalnego i moralnego, wyr\u00f3\u017cni\u0142 tak\u017ce wychowanie religijne, kt\u00f3re w wypadku chrze\u015bcijan uto\u017csamia si\u0119 z wychowaniem chrze\u015bcija\u0144skim (por. kan. 1136). Wychowanie religijne dziecka w rodzinie katolickiej, sw\u00f3j istotny akcent znajduje w chrzcie \u015bw., do kt\u00f3rego rodzice powinni stara\u0107 si\u0119 doprowadzi\u0107 ju\u017c w pierwszych tygodniach jego \u017cycia. Trudno sobie wyobrazi\u0107, aby zatroskani rodzice nie uczestniczyli w chrzcie swojego dziecka, tym bardziej, \u017ce w samym obrz\u0119dzie chrztu pe\u0142ni\u0105 wa\u017cne zadania. Przede wszystkim uczestnicz\u0105 w modlitwie odmawianej przez ca\u0142e zgromadzenie wiernych i wys\u0142uchuj\u0105 pouczenia celebransa, ale tak\u017ce pe\u0142ni\u0105 istotne czynno\u015bci liturgiczne:<\/p>\n
Od momentu chrztu spoczywa na rodzicach obowi\u0105zek doprowadzenia dziecka do poznania Boga i przygotowania do przyj\u0119cia kolejnych sakrament\u00f3w. By zadanie to by\u0142o mo\u017cliwe do spe\u0142nienia, niezb\u0119dna jest w\u0142a\u015bciwa atmosfera domu rodzinnego, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cnaby okre\u015bli\u0107 jako religijn\u0105. Wytwarzaj\u0105 j\u0105 rodzice, jak i inni cz\u0142onkowie rodziny, poprzez swoje post\u0119powanie. Chodzi o atmosfer\u0119 kt\u00f3ra umo\u017cliwia, albo przynajmniej u\u0142atwia normalny rozw\u00f3j \u017cycia religijnego w rodzinie. Warunkiem stworzenia takiej atmosfery jest powa\u017cne traktowanie spraw religijnych, kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 m.in. w praktykach religijnych. Najbardziej podstawowe to: codzienny pacierz i uczestnictwo w Mszach \u015bw. w dni nakazane. Wiemy, \u017ce nawet to minimum nie zawsze jest wype\u0142niane przez rodzic\u00f3w, a co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce, nie jest przekazywane ich potomstwu jako istotny element \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego. St\u0105d te\u017c, sama ceremonia chrztu \u015bw. i \u015bwiadoma obecno\u015b\u0107 na niej rodzic\u00f3w dziecka, mo\u017ce mie\u0107 istotne znaczenie w wype\u0142nianiu ich misji wychowawczej. Przy w\u0142a\u015bciwie rozumianych i wype\u0142nianych zadaniach rodzic\u00f3w wobec swego dziecka w dziedzinie wychowania religijnego, sta\u0142yby si\u0119 zb\u0119dne zastrze\u017cenia jakie cz\u0119sto uzewn\u0119trzniaj\u0105 zatroskani duszpasterze w czasie przygotowa\u0144 do chrztu czy przy innych okazjach, w kontaktach z m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 na dziecko, ale nie potrafi\u0105 czy nie chc\u0105 sta\u0107 si\u0119 dla niego odpowiedzialnymi wychowawcami.<\/p>\n
Czym si\u0119 kierowa\u0107 przy wyborze imienia?<\/p>\n
Prawodawca ko\u015bcielny zaleci\u0142:\u00a0Rodzice, chrzestni i proboszcz powinni troszczy\u0107 si\u0119, by nie nadawa\u0107 imienia obcego duchowi chrze\u015bcija\u0144skiemu\u00a0<\/i>(kan. 855 KPK). Imi\u0119 mia\u0142o i ma, niezale\u017cnie od czasu i kultury, znaczenie w \u017cyciu cz\u0142owieka, st\u0105d ta troska Ko\u015bcio\u0142a o „ducha chrze\u015bcija\u0144skiego”, kt\u00f3ry ma charakteryzowa\u0107 imi\u0119 chrze\u015bcijanina. Chodzi tutaj przede wszystkim o to, by nowo ochrzczony mia\u0142 swojego \u015bwi\u0119tego patrona, za po\u015brednictwem kt\u00f3rego b\u0119dzie si\u0119 zwraca\u0142 do Boga. St\u0105d te\u017c nic dziwnego, \u017ce Episkopat Polski w wydanej przez siebie Instrukcji duszpasterskiej o udzielaniu sakramentu chrztu \u015bwi\u0119tego dzieciom, mobilizuje duszpasterzy do poruszania tego tematu w kontaktach z wiernymi:\u00a0Duszpasterze powinni wcze\u015bniej zach\u0119ca\u0107 wiernych, by swoim dzieciom nadawali imiona katolickie<\/i>.<\/p>\n
Oczywiste jest jednak, \u017ce tymi, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 ostatecznie imi\u0119 dla dziecka, s\u0105 jego rodzice. Inni, m.in. proboszcz, mog\u0105 jedynie wyrazi\u0107 sw\u0105 opini\u0119. Praktykuje si\u0119, \u017ce je\u015bli tzw. pierwsze imi\u0119 nie jest katolickie, dodaje si\u0119 drugie, w duchu chrze\u015bcija\u0144skim. Pami\u0119tajmy jednak, wybieraj\u0105c imi\u0119 dla dziecka, \u017ce najodpowiedniejsze b\u0119dzie imi\u0119 \u015bwi\u0119tego lub b\u0142ogos\u0142awionego, kt\u00f3ry mo\u017ce zapewni\u0107 ochrzczonemu opiek\u0119 duchow\u0105 oraz by\u0107 dla niego wzorem \u017cycia.<\/p>\n
Po co wybieramy chrzestnych i czy ka\u017cdy mo\u017ce nim zosta\u0107?<\/p>\n
Prawo Ko\u015bcio\u0142a wymaga aby przyjmuj\u0105cy chrzest, je\u015bli to mo\u017cliwe, posiada\u0142 chrzestnego (por. kan. 872 KPK). Dla ka\u017cdego dziecka nale\u017cy wybra\u0107 jednego chrzestnego lub chrzestn\u0105 lub dwoje chrzestnych (por. kan. 873 KPK).<\/p>\n
Zadania chrzestnych s\u0105 w spos\u00f3b jednoznaczny okre\u015blone,\u00a0ma on doros\u0142emu towarzyszy\u0107 w chrze\u015bcija\u0144skim wtajemniczeniu, a dziecko wraz z rodzicami przedstawi\u0107 do chrztu oraz pomaga\u0107, \u017ceby ochrzczony prowadzi\u0142 \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie odpowiadaj\u0105ce przyj\u0119temu sakramentowi i wype\u0142nia\u0142 wiernie z\u0142\u0105czone z nim obowi\u0105zki\u00a0<\/i>(kan. 872 KPK). Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wymogi stawiane kandydatom na chrzestnych wynikaj\u0105 z charakteru ich zada\u0144. Je\u017celi rzeczywi\u015bcie maj\u0105 by\u0107 osobami odpowiedzialnymi za rozw\u00f3j i \u017cycie wiary swego „chrze\u015bniaka”, sami musz\u0105 by\u0107 dojrza\u0142ymi i przyk\u0142adnymi \u015bwiadkami wiary. Nie mo\u017ce wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 stawia im wysokie wymagania. Wynikaj\u0105 one z troski o odpowiednie wychowanie religijne osoby ochrzczonej, dokonuj\u0105ce si\u0119 w sprzyjaj\u0105cej atmosferze dobrego przyk\u0142adu dawanego przez najbli\u017cszych.<\/p>\n
Zasadniczo wyb\u00f3r chrzestnych nale\u017cy do rodzic\u00f3w dziecka, kt\u00f3rzy oczywi\u015bcie swoj\u0105 decyzj\u0119 mog\u0105 dowolnie konsultowa\u0107. Zadaniem duszpasterza jest jedynie sprawdzi\u0107 czy przedstawieni kandydaci spe\u0142niaj\u0105 warunki okre\u015blone przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i zatwierdzi\u0107 wyb\u00f3r rodzic\u00f3w, je\u015bli nie ma zastrze\u017ce\u0144.<\/p>\n
Warunki te zawiera kan. 874 \u00a71 KPK. By m\u00f3c by\u0107 dopuszczonym do przyj\u0119cia zadania chrzestnego nale\u017cy:<\/p>\n
Skoro kandydaci na chrzestnych winni by\u0107 katolikami wyznaj\u0105cymi sw\u0105 wiar\u0119 \u017cyciem zgodnym z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, nie mo\u017ce dziwi\u0107 fakt, \u017ce nie dopuszcza si\u0119 do pe\u0142nienia tej funkcji os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w zwi\u0105zkach niesakramentalnych, czy m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra odmawia uczestnictwa w katechizacji mimo, \u017ce ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wiek i nauk\u0119 w szkole \u015bredniej powinna w niej uczestniczy\u0107.<\/p>\n
Instrukcja duszpasterska Episkopatu o udzielaniu sakramentu chrztu \u015bw. dzieciom z 1975 r. okre\u015bla pewne wymagania jakie stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 duszpasterzom w relacji do potencjalnych chrzestnych. Powinni oni:<\/p>\n
Rozumiej\u0105c donios\u0142e znaczenie chrzestnego w \u017cyciu osoby ochrzczonej widzimy, \u017ce jego wyb\u00f3r nie mo\u017ce by\u0107 przypadkowy. Trzeba znale\u017a\u0107 kandydata, kt\u00f3ry dzi\u0119ki swojej wierze i sposobowi \u017cycia b\u0119dzie umia\u0142 dawa\u0107 w\u0142a\u015bciwe \u015bwiadectwo umacniaj\u0105ce osob\u0119 ochrzczon\u0105 na jej drodze wiary.<\/p>\n
Dlaczego fakt chrztu we w\u0142asnym ko\u015bciele parafialnym u\u0142atwia \u017cycie w przysz\u0142o\u015bci? Obowi\u0105zek zapisania chrztu \u015bw. w Ksi\u0119dze ochrzczonych.<\/p>\n
Ka\u017cdy ochrzczony jest zapisany w Ksi\u0119dze ochrzczonych, gdzie z czasem b\u0119d\u0105 nanoszone adnotacje o przyjmowanych kolejnych sakramentach. Przy okazji: I komunii, bierzmowania, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, czy \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 do tej Ksi\u0119gi, by sprawdzi\u0107 fakt chrztu, poniewa\u017c, jak wiemy, udzielenie jakiegokolwiek kolejnego sakramentu, bez uprzedniego chrztu jest nieskuteczne.<\/p>\n
Sami ochrzczeni maj\u0105 u\u0142atwione zadanie, je\u015bli przyj\u0119li chrzest na terenie parafii w kt\u00f3rej mieszkaj\u0105, poniewa\u017c pragn\u0105c przyj\u0105\u0107 kolejny sakrament, nie musz\u0105 ci\u0105gle na nowo dostarcza\u0107 duszpasterzowi za\u015bwiadcze\u0144 o przyj\u0119tym chrzcie. On sam, w swoim biurze parafialnym, mo\u017ce upewni\u0107 si\u0119 co do tego faktu. Gdy chrzest mia\u0142 miejsce w jednej parafii, a kolejny sakrament chcemy przyj\u0105\u0107 w innej, niezb\u0119dne jest ka\u017cdorazowe dostarczenie za\u015bwiadczenia stwierdzaj\u0105cego fakt chrztu.<\/p>\n
Zadaniem ka\u017cdego proboszcza jest dba\u0142o\u015b\u0107 o rzetelne prowadzenie ksi\u0105g ko\u015bcielnych, szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3re stwierdzaj\u0105 fakt przyj\u0119cia sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych. Nie dziwi wi\u0119c wym\u00f3g stawiany przez Prawodawc\u0119 ko\u015bcielnego, kt\u00f3ry brzmi:\u00a0Proboszcz miejsca udzielenia chrztu powinien bezzw\u0142ocznie i dok\u0142adnie zapisa\u0107 w ksi\u0119dze ochrzczonych nazwisko ochrzczonego, czyni\u0105c wzmiank\u0119 o szafarzu, rodzicach, chrzestnych oraz o \u015bwiadkach, je\u015bli wyst\u0119puj\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c o miejscu i dacie udzielonego chrztu, podaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c dat\u0119 i miejsce urodzenia\u00a0<\/i>( kan. 877 \u00a71).<\/p>\n
Chrzest powinien by\u0107 odnotowany w Ksi\u0119dze ochrzczonych parafii na kt\u00f3rej terenie fakt ten mia\u0142 miejsce. Tym, kt\u00f3ry ma tego dopilnowa\u0107 jest proboszcz. Gdyby jednak chrzest nie by\u0142 udzielony przez proboszcza, ani w jego obecno\u015bci, wtedy szafarz chrztu, kimkolwiek jest, ma obowi\u0105zek powiadomi\u0107 proboszcza parafii, na terenie kt\u00f3rej udzielono chrztu, by ten dokona\u0142 zapisu (por. kan. 878).<\/p>\n
Ksi\u0119\u017ca proboszczowie z regu\u0142y bardzo skrupulatnie dbaj\u0105 o wype\u0142nianie swoich obowi\u0105zk\u00f3w dotycz\u0105cych nie tylko zapisania chrztu, ale i udzielenia go w ko\u015bciele parafialnym. Cz\u0119sto bardzo wytrwale przekonuj\u0105 osoby, kt\u00f3re pragn\u0105 by chrzest ich dziecka dokona\u0142 si\u0119 w innym miejscu ni\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, o konieczno\u015bci zmiany decyzji i w\u0142\u0105czeniu swojego dziecka do wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a we wsp\u00f3lnocie swojej parafii. Taka postawa ksi\u0119\u017cy proboszcz\u00f3w jest na pewno uzasadniona i godna pochwa\u0142y, jednak w szczeg\u00f3lnych wypadkach, gdy motywy rodzic\u00f3w s\u0105 uzasadnione, nie nale\u017cy odmawia\u0107 im zgody na ochrzczenie dziecka w innym ko\u015bciele ni\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny. W obliczu takiej pro\u015bby ze strony rodzic\u00f3w dziecka, jak i w wielu innych sytuacjach duszpasterskich nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 przede wszystkim rozs\u0105dkiem i \u017cyczliwo\u015bci\u0105 wobec innych.<\/p>\n
Czy w jaki\u015b przypadkach dokonuje si\u0119 zmian nazwisk w Ksi\u0119dze ochrzczonych?<\/p>\n
Imi\u0119 i nazwisko identyfikuj\u0105 cz\u0142owieka i by mog\u0142y spe\u0142nia\u0107 swoje zadanie, po prostu nie powinny ulega\u0107 zmianie. Zdajemy sobie jednak spraw\u0119 z tego, \u017ce w szczeg\u00f3lnych sytuacjach dokonuje si\u0119 zmiany nazwiska. Najcz\u0119\u015bciej ma to miejsce przy okazji \u015blubu, kiedy to zasadniczo \u017cona przyjmuje nazwisko m\u0119\u017ca, ale oczywi\u015bcie wiemy, \u017ce mo\u017ce ta kwestia by\u0107 rozwi\u0105zana tak\u017ce w inny spos\u00f3b. Niekt\u00f3rzy zmieniaj\u0105 swoje nazwisko bo budzi ono np. jakie\u015b z\u0142e skojarzenia, czy brzmi ma\u0142o powa\u017cnie. Fakt ten musi by\u0107 odnotowany w rejestrach pa\u0144stwowych, by m\u00f3g\u0142 zacz\u0105\u0107 funkcjonowa\u0107 na co dzie\u0144. Zainteresowani zobowi\u0105zani s\u0105 do zado\u015b\u0107uczynienia pewnym formalno\u015bciom, by fakt zmiany nazwiska m\u00f3g\u0142 zaistnie\u0107.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o Ko\u015bci\u00f3\u0142, r\u00f3wnie\u017c istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany nazwiska. Ksi\u0119g\u0105, kt\u00f3ra zawiera podstawowe dane o ka\u017cdym wiernym jest Ksi\u0119ga ochrzczonych, a wi\u0119c do niej nale\u017cy wpisa\u0107 fakt ewentualnej zmiany nazwiska. Nie czyni si\u0119 jednak tego automatycznie, na ka\u017cde \u017cyczenie zainteresowanego.<\/p>\n
Najpierw zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na powody, dla kt\u00f3rych ludzie zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do biur parafialnych z pro\u015bb\u0105 o zmian\u0119 nazwiska w Ksi\u0119dze ochrzczonych. S\u0105 one przede wszystkim zwi\u0105zane z perturbacjami maj\u0105cymi swe \u017ar\u00f3d\u0142o w relacjach intymnych rodzic\u00f3w. By m\u00f3c \u0142atwiej zorientowa\u0107 si\u0119 w tych powodach, podam kilka przyk\u0142ad\u00f3w z \u017cycia: m\u0142oda dziewczyna „przypadkowo” zachodzi w ci\u0105\u017c\u0119, rodzi dziecko jako osoba niezam\u0119\u017cna, daje mu swoje nazwisko, potem wychodzi za m\u0105\u017c za ojca naturalnego dziecka i pragnie, by jego nazwisko nosi\u0142a ca\u0142a rodzina – r\u00f3wnie\u017c ich dziecko urodzone przed \u015blubem; inna kobieta w podobnej sytuacji po urodzeniu si\u0119 dziecka i nadaniu mu swego nazwiska poznaje m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry nie jest ojcem jej dziecka, ale pragnie si\u0119 z ni\u0105 zwi\u0105za\u0107 i adoptowa\u0107 dziecko przekazuj\u0105c im swoje nazwisko; kobieta \u017cyj\u0105ca w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim z panem X, zachodzi w ci\u0105\u017c\u0119 z panem Y, pocz\u0105tkowo m\u0105\u017c nic nie podejrzewaj\u0105c, cieszy si\u0119 z narodzin dziecka, kt\u00f3re oczywi\u015bcie otrzymuje jego nazwisko, ale po pewnym czasie jego \u017cona ujawnia prawd\u0119 i komunikuje mu, \u017ce chce si\u0119 zwi\u0105za\u0107 z naturalnym ojcem swojego dziecka, kt\u00f3ry chce by to dziecko nosi\u0142o jego nazwisko… Te i inne sytuacje \u017cyciowe sprawiaj\u0105, \u017ce ludzie zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do biur parafialnych prosz\u0105c o korekty w Ksi\u0119dze ochrzczonych.<\/p>\n
Czy proboszcz lub jaki\u015b pracownik biura parafialnego mo\u017ce „p\u00f3j\u015b\u0107 na r\u0119k\u0119” zainteresowanym i nie robi\u0105c im problem\u00f3w dokona\u0107 \u017c\u0105danej przez nich zmiany?<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce sprawa nie jest taka prosta. Proboszcz w takim przypadku musi najpierw ustali\u0107, \u017ce osoba o kt\u00f3r\u0105 chodzi jest odnotowana w Ksi\u0119dze ochrzczonych jego parafii, nast\u0119pnie zgromadzi\u0107 wymagane dokumenty, a wi\u0119c przede wszystkim: odpis zupe\u0142ny aktu urodzenia wydany przez USC, \u015bwiadectwo chrztu, a tak\u017ce: przysi\u0119g\u0119 ojca naturalnego potwierdzaj\u0105c\u0105 jego ojcostwo, je\u015bli oczywi\u015bcie chodzi o nadanie dziecku jego nazwiska, czy np. o\u015bwiadczenie osoby adoptuj\u0105cej o jego woli nadania swojego nazwiska dziecku. Dopiero gdy proboszcz posiada takie dokumenty, mo\u017ce w imieniu zainteresowanych zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Kurii w swojej diecezji z pro\u015bb\u0105 o pozwolenie naniesienia zmian w Ksi\u0119dze ochrzczonych. Po otrzymaniu stosownego polecenia mo\u017ce nanie\u015b\u0107 zmiany, zmieniaj\u0105c nazwisko osoby zapisanej w Ksi\u0119dze ochrzczonych jego parafii.<\/p>\n
Bez wspomnianego polecenia w\u0142adzy zwierzchniej ani wikariusz, ani proboszcz, a tym bardziej inny pracownik biura parafialnego, nie mo\u017ce dokonywa\u0107 najmniejszych zmian w Ksi\u0119dze ochrzczonych.<\/p>\n
Co zrobi\u0107, je\u015bli kto\u015b ma pewno\u015b\u0107, \u017ce by\u0142 ochrzczony, ale nie mo\u017ce tego udowodni\u0107, poniewa\u017c Ksi\u0119ga ochrzczonych, w kt\u00f3rej fakt ten by\u0142 odnotowany, zagin\u0119\u0142a?<\/p>\n
Wiemy, \u017ce w Ko\u015bciele, przy r\u00f3\u017cnych okazjach, prosi si\u0119 o dostarczenie za\u015bwiadczenia o chrzcie, kt\u00f3re wydaje si\u0119 na podstawie danych zamieszczonych w Ksi\u0119dze ochrzczonych. Gdyby si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce wspomniana Ksi\u0119ga, jak r\u00f3wnie\u017c jej duplikat, z jakiego\u015b powodu nie s\u0105 dost\u0119pne, pojawia si\u0119 istotny problem. Istnieje jednak spos\u00f3b zaradzenia tej niecodziennej sytuacji.<\/p>\n
Je\u015bli kto\u015b by\u0142 ochrzczony, ale nie jest dost\u0119pny dokument potwierdzaj\u0105cy zaistnienie tego faktu, zainteresowany powinien zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do w\u0142asnego proboszcza. Proboszcz natomiast, w trosce o wyja\u015bnienie prawdy, ma obowi\u0105zek zgromadzi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce dokumenty:<\/p>\n
Zebrane dokumenty wraz ze stosownym pismem przewodnim proboszcz kieruje do Kurii, sk\u0105d, je\u015bli fakt chrztu uzna si\u0119 za maj\u0105cy miejsce, otrzymuje polecenie spisania aktu chrztu osoby zainteresowanej. Dokonuje si\u0119 tego poprzez odpowiedni wpis do Ksi\u0119gi metryk zast\u0119pczych.<\/p>\n
Od tej pory za\u015bwiadczenie o chrzcie mo\u017ce by\u0107 wystawiane na podstawie zapisu, dokonanego na polecenie Kurii diecezjalnej, w Ksi\u0119dze metryk zast\u0119pczych parafii, do kt\u00f3rej zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 spraw\u0105 zainteresowany.<\/p>\n
Czym jest chrzest w rozumieniu prawa kanonicznego i co on nam daje?<\/p>\n
Ko\u0144cz\u0105c artyku\u0142 maj\u0105cy na celu przypomnie\u0107 ustalenia prawne Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w zakresie chrztu \u015bwi\u0119tego, chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na istotne sformu\u0142owania charakteryzuj\u0105ce ten sakrament.<\/p>\n
Kodeks prawa kanonicznego w kan. 849 stwierdza:\u00a0Chrzest, brama sakrament\u00f3w, konieczny do zbawienia przez rzeczywiste lub zamierzone przyj\u0119cie, kt\u00f3ry uwalnia ludzi od grzech\u00f3w, odradza ich jako dzieci Bo\u017ce i przez upodobnienie do Chrystusa niezniszczalnym charakterem w\u0142\u0105cza ich do Ko\u015bcio\u0142a, jest wa\u017cnie udzielony jedynie przez obmycie w prawdziwej wodzie z zastosowaniem koniecznej formy s\u0142ownej.<\/i><\/p>\n
<\/i>Chrzest jako „brama sakrament\u00f3w” otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznego korzystania z nast\u0119pnych \u0142ask Bo\u017cych mog\u0105cych sp\u0142yn\u0105\u0107 tylko drog\u0105 sakramentaln\u0105. Co wi\u0119cej, warunkuje on wa\u017cno\u015b\u0107 innych sakrament\u00f3w. Kto\u015b, kto nie zosta\u0142 ochrzczony, nie mo\u017ce wa\u017cnie przyj\u0105\u0107: bierzmowania, Eucharystii, pokuty, namaszczenia chorych, kap\u0142a\u0144stwa czy ma\u0142\u017ce\u0144stwa – niezale\u017cnie od tego, po czyjej stronie le\u017cy wina za brak chrztu (rodzic\u00f3w dziecka, samego zainteresowanego czy przedstawiciela Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry z jakiego\u015b powodu odm\u00f3wi\u0142 tego sakramentu lub udzieli\u0142 go niewa\u017cnie). Rzeczywisty brak chrztu pozbawia cz\u0142owieka mo\u017cliwo\u015bci uczestniczenia w rado\u015bciach niebieskich. Prawodawca pr\u00f3cz rzeczywistego przyj\u0119cia chrztu wspomina r\u00f3wnie\u017c o zamiarze przyj\u0119cia. Chodzi Mu o tzw. chrzest z pragnienia, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 w spos\u00f3b przyst\u0119pny Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II:\u00a0Ci, kt\u00f3rzy bez w\u0142asnej winy, nie znaj\u0105c Ewangelii Chrystusowej, szczerym sercem szukaj\u0105 jednak Boga i wol\u0119 Jego przez nakaz sumienia poznan\u0105 staraj\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem \u0142aski pe\u0142ni\u0107 czynem, mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wieczne zbawienie. Nie odmawia te\u017c Opatrzno\u015b\u0107 Bo\u017ca koniecznej do zbawienia pomocy takim, kt\u00f3rzy bez w\u0142asnej winy w og\u00f3le nie doszli do wyra\u017anego poznania Boga, a usi\u0142uj\u0105, nie bez \u0142aski Bo\u017cej, wie\u015b\u0107 \u017cycie uczciwe\u00a0<\/i>(KK nr 16).<\/p>\n
Chrzest uwalnia ludzi od grzechu pierworodnego i grzech\u00f3w uczynkowych tzn. tych wszystkich, kt\u00f3re pope\u0142ni\u0142 za swojego \u017cycia. Sprawia, \u017ce konkretny cz\u0142owiek pr\u00f3cz miana dziecka swoich rodzic\u00f3w nabywa prawo nazywania si\u0119 „dzieckiem Bo\u017cym” oraz wszystkie zwi\u0105zane z tym przywileje i obowi\u0105zki. W\u0142\u0105cza ich tym samym do Ko\u015bcio\u0142a i tu, jak m\u00f3wi Sob\u00f3r:\u00a0… dzi\u0119ki otrzymanemu znamieniu przeznaczeni s\u0105 do uczestnictwa w kulcie religii chrze\u015bcija\u0144skiej, i odrodzeni jako synowie Bo\u017cy, zobowi\u0105zani s\u0105 wyznawa\u0107 przed lud\u017ami wiar\u0119, kt\u00f3r\u0105 otrzymali od Boga za po\u015brednictwem Ko\u015bcio\u0142a\u00a0<\/i>(KK nr 11).<\/p>\n
Aby chrzest by\u0142 wa\u017cny, kandydat musi zosta\u0107 obmyty w cieczy, kt\u00f3ra nie budzi u nikogo w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce jest wod\u0105, a tak\u017ce dokonuj\u0105cy tej czynno\u015bci, posiadaj\u0105cy intencj\u0119 czynienia tego co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142, musi wypowiedzie\u0107 poprawnie formu\u0142\u0119 sakramentaln\u0105:\u00a0N., ja Ciebie chrzcz\u0119 w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego<\/i>.<\/p>\n
Jako podsumowanie pr\u00f3by odpowiedzi na pytanie: co nam daje chrzest?, celowym b\u0119dzie przytoczenie s\u0142\u00f3w Katechizmu:\u00a0Skutek chrztu lub \u0142aski chrzcielnej jest bardzo bogat\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Obejmuje ona: odpuszczenie grzechu pierworodnego i wszystkich grzech\u00f3w osobistych, narodzenie do nowego \u017cycia, przez kt\u00f3re cz\u0142owiek staje si\u0119 przybranym synem Ojca, cz\u0142onkiem Chrystusa, \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego. Przez fakt przyj\u0119cia tego sakramentu ochrzczony jest w\u0142\u0105czony w Ko\u015bci\u00f3\u0142, Cia\u0142o Chrystusa, i staje si\u0119 uczestnikiem kap\u0142a\u0144stwa Chrystusa\u00a0<\/i>(KKK nr 1279).<\/p>\n
Zako\u0144czenie<\/p>\n
Chcia\u0142bym, aby przedstawione opracowanie by\u0142o rodzajem informatora o wymogach, jakie stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 kandydatom do chrztu, ich rodzicom i chrzestnym. Ma ono r\u00f3wnie\u017c na celu wyja\u015bnienie zainteresowanym, dlaczego duszpasterze stawiaj\u0105 w\u0142a\u015bnie takie, a nie inne wymagania dotycz\u0105ce udzielania tego sakramentu. Wynikaj\u0105 one przecie\u017c z prawa ko\u015bcielnego, a nie ich z\u0142ej woli. Warto chyba jeszcze doda\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c dopuszczaj\u0105cy do przyj\u0119cia sakramentu chrztu \u015bw. musz\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 zawsze wol\u0105 pokonania wszelkich trudno\u015bci, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 im podj\u0119cie decyzji o udzieleniu chrztu. Przecie\u017c dobro dziecka, w\u0142\u0105czenie go do Ludu Bo\u017cego, ma wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c cz\u0119sto skomplikowana sytuacja \u017cyciowa jego rodzic\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ks. Benedykt Glinkowski Wst\u0119p Pisz\u0105c na temat chrztu \u015bw., jak r\u00f3wnie\u017c z czasem o innych sakramentach, pragn\u0119 przybli\u017cy\u0107 zainteresowanym wymogi jakie prawo Ko\u015bcio\u0142a stawia przed tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 zamiar korzysta\u0107 z d\u00f3br sakramentalnych. W zwi\u0105zku z tym, \u017ar\u00f3d\u0142em do niniejszego… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[963],"tags":[],"class_list":["post-823","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-naukowe-prawo-kanoniczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/823\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}