{"id":567,"date":"2017-08-06T15:59:37","date_gmt":"2017-08-06T13:59:37","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=567"},"modified":"2017-08-06T15:59:37","modified_gmt":"2017-08-06T13:59:37","slug":"zrodla-ateizmu-przekonania-fryderyka-nietzschego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/zrodla-ateizmu-przekonania-fryderyka-nietzschego\/","title":{"rendered":"\u0179r\u00f3d\u0142a ateizmu &#8211; przekonania Fryderyka Nietzschego"},"content":{"rendered":"<header class=\"entry-header\">\n<div class=\"entry-content\">\nFryderyk Nietzsche nazywa\u0142 siebie \u201eAntychrystem\u201d i napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod takim samym tytu\u0142em. Argumentowa\u0142 za ateizmem w ten spos\u00f3b: \u201eObal\u0119 teraz istnienie wszystkich bog\u00f3w. Gdyby istnieli bogowie, jak m\u00f3g\u0142bym znie\u015b\u0107 to, \u017ce nie jestem bogiem? A wi\u0119c bogowie nie istniej\u0105\u201d.<br \/>\nOdnosi\u0142 si\u0119 z niech\u0119ci\u0105 tak do rozumu, jak i do wiary, cz\u0119sto celowo przeczy\u0142 samemu sobie, ponadto powiedzia\u0142, \u017ce \u201edrwina jest du\u017co szlachetniejsza ni\u017c sylogizm\u201d. Odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do pasji, retoryki, a nawet celowej nienawi\u015bci w miejsce rozumu.<br \/>\nPostrzega\u0142 mi\u0142o\u015b\u0107 jako \u201enajwi\u0119ksze niebezpiecze\u0144stwo\u201d, a moralno\u015b\u0107 jako najgorsz\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 ludzko\u015bci. Chory psychicznie zmar\u0142 na syfilis w przytu\u0142ku, podpisuj\u0105c swoje ostatnie listy: \u201eUkrzy\u017cowany\u201d. By\u0142 uwielbiany przez nazist\u00f3w jako ich na wp\u00f3\u0142 oficjalny filozof.<br \/>\nA jednak jego g\u0142\u0119bi\u0119 i m\u0105dro\u015b\u0107 podziwia wiele najwi\u0119kszych umys\u0142\u00f3w naszego stulecia. Jak to mo\u017cliwe?<br \/>\nIstniej\u0105 trzy szko\u0142y my\u015bli na temat Nietzschego. Najbardziej popularna jest pomi\u0119dzy uczonymi szko\u0142a \u201e\u0142agodnych nietzscheanist\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce Nietzsche by\u0142 koniec ko\u0144c\u00f3w owc\u0105 w wilczej sk\u00f3rze, \u017ce jego ataki nie powinny by\u0107 brane dos\u0142ownie i \u017ce by\u0142 w rzeczywisto\u015bci sojusznikiem, a nie wrogiem zachodnich instytucji i warto\u015bci, kt\u00f3re krytykowa\u0142.<br \/>\nCi uczeni przypominaj\u0105 teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy interpretuj\u0105 na przyk\u0142ad s\u0142owa Jezusa: \u201eNikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie\u201d \u2013 jako znacz\u0105ce: \u201ewszystkie religie s\u0105 r\u00f3wnie warto\u015bciowe\u201d, a \u201ekto by oddalon\u0105 wzi\u0105\u0142 za \u017con\u0119, dopuszcza si\u0119 cudzo\u0142\u00f3stwa\u201d \u2013 jako znacz\u0105ce: \u201eniech wasze rozwody b\u0119d\u0105 tw\u00f3rcze i rozs\u0105dne\u201d.<br \/>\nPo drugie, istniej\u0105 ci \u201estraszni\u201d nietzscheani\u015bci. Ci przynajmniej odp\u0142acaj\u0105 Nietzschemu komplementem, traktuj\u0105c go serio. To o nich m\u00f3wi przypis w starym katolickim podr\u0119czniku wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii, w kt\u00f3rym napisano, \u017ce Nietzsche istnia\u0142, by\u0142 ateist\u0105 i umar\u0142 chory psychicznie \u2013 los, kt\u00f3ry mo\u017ce spotka\u0107 ka\u017cdego, kto zbyt d\u0142ugo wpatruje si\u0119 w jego ksi\u0105\u017cki.<br \/>\nTrzecia szko\u0142a my\u015bli postrzega Nietzschego jako prawdziwego wilka, a nie owc\u0119, ale za to jako bardzo wa\u017cnego my\u015bliciela, kt\u00f3ry pokaza\u0142 zachodniej cywilizacji jej w\u0142asn\u0105 ciemn\u0105 dusz\u0119 i perspektywy. \u0141atwo jest znale\u017a\u0107 koz\u0142a ofiarnego i wskaza\u0107 palcem na tak\u0105 \u201eczarn\u0105 owc\u0119\u201d jak Nietzsche lub Hitler, ale czy\u017c nie ma \u201eHitlera w nas samych\u201d (by zacytowa\u0107 tytu\u0142 Maxa Picarda)? Czy\u017c dzi\u0119ki Nietzschemu nie wysz\u0142o szyd\u0142o z worka? Demoniczne szyd\u0142o, schowane w szacownym worku \u015bwieckiego humanizmu? Gdy tylko \u201eB\u00f3g umar\u0142\u201d, to samo sta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z cz\u0142owiekiem, moralno\u015bci\u0105, mi\u0142o\u015bci\u0105, wolno\u015bci\u0105, nadziej\u0105, demokracj\u0105, dusz\u0105 i w ostateczno\u015bci zdrowiem psychicznym. Nikt nie pokazuje tego bardziej dosadnie ni\u017c Nietzsche. M\u00f3g\u0142 si\u0119 przyczyni\u0107 (w spos\u00f3b ca\u0142kiem niezamierzony) do wielu nawr\u00f3ce\u0144.<br \/>\nPrzewodnie motywy Nietzschego mog\u0105 by\u0107 streszczone poprzez tytu\u0142y jego g\u0142\u00f3wnych ksi\u0105\u017cek. Ka\u017cda jest \u2013 na sw\u00f3j spos\u00f3b \u2013 atakiem na wiar\u0119. Centrum zainteresowa\u0144 jego filozofii jest zawsze to samo \u2013 jest tak skoncentrowany na Chrystusie jak \u015bw. Augustyn, tyle tylko \u017ce koncentruje si\u0119 na Chrystusie jako na wrogu.<br \/>\nSwoj\u0105 pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 <i>Narodziny tragedii z ducha muzyki<\/i> Nietzsche w pojedynk\u0119 zrewolucjonizowa\u0142 przyj\u0119ty pogl\u0105d na staro\u017cytnych Grek\u00f3w jako nic tylko \u201es\u0142odycz i \u015bwiat\u0142o\u201d, rozum i porz\u0105dek. Dla Nietzschego wielkimi Grekami byli poeci tragiczni, a filozofowie, poczynaj\u0105c od Sokratesa, byli lud\u017ami ma\u0142ymi, bladymi i pozbawionymi pasji. Ca\u0142y Zach\u00f3d szed\u0142 za Sokratesem, jego racjonalizmem i moralizmem, a odrzuci\u0142 t\u0119 drug\u0105, ciemniejsz\u0105 stron\u0119 cz\u0142owieka, stron\u0119 tragiczn\u0105.<br \/>\nNietzsche za\u015b wychwala\u0142 tragedi\u0119, chaos, nieporz\u0105dek, irracjonalno\u015b\u0107, symbolizowane przez boga Dionizosa, boga p\u0142odno\u015bci i pijackich orgii. Twierdzi\u0142, \u017ce Sokrates zwr\u00f3ci\u0142 \u015bwiat ku czci Apollina, boga s\u0142o\u0144ca, \u015bwiat\u0142a, porz\u0105dku i rozumu. Ale los nietzschea\u0144skiego boga Dionizosa mia\u0142 wkr\u00f3tce spotka\u0107 samego Nietzschego. Podobnie jak Dionizos, kt\u00f3ry zosta\u0142 dos\u0142ownie rozszarpany przez tytan\u00f3w, dawnych bog\u00f3w \u015bwiata podziemi, umys\u0142 Nietzschego mia\u0142 by\u0107 roztrzaskany przez jego w\u0142asnych wewn\u0119trznych tytan\u00f3w.<br \/>\nKsi\u0105\u017cka <i>U\u017cycie i nadu\u017cycie historii<\/i> kontynuowa\u0142a w\u0105tek Dionizosa przeciwstawionego Apollinowi. Nadu\u017cyciem historii jest \u2013 wed\u0142ug Nietzschego \u2013 teoria, nauka, prawda obiektywna. W\u0142a\u015bciwym u\u017cyciem historii jest wzmocnienie \u201e\u017cycia\u201d. Zostaj\u0105 sobie przeciwstawione: \u017cycie i prawda, ogie\u0144 i \u015bwiat\u0142o, Dionizos i Apollo, wola i intelekt. Widzimy tutaj, jak Nietzsche jest rozdarty, poniewa\u017c s\u0105 to dwie cz\u0119\u015bci osobowo\u015bci.<br \/>\n<i>Ecce homo<\/i> by\u0142 pseudoautobiograficznym zapisem bezwstydnego egotyzmu. Cho\u0107 w czasie wojny nosi\u0142 tylko nosze, Nietzsche nazywa siebie \u201estarym bu\u0144czucznym artylerzyst\u0105\u201d, podziwianym przez wszystkie damy. W rzeczywisto\u015bci by\u0142 samotnym, starym m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 widoku krwi, uczuciowym kar\u0142em zadzieraj\u0105cym nosa jak Napoleon. Jeszcze bardziej przera\u017caj\u0105ce jest to, \u017ce sam ochoczo wierzy w swoje w\u0142asne k\u0142amstwa i fantazje. Idzie to w parze z jego w\u0142asn\u0105 filozofi\u0105 lub przedk\u0142adaniem \u201eczegokolwiek, co wzmacnia \u017cycie\u201d nad prawd\u0119. \u201eDlaczego nie \u017cy\u0107 k\u0142amstwem?\u201d \u2013 pyta.<br \/>\nW <i>Genealogii moralno\u015bci<\/i> twierdzi\u0142, \u017ce moralno\u015b\u0107 by\u0142a wynalazkiem s\u0142abych (szczeg\u00f3lnie \u017cyd\u00f3w i chrze\u015bcijan), by os\u0142abi\u0107 silnych. Owca przekona\u0142a wilka, by zachowywa\u0142 si\u0119 jak owca. Jest to nienaturalne \u2013 argumentuje Nietzsche \u2013 i tylko dostrze\u017cenie nienaturalnych \u017ar\u00f3de\u0142 moralno\u015bci w urazach i ni\u017cszo\u015bci wyzwoli nas z jej w\u0142adzy nad nami.<br \/>\n<i>Poza dobrem i z\u0142em<\/i> jest alternatywn\u0105 moralno\u015bci\u0105 albo \u201enow\u0105 moralno\u015bci\u0105\u201d Nietzschego. \u201eMoralno\u015b\u0107 pan\u00f3w\u201d jest kompletnie odmienna ni\u017c \u201emoralno\u015b\u0107 niewolnik\u00f3w\u201d. Cokolwiek rozka\u017ce pan, staje si\u0119 dobre przez sam fakt, \u017ce tak rozkaza\u0142 pan. Moralno\u015b\u0107 s\u0142abych owiec to pos\u0142usze\u0144stwo i uleg\u0142o\u015b\u0107. Panowie maj\u0105 naturalne prawo, \u017ceby robi\u0107, cokolwiek im si\u0119 podoba, gdy\u017c \u2013 jako \u017ce nie ma Boga \u2013 wszystko wolno.<br \/>\n<i>Zmierzch bog\u00f3w<\/i> bada konsekwencje \u201e\u015bmierci Boga\u201d. (Oczywi\u015bcie B\u00f3g w og\u00f3le nie istnieje \u2013 powiada Nietzsche \u2013 ale istnia\u0142a wiara w Niego. Teraz umar\u0142a). Wraz z Bogiem umiera ca\u0142a obiektywna prawda (nie ma \u017cadnego umys\u0142u ponad naszym) i obiektywne warto\u015bci, prawa i moralno\u015b\u0107 (poniewa\u017c nie ma \u017cadnej woli ponad nasz\u0105). Dusza, wolna wola, nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, rozum, porz\u0105dek \u2013 wszystkie te idole, mali bogowie, umieraj\u0105 teraz, kiedy umar\u0142 Wielki B\u00f3g.<br \/>\nKto zast\u0105pi Boga? Ta sama istota, kt\u00f3ra zast\u0105pi cz\u0142owieka \u2013 Nadcz\u0142owiek. Arcydzie\u0142o Nietzschego <i>Tako rzecze Zaratustra<\/i> czci tego nowego boga.<br \/>\nNietzsche nazwa\u0142 <i>Tako rzecze Zaratustra<\/i> now\u0105 Bibli\u0105 i poleci\u0142 \u015bwiatu \u201ewyrzuci\u0107 wszystkie inne ksi\u0105\u017cki, gdy\u017c macie mojego Zaratustr\u0119\u201d. Retoryka tej ksi\u0105\u017cki jest odurzaj\u0105ca i wci\u0105ga m\u0142odych z pokolenia na pokolenie. Zosta\u0142a napisana w ci\u0105gu ledwie kilku dni, w szalonej gor\u0105czce. By\u0107 mo\u017ce mamy tutaj do czynienia z \u201epismem automatycznym\u201d, dos\u0142ownie natchnionym przez demona. \u017badna z dot\u0105d napisanych ksi\u0105\u017cek nie zawiera\u0142a wi\u0119cej archetyp\u00f3w jungowskich, kt\u00f3re rozb\u0142yskuj\u0105 jak pokaz sztucznych ogni \u2013 obraz\u00f3w z pod\u015bwiadomo\u015bci.<br \/>\nJej istotnym przes\u0142aniem jest pot\u0119pienie wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka jako s\u0142abeusza i og\u0142oszenie nast\u0119pnego gatunku \u2013 Nadcz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u017cyje \u201emoralno\u015bci\u0105 pan\u00f3w\u201d zamiast \u201emoralno\u015bci\u0105 niewolnik\u00f3w\u201d. B\u00f3g umar\u0142, niech \u017cyje nowy b\u00f3g!<br \/>\nAle w <i>Wiecznym powrocie<\/i> Nietzsche odkrywa, \u017ce wszyscy bogowie umieraj\u0105, nawet Nadcz\u0142owiek. Wierzy\u0142, \u017ce ca\u0142a historia z konieczno\u015bci toczy si\u0119 cyklicznie, w niesko\u0144czono\u015b\u0107 powtarzaj\u0105c wszystkie minione wydarzenia \u2013 \u201eNie ma nic nowego pod s\u0142o\u0144cem\u201d. Nietzsche wydedukowa\u0142 ten rozpaczliwy wniosek z dw\u00f3ch przes\u0142anek: (1) sko\u0144czonej ilo\u015bci materii i (2) niesko\u0144czonej d\u0142ugo\u015bci czasu (gdy\u017c nie ma Stw\u00f3rcy ani stworzenia). St\u0105d ka\u017cda mo\u017cliwa kombinacja elementarnych cz\u0105stek, ka\u017cdy mo\u017cliwy \u015bwiat pojawia si\u0119 niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015b\u0107 razy, je\u015bli czas jest niesko\u0144czony. Wszystko, nawet Nadcz\u0142owiek, obr\u00f3ci si\u0119 w proch i znowu wyewoluuje w robaki, ma\u0142py, cz\u0142owieka i Nadcz\u0142owieka.<br \/>\nZamiast rozpacza\u0107, tak jak Eklezjastes, nad t\u0105 pozbawion\u0105 nadziei now\u0105 histori\u0105, Nietzsche wykorzysta\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107, by \u015bwi\u0119towa\u0107 irracjonalno\u015b\u0107 historii i triumf \u201e\u017cycia\u201d nad logik\u0105. Najwi\u0119ksz\u0105 cnot\u0105 by\u0142a odwaga woli, by afirmowa\u0107 to pozbawione sensu \u017cycie, poza rozs\u0105dkiem i bez przyczyny.<br \/>\nAle w ostatniej pracy Nietzschego po tytu\u0142em <i>Wola mocy<\/i> brak ko\u0144ca lub celu objawia si\u0119 jako demoniczny i odzwierciedla demoniczny charakter wsp\u00f3\u0142czesnej umys\u0142owo\u015bci. Bez Boga, Nieba, prawdy albo absolutnej Bosko\u015bci, do kt\u00f3rej mo\u017cna zmierza\u0107, sens \u017cycia sprowadza si\u0119 po prostu do \u201ewoli mocy\u201d. Moc staje si\u0119 swoim w\u0142asnym celem, a nie \u015brodkiem. \u017bycie jest jak ba\u0144ka mydlana: puste w \u015brodku i na zewn\u0105trz, ale jego sensem jest samoafirmacja, egoizm, nadmuchiwanie w\u0142asnej ba\u0144ki, rozszerzanie pozbawionej znaczenia osobowo\u015bci do pozbawionej znaczenia pr\u00f3\u017cni. \u201ePo prostu pragnij\u201d \u2013 taka jest rada Nietzschego. Niewa\u017cne, czego pragniesz ani dlaczego.<br \/>\nJeste\u015bmy teraz w stanie zobaczy\u0107, dlaczego Nietzsche jest tak niezmiernie wa\u017cnym my\u015blicielem \u2013 nie wbrew, ale z powodu swego ob\u0142\u0119du. Nikt nigdy w historii \u2013 z wyj\u0105tkiem mo\u017ce markiza de Sade \u2013 nie sformu\u0142owa\u0142 tak jasno, szczerze i konsekwentnie kompletnej alternatywy dla chrze\u015bcija\u0144stwa.<br \/>\nPrzedchrze\u015bcija\u0144skie (to jest poga\u0144skie) spo\u0142ecze\u0144stwa i filozofie by\u0142y jak dziewice. Pochrze\u015bcija\u0144skie (to jest wsp\u00f3\u0142czesne) spo\u0142ecze\u0144stwa i filozofie s\u0105 jak rozw\u00f3dki. Nietzsche nie jest przedchrze\u015bcija\u0144skim poganinem, ale prawdziwym wsp\u00f3\u0142czesnym pochrze\u015bcijaninem i antychrze\u015bcijaninem. S\u0142usznie widzia\u0142 w Chrystusie swego g\u0142\u00f3wnego wroga i rywala. Duch Antychrysta nigdy nie znalaz\u0142 lepszego wyrazu. Nietzsche nie tylko by\u0142 ulubionym filozofem nazistowskich Niemiec, ale jest ulubionym filozofem piek\u0142a.<br \/>\nMo\u017cemy podzi\u0119kowa\u0107 szatanowi za jego w\u0142asn\u0105 g\u0142upot\u0119 zdemaskowania si\u0119 w tym jednym cz\u0142owieku. Podobnie jak nazizm Nietzsche mo\u017ce nas wystraszy\u0107 jak diabli i pom\u00f3c ocali\u0107 nasz\u0105 cywilizacj\u0119 albo nawet nasze dusze, odrzucaj\u0105c nas wskutek przera\u017cenia, nim b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano.<br \/>\n<i>t\u0142um. Jan J. Franczak<\/i><\/p>\n<p class=\"copy\"><i>Przedrukowane za pozwoleniem National Catholic Register<\/i><\/p>\n<p class=\"copy\">Peter Kreeft, <i>The Pillars of Unbelief \u2013 Freud<\/i><br \/>\n<i>The National Catholic Register<\/i>, (January-February 1988).<\/p>\n<p class=\"copy\">Copyright \u00a9 1988 National Catholic Register<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.ncregister.com\/\">www.ncregister.com<\/a><\/p>\n<p class=\"copy\">\u00a9 PETER KREEFT<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.peterkreeft.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/www.peterkreeft.com<\/a><\/p>\n<p><b>P\u00a0R\u00a0Z\u00a0Y\u00a0P\u00a0I\u00a0S\u00a0Y\u00a0:<\/b><br \/>\n<a href=\"http:\/\/apologetyka.katolik.pl\/category\/ateizm\/page\/5\/#1anc\" name=\"1sym\"><sup>[1]<\/sup><\/a> P. Kreeft u\u017cywa tutaj terminu <i>I-ness<\/i>.<br \/>\n<a href=\"http:\/\/apologetyka.katolik.pl\/category\/ateizm\/page\/5\/#2anc\" name=\"2sym\"><sup>[2]<\/sup><\/a> C.S. Lewis, <i>Trylogia mi\u0119dzyplanetarna<\/i>, t. II: <i>Perelandra<\/i>, t\u0142um. A. Polkowski, Wydawnictwo \u201eM\u201d, Krak\u00f3w (b.r.), s. 203.\n<\/div>\n<\/header>\n<div class=\"entry-content\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fryderyk Nietzsche nazywa\u0142 siebie \u201eAntychrystem\u201d i napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod takim samym tytu\u0142em. Argumentowa\u0142 za ateizmem w ten spos\u00f3b: \u201eObal\u0119 teraz istnienie wszystkich bog\u00f3w. Gdyby istnieli bogowie, jak m\u00f3g\u0142bym znie\u015b\u0107 to, \u017ce nie jestem bogiem? A wi\u0119c bogowie nie istniej\u0105\u201d. Odnosi\u0142&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[],"class_list":["post-567","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/567\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}