{"id":750,"date":"2017-08-10T10:46:26","date_gmt":"2017-08-10T08:46:26","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=750"},"modified":"2021-10-26T15:55:21","modified_gmt":"2021-10-26T15:55:21","slug":"uwagi-o-ksiazce-bog-wielki-christophera-hitchensa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/uwagi-o-ksiazce-bog-wielki-christophera-hitchensa\/","title":{"rendered":"Uwagi o ksi\u0105\u017cce B\u00f3g nie jest wielki Christophera Hitchensa"},"content":{"rendered":"

Marcin Su\u0142kowski
\nUniwersytet \u0141\u00f3dzki
\nHYBRIS nr 17 (2012)
\nISSN: 1689-4286
\nCzy da si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce B\u00f3g nie istnieje? Zapewne ateista w odpowiedzi na to
\npytanie przygotowywa\u0142by sobie w g\u0142owie argumenty przeciw jakiejkolwiek istocie
\nwy\u017cszej. Osoba wierz\u0105ca wertowa\u0142aby strony \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi oraz pami\u0119\u0107 w poszukiwaniu
\nargument\u00f3w dowodz\u0105cych boskiej obecno\u015bci. Agnostyk popatrzy\u0142by na obu z
\npolitowaniem i zaj\u0105\u0142 si\u0119 innymi problemami. Sp\u00f3r o istnienie Boga przypomina inne
\nkontrowersyjne spory, takie jak kara \u015bmierci, aborcja czy eutanazja. Jednak\u017ce skoro
\nistnieje zapotrzebowanie na tego typu dyskusje, co pewien czas kto\u015b stara si\u0119 jedn\u0105 ze
\nstron zaspokoi\u0107 dialektyk\u0105, kt\u00f3ra ma by\u0107 rzekomo t\u0105 rozstrzygaj\u0105c\u0105 i ostateczn\u0105.
\nhttps:\/\/drive.google.com\/file\/d\/0BwuuniaB1InLRHVVd3dWSkpoazA\/view?usp=sharing<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

161 <\/span>MARCIN SU\u0141KOWSKI:\/\/ UWAGI O KSI\u0104\u017bCE \u2018B\u00d3G NIE JEST WIELKI\u2019 CHRISTOPHERA HITCHENSA\u00a0<\/span><\/p>\n

HYBRIS nr 17 (2012)\u00a0<\/span><\/p>\n

ISSN: 1689-4286\u00a0<\/span><\/p>\n

Marcin Su\u0142kowski\u00a0<\/b><\/p>\n

Uniwersytet \u0141\u00f3dzki\u00a0<\/span><\/p>\n

Uwagi o ksi\u0105\u017cce <\/i><\/b>B\u00f3g nie jest wielki <\/b>Christophera Hitchensa\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n

[Christopher Hitchens, <\/span>B\u00f3g nie jest wielki<\/span><\/i>, Katowice 2008]\u00a0<\/span><\/p>\n

Jest to ksi\u0105\u017cka wy\u015bmienita, \u017cywa,\u00a0\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

pulsuj\u0105ca energi\u0105 i druzgocz\u0105ca.\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

Richard Dawkins<\/span>, <\/span><\/i>autor <\/span>Boga urojonego\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

To polemika zadziorna, budz\u0105ca opory,\u00a0\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

r\u00f3wnocze\u015bnie bardzo wci\u0105gaj\u0105ca.\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

Grzegorz Sowula <\/span>Notes Wydawniczy\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

Czy da si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce B\u00f3g nie istnieje? Zapewne ateista w odpowiedzi na to\u00a0 pytanie przygotowywa\u0142by sobie w g\u0142owie argumenty przeciw jakiejkolwiek istocie\u00a0 wy\u017cszej. Osoba wierz\u0105ca wertowa\u0142aby strony \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi oraz pami\u0119\u0107 w poszukiwaniu\u00a0 argument\u00f3w dowodz\u0105cych boskiej obecno\u015bci. Agnostyk popatrzy\u0142by na obu z\u00a0 politowaniem i zaj\u0105\u0142 si\u0119 innymi problemami. Sp\u00f3r o istnienie Boga przypomina inne\u00a0 kontrowersyjne spory, takie jak kara \u015bmierci, aborcja czy eutanazja. Jednak\u017ce skoro\u00a0 istnieje zapotrzebowanie na tego typu dyskusje, co pewien czas kto\u015b stara si\u0119 jedn\u0105 ze\u00a0 stron zaspokoi\u0107 dialektyk\u0105, kt\u00f3ra ma by\u0107 rzekomo t\u0105 rozstrzygaj\u0105c\u0105 i ostateczn\u0105. O taki\u00a0 wysi\u0142ek pokusi\u0142 si\u0119 tak\u017ce zmar\u0142y niedawno Christopher Hitchens, kt\u00f3ry skorzysta\u0142 z\u00a0 momentu, kiedy sp\u00f3r rozgorza\u0142 na nowo po wydaniu ksi\u0105\u017cki <\/span>B\u00f3g urojony <\/span><\/i>Richarda\u00a0 Dawkinsa. Ksi\u0105\u017cka ta zyska\u0142a niesamowit\u0105 popularno\u015b\u0107 na \u015bwiecie i sprzeda\u0142a si\u0119 w\u00a0<\/span>ogromnej ilo\u015bci ponad p\u00f3\u0142tora miliona egzemplarzy. Hitchens, absolwent filozofii, polityki\u00a0 i ekonomii na Balliol College w Oxfordzie, uderzy\u0142 wi\u0119c w doskona\u0142ym momencie. Ksi\u0105\u017cka\u00a0 <\/span>B\u00f3g nie jest wielki <\/span><\/i>ma charakter zupe\u0142nie inny ni\u017c propozycja Dawkinsa. <\/span>B\u00f3g urojony <\/span><\/i>stara si\u0119 wyja\u015bni\u0107 w spos\u00f3b naukowy, czemu Boga (prawdopodobnie) nie ma. Hitchens\u00a0 natomiast uderza w nut\u0119 my\u015bli o\u015bwieceniowej i argumentuje z perspektywy humanizmu\u00a0 oraz autonomicznej jednostki ludzkiej. Z tego te\u017c powodu nie znajdziemy w ksi\u0105\u017cce\u00a0 argumentacji, kt\u00f3re stara\u0142yby si\u0119 obali\u0107 tez\u0119 o istnieniu Boga, znajdziemy wszak\u017ce wiele\u00a0 argument\u00f3w przeciwko wszelakim systemom religijnym pocz\u0105wszy od chrze\u015bcija\u0144stwa, poprzez islam, a sko\u0144czywszy na wierzeniach wschodu. Te systemy religijne Hitchens\u00a0 dzieli na zachodnie i wschodnie, przy czym do zachodnich zalicza tak\u017ce islam. Mo\u017ce to\u00a0 by\u0107 dziwne ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 tej religii, lecz przes\u0142ank\u0105 sk\u0142aniaj\u0105c\u0105 go do takiej\u00a0 klasyfikacji by\u0142a po prostu popularno\u015b\u0107 owego kultu. Islam, kt\u00f3ry jest drugim po\u00a0 chrze\u015bcija\u0144stwie nurtem religijnym pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci, \u015bmia\u0142o mo\u017cna zaliczy\u0107 do\u00a0 system\u00f3w zachodnich r\u00f3wnie\u017c z innego powodu. Jako druga, najwi\u0119ksza pod wzgl\u0119dem\u00a0 liczby wyznawc\u00f3w religia, nawi\u0105za\u0142a dialog \u015bwiatopogl\u0105dowy z innymi kultami oraz\u00a0 ideologiami. Religie wschodnie to z kolei na przyk\u0142ad buddyzm, zoroastryzm, hinduizm <\/span>et\u00a0 caetera<\/span><\/i>. Autor mo\u017ce bez problemu opatrzy\u0107 niekt\u00f3re z wymienionych wierze\u0144 swoim\u00a0 osobistym komentarzem, poniewa\u017c by\u0142 we wsp\u00f3lnocie czterech wyzna\u0144 \u2013 anglikanizmu,\u00a0 prawos\u0142awia, kultu Sai Baba oraz judaizmu. \u201e[…] w trakcie doczesnej egzystencji by\u0142em\u00a0 anglikaninem, wychowanym w szkole metodyst\u00f3w, potem sta\u0142em si\u0119 cz\u0142owiekiem\u00a0 Ko\u015bcio\u0142a greckokatolickiego w rezultacie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, nast\u0119pnie zosta\u0142em uznany za\u00a0 inkarnacj\u0119 bosk\u0105 przez wyznawc\u00f3w Sai Baba, a kiedy na koniec, ponownie stawa\u0142em na\u00a0 ma\u0142\u017ce\u0144skim kobiercu, ceremoni\u0119 celebrowa\u0142 rabin\u201d (s. 198). Jak wida\u0107, jego przygody z\u00a0 religi\u0105 mia\u0142y charakter czysto u\u017cytkowy, lecz nie musi to \u015bwiadczy\u0107 o powierzchownej\u00a0 wiedzy na ich temat. Autor przywo\u0142uje \u015bwi\u0119te ksi\u0119gi, opatruj\u0105c je swoim komentarzem,\u00a0 co szczeg\u00f3lnie widoczne jest w rozdziale zatytu\u0142owanym <\/span>Objawienie: koszmar \u201eStarego\u201d\u00a0 Testamentu<\/span><\/i>. Przewa\u017cnie jednak b\u0119dziemy czytali fragmenty prozy i tekst\u00f3w\u00a0 filozoficznych, kt\u00f3re dobierane s\u0105 w spos\u00f3b taki, by ukazywa\u0142y negatywn\u0105 stron\u0119 danej\u00a0 religii czy zjawiska z ni\u0105 zwi\u0105zanego. Hitchensowi nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 oczytania i\u00a0<\/span><\/p>\n

163 <\/span>MARCIN SU\u0141KOWSKI:\/\/ UWAGI O KSI\u0104\u017bCE \u2018B\u00d3G NIE JEST WIELKI\u2019 CHRISTOPHERA HITCHENSA\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0142atwo\u015bci poruszania si\u0119 po (zw\u0142aszcza) europejskim dziedzictwie kulturowym. \u017bongluje\u00a0 tytu\u0142ami i autorami w imponuj\u0105cy spos\u00f3b. Mamy fragmenty z Conrada, Dostojewskiego,\u00a0 Lukrecjusza, \u015awi\u0119tego Tomasza, Kanta, Woltera, Hume\u2019a i wielu innych, kt\u00f3rych nie\u00a0 spos\u00f3b wymieni\u0107. Opatruje je komentarzem, co pomaga w zobrazowaniu negatywnych\u00a0 aspekt\u00f3w wiary. Robi to jednak w taki spos\u00f3b, \u017ce bardziej wprawny czytelnik wychwyci\u00a0 tricki stosowane przez niego i odbierze pewne kwestie jako dyskusyjne. Dla przyk\u0142adu \u2013 Hitchens pos\u0142uguje si\u0119 my\u015bl\u0105 zaczerpni\u0119t\u0105 z <\/span>Lewiatana <\/span><\/i>Thomasa Hobbesa (s. 159), kt\u00f3ry\u00a0 pokazuje upadek Adama jako pierwszy w historii przyk\u0142ad kogo\u015b, kto zosta\u0142 stworzony\u00a0 jako istota wolna, potem za\u015b da\u0142 sobie na\u0142o\u017cy\u0107 kaganiec niemo\u017cliwych do przestrzegania\u00a0 zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w. Hobbes opatruje to komentarzem, \u017ce je\u015bli Adam zosta\u0142 skazany na\u00a0 \u015bmier\u0107 za grzechy, jego \u015bmier\u0107 musia\u0142a zosta\u0107 odroczona w czasie, poniewa\u017c zdo\u0142a\u0142\u00a0 jeszcze wyda\u0107 na \u015bwiat liczne potomstwo, zanim rzeczywi\u015bcie wyda\u0142 ostatnie tchnienie.\u00a0 Hitchens ukazuje Hobbes\u2019a jako specjalist\u0119 od Pisma \u015awi\u0119tego oraz j\u0119zyka angielskiego,\u00a0 wi\u0119c tym bardziej dziwi mnie, \u017ce filozof tego pokroju, m\u00f3g\u0142 pokusi\u0107 si\u0119 o taki komentarz,\u00a0 gdy zapewne wiedzia\u0142, \u017ce kara narzucona na Adama i Ew\u0119 za \u00f3w grzech, to nie \u015bmier\u0107\u00a0 nag\u0142a od gromu czy innego rodzaju interwencji bo\u017cej, lecz \u015bmiertelno\u015b\u0107, co jest kluczow\u0105\u00a0 r\u00f3\u017cnic\u0105 i od razu podwa\u017ca zasadno\u015b\u0107 ironicznego komentarza Hobbesa. Przywo\u0142anie tych\u00a0 s\u0142\u00f3w bez wyja\u015bniaj\u0105cego komentarza nie najlepiej \u015bwiadczy z kolei o rzetelno\u015bci\u00a0 Hitchensa.\u00a0<\/span><\/p>\n

Celem Hitchensa jest bowiem totalna krytyka religii. Uprawia j\u0105 w spos\u00f3b bardzo\u00a0 brutalny i feruje s\u0105dy, o (zbyt) du\u017cym stopniu og\u00f3lno\u015bci, za to niezwykle konsekwentne,\u00a0 bowiem wszelkie spostrze\u017cenia o szkodliwo\u015bci religii przedstawiane s\u0105 jako pewniki. Dla\u00a0 przyk\u0142adu – \u201eCnotliwe zachowanie osoby religijnej nie jest w \u017cadnym razie dowodem \u2013 w\u00a0 rzeczy samej, nie jest nawet argumentem \u2013 potwierdzaj\u0105cym prawdziwo\u015b\u0107 wyznawanej\u00a0 wiary\u201d (s. 188). Hitchens zauwa\u017ca, \u017ce dzia\u0142anie moralne nie jest dowodem na\u00a0 prawdziwo\u015b\u0107 wyznawanej wiary. Trudno si\u0119 nie zgodzi\u0107 z t\u0105 tez\u0105, ale r\u00f3wnie dobrze dzia\u0142anie moralne nie jest dowodem na jej nieprawdziwo\u015b\u0107. Nie jestem zwolennikiem ignorowania intencji dzia\u0142ania, wychodz\u0119 jednak z za\u0142o\u017cenia, \u017ce je\u015bli te s\u0105 s\u0142uszne i\u00a0<\/span><\/p>\n

164 <\/span>MARCIN SU\u0141KOWSKI:\/\/ UWAGI O KSI\u0104\u017bCE \u2018B\u00d3G NIE JEST WIELKI\u2019 CHRISTOPHERA HITCHENSA\u00a0<\/span><\/p>\n

prowadz\u0105 do dobrego czynu, nie ma sensu zastanawia\u0107 si\u0119, czy s\u0105 prawdziwe. Istotne\u00a0 jest to, \u017ce dzia\u0142anie by\u0142o skuteczne (dobroczynne).\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Autor ksi\u0105\u017cki <\/span>B\u00f3g nie jest wielki <\/span><\/i>do swojej antyreligijnej krucjaty wykorzystuje\u00a0 tak\u017ce wszelkie debaty publiczne, orzeczenia wysokich rang\u0105 hierarch\u00f3w ko\u015bcielnych oraz\u00a0 ich dzia\u0142ania w przesz\u0142o\u015bci. Szczeg\u00f3lnie ostro krytykuje postaw\u0119 Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego\u00a0 podczas II wojny \u015bwiatowej. Uwa\u017ca, \u017ce cz\u0119sto osoby wierz\u0105ce jako argument przeciwko\u00a0 ateizmowi, przedstawiaj\u0105 Adolfa Hitlera oraz J\u00f3zefa Stalina, kt\u00f3rzy nie byli zwi\u0105zani z\u00a0 ruchami religijnymi, a ich czyny by\u0142y niemoralne i fatalne w skutkach. Hitchens postrzega\u00a0 Hitlera i Stalina jako <\/span>sekularnych ch\u0142opc\u00f3w do bicia <\/span><\/i>i twierdzi, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki\u00a0 kolaborowa\u0142 z nazistami. Jako dygresj\u0119 dodam, \u017ce autor cz\u0119sto myli faszyzm z nazizmem,\u00a0 co jest bardzo popularne w dzisiejszych czasach, mimo \u017ce obie doktryny r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119\u00a0 znacz\u0105co<\/span>1<\/span>.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c jednak do sedna sprawy. Hitchens pisze chocia\u017cby o s\u0142ynnym <\/span>szczurzym\u00a0 kanale<\/span><\/i>, dzi\u0119ki kt\u00f3remu Niemcy masowo uciekali do Ameryki Po\u0142udniowej. Je\u015bli czytamy\u00a0 ksi\u0105\u017ck\u0119 <\/span>B\u00f3g nie jest wielki <\/span><\/i>i ch\u0142oniemy informacje w niej zawarte bez jakiejkolwiek filtracji\u00a0 faktograficznej, to zapewne przytakniemy Hitchensowi. Po pierwsze, pami\u0119ta\u0107 jednak\u00a0 nale\u017cy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ze sztabu dow\u00f3dczego nazist\u00f3w zosta\u0142a stracona w procesie\u00a0 norymberskim, co \u015bwiadczy o tym, \u017ce nie mieli technicznej mo\u017cliwo\u015bci masowej ucieczki,\u00a0 kt\u00f3r\u0105 sugeruje autor. Po drugie, omija si\u0119 ideologiczne zaanga\u017cowanie takich postaci jak\u00a0 Goebbels czy G\u00f6ring, co wyklucza\u0142o ich ch\u0119\u0107 opuszczenia Rzeszy. Po trzecie, <\/span>szczurzy\u00a0 kana\u0142<\/span><\/i>, o kt\u00f3rym wspomina Hitchens, s\u0142u\u017cy\u0142 Watykanowi do przemycania \u017byd\u00f3w z Europy\u00a0 do USA i kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej, co obecnie nie jest \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105 i liczb\u0119\u00a0 ocalonych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017byd\u00f3w podaje si\u0119 w dziesi\u0105tkach tysi\u0119cy. Wystarczy\u0142o t\u0119\u00a0 informacj\u0119 skonsultowa\u0107 z historykami. Po czwarte, cz\u0119\u015b\u0107 nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy rzekomo\u00a0 uciekli z Europy w 1945 roku do Ameryki po\u0142udniowej, \u201eodnaleziono\u201d w postaci\u00a0 szcz\u0105tk\u00f3w na terenie Berlina i zidentyfikowano metod\u0105 bada\u0144 DNA. Przyk\u0142adem mo\u017ce\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

1<\/span>Podobnie zreszt\u0105 ma si\u0119 sytuacja z terminem <\/span>totalitaryzm<\/span><\/i>, kt\u00f3ry dzi\u0119ki Hannie Arendt jest dzisiaj\u00a0 rozumiany w znaczeniu \u201ezamordyzmu\u201d, a pierwotnie znaczy\u0142 ruch scaleniowy we W\u0142oszech. Termin ten\u00a0 zosta\u0142 po raz pierwszy u\u017cyty przez Giacomo Gentile\u2019go, teoretyka faszyzmu we W\u0142oszech.\u00a0<\/span><\/p>\n

165 <\/span>MARCIN SU\u0141KOWSKI:\/\/ UWAGI O KSI\u0104\u017bCE \u2018B\u00d3G NIE JEST WIELKI\u2019 CHRISTOPHERA HITCHENSA\u00a0<\/span><\/p>\n

by\u0107 szkielet Martina Bormanna, kt\u00f3rego autentyczno\u015b\u0107 potwierdzi\u0142y badania z 1998\u00a0 roku. Niestety taka nierzetelno\u015b\u0107 w przytaczaniu fakt\u00f3w nastawi\u0142a mnie negatywnie do\u00a0 Hitchensa i zrobi\u0142em si\u0119 bardziej podejrzliwy w stosunku do jego tez. Analogicznie\u00a0 sytuacja si\u0119 mia\u0142a z rzekomym sympatyzowaniem Watykanu z faszyzmem w\u0142oskim.\u00a0 Tymczasem Watykan, wesp\u00f3\u0142 z organizacj\u0105 <\/span>Cosa Nostra<\/span><\/i>, pomaga\u0142 aliantom \u00f3w ustr\u00f3j\u00a0 obali\u0107. Geneza problem\u00f3w i post\u0119powania Watykanu w czasach hitleryzmu, czy nawet\u00a0 wcze\u015bniej w \u015bredniowieczu, jest Hitchensowi obca. Nie wiadomo czy nie zna, czy celowo\u00a0 nie u\u017cywa takich termin\u00f3w jak <\/span>appeacement, cezaropapizm <\/span><\/i>czy <\/span>niewola Avigno\u0144ska<\/span><\/i>,\u00a0 kt\u00f3re rzucaj\u0105 zupe\u0142nie inne \u015bwiat\u0142o na rzekomo kontrowersyjne poczynania papiestwa\u00a0 czy polityk\u00f3w. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w tym wypadku rzetelno\u015b\u0107 zmniejszy\u0142aby\u00a0 sensacyjny charakter ksi\u0105\u017cki, dlatego te\u017c jej autor zrezygnowa\u0142 z tych element\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

Hitchens popisuje si\u0119 za to swoimi zdolno\u015bciami w ubarwianiu pewnych\u00a0 wydarze\u0144. Wed\u0142ug niego, to religie s\u0105 odpowiedzialne za wszelkie z\u0142o na \u015bwiecie i to one\u00a0 popychaj\u0105 ludzi do z\u0142ych czyn\u00f3w. I o ile w sytuacji jakich\u015b bardziej skoordynowanych,\u00a0 masowych ruch\u00f3w jestem w stanie zgodzi\u0107 si\u0119, \u017ce religia mo\u017ce mie\u0107 negatywny wp\u0142yw\u00a0 na t\u0142um, o tyle zupe\u0142nie nie rozumiem, czemu wskazuje si\u0119 religi\u0119, jako czynnik\u00a0 popychaj\u0105cy samo\u015bwiadom\u0105 jednostk\u0119 do czynu moralnie z\u0142ego. Wydaje mi si\u0119 to\u00a0 niejako usprawiedliwieniem wszystkich okrucie\u0144stw, kt\u00f3rych dopu\u015bci\u0142 si\u0119 gatunek ludzki.\u00a0 I tak jak Hitchens nazywa Hitlera i Stalina <\/span>sekularnymi ch\u0142opcami do bicia, <\/span><\/i>tak ja uzna\u0142em religie za <\/span>teistyczne idee do bicia<\/span><\/i>. Hitchens powinien spojrze\u0107 obiektywnym okiem na\u00a0 problem idei w \u017cyciu cz\u0142owieka. Czy jest to religia, czy \u015bwiecka idea polityczna, ka\u017cda\u00a0 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do z\u0142a, je\u015bli jest nieodpowiednio odbierana lub kierowana przez\u00a0 nieodpowiednich ludzi, szczeg\u00f3lnie w t\u0142umie. Tak wielka generalizacja to zwyk\u0142e\u00a0 o\u015bwieceniowe pocieszanie si\u0119, \u017ce ludzie z natury nie s\u0105 \u017ali, ale czynniki zewn\u0119trzne\u00a0 sk\u0142aniaj\u0105 ich do z\u0142ego post\u0119powania. Tak te\u017c za maltretowanie dzieci, kt\u00f3re jest wynikiem\u00a0 cho\u0107by odchyle\u0144 psychicznych, autor obwinia religi\u0119. Jako przyk\u0142ad podaje tutaj sytuacj\u0119\u00a0 niejakiej Mary McCarthy, kt\u00f3ra w swojej autobiograficznej ksi\u0105\u017cce \u201ewspomina szok,\u00a0 jakiego dozna\u0142a, dowiaduj\u0105c si\u0119 od jezuickiego kaznodziei, \u017ce jej dziadek wyznania\u00a0 protestanckiego \u2013 jej str\u00f3\u017c i przyjaciel \u2013 by\u0142 skazany na wiekuiste pot\u0119pienie, poniewa\u017c\u00a0<\/span><\/p>\n

166 <\/span>MARCIN SU\u0141KOWSKI:\/\/ UWAGI O KSI\u0104\u017bCE \u2018B\u00d3G NIE JEST WIELKI\u2019 CHRISTOPHERA HITCHENSA\u00a0<\/span><\/p>\n

ochrzczono go w nie takiej celebrze jak trzeba. Inteligentna nad wiek nie zostawi\u0142a\u00a0 sprawy samej sobie, poprosi\u0142a matk\u0119 prze\u0142o\u017con\u0105 o skonsultowanie sprawy z wy\u017cszymi\u00a0 w\u0142adzami i odkry\u0142a luk\u0119 w pismach Atanazego z Aleksandrii, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce heretycy\u00a0 byli przekl\u0119ci jedynie wtedy, kiedy odrzucili prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142 z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105\u00a0 tego, co czyni\u0105. Jej dziadek natomiast by\u0142 w dostatecznym stopniu nie\u015bwiadomy\u00a0 prawdziwego Ko\u015bcio\u0142a, by unikn\u0105\u0107 piek\u0142a. Lecz jaka\u017c by\u0142a to m\u0119czarnia i katorga dla\u00a0 jedenastoletniej dziewczynki\u201d (s. 222). Oczywi\u015bcie, sytuacja z perspektywy owej\u00a0 dziewczynki wydaje si\u0119 tragiczna, lecz, jak wida\u0107, znaleziono jej rozwi\u0105zanie. Zrzucanie\u00a0 winy na religi\u0119 za to, \u017ce katecheta zn\u0119ca si\u0119 w spos\u00f3b psychiczny nad uczniami gro\u017c\u0105c\u00a0 piek\u0142em i wiekuistym ogniem, jest tak samo zasadne, jak obwinianie matematyki za to,\u00a0 \u017ce pani nauczycielka bije dzieci linijk\u0105, gdy \u017ale narysuj\u0105 prostopad\u0142o\u015bcian. Musimy si\u0119\u00a0 pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce wina le\u017cy po stronie cz\u0142owieka.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Moja ocena ksi\u0105\u017cki Christophera Hitchensa nie jest wi\u0119c pozytywna. Autorowi\u00a0 daleko do sp\u00f3jnych i rozbudowanych argumentacji, jakie mamy okazj\u0119 widzie\u0107 u autor\u00f3w\u00a0 o\u015bwieceniowych, takich jak Hume, kt\u00f3rego Hitchens stara si\u0119 na\u015bladowa\u0107. Autor\u00a0 selekcjonuje fakty tak, by pasowa\u0142y do jego teorii. Robi to w spos\u00f3b ostentacyjny i\u00a0 nieporadny, co rzuca si\u0119 w oczy. Wydaje mi si\u0119, \u017ce odbiorcami jego ksi\u0105\u017cki, podobnie jak\u00a0 <\/span>Boga urojonego <\/span><\/i>Dawkinsa, s\u0105 w g\u0142\u00f3wnej mierze czytelnicy niezbyt wykszta\u0142ceni i\u00a0 oczytani, albo fanatycy ateizmu podobni do Hitchensa, kt\u00f3rzy s\u0105 tak samo niebezpieczni, jak fanatycy religijni. Pozycja mo\u017ce te\u017c dotrze\u0107 do zwyk\u0142ych ludzi, nieszczeg\u00f3lnie zainteresowanych sporem o istnienie Boga, lecz nie jestem pewien, czy argumentacja\u00a0 Hitchensa przekona ich do wyg\u0142aszanych w ksi\u0105\u017cce racji. Autor przyjmuje i, co gorsza,\u00a0<\/span><\/p>\n

g\u0142osi brak jakiegokolwiek stw\u00f3rcy jako pewnik, mimo \u017ce nie zosta\u0142o to w \u017caden spos\u00f3b\u00a0 udowodnione. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce traktuje ateizm jako swoj\u0105 wiar\u0119 w z\u0142o religii. Daje\u00a0 mi to prawo do stwierdzenia, \u017ce krytykuj\u0105c fanatyk\u00f3w religijnych, przez przypadek\u00a0 ostrzem krytyki dotkn\u0105\u0142 samego siebie. Ksi\u0105\u017cka ta jest jednak ciekawym zjawiskiem i\u00a0 wywo\u0142a\u0142a szeroki odzew, dlatego polecam jej lektur\u0119, gdy\u017c dostarcza ona wprawionemu\u00a0 czytelnikowi pow\u00f3d do dyskusji, a niewprawionemu \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 obcowania ze\u00a0 znakomitym stylem pisarskim.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marcin Su\u0142kowski Uniwersytet \u0141\u00f3dzki HYBRIS nr 17 (2012) ISSN: 1689-4286 Czy da si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce B\u00f3g nie istnieje? Zapewne ateista w odpowiedzi na to pytanie przygotowywa\u0142by sobie w g\u0142owie argumenty przeciw jakiejkolwiek istocie wy\u017cszej. Osoba wierz\u0105ca wertowa\u0142aby strony \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[954],"tags":[],"class_list":["post-750","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-naukowe-ateizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=750"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3948,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750\/revisions\/3948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}