Piotr Zychowicz<\/span><\/p>\n Rozmowa z profesorem Ianem Kershawem<\/p>\n Zaprosi\u0142by pan Adolfa Hitlera na swoje przyj\u0119cie urodzinowe?<\/strong> Ian Kershaw<\/strong> jest uznawany za najwybitniejszego \u017cyj\u0105cego biografa Adolfa Hitlera. Jego najbardziej znanym dzie\u0142em jest monumentalna, epicka biografia F\u00fchrera, kt\u00f3ra w Polsce ukaza\u0142a si\u0119 w trzech tomach \u2013 \u201eHybris”, \u201eNemesis cz. 1″ i \u201eNemesis cz. 2″ \u2013 nak\u0142adem wydawnictwa Rebis. Piotr Zychowicz Rozmowa z profesorem Ianem Kershawem Zaprosi\u0142by pan Adolfa Hitlera na swoje przyj\u0119cie urodzinowe? Absolutnie nie! Zdominowa\u0142by wszystkich innych go\u015bci. Nie pozwoli\u0142by si\u0119 nikomu odezwa\u0107 i godzinami by papla\u0142. Zanudzi\u0142by nas. Czyli Hitler by\u0142 nudny? Bardzo. Oczywi\u015bcie po tym,… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1061],"tags":[891],"class_list":["post-710","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-varia","tag-varia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/710\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAbsolutnie nie! Zdominowa\u0142by wszystkich innych go\u015bci. Nie pozwoli\u0142by si\u0119 nikomu odezwa\u0107 i godzinami by papla\u0142. Zanudzi\u0142by nas.
\nCzyli Hitler by\u0142 nudny?<\/strong>
\nBardzo. Oczywi\u015bcie po tym, jak zosta\u0142 kanclerzem, otacza\u0142 go pewien nimb w\u0142adzy, pot\u0119gi, kt\u00f3ry przyci\u0105ga\u0142 wielu ludzi. Kontakty z nim mog\u0142y otworzy\u0107 drog\u0119 do wielkiej kariery. Jako osoba nie by\u0142 jednak specjalnie fascynuj\u0105cy. Recytowa\u0142 w k\u00f3\u0142ko te same d\u0142ugie monologi. Jego biedne sekretarki i adiutanci musieli codziennie wys\u0142uchiwa\u0107 tych samych teorii, anegdot i opowie\u015bci.
\nS\u0142ynne wieczorne pogadanki?<\/strong>
\nDok\u0142adnie. S\u0142uchaj\u0105cy ich ludzie wielkim wysi\u0142kiem woli utrzymywali otwarte powieki do drugiej, trzeciej nad ranem, kiedy Hitler si\u0119 nagada\u0142. Ju\u017c jako m\u0142ody cz\u0142owiek \u2013 wida\u0107 to cho\u0107by we wspomnieniach jego przyjaciela z lat m\u0142odo\u015bci Augusta Kubizka \u2013 by\u0142 zarozumialcem, kt\u00f3remu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wie wszystko o historii, muzyce, architekturze i literaturze. By\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 przesta\u0107 m\u00f3wi\u0107.
\nCzy jego wiedza by\u0142a g\u0142\u0119boka?<\/strong>
\nOn faktycznie du\u017co czyta\u0142. Ale g\u0142\u00f3wnie r\u00f3\u017cnego rodzaju streszczenia i bryki dla leniwych uczni\u00f3w. W\u0142a\u015bnie dlatego m\u00f3g\u0142 si\u0119 popisywa\u0107 erudycj\u0105. Mia\u0142 \u015bwietn\u0105 pami\u0119\u0107. Do cyfr, fakt\u00f3w, kszta\u0142t\u00f3w budynk\u00f3w, a tak\u017ce muzyki, kt\u00f3rej rzeczywi\u015bcie s\u0142ucha\u0142 du\u017co. Szczeg\u00f3lnie Wagnera.
\nNazwa\u0142by pan Hitlera intelektualist\u0105?<\/strong>
\nNie. Raczej p\u00f3\u0142inteligentem. Intelektualista to cz\u0142owiek otwarty na rozmaite idee, gotowy o nich dyskutowa\u0107 i je rozwa\u017ca\u0107. Hitler za\u015b od pocz\u0105tku mia\u0142 bardzo skonkretyzowane pogl\u0105dy. Bardzo w\u0105skie, jednoznaczne i oparte na uprzedzeniach.
\nJako m\u0142ody cz\u0142owiek marzy\u0142 o zostaniu malarzem. Czy nie mia\u0142 w sobie artystycznej wra\u017cliwo\u015bci?<\/strong>
\nNie jestem ekspertem w dziedzinie sztuki, ale\u00a0 jego obrazy, to nie jest nic zachwycaj\u0105cego. Uboga, mechaniczna sztuka. Nie ma w niej \u017cycia. To raczej schematyczne poczt\u00f3wki przedstawiaj\u0105ce atrakcje turystyczne.
\nMia\u0142 ulubionego pisarza?<\/strong>
\nOczywi\u015bcie. By\u0142 nim… Karol May, autor m\u0142odzie\u017cowych opowie\u015bci o Indianach i kowbojach. Czyta\u0142 go nami\u0119tnie. Oczywi\u015bcie lubi\u0142 od czasu do czasu poczyta\u0107 r\u00f3wnie\u017c o teuto\u0144skich bohaterach, Bismarcku czy wojnach prowadzonych przez Prusy. Naprawd\u0119 relaksowa\u0142 si\u0119 jednak, czytaj\u0105c o rewolwerowcach.
\nWiele os\u00f3b, kt\u00f3re na d\u0142u\u017cej zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z Hitlerem, opisuje go jako osob\u0119 prowadz\u0105c\u0105 dosy\u0107 ekstrawagancki tryb \u017cycia.<\/strong>
\nJu\u017c jako m\u0142ody cz\u0142owiek lubi\u0142 d\u0142ugo wylegiwa\u0107 si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku. Sam tak mia\u0142em, gdy by\u0142em studentem, ale p\u00f3\u017aniej z tego wyros\u0142em. Hitler nigdy. Doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce noc zamieni\u0142a si\u0119 u niego z dniem. Spa\u0142 do popo\u0142udnia, za\u0142atwia\u0142 kilka najwa\u017cniejszych spraw i zaraz nast\u0119powa\u0142a jego ulubiona pora \u2013 wiecz\u00f3r. D\u0142uga kolacja, projekcja filmu, a nast\u0119pnie rozwlek\u0142e opowie\u015bci do \u015bwitu. Dziwak.
\nNiepal\u0105cy i niepij\u0105cy wegetarianin \u2013 to chyba nie by\u0142o specjalnie typowe w latach 30. i 40. Szczeg\u00f3lnie dla krwio\u017cerczego dyktatora.<\/strong>
\nTo prawda. Hitler uzna\u0142, \u017ce palenie jest bardzo szkodliwe dla jego zdrowia. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest zwi\u0105zek pomi\u0119dzy papierosami a rakiem p\u0142uc. I, jak dzi\u015b wiemy, mia\u0142 racj\u0119. Jak wida\u0107, nawet Hitler m\u00f3g\u0142 mie\u0107 racj\u0119 w jakiej\u015b sprawie (\u015bmiech). Pi\u0107 nie lubi\u0142. Alkohol chyba mu po prostu nie smakowa\u0142. Pewien niemiecki dyplomata wspomina\u0142, jak kiedy\u015b zaprosi\u0142 Hitlera do swojego domu w Monachium i poda\u0142 mu doskona\u0142e wino. Hitler si\u0119 skrzywi\u0142, by\u0142o bardzo wytrawne, i dosypa\u0142 do niego cukru. W og\u00f3le uwielbia\u0142 s\u0142odko\u015bci. Zajada\u0142 si\u0119 nale\u015bnikami z owocami i ze \u015bmietan\u0105, bardzo lubi\u0142 czekolad\u0119.
\nA dlaczego nie jad\u0142 mi\u0119sa?<\/strong>
\nNa ten temat s\u0105 r\u00f3\u017cne teorie. Na przyk\u0142ad, \u017ce sta\u0142 si\u0119 wegetarianinem po tragicznej \u015bmierci siostrzenicy Geli Raubal w 1931 r. Bardziej prozaicznym wyt\u0142umaczeniem jest to, \u017ce dba\u0142 o lini\u0119. Przyw\u00f3dca musia\u0142 dobrze wygl\u0105da\u0107, a on przecie\u017c tak bardzo lubi\u0142 s\u0142odycze. Gdyby jeszcze jad\u0142 mi\u0119so, m\u00f3g\u0142by si\u0119 rozty\u0107. Warto w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce Hitler, gdy wpada\u0142 na jaki\u015b pomys\u0142, bardzo szybko go fetyszyzowa\u0142, stawa\u0142 si\u0119 jego fanatykiem. Tak by\u0142o w przypadku jego wegetarianizmu. Jad\u0142 rozmaite okropne papki z warzyw i zupy.
\nA mo\u017ce by\u0142 po prostu mi\u0142o\u015bnikiem zwierz\u0105t?<\/strong>
\nDo pewnego stopnia tak. Uwielbia\u0142 psy. By\u0142y to zawsze owczarki niemieckie. Jedynie podczas I wojny \u015bwiatowej mia\u0142 \u2013 znanego ze zdj\u0119\u0107 \u2013 ma\u0142ego foksteriera Fuchsla. By\u0142 do niego bardzo przywi\u0105zany. Gdy piesek znikn\u0105\u0142 gdzie\u015b za angielskimi liniami, Hitler by\u0142 wstrz\u0105\u015bni\u0119ty, ca\u0142kowicie rozbity. Znacznie bardziej prze\u017cy\u0142 zagini\u0119cie tego psa ni\u017c \u015bmier\u0107 tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rzy codziennie gin\u0119li na jego oczach na froncie. To m\u00f3wi sporo o jego osobowo\u015bci.
\nUlubiona suka Hitlera Blondi zako\u0144czy\u0142a \u017cycie w niezbyt przyjemnych okoliczno\u015bciach.<\/strong>
\nAle przynajmniej szybko i bezbole\u015bnie (Hitler przed pope\u0142nieniem samob\u00f3jstwa wypr\u00f3bowa\u0142 na niej swoj\u0105 trucizn\u0119 \u2013 przyp. red.). W 1943 r. F\u00fchrer powiedzia\u0142, \u017ce nie ma na \u015bwiecie \u017cadnych przyjaci\u00f3\u0142 opr\u00f3cz Ewy Braun i Blondi. Wydaje mi si\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o. Hitler nie potrafi\u0142 zawiera\u0107 przyja\u017ani. Porzuca\u0142 ludzi, gdy przestawali mu by\u0107 potrzebni.
\nCzy wiemy co\u015b na temat jego relacji z rodzicami?<\/strong>
\nJego stosunki z ojcem, Aloisem, by\u0142y raczej zimne. Sam Hitler opowiada\u0142, \u017ce ojciec by\u0142 wobec niego agresywny, tyranizowa\u0142 ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Czyli mia\u0142 wszystkie cechy, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej \u2013 ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 \u2013 odezwa\u0142y si\u0119 w Hitlerze. Niemal na pewno m\u0142ody Adolf by\u0142 przez ojca bity.
\nA matka?<\/strong>
\nOna stara\u0142a si\u0119 mu to rekompensowa\u0107. Skupia\u0142a na nim ca\u0142\u0105 swoj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. On odwzajemnia\u0142 to uczucie. Gdy umar\u0142a w 1907 r., lekarz, kt\u00f3ry si\u0119 ni\u0105 opiekowa\u0142 \u2013 \u017byd Eduard Bloch \u2013 wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce nigdy nie widzia\u0142 ch\u0142opca tak za\u0142amanego po \u015bmierci matki. Do ko\u0144ca \u017cycia nosi\u0142 przy sobie jej zdj\u0119cie. To by\u0142y chyba jedyne zdrowe wi\u0119zi uczuciowe, jakie nawi\u0105za\u0142.
\nCo wiemy o jego kobietach?<\/strong>
\nNiewiele. Wszystkie by\u0142y jednak znacznie m\u0142odsze od niego. Hitler na pewnym etapie \u017cycia \u2013 tak jak ojciec \u2013 zwi\u0105za\u0142 si\u0119 na przyk\u0142ad z blisk\u0105 kuzynk\u0105 Geli Raubal. W tym zwi\u0105zku by\u0142 bardzo dominuj\u0105cy, ca\u0142kowicie j\u0105 kontrolowa\u0142 i tyranizowa\u0142. Wreszcie pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo w jego mieszkaniu. By\u0142y plotki, \u017ce to on j\u0105 zamordowa\u0142, ale to ma\u0142o prawdopodobne.
\nCzy ze swoimi kobietami utrzymywa\u0142 normalne stosunki seksualne?<\/strong>
\nNa ten temat nie wiemy nic pewnego. By\u0142y rozmaite plotki \u2013 \u017ce lubowa\u0142 si\u0119 w perwersjach czy \u017ce by\u0142 homoseksualist\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce Hitler nie by\u0142 si\u0119 w stanie zbli\u017cy\u0107 do kobiety. Wszystkie jego zwi\u0105zki by\u0142y raczej platoniczne. Nawet z Ew\u0105 Braun. Potrzebowa\u0142 jej jako przyjaciela, osoby, w kt\u00f3rej towarzystwie m\u00f3g\u0142 si\u0119 oderwa\u0107 od polityki \u2013 ale nic wi\u0119cej.
\nCzy Ewa Braun by\u0142a z nim szcz\u0119\u015bliwa?<\/strong>
\nMusia\u0142a chyba odczuwa\u0107 jak\u0105\u015b satysfakcj\u0119 z tego zwi\u0105zku. Gdyby by\u0142 jej oboj\u0119tny, w marcu 1945 r. nie zrobi\u0142aby wszystkiego, \u017ceby dosta\u0107 si\u0119 do jego bunkra. B\u0142aga\u0142 j\u0105 wtedy, \u017ceby natychmiast uciek\u0142a, ale ona nie chcia\u0142a o tym s\u0142ysze\u0107. Zdecydowa\u0142a si\u0119 zosta\u0107 przy jego boku i umrze\u0107. A tak\u017ce wymog\u0142a na nim ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Na marginesie warto wspomnie\u0107, \u017ce istnienie Ewy Braun by\u0142o tajemnic\u0105. Niemcy nie mieli poj\u0119cia, \u017ce ich F\u00fchrer ma partnerk\u0119.
\nCzy ten \u015blub w dramatycznych okoliczno\u015bciach jest dowodem na to, \u017ce Hitler j\u0105 kocha\u0142?<\/strong>
\nNa pewno mia\u0142 do niej jak\u0105\u015b s\u0142abo\u015b\u0107. Ale mi\u0142o\u015bci\u0105 bym tego nie nazwa\u0142. O\u017ceni\u0142 si\u0119, bo nie mia\u0142 ju\u017c nic do stracenia. Jednodniowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo nic go nie kosztowa\u0142o. Swoj\u0105 drog\u0105 to by\u0142 jeden z najbardziej szalonych post\u0119pk\u00f3w w historii ludzko\u015bci: wyj\u015b\u0107 za Adolfa Hitlera w kwietniu 1945 r.
\nCzy Hitler mia\u0142 jakie\u015b wierzenia religijne?<\/strong>
\nNie. Wierzy\u0142 w Opatrzno\u015b\u0107. Jak\u0105\u015b bli\u017cej nieokre\u015blon\u0105 si\u0142\u0119, kt\u00f3ra kierowa\u0142a \u015bwiatem. Czu\u0142 si\u0119 jej wybra\u0144cem, szczeg\u00f3lnie po zamachu z lipca 1944 r., gdy cudem ocala\u0142. Nie wierzy\u0142 natomiast w transcendencj\u0119, \u017cycie po \u015bmierci i tego typu rzeczy. Wychowano go w wierze katolickiej, ale do ko\u015bcio\u0142a nie chodzi\u0142. Nie interesowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c germa\u0144skimi poga\u0144skimi wierzeniami, kt\u00f3re tak fascynowa\u0142y Himmlera.
\nCzyli by\u0142 ateist\u0105?<\/strong>
\nPewnie mo\u017cna go tak okre\u015bli\u0107. Dla niego nie B\u00f3g, tylko rasa by\u0142a najwa\u017cniejszym punktem odniesienia. Odgrywa\u0142a tak\u0105 rol\u0119 jak dla marksist\u00f3w klasa spo\u0142eczna.
\nPolityczny darwinizm?<\/strong>
\nTak, prymitywne wypaczenie nauk Darwina. Silny przetrwa, s\u0142aby musi zgin\u0105\u0107. Paradoksalnie, chocia\u017c uwa\u017ca\u0142 \u017byd\u00f3w za najni\u017csz\u0105 z ras, widzia\u0142 ich wielk\u0105 \u017cywotn\u0105 si\u0142\u0119. Dostrzega\u0142 to, \u017ce zachowali to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105, cho\u0107 przez tyle lat \u017cyli w diasporze.
\nCo s\u0105dzi\u0142 o chrze\u015bcijanach?<\/strong>
\nNienawidzi\u0142 ich i uczucie to z biegiem lat si\u0119 nasila\u0142o. Oczywi\u015bcie jako kanclerz specjalnie si\u0119 z tym nie obnosi\u0142, ale w latach 40. zerwa\u0142 mask\u0119. Pokaza\u0142 si\u0119 jako za\u017carty antykleryka\u0142. Ostro atakowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, cho\u0107by w Kraju Warty, gdzie, jak uwa\u017ca\u0142, by\u0142 on baz\u0105 dla polskiego nacjonalizmu. By\u0142 bardzo agresywny. Zapowiada\u0142, \u017ce po wojnie wyrzuci z Niemiec Ko\u015bcio\u0142y. Chrze\u015bcija\u0144stwo \u0142\u0105czy\u0142 z judaizmem. Przebaczenie, odkupienie, mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego \u2013 to nie by\u0142y poj\u0119cia, kt\u00f3re by mu si\u0119 specjalnie podoba\u0142y. Wola\u0142 si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do staro\u017cytno\u015bci.
\nCzy by\u0142 zdrowy psychicznie?<\/strong>
\nZ klinicznego punktu widzenia trudno by\u0142oby chyba uzna\u0107 go za szale\u0144ca. Lekarz, kt\u00f3ry by go zbada\u0142, nie wsadzi\u0142by go do szpitala. Oczywi\u015bcie miewa\u0142 napady furii i depresje. Ale po 1943 r., gdy zachowania te si\u0119 nasili\u0142y, mia\u0142 naprawd\u0119 dobre powody, \u017ceby by\u0107 zdenerwowanym czy przygn\u0119bionym. Przegrywa\u0142 wojn\u0119.
\nJak\u0105 rol\u0119 Hitler tak naprawd\u0119 odgrywa\u0142 w III Rzeszy? By\u0142 w\u0142adc\u0105 absolutnym?<\/strong>
\nTen re\u017cim kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca. Pozycja Hitlera w roku 1939 by\u0142a inna ni\u017c w 1933, a w 1944 inna ni\u017c w 1939. On umacnia\u0142 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 i na pewno odcisn\u0105\u0142 na obliczu re\u017cimu swoje pi\u0119tno. By\u0142 bardzo siln\u0105 osobowo\u015bci\u0105. Opr\u00f3cz dyktatora w III Rzeszy znajdowa\u0142y si\u0119 jednak oczywi\u015bcie rozmaite inne pot\u0119\u017cne o\u015brodki w\u0142adzy \u2013 armia, przemys\u0142, partia, SS.
\nCzy by\u0142y jakie\u015b tarcia mi\u0119dzy Hitlerem a tymi grupami.<\/strong>
\nPrzez d\u0142ugi czas interesy wszystkich tych grup i Hitlera si\u0119 pokrywa\u0142y. Pierwsze zgrzyty pojawi\u0142y si\u0119 w 1939 r., gdy wybuch\u0142a wojna. Dop\u00f3ki jednak Niemcy wygrywa\u0142y, dop\u00f3ty nikt nie my\u015bla\u0142 powa\u017cnie o tym, \u017ceby go obali\u0107. Dopiero po kl\u0119sce pod Stalingradem, gdy karta si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142a, zawi\u0105za\u0142a si\u0119 prawdziwa opozycja, kt\u00f3ra w lipcu 1944 r. dokona\u0142a nieudanego zamachu stanu. Po tym wydarzeniu re\u017cim si\u0119 jednak jeszcze bardziej zradykalizowa\u0142, a w\u0142adze SS i Hitlera si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142y.
\nIstnieje jednak teoria, \u017ce Hitler by\u0142 s\u0142abym dyktatorem. Twarz\u0105 re\u017cimu, gadu\u0142\u0105, kt\u00f3remu wszyscy przytakiwali, ale kt\u00f3ry nie mia\u0142 wi\u0119kszego wp\u0142ywu na dzia\u0142anie skomplikowanej maszyny, jak\u0105 by\u0142a III Rzesza. Prawdziwe decyzje podejmowano gdzie indziej.<\/strong>
\nLekarz, kt\u00f3ry by zbada\u0142 Hitlera, nie wsadzi\u0142by go do szpitala dla wariat\u00f3w, cho\u0107 Oczywi\u015bcie F\u00fchrer miewa\u0142 napady furii i depresje<\/cite>
\nNie zgadzam si\u0119 z t\u0105 teori\u0105. Prawd\u0105 jest natomiast to, \u017ce mia\u0142 bardzo ograniczone cele. Dominacja rasy aryjskiej, usuni\u0119cie \u017byd\u00f3w z Niemiec i zyskanie przestrzeni \u017cyciowej na Wschodzie. W zasadzie tylko te trzy rzeczy go interesowa\u0142y i stara\u0142 si\u0119 je forsowa\u0107 wszelkimi sposobami. Oczywi\u015bcie ludzie na ni\u017cszych szczeblach rozmaicie rozumieli te idee i w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b wprowadzali je w \u017cycie. Ale to od niego wychodzi\u0142y impulsy. Hitler nie by\u0142 s\u0142abym dyktatorem, bo wszystko w jego pa\u0144stwie sz\u0142o w takim kierunku, w jakim chcia\u0142.
\nCzyli Niemcy pracowali \u2013 jak pan to okre\u015bli\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce \u2013 \u201enaprzeciw F\u00fchrerowi”?<\/strong>
\nDok\u0142adnie. F\u00fchrer nie musia\u0142 osobi\u015bcie kontrolowa\u0107 wszelkich najdrobniejszych spraw. Nie interweniowa\u0142 w mikrozarz\u0105dzanie. To robili inni, wype\u0142niaj\u0105c jego wol\u0119 zgodnie z tym, jak interpretowali jego s\u0142owa. To mu wystarcza\u0142o. Czym innym by\u0142y natomiast rywalizacje pomi\u0119dzy rozmaitymi grupami interesu, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie w III Rzeszy toczy\u0142y regularne boje. Hitler wydawa\u0142 si\u0119 by\u0107 z tego powodu zadowolony. M\u00f3g\u0142 bowiem wyst\u0119powa\u0107 jako arbiter.
\nCzy te grupy interesu nie gra\u0142y jego osob\u0105?<\/strong>
\nNie, bo w kluczowych momentach to on podejmowa\u0142 decyzje. Na przyk\u0142ad w polityce zagranicznej. I czasami podejmowa\u0142 je wbrew opinii rozmaitych, pot\u0119\u017cnych frakcji swojego re\u017cimu. Tak by\u0142o cho\u0107by przy okazji podpisania paktu z Polsk\u0105 w styczniu 1934 r. Wiele frakcji, na przyk\u0142ad MSZ \u2013 kt\u00f3re by\u0142o prorosyjskie i antypolskie \u2013 temu nag\u0142emu zwrotowi si\u0119 sprzeciwia\u0142o. To Hitler podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o remilitaryzacji Nadrenii czy zaj\u0119ciu Sudet\u00f3w. Nie inaczej by\u0142o z polityk\u0105 wewn\u0119trzn\u0105. Prawa norymberskie, noc kryszta\u0142owa \u2013 to jego inicjatywy.
\nCzy Hitler wiedzia\u0142 o komorach gazowych?<\/strong>
\nOstatnio \u015bwiat\u0142o dzienne ujrza\u0142 ciekawy dokument. Chodzi o dossier przygotowane po wojnie przez jego osobistych adiutant\u00f3w Ottona Gunschego i Heinza Linge,a dla Stalina. Jest tam informacja, \u017ce Hitler i Himmler dyskutowali na temat mechanizmu gazowania ludzi.
\nDokument z sowieckiego archiwum…<\/strong>
\nZgadzam si\u0119 \u2013 nie jest to specjalnie wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o. Wytworzono je po wojnie, w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach, na zam\u00f3wienie Stalina. Cho\u0107 nie ma \u017cadnych wiarygodnych dokument\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142yby o tym, \u017ce Hitler wiedzia\u0142, co si\u0119 dzieje w obozach zag\u0142ady, my\u015bl\u0119, \u017ce musiano go o tym poinformowa\u0107. Wiemy bowiem, \u017ce wysy\u0142ano mu relacje z rozstrzeliwa\u0144 na Wschodzie.
\nAle komory gazowe to co innego.<\/strong>
\nPrawdopodobie\u0144stwo, \u017ce ten cz\u0142owiek \u2013 kt\u00f3ry tak bardzo interesowa\u0142 si\u0119 kwesti\u0105 \u017cydowsk\u0105 \u2013 nie ma wiedzy na temat czego\u015b tak wa\u017cnego jak metody eksterminacji \u017byd\u00f3w, jest bardzo niewielkie. Nie wierz\u0119, \u017ce nikt mu nigdy o tym nie napomkn\u0105\u0142, \u017ce on sam nigdy o to nie zapyta\u0142.
\nDavid Irving podkre\u015bla jednak, \u017ce nie ma \u017cadnego dokumentu, w kt\u00f3rym Hitler wyda\u0142by rozkaz wymordowania \u017byd\u00f3w.<\/strong>
\nNie ma takiego dokumentu i pewnie nigdy go nie znajdziemy. I nic dziwnego. Hitler w tej sprawie dzia\u0142a\u0142 bowiem w inny spos\u00f3b. Zale\u017ca\u0142o mu na maksymalnej dyskrecji, \u017ceby ostateczne rozwi\u0105zanie nie by\u0142o wi\u0105zane z jego osob\u0105. Nawet w \u015bcis\u0142ym gronie wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, podczas nocnych rozm\u00f3w, nie porusza\u0142 tematu ostatecznego rozwi\u0105zania. Z drugiej strony w swoich mowach w Reichstagu cz\u0119sto podkre\u015bla\u0142, \u017ce spe\u0142nia si\u0119 jego przepowiednia. Mia\u0142 na my\u015bli s\u0142owa wypowiedziane w styczniu 1939 r, gdy stwierdzi\u0142, \u017ce nowa wojna nie zako\u0144czy si\u0119 bolszewizacj\u0105 \u015bwiata, ale wyniszczeniem narodu \u017cydowskiego. Tylko w 1942 r. powt\u00f3rzy\u0142 to cztery razy, akurat wtedy, gdy \u017bydzi byli mordowani w obozach zag\u0142ady. Cho\u0107 nigdy otwarcie nie m\u00f3wi\u0142 o zabijaniu \u017byd\u00f3w \u2013 cho\u0107by jak Himmler podczas tajnej narady SS w Poznaniu w pa\u017adzierniku 1943 r. \u2013 my\u015bl\u0119, \u017ce doskonale wiedzia\u0142, co si\u0119 dzieje.
\nIrving twierdzi, \u017ce Holocaust by\u0142 w\u0142a\u015bnie dzie\u0142em Himmlera.<\/strong>
\nWszyscy doskonale wiemy, jaki jest Irving. Ta teza jest sprzeczna z tym, co wiemy o dzia\u0142aniu tego re\u017cimu. To Hitler decydowa\u0142. To on podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o deportacji \u017byd\u00f3w na Wsch\u00f3d. A co si\u0119 tam z nimi mia\u0142o sta\u0107? Hitler nie musia\u0142 natomiast rozstrzyga\u0107 konkretnych logistycznych problem\u00f3w \u2013 na przyk\u0142ad gdzie wybudowa\u0107 ob\u00f3z zag\u0142ady, a gdzie ob\u00f3z koncentracyjny. Gdy chodzi\u0142o o wdro\u017cenie w \u017cycie jego cel\u00f3w i idei, m\u00f3g\u0142 to spokojnie pozostawi\u0107 Himmlerowi, Eichmannowi czy Heydrichowi i jego ludziom. W\u0142a\u015bnie dlatego odpowiedzialno\u015b\u0107 za Holocaust ponosi\u0142 Adolf Hitler jako przyw\u00f3dca III Rzeszy i jej ideolog, kt\u00f3ry postawi\u0142 postulat usuni\u0119cia \u017byd\u00f3w. Kto ten postulat realizowa\u0142, to inna sprawa.
\nCzy bez Hitlera Holocaust by\u0142by mo\u017cliwy?<\/strong>
\nGdyby kanclerzem pozosta\u0142 Papen albo mianowano by nim na przyk\u0142ad G\u00f6ringa, w Niemczech i tak wprowadzono by pewnie jakie\u015b przepisy dyskryminuj\u0105ce \u017byd\u00f3w. Ale ten pa\u0144stwowy antysemityzm nie nabra\u0142by takich rozmiar\u00f3w, nie zradykalizowa\u0142by si\u0119 do tego stopnia, jak to si\u0119 sta\u0142o za rz\u0105d\u00f3w Hitlera. Do tego potrzebna by\u0142a jego ideologia i ca\u0142y aparat SS, kt\u00f3ry uzyska\u0142 tak wielkie mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki Hitlerowi. Nie wyobra\u017cam sobie, \u017ce bez Hitlera ca\u0142a machina pa\u0144stwowa III Rzeszy postawi\u0142aby sobie za cel fizyczn\u0105 eksterminacj\u0119 \u017byd\u00f3w tylko dlatego, \u017ce byli \u017bydami. Jestem zwolennikiem tezy: nie ma Hitlera \u2013 nie ma Holocaustu.
\nW zako\u0144czeniu \u201eWojny i pokoju” To\u0142stoj wyk\u0142ada swoj\u0105 s\u0142ynn\u0105 teori\u0119 historiozoficzn\u0105. Sprowadza si\u0119 ona do tego, \u017ce jednostki nie odgrywaj\u0105 w historii wi\u0119kszej roli. \u017be historia to pewien proces, na kt\u00f3ry nawet wybitni ludzie nie maj\u0105 wi\u0119kszego wp\u0142ywu.<\/strong>
\nPrzykro mi, \u017ce musz\u0119 polemizowa\u0107 z To\u0142stojem. Historia oczywi\u015bcie jest procesem, kt\u00f3ry kszta\u0142tuje jednostki i kieruje ich dzia\u0142aniami. Ale co pewien czas pojawiaj\u0105 si\u0119 na \u015bwiecie postaci, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 histori\u0119. Wyobra\u017amy sobie XX w. bez Hitlera i Stalina. Wiele rzeczy mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 inaczej. Na ich miejscu byliby inni ludzie, kt\u00f3rzy mieliby inne osobowo\u015bci, a co za tym idzie \u2013 podejmowaliby inne decyzje. W systemach parlamentarnych zdarzaj\u0105 si\u0119 silne indywidualno\u015bci jak Winston Churchill czy Margaret Thatcher, ale ich swoboda dzia\u0142ania jest ograniczona przez demokratyczne struktury i instytucje. Zupe\u0142nie inaczej jest w sytuacji rewolucyjnej, gdy w\u0142adz\u0119 zdobywaj\u0105 dyktatorzy. Wtedy tacy ludzie jak Stalin czy Hitler mog\u0105 przewr\u00f3ci\u0107 \u015bwiat do g\u00f3ry nogami.<\/p>\n
\n
\nhttp:\/\/www.historia.uwazamrze.pl\/artykul\/858276<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"