{"id":557,"date":"2017-08-06T15:51:08","date_gmt":"2017-08-06T13:51:08","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=557"},"modified":"2017-08-06T15:51:08","modified_gmt":"2017-08-06T13:51:08","slug":"prymat-papieski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/prymat-papieski\/","title":{"rendered":"PRYMAT PAPIESKI"},"content":{"rendered":"
\n

<\/h2>\n<\/header>\n
\nNiniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt. Prymat papieski<\/i>, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamieszczony w internetowym serwisie racjonalistycznym[1]<\/sup>. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz pr\u00f3buje za pomoc\u0105 pewnych tekst\u00f3w Biblii zanegowa\u0107 ide\u0119 prymatu rzymskiego. Nie s\u0105 to jakie\u015b nowe, odkrywcze argumenty, gdy\u017c od setek lat pr\u00f3buje si\u0119 podwa\u017cy\u0107 w ten spos\u00f3b prymat papie\u017ca. Tekst Agnosiewicza jest wi\u0119c dobr\u0105 okazj\u0105 do polemiki na ten temat, s\u0142u\u017c\u0105c jako ilustracja klasycznej argumentacji najcz\u0119\u015bciej stosowanej przez antykatolik\u00f3w. Prawie zawsze znajdujemy ten sam zestaw tych samych co ni\u017cej \u201eargument\u00f3w \u201d. Znam t\u0119 argumentacj\u0119 chyba ca\u0142kiem nie\u017ale, bowiem uczestniczy\u0142em w wielu takich polemikach. Tym samym do lektury tego tekstu zach\u0119cam wszystkich tych, kt\u00f3rych interesuje apologetyka na temat prymatu rzymskiego. Znajd\u0105 oni tu odpowied\u017a na przynajmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u201eargument\u00f3w\u201d stosowanych przez antykatolik\u00f3w. Pisz\u0119 \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107\u201d, bowiem Agnosiewicz nie wykorzysta\u0142 wszystkich znanych mi sposob\u00f3w podwa\u017cania tej idei. Do jego tekstu nic jednak nie dodaj\u0119, ale te\u017c i nic nie ujmuj\u0119.
\nNiniejszy tekst nie powinien by\u0107 jednak traktowany jako \u201edowodz\u0105cy\u201d idei papieskiego prymatu. Ograniczam si\u0119 tu bowiem g\u0142\u00f3wnie do polemiki z zarzutami Agnosiewicza, nie wychodz\u0105c poza obszar zakre\u015blony przez jego zarzuty. Jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tekstem, kt\u00f3ry odpiera zarzuty, a tekstem, kt\u00f3ry stawia sobie za cel dowie\u015b\u0107 czego\u015b. W tym wypadku, skoro Agnosiewicz twierdzi w swym tek\u015bcie, \u017ce NT neguje ide\u0119 prymatu, to on powinien tego dowie\u015b\u0107. Ja za\u015b analizuj\u0119 tylko argumentacj\u0119 Agnosiewicza, odpieraj\u0105c jego zarzuty.
\nSw\u00f3j wspomniany tekst, na kt\u00f3ry b\u0119d\u0119 odpowiada\u0142, podobnie jak w przypadku jednego z jego poprzednich tekst\u00f3w, z jakimi polemizowa\u0142em na \u0142amach niniejszego serwisu, Agnosiewicz u\u0142o\u017cy\u0142 w formie dialogu, jaki odbywa si\u0119 pomi\u0119dzy ksi\u0119dzem (oznaczanym w tym dialogu za pomoc\u0105 okre\u015blenia ksi\u0105dz katecheta<\/i> i skr\u00f3tu Kk<\/i>) a pewnym uczniem (oznaczanym w tym dialogu za pomoc\u0105 okre\u015blenia Prostaczek<\/i> i za pomoc\u0105 skr\u00f3tu P<\/i>). Tradycyjnie, dla u\u0142atwienia odr\u00f3\u017cnienia moich wypowiedzi od wypowiedzi Agnosiewicza, jego tekst zaznaczam kursyw\u0105, za\u015b sw\u00f3j tekst pozostawiam bez zmian formatu czcionki[2]<\/sup>.<\/p>\n

Prostaczek \u2013 <\/b>Szanowny katecheto, chcia\u0142bym zada\u0107 pytanie w przedmiocie tzw. prymatu Piotrowego, czyli m\u00f3wi\u0105c inaczej \u2013 chodzi mi o papiesk\u0105 w\u0142adz\u0119, zdaje si\u0119 ona bowiem sta\u0107 na do\u015b\u0107 kruchym fundamencie, lub jak rzek\u0142by Jezus: jest budowl\u0105 osadzon\u0105 na piasku.<\/i><\/p>\n

Ksi\u0105dz katecheta \u2013 Jak\u017ce to, synu, czy\u017c nie znasz ewangelii ? Pan Jezus ustanawia tam papie\u017ca, m\u00f3wi\u0105c do Ksi\u0119cia Aposto\u0142\u00f3w: \u201eTy jeste\u015b Opok\u0105, i na tej opoce zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j, a bramy piekielne nie przemog\u0105 go; dam ci klucze Kr\u00f3lestwa niebieskiego, a cokolwiek zwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie zwi\u0105zane i w niebiesiech; a cokolwiek rozwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie rozwi\u0105zane i w niebiesiech\u201d.<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 To bardzo pi\u0119kny fragment, ale mam kilka w\u0105tpliwo\u015bci co do niego. Pomin\u0105wszy to, \u017ce Jezus nie proklamowa\u0142 dziedziczno\u015bci urz\u0119du Piotra, czyli m\u00f3wi\u0105c inaczej: nic nie pozwala nam domniemywa\u0107, \u017ce Jezus odnosi\u0142 te s\u0142owa do kogo\u015b poza samym Piotrem, nie ustanawia\u0142 bowiem jego nast\u0119pc\u00f3w\u2026<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nAbsolutnie o niczym to nie przes\u0105dza. W cytowanych poni\u017cej przeze mnie fragmentach z Historii ko\u015bcielnej<\/i> Euzebiusza, kt\u00f3rych w swej argumentacji u\u017cywa te\u017c Agnosiewicz, wyra\u017anie czytamy, \u017ce Aposto\u0142owie ustalali swych nast\u0119pc\u00f3w na siedzibach biskupich. Jezus te\u017c nigdzie w NT takich zalece\u0144 bezpo\u015brednio nie dawa\u0142, mimo to, jak widzimy, oni tak czynili. Jako uzasadnienie mo\u017cna to odnie\u015b\u0107 przez analogi\u0119 do przekazywania przez Piotra swego urz\u0119du nast\u0119pcom.<\/p>\n

Kk. \u2013 Ale\u017c sk\u0105d! Czy\u017c nie wiesz, \u017ce \u015bw. Piotr by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu. A skoro papie\u017ce dzier\u017c\u0105 biskupstwo w Rzymie, to chyba zrozumia\u0142e, \u017ce s\u0105 nast\u0119pcami \u015bw. Piotra!<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 Primo: nie ma \u017cadnej pewno\u015bci czy Piotr by\u0142 kiedykolwiek w Rzymie.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nPewno\u015bci nie ma odno\u015bnie do wielu spraw, wi\u0119c \u017cadne to odkrycie. Zawsze mo\u017cna si\u0119 uprze\u0107 i twierdzi\u0107, \u017ce jaki\u015b fakt opisywany w przekazach historycznych nie zaistnia\u0142, bo \u201epewno\u015bci nie ma\u201d. O obecno\u015bci Piotra w Rzymie \u015bwiadczy jednak prawie ca\u0142e pi\u015bmiennictwo wczesnochrze\u015bcija\u0144skie i dzi\u015b szeroko si\u0119 je uznaje pomimo pewnych problem\u00f3w z niekt\u00f3rymi \u015bwiadectwami, jakim jest \u015bwiadectwo Dionizego z Koryntu[3]<\/sup>. Zarzuca si\u0119 mu, \u017ce b\u0142\u0119dnie i wbrew Rz 1,10-13 i 15,22n oraz wbrew 1\u00a0Kor 4,15 pisa\u0142 on o \u201ezak\u0142adaniu\u201d przez Piotra i Paw\u0142a Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Rzymie i Koryncie[4]<\/sup> (zauwa\u017ca si\u0119 te\u017c, \u017ce o Pobycie Piotra w Rzymie nie pisze wyra\u017anie w roku 90 n.e. Klemens Rzymski i Justyn M\u0119czennik w II wieku).
\nJednak\u017ce co do Justyna i Klemensa Rzymskiego to zarzuty te s\u0105 co najmniej naci\u0105gane, poniewa\u017c autorzy staro\u017cytni nie musieli pisa\u0107 wed\u0142ug jakiego\u015b wydumanego podr\u0119cznikowego schematu historycznego, kt\u00f3ry koniecznie musia\u0142 zawiera\u0107 wszystkie istotne dla chrze\u015bcija\u0144stwa wiadomo\u015bci historyczne. Cele tych autor\u00f3w by\u0142y inne (najcz\u0119\u015bciej polemika z b\u0142\u0119dami doktrynalnymi). Wzmianki historyczne u tych autor\u00f3w spotykamy jedynie dzi\u0119ki temu, \u017ce pisali oni o tych sprawach przy okazji, ich dzie\u0142a nie mia\u0142y wi\u0119c na celu stworzenia historiografii zawieraj\u0105cej jakie\u015b kompendium niezb\u0119dnej wiedzy o wczesnym chrze\u015bcija\u0144stwie; natomiast co do Dionizego, wcale on nie pisa\u0142, \u017ce Piotr i Pawe\u0142 \u201eza\u0142o\u017cyli Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d w Rzymie i Koryncie. Dionizy pisa\u0142 jedynie o tym, \u017ce \u201ezasadzali oni szczepy\u201d w Rzymie i Koryncie, co mo\u017cna rozumie\u0107 ju\u017c bardzo szeroko, tak\u017ce w tym sensie, \u017ce zak\u0142adali oni tam nast\u0119pne wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan lub \u017ce po prostu dalej rozkrzewiali wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 w tych miastach. W tym wypadku \u015bwiadectwo Dionizego nie przeczy\u0142yby informacjom z list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian i Koryntian, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce Pawe\u0142 nie za\u0142o\u017cy\u0142 Ko\u015bcio\u0142a w Rzymie, a Piotr nie za\u0142o\u017cy\u0142 Ko\u015bcio\u0142a w Koryncie. Nawet jeden z niewierz\u0105cych historyk\u00f3w napisa\u0142, \u017ce wspomniane problemy zwi\u0105zane ze \u015bwiadectwem Klemensa Rzymskiego, Dionizego i Justyna M\u0119czennika \u201enie maj\u0105 wagi rozstrzygaj\u0105cych argument\u00f3w\u201d[5]<\/sup> przeciw obecno\u015bci Piotra w Rzymie.
\nNatomiast dla nas istotne jest to, \u017ce ju\u017c w II i III wieku po Chrystusie o pobycie \u015bw. Piotra w Rzymie niezale\u017cnie od siebie \u015bwiadczy\u0142 Gajus w swej Rozprawie przeciw Proklosowi<\/i>[6]<\/sup>,<\/i>Tertulian[7]<\/sup>, Ireneusz[8]<\/sup>, Klemens Aleksandryjski[9]<\/sup>, Orygenes[10]<\/sup> i Euzebiusz[11]<\/sup>. Aluzji (cho\u0107 nie jednoznacznego potwierdzenia) do obecno\u015bci \u015bw. Piotra w Rzymie mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 ju\u017c nawet u Ignacego z Antiochii, kt\u00f3ry pisa\u0142 swe Listy<\/i> do poszczeg\u00f3lnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w bardzo wcze\u015bnie, bo ju\u017c oko\u0142o roku 110 n.e.[12]<\/sup>. W swym Li\u015bcie do Rzymian<\/i> Ignacy pisa\u0142, \u017ce nie b\u0119dzie wydawa\u0142 im \u201erozkaz\u00f3w jak Piotr i Pawe\u0142\u201d[13]<\/sup>. Niedwuznaczne nawi\u0105zanie do pobytu \u015bw. Piotra w Rzymie mo\u017cna odnale\u017a\u0107 tak\u017ce w apokryficznej Apokalipsie Piotra<\/i>, w tzw. fragmencie arcyksi\u0119cia Rainera, kt\u00f3ry pochodzi w zgodnej opinii krytyk\u00f3w z II wieku[14]<\/sup>. Nawet pewni niewierz\u0105cy historycy omawiaj\u0105cy ten fragment nie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci odczytania tego tekstu jako \u015bwiadcz\u0105cego o pobycie Piotra w Rzymie[15]<\/sup>. W obliczu powy\u017cszych \u015bwiadectw historycznych, poza pojedynczymi krytykantami (kt\u00f3rzy zawsze i z zasady b\u0119d\u0105 na przek\u00f3r wszystkiemu, co chrze\u015bcija\u0144skie) w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i religioznawc\u00f3w istnieje dzi\u015b powszechna opinia zgodna co do faktu pobytu Piotra w Rzymie. W tym miejscu na potwierdzenie faktu jednomy\u015blno\u015bci w tej kwestii nie mog\u0119 zrobi\u0107 nic lepszego jak zacytowa\u0107 Michaela Granta, niewierz\u0105cego historyka, kt\u00f3ry tym samym nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0105dzony o s\u0142u\u017cenie Ko\u015bcio\u0142owi rzymskokatolickiemu, a kt\u00f3ry w jednej ze swych najnowszych ksi\u0105\u017cek napisa\u0142, \u017ce mimo braku pewno\u015bci obecnie \u201edominuje jednak pogl\u0105d o obecno\u015bci Piotra w Rzymie\u201d[16]<\/sup>. Oczywi\u015bcie Agnosiewicz mo\u017ce odrzuci\u0107 powy\u017csze \u015bwiadectwa staro\u017cytne m\u00f3wi\u0105ce o pobycie Piotra w Rzymie. Wtedy jednak popadnie w niekonsekwencj\u0119, bowiem sam u\u017cywa \u015bwiadectw z dzie\u0142 wspomnianych autor\u00f3w (korzysta np. ni\u017cej ze \u015bwiadectw Euzebiusza i Ireneusza).
\nFaktu obecno\u015bci \u015bw. Piotra w Rzymie nie neguje nawet niewierz\u0105cy Zenon Kosidowski, swego rodzaju koryfeusz polskich ateist\u00f3w, kt\u00f3ry pisa\u0142, \u017ce \u201ePiotr i Marek spotkali si\u0119 ponownie w Rzymie, gdzie istnia\u0142a ju\u017c bardzo liczna kolonia \u017byd\u00f3w i wyznawc\u00f3w Chrystusa\u201d[17]<\/sup>. Pobyt Piotra w Rzymie uznaj\u0105 tak\u017ce autorzy protestanccy[18]<\/sup>. W obliczu takiego \u015bwiatopogl\u0105dowego status quo<\/i> panuj\u0105cego w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i religioznawc\u00f3w na temat obecno\u015bci Piotra w Rzymie wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie tylko kto\u015b niepowa\u017cny m\u00f3g\u0142by negowa\u0107 ten fakt. To by\u0142oby tak samo niepowa\u017cne jak negowanie jakiego\u015b innego powszechnie uznawanego w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w faktu.<\/p>\n

Secundo: Je\u015bli nawet, to nigdy nie by\u0142 biskupem Rzymu. Potwierdzaj\u0105 to pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy (pierwszym biskupem Rzymu by\u0142 \u015bw. Linus<\/b>, pisze o tym m. in. Ireneusz \u2013 Przeciw herezjom III, 3,<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTo nieprawda. Ireneusz nie podaje w Przeciw herezjom<\/i> III, 3, \u017ce Linus by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu. Wr\u0119cz przeciwnie, z tego tekstu Ireneusza mo\u017cna nawet wnioskowa\u0107, \u017ce to Piotr by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu. Ireneusz pisa\u0142, \u017ce Klemens, nast\u0119pca Linusa i Anakleta na rzymskim biskupstwie, zosta\u0142 biskupem \u201ena trzecim miejscu po aposto\u0142ach\u201d i to \u201eaposto\u0142owie za\u0142o\u017cyli i zbudowali Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d, po czym \u201eprzekazali urz\u0105d biskupowi Linusowi\u201d[19]<\/sup>. Jak z tego wida\u0107, Ireneusz wcale nie traktowa\u0142 Linusa, Anakleta i Klemensa jako bezwzgl\u0119dnie pierwszych trzech biskup\u00f3w Rzymu, wr\u0119cz przeciwnie, zaznacza\u0142, \u017ce przed nimi na stolicy biskupiej panowali w Rzymie aposto\u0142owie (na podstawie innych przekaz\u00f3w z czas\u00f3w Ireneusza uwa\u017ca si\u0119, \u017ce byli to Piotr i Pawe\u0142 \u2013 patrz ni\u017cej podany przeze mnie cytat z Historii ko\u015bcielnej<\/i> Euzebiusza). Tak samo utrzymywa\u0142 Hipolit pisz\u0105cy w tym samym czasie co Ireneusz, kt\u00f3ry naucza\u0142 nawet, \u017ce pierwszym biskupem Rzymu by\u0142 Piotr. Przyznaj\u0105 to nawet ci, kt\u00f3rzy odrzucaj\u0105 ide\u0119 prymatu Piotra[20]<\/sup>. Manipulacj\u0105 jest wi\u0119c powo\u0142ywanie si\u0119 przez Agnosiewicza na fragment Przeciw herezjom<\/i> III, 3, Ireneusza, w celu \u201eudowodnienia\u201d, \u017ce Linus by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu. Ireneusz wyra\u017anie pisze w wy\u017cej cytowanym fragmencie, \u017ce Klemens by\u0142 biskupem Rzymu \u201ena trzecim miejscu po aposto\u0142ach\u201d, z czego wynika, \u017ce Linus by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu po aposto\u0142ach (czyli w \u015bwietle tych danych by\u0142 niejako drugim biskupem Rzymu).<\/p>\n

potwierdza to pierwszy historyk Ko\u015bcio\u0142a, Euzebiusz \u2013 KG III, 2; III, 21.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nKolejna nieprawda. S\u0142owa Euzebiusza jeszcze bardziej we wskazanych fragmentach przecz\u0105 tezie Agnosiewicza, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 to Linus, a nie Piotr by\u0142 pierwszym biskupem Rzymu. Euzebiusz pisa\u0142 bowiem, \u017ce: \u201eNa biskupstwo ko\u015bcio\u0142a rzymskiego zosta\u0142 jako pierwszy po \u015bmierci m\u0119cze\u0144skiej Paw\u0142a i Piotra wybrany Linus\u201d[21]<\/sup>, natomiast Klemens Rzymski to by\u0142 \u201etrzeci z rz\u0119du tamtejszych biskup\u00f3w, po Pawle i Piotrze [\u2026]\u201d[22]<\/sup>. W innym miejscu swejHistorii ko\u015bcielnej<\/i> Euzebiusz jeszcze wyra\u017aniej daje do zrozumienia, \u017ce Linus by\u0142 pierwszym biskupem, ale po Piotrze, bowiem pisze, \u017ce Linus \u201ezosta\u0142 jako pierwszy po Piotrze wybrany na biskupstwo ko\u015bcio\u0142a rzymskiego, co si\u0119 zreszt\u0105 ju\u017c wy\u017cej rzek\u0142o\u201d[23]<\/sup>. Euezbiusz pisa\u0142 tak\u017ce, \u017ce Aleksander, pi\u0105ty biskup Rzymu, to by\u0142 \u201epi\u0105ty nast\u0119pca Piotra i Paw\u0142a\u201d[24]<\/sup>, za\u015b Wiktor, trzynasty biskup Rzymu, by\u0142 trzynastym \u201ez rz\u0119du po Piotrze\u201d biskupem rzymskim[25]<\/sup>. Jak wida\u0107, Euzebiusz jeszcze wyra\u017aniej potwierdza co\u015b odwrotnego ni\u017c to, co sugeruje Agnosiewicz, \u015bwiadcz\u0105c, \u017ce Linus i nast\u0119pni biskupi Rzymu panowali jako biskupi po Piotrze. Pisz\u0105c o tym, \u017ce Linus by\u0142 biskupem Rzymu, autorzy ci zawsze zaznaczaj\u0105, \u017ce by\u0142 nim \u201epo Pawle i Piotrze\u201d. Wedle tych \u015bwiadectw Linus nie by\u0142 wi\u0119c bezwzgl\u0119dnie \u201epierwszym biskupem\u201d Rzymu, zatem Agnosiewicz, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na te teksty, dokonuje swoistego nadu\u017cycia.<\/p>\n

Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Linus by\u0142 \u201apapie\u017cem\u2019 w latach 55-67, czyli jeszcze za \u017cycia Piotra<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nPo pierwsze, wcale tego nie wiadomo, bowiem nie wiemy, kiedy dok\u0142adnie panowa\u0142 Linus. Lata jego panowania na biskupstwie rzymskim oznacza si\u0119 znakami zapytania w opracowaniach dotycz\u0105cych historii wczesnego Ko\u015bcio\u0142a, datuj\u0105c okres tego panowania do\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnie. Jednak\u017ce nawet wsp\u00f3\u0142czesne \u015bwieckie opracowania datuj\u0105 pocz\u0105tek panowania Linusa nie wcze\u015bniej ni\u017c na rok 67, b\u0119d\u0105c w tym wzgl\u0119dzie w zgodzie z opracowaniami katolickimi[26]<\/sup>. W przytoczonym przeze mnie wy\u017cej \u015bwiadectwie Euzebiusza, na kt\u00f3re powo\u0142uje si\u0119 wy\u017cej tak\u017ce Agnosiewicz, kiedy mu wygodnie, czytamy nawet, \u017ce Linus zosta\u0142 biskupem Rzymu dopiero po \u015bmierci Piotra. Euzebiusz twierdzi\u0142 nawet, \u017ce Linus zosta\u0142 biskupem Rzymu w drugim roku Tytusa, kt\u00f3ry panowa\u0142 po Wespazjanie (w latach 69-79 n.e.). Po drugie, kto powiedzia\u0142, \u017ce Piotr mia\u0142by by\u0107 biskupem Rzymu do ko\u0144ca swego \u017cycia (tzn. do ok. 64-67 roku)? Nawet wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie biskupi Rzymu nie musz\u0105 panowa\u0107 na stolcu biskupstwa rzymskiego do ko\u0144ca swego \u017cycia, istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich wcze\u015bniejszej rezygnacji z okre\u015blonych powod\u00f3w. Wiadomo dzi\u015b o tym dobrze, zw\u0142aszcza dzi\u015b, gdy nak\u0142ania si\u0119 Jana Paw\u0142a II do rezygnacji ze sprawowania funkcji pos\u0142ugi papieskiej. Ten argument Agnosiewicza jest zatem r\u00f3wnie\u017c do niczego.<\/p>\n

Je\u015bli dla jakiego\u015b miasta mia\u0142aby na podstawie tych s\u0142\u00f3w z Ewangelii Mateusza przypa\u015b\u0107 rola przewodnia w Ko\u015bciele to zapewne mo\u017cna by m\u00f3wi\u0107 o Antiochii, kt\u00f3ra by\u0142a w pocz\u0105tkach chrze\u015bcija\u0144stwa jego centrum,<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNi\u017cej Agnosiewicz przyznaje, \u017ce to Jerozolima by\u0142a centrum chrze\u015bcija\u0144stwa w pocz\u0105tkowym okresie, bowiem Aposto\u0142 Jakub kierowa\u0142 z niej chrze\u015bcija\u0144stwem. Wida\u0107 w tym miejscu, jak dla Agnosiewicza prawda zmienia swoje oblicze, w zale\u017cno\u015bci od potrzeby chwili.<\/p>\n

najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem, kt\u00f3rego Piotr by\u0142 prawdopodobnie \u2026pierwszym biskupem (jednak nie mia\u0142 \u017cadnego prymatu, podporz\u0105dkowywa\u0142 si\u0119 Jakubowi Sprawiedliwemu w Jerozolimie, zob. Gal 2, 12<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nGal 2,12 nic nie m\u00f3wi o tym, \u017ce Piotr podporz\u0105dkowywa\u0142 si\u0119 Jakubowi.<\/p>\n

Tak, Piotr by\u0142 pierwszym biskupem, ale nie Rzymu, lecz Antiochii<\/b>. Tak przynajmniej dowiadujemy si\u0119 z Historii Ko\u015bcio\u0142a Euzebiusza, gdzie biskupa Ignacego nazywa si\u0119 \u201edrugim nast\u0119pc\u0105 Piotra na stolcu biskupim Ko\u015bcio\u0142a w Antiochii\u201d (III, 36). Pierwszym by\u0142 Ewodiusz. Potwierdzaj\u0105 to Orygenes (Hom. VI in Lucam) i Hieronim (De vir. ill. 16).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego Piotr nie m\u00f3g\u0142by okresowo by\u0107 biskupem w innym ni\u017c Rzym biskupstwie. W tamtych czasach aposto\u0142owie prowadzili bardzo o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105, st\u0105d mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce Piotr by\u0142 okresowo biskupem w Antiochii, a potem w Rzymie (lub odwrotnie, je\u015bli kto\u015b chce). Niczemu to nie przeszkadza.<\/p>\n

Mniejsza jednak o to, istotne jest jednak co\u015b innego. Chodzi o to, \u017ce autentyczno\u015b\u0107 tego fragmentu ewangelii jest nader w\u0105tpliwa i wszystko przemawia za tym, \u017ce jest to ewidentna interpolacja z czas\u00f3w kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 mia\u0142 si\u0119 ju\u017c dobrze. \u015awiadczy o tym dobitnie fakt, \u017ce tak wa\u017cny moment, jak postawienie jednego \u201abiskupa\u2019 ponad innych, jest dostrze\u017cone tylko przez jednego ewangelist\u0119<\/b>. No bo cytat, kt\u00f3ry ojciec przytoczy\u0142 znajduje si\u0119 tylko w ewangelii Mateusza (rozdz. 16, w.17-19).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTo, \u017ce tylko jeden Ewangelista cytuje ten fragment, ma \u015bwiadczy\u0107 o interpolacji i p\u00f3\u017aniejszym dopisku? Do\u015b\u0107 infantylne jest takie rozumowanie i tak naprawd\u0119 sam Agnosiewicz w innych sytuacjach nie podziela takiego sposobu rozumowania. Przecie\u017c on tak\u017ce powo\u0142uje si\u0119 w swych tekstach na przekazy zawarte tylko w jednej Ewangelii, w dodatku, \u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej, r\u00f3wnie\u017c jest to Ewangelia Mateusza. Dok\u0142adnie tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w tek\u015bcie Agnosiewicza pt. Jezus pos\u0142any tylko do \u017byd\u00f3w<\/i>[27]<\/sup>, zamieszczonym w jego serwisie racjonalistycznym. Agnosiewicz dowodzi\u0142 w tamtym tek\u015bcie na podstawie przekazanego tylko przez Ewangeli\u0119 Mateusza tekstu z Mt 10,5-6, \u017ce Jezus by\u0142 wys\u0142any tylko do \u017byd\u00f3w, nie do pogan. Jako\u015b wtedy Agnosiewiczowi nie przeszkadza\u0142o, \u017ce ten przekaz znajduje si\u0119 tylko w Ewangelii Mateusza, i nie uzna\u0142 wtedy tego fragmentu na tej podstawie za \u201ep\u00f3\u017aniejszy dopisek\u201d. Nic dziwnego, to obali\u0142oby jego argumentacj\u0119. Tu jednak ju\u017c nagle Agnosiewiczowi zacz\u0119\u0142o przeszkadza\u0107, \u017ce przekaz z Mt 16,17-19 znajduje si\u0119 tylko w jednej Ewangelii. Wida\u0107 w tym \u201eargumentowaniu\u201d brak logiki, a tak\u017ce ra\u017c\u0105c\u0105 niekonsekwencj\u0119 i nieuczciwe podej\u015bcie w prezentowaniu i analizie posiadanych danych. Zreszt\u0105 warto tu doda\u0107, \u017ce na t\u0119 chorob\u0119 cierpi du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 krytykant\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa. Kiedy to im wygodne i kiedy chc\u0105 oni uderzy\u0107 w chrze\u015bcija\u0144stwo, to wtedy powo\u0142uj\u0105 si\u0119 oni na jaki\u015b jeden odosobniony przekaz, kt\u00f3ry oczywi\u015bcie im bardzo odpowiada, i dlatego uwa\u017caj\u0105 go za \u201estuprocentowo autentyczny\u201d. Przy innej okazji ci sami ludzie krytykuj\u0105 jednak jaki\u015b przekaz cz\u0119sto ju\u017c tylko za to, \u017ce nie wspominaj\u0105 o nim wszyscy inni pisarze danego okresu (np. inni ewangeli\u015bci, patrz wy\u017cej). Wida\u0107 ewidentnie niekonsekwencj\u0119 w takim podej\u015bciu do danych i s\u0105dz\u0119, \u017ce zagadnienie to a\u017c prosi si\u0119 o osobne opracowanie. Warto jeszcze doda\u0107, \u017ce w swym tek\u015bcie pt. Stosunek do Prawa<\/i>[28]<\/sup>Agnosiewicz jako argumentu u\u017cywa tekstu o ucieczce w szabat z Mt 24,20, cho\u0107 te\u017c znajduje si\u0119 on tylko w tej jednej Ewangelii. Agnosiewicz stosuje tak\u017ce ch\u0119tnie (bo przynajmniej dwukrotnie[29]<\/sup>) przeciwko Maryi tekst Jezusa z J 2,4, cho\u0107 te\u017c znajduje si\u0119 on tylko w jednej Ewangelii.<\/p>\n

Kk. \u2013 Zn\u00f3w b\u0142\u0105dzisz ch\u0142opcze, czy\u017c nie czyta\u0142e\u015b Ewangelii \u015bw. Jana Aposto\u0142a, gdzie Jezus m\u00f3wi do Piotra: \u201eSzymonie, synu Jana, czy mi\u0142ujesz Mnie wi\u0119cej ani\u017celi ci ? Odpowiedzia\u0142 Mu: Tak, Panie, Ty wiesz, \u017ce Ci\u0119 kocham. Rzek\u0142 do niego: Pa\u015b baranki moje. I znowu, po raz drugi, powiedzia\u0142 do niego: Szymonie, synu Jana, czy mi\u0142ujesz Mnie ? Odpar\u0142 Mu: Tak, Panie, Ty wiesz, \u017ce Ci\u0119 kocham. Rzek\u0142 do niego: Pa\u015b owce moje. Powiedzia\u0142 mu po raz trzeci: Szymonie, synu Jana, czy kochasz Mnie? Zasmuci\u0142 si\u0119 Piotr, \u017ce mu po raz trzeci powiedzia\u0142: Czy kochasz Mnie? I rzek\u0142 do Niego: Panie, Ty wszystko wiesz, Ty wiesz, \u017ce Ci\u0119 kocham. Rzek\u0142 do niego Jezus: Pa\u015b owce moje\u201d. (Jn 21:15-17, BT)<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 Oczywi\u015bcie znam Pismo \u015awi\u0119te, prosz\u0119 ksi\u0119dza, ale nie wspomina\u0142em o tym ust\u0119pie, gdy\u017c jest on r\u00f3wnie\u017c dopiskiem p\u00f3\u017aniejszym do ewangelii. Na dodatek r\u00f3wnie nieudolnym co interpolacja u Mateusza. Mamy oto rozdzia\u0142 20 Ewangelii Jana, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 epilogiem ca\u0142ej ewangelii: \u201eI wiele innych znak\u00f3w, kt\u00f3rych nie zapisano w tej ksi\u0105\u017cce, uczyni\u0142 Jezus wobec uczni\u00f3w. Te za\u015b zapisano, aby\u015bcie wierzyli, \u017ce Jezus jest Mesjaszem, Synem Bo\u017cym, i aby\u015bcie wierz\u0105c mieli \u017cycie w jego imi\u0119\u201d To jest logiczny koniec ca\u0142ego tekstu. Jednak gdzie\u015b ko\u0142o IV wieku dopisano tam bez wi\u0119kszego zwi\u0105zku z epilogiem rozdzia\u0142u 20. ca\u0142y nast\u0119pny rozdzia\u0142,<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nA to ciekawe, bo w innym swym tek\u015bcie Agnosiewicz twierdzi co\u015b zupe\u0142nie innego, mianowicie, \u017ce ten rozdzia\u0142 napisa\u0142 w\u0142a\u015bnie Aposto\u0142 Jan[30]<\/sup>. Czyni tak, bowiem chce \u015bw. Janowi zarzuci\u0107 k\u0142amstwo. Teraz nagle, kiedy Jan jest mu ju\u017c zb\u0119dny w tym fragmencie, to neguje jego autorstwo w przypadku 21 rozdzia\u0142u czwartej Ewangelii. Wida\u0107 tu ewidentnie manipulowanie czytelnikiem w kwestii ukazywania prawdy o tek\u015bcie biblijnym.<\/p>\n

kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podobnym epilogiem: \u201eJest ponadto wiele innych rzeczy, kt\u00f3rych Jezus dokona\u0142, a kt\u00f3re, gdyby je szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107, to s\u0105dz\u0119, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat nie pomie\u015bci\u0142by ksi\u0105g, kt\u00f3re by trzeba napisa\u0107\u201d \u2013 jak wida\u0107 w mi\u0119dzyczasie wiedza o \u017cyciu Zbawiciela tak wzros\u0142a, \u017ce ksi\u0105g niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 mo\u017cna by wytworzy\u0107. Aby wi\u0119c uzasadni\u0107 wymys\u0142 o nigdy nie istniej\u0105cym prymacie Piotra (legitymuj\u0105cym zarazem w\u0142adz\u0119 papie\u017cy), mamy do dzi\u015b dwa epilogi Ewangelii Jana<\/b>, kt\u00f3re w Biblii Tysi\u0105clecia zatytu\u0142owane s\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105: Pierwszy epilog \u2013 Ewangelisty oraz nieco dalej: Drugi epilog \u2013 Ewangelii. Warto jeszcze doda\u0107, \u017ce ta dopisana cz\u0119\u015b\u0107 Ewangelii Jana zosta\u0142a napisana g\u0142\u00f3wnie po to, aby zrehabilitowa\u0107 Piotra. Musieli sobie kopi\u015bci pomy\u015ble\u0107: jak\u017ce to Piotr ma by\u0107 opok\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego bramy piekielne nie przemog\u0105, czym obarczyli\u015bmy go w Ewangelii Mateusza, skoro nieco p\u00f3\u017aniej trzykrotnie zapiera si\u0119 swego Mistrza, ulegaj\u0105c podszeptom mocy piekielnych? Nale\u017ca\u0142o wi\u0119c uzupe\u0142ni\u0107 robot\u0119 i dopisa\u0107, \u017ce Jezus po zmartwychwstaniu zrehabilitowa\u0142 Piotra poprzez trzykrotne przyrzeczenie mi\u0142o\u015bci.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTu mamy nast\u0119pny ci\u0105g za\u0142o\u017ce\u0144. Dwa epilogi wcale nie dowodz\u0105, \u017ce kto\u015b inny dopisa\u0142 je p\u00f3\u017aniej. Nie da si\u0119 zaprzeczy\u0107, \u017ce m\u00f3g\u0142 to uczyni\u0107 ten sam Ewangelista, kt\u00f3ry z czasem uzupe\u0142ni\u0142 swe dzie\u0142o o pewne partie, jakich wcze\u015bniej z jakich\u015b powod\u00f3w w tek\u015bcie nie umie\u015bci\u0142. Nie chcia\u0142 usuwa\u0107 wcze\u015bniejszych partii tekstu, wi\u0119c wmontowa\u0142 w stare ramy pewne uzupe\u0142nienia (mog\u0142y si\u0119 one nawet r\u00f3\u017cni\u0107 stylem, i to te\u017c nie dowodzi istnienia \u201einnego autora\u201d). Tak czyni si\u0119 te\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie i nikt nie twierdzi na bazie samego tylko faktu uzupe\u0142nie\u0144, \u017ce koniecznie musia\u0142a zrobi\u0107 to jaka\u015b \u201edruga r\u0119ka\u201d. Powy\u017cszy \u201eargument\u201d klasowego m\u0105drali, w kt\u00f3rego wcieli\u0142 si\u0119 Agnosiewicz, wcale nie jest zatem jedynym mo\u017cliwym wyja\u015bnieniem tej kwestii.
\nKk. \u2013 Baczniej wa\u017c s\u0142owa, synu. Ocierasz si\u0119 o granice odst\u0119pstwa i herezji.<\/i><\/b><\/p>\n

P. \u2013 Mamy wi\u0119c dwie wzmianki, obie wygl\u0105daj\u0105ce na ra\u017c\u0105ce dodatki kopist\u00f3w. Co ciekawsze, autor Ewangelii Marka jest podawany przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako ucze\u0144 \u015bw. Piotra, tym samym, po prostu nie m\u00f3g\u0142 pomin\u0105\u0107 faktu przekazania najwy\u017cszej w\u0142adzy apostolskiej swojemu nauczycielowi.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nA kto ustali\u0142, \u017ce \u201enie m\u00f3g\u0142\u201d? Oczywi\u015bcie \u2013 sam Agnosiewicz. Ca\u0142a powy\u017csza argumentacja to kolejne naci\u0105ganie przes\u0142anek do ustalonej z g\u00f3ry tezy. Nie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego Ewangelista Marek musia\u0142by o wszystkim wspomina\u0107; wr\u0119cz przeciwnie, pomijanie kwestii nazwania Piotra przez Jezusa Opok\u0105 przez autora drugiej Ewangelii mo\u017cna z powodzeniem wyja\u015bni\u0107 w inny spos\u00f3b. W tek\u015bcie Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Marka bibli\u015bci dostrzegaj\u0105 \u015bwiadome pomijanie w\u0105tk\u00f3w ukazuj\u0105cych Aposto\u0142a Piotra w \u015bwietle pozytywnym, przy jednoczesnym akcentowaniu w\u0105tk\u00f3w ukazuj\u0105cych Piotra w niechlubnym \u015bwietle (kt\u00f3re to epizody pomijaj\u0105 cz\u0119sto nawet inne Ewangelie). Jak napisa\u0142 jeden z biblist\u00f3w, podaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c na to dalej konkretne przyk\u0142ady z drugiej Ewangelii, \u201eMarek wyra\u017anie pomija to, co \u015bwiadczy\u0142oby na korzy\u015b\u0107 i o s\u0142awie Piotra\u201d[31]<\/sup>. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce mia\u0142 to by\u0107 jakby \u201eniewidzialny podpis\u201d Piotra pod jego przes\u0142aniem zawartym w Ewangelii Marka, swego rodzaju wyraz skromno\u015bci. Tak z powodzeniem mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 fakt, \u017ce Ewangelia Marka pomija tak chlubny w\u0105tek, jakim by\u0142o wyr\u00f3\u017cnienie Piotra przez Jezusa w Mt 16,17-19. Ewangelista Marek m\u00f3g\u0142 ten opis pozostawi\u0107 autorowi Ewangelii wed\u0142ug Mateusza. Jak wida\u0107, i t\u0119 kwesti\u0119 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 z powodzeniem w inny spos\u00f3b. Nie ma nic, co przes\u0105dzi\u0142oby o tym, \u017ce wyja\u015bnienie Agnosiewicza musi by\u0107 w tym momencie akurat bardziej prawdopodobne.<\/p>\n

Wiemy, \u017ce Mateusz przy pisaniu swojej ewangelii korzysta\u0142 z tekstu Marka. Tam znajduje si\u0119 ta scenka w kt\u00f3rej wedle ewangelii Mateusza Jezus mia\u0142 wywy\u017cszy\u0107 Piotra (rozdz.8, w.27-33), i jest ona niemal\u017ce identyczna, poza jednym drobnym szczeg\u00f3\u0142em: Jezus nie podwy\u017csza Piotra w urz\u0119dzie. Na dodatek ta wstawka u Mateusza dopisana jest bardzo nieudolnie.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nWcale nie jest pewne, \u017ce fragment z Mt 16,18 jest \u201ep\u00f3\u017aniejszym dopiskiem\u201d, jak tego chce Agnosiewicz. Michael Grant, jeden z niewierz\u0105cych badaczy chrze\u015bcija\u0144stwa (nie mog\u0105cy zatem by\u0107 pos\u0105dzanym o sprzyjanie Ko\u015bcio\u0142owi), rozpatruj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszej interpolacji w przypadku Mt 16,18, nie upiera si\u0119 wcale przy tym, \u017ce wspomniany fragment z Mt 16,18 jest takim w\u0142a\u015bnie \u201ep\u00f3\u017aniejszym dopiskiem\u201d[32]<\/sup>.<\/p>\n

Nie zauwa\u017cono jaki nonsens powsta\u0142 \u2013 Jezus mia\u0142 ustanowi\u0107 Piotra opok\u0105 przysz\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, a kilka wers\u00f3w ni\u017cej m\u00f3wi do\u0144: \u201eId\u017a ode mnie, szatanie! jeste\u015b mi zgorszeniem\u201d (w.23). Poza tym w dopisanym fragmencie pojawia si\u0119 s\u0142owo Ko\u015bci\u00f3\u0142 w znaczeniu powszechny, co r\u00f3wnie\u017c dowodzi fa\u0142szerstwa, gdy\u017c w \u017cadnej z pozosta\u0142ych trzech ewangelii s\u0142owo to nie wyst\u0119puje. Najwyra\u017aniej musia\u0142 dopisa\u0107 to jaki\u015b nieudolny papieski kancelista.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nPojawiaj\u0105ce si\u0119 w tym fragmencie s\u0142owo \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142\u201d wcale nie dowodzi, \u017ce jest to interpolacja. Nawet jeden z niewierz\u0105cych badaczy zgadza si\u0119 z tym, gdy pisze na temat s\u0142owa \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142\u201d w Mt 16,18: \u201eS\u0142owo ekklesia<\/i> (Ko\u015bci\u00f3\u0142), rzadko wyst\u0119puj\u0105ce w Ewangeliach, jest cz\u0119sto spotykane w Listach Paw\u0142a i w Dziejach Apostolskich. Nie ma zatem powodu uwa\u017ca\u0107 tego terminu za p\u00f3\u017aniejsz\u0105, anachroniczn\u0105 interpolacj\u0119 do Ewangelii tym wi\u0119cej, \u017ce ma on swoje odpowiedniki w istniej\u0105cych w\u00f3wczas s\u0142owach hebrajskich: qahal<\/i>, edah<\/i>albo kneset<\/i>, oznaczaj\u0105cych \u015bwi\u0119t\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, braterstwo, zgromadzenie Izraela, a tak\u017ce w s\u0142ownictwie aramejskim\u201d[33]<\/sup>.<\/p>\n

Pomocny w tym wzgl\u0119dzie jest fragment: \u201ecokolwiek zwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie zwi\u0105zane w niebie, a co rozwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie rozwi\u0105zane w niebie\u201d (Mt 16,19). Te s\u0142owa wygl\u0105daj\u0105 na przer\u00f3bk\u0119 innego fragmentu, w kt\u00f3rym Jezus zwraca si\u0119 do szerszego grona swych uczni\u00f3w: \u201eWszystko co zwi\u0105\u017cecie na ziemi, b\u0119dzie zwi\u0105zane w niebie, a co rozwi\u0105\u017cecie na ziemi, b\u0119dzie rozwi\u0105zane w niebie\u201d (Mt 18,18).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nPora\u017caj\u0105cy \u201eargument\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce nawet nie trzeba go komentowa\u0107.<\/p>\n

Prosz\u0119 teraz por\u00f3wna\u0107 z Ewangeli\u0105 Marka, kt\u00f3r\u0105 w tym miejscu Mateusz przepisa\u0142, co zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej dopisane przez kopist\u00f3w i jak sztuczna jest ta wstawka:<\/i><\/p>\n\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

Marek, rozdzia\u0142 8<\/b><\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

Mateusz, rozdzia\u0142 16<\/b><\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

27. Tedy wyszed\u0142 Jezus i uczniowie jego do miasteczek nale\u017c\u0105cych do Cezaryi Filipowej, a w drodze pyta\u0142 uczni\u00f3w swoich, m\u00f3wi\u0105c im: Kim\u017ce mi\u0119 powiadaj\u0105 by\u0107 ludzie ?<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

13. A gdy przyszed\u0142 Jezus w strony Cezaryi Filippowej, pyta\u0142 uczni\u00f3w swoich, m\u00f3wi\u0105c: Kim\u017ce mi\u0119 powiadaj\u0105 by\u0107 ludzie Syna cz\u0142owieczego ?<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

28. A oni mu odpowiedzieli: Jedni Janem Chrzcicielem, a drudzy Elijaszem, a drudzy jednym z prorok\u00f3w.<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

14. A oni rzekli: Jedni Janem Chrzcicielem, a drudzy Elijaszem, insi te\u017c Jeremijaszem, albo jednym z prorok\u00f3w.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

29. Ale on im rzek\u0142: A wy kim mi\u0119 by\u0107 powiadacie? A odpowiadaj\u0105c Piotr, rzek\u0142 mu: Ty\u015b jest on Chrystus.<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

15. I rzek\u0142 im: A wy kim mi\u0119 by\u0107 powiadacie ?
\n16. A odpowiadaj\u0105c Szymon Piotr rzek\u0142: Ty\u015b jest Chrystus, on Syn Boga \u017cywego.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

<\/td>\n\n

17. Tedy odpowiadaj\u0105c Jezus rzek\u0142 mu: B\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Szymonie, synu Jonaszowy ! bo tego cia\u0142o i krew nie objawi\u0142y tobie, ale Ojciec m\u00f3j, kt\u00f3ry jest w niebiesiech.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

<\/td>\n\n

18. A Ja ci te\u017c powiadam, \u017ce\u015b ty jest Piotr; a na tej opoce zbuduj\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j, a bramy piekielne nie przemog\u0105 go:<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

<\/td>\n\n

19. I tobie dam klucze kr\u00f3lestwa niebieskiego; a cokolwiek zwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie zwi\u0105zane i w niebiesiech; a cokolwiek rozwi\u0105\u017cesz na ziemi, b\u0119dzie rozwi\u0105zane i w niebiesiech.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

30. I przygrozi\u0142 im, aby o nim nikomu nie powiadali.<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

20. Tedy przykaza\u0142 uczniom swoim, aby nikomu nie powiadali, \u017ce on jest Jezus Chrystus.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

31. I pocz\u0105\u0142 je naucza\u0107, \u017ce Syn cz\u0142owieczy musi wiele ucierpie\u0107, i odrzuconym by\u0107 od starszych ludu, i od przedniejszych kap\u0142an\u00f3w i nauczonych w Pi\u015bmie, i by\u0107 zabity, a po trzech dniach zmartwychwsta\u0107.<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

21. I odt\u0105d pocz\u0105\u0142 Jezus pokazywa\u0107 uczniom swoim, i\u017c musi odej\u015b\u0107 do Jeruzalemu, i wiele cierpie\u0107 od starszych i od przedniejszych kap\u0142an\u00f3w i nauczonych w Pi\u015bmie, a by\u0107 zabitym i trzeciego dnia zmartwychwsta\u0107.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

32. A to m\u00f3wi\u0142 jawnie. Tedy go Piotr wzi\u0105wszy na stron\u0119, pocz\u0105\u0142 go strofowa\u0107.
\n33. Ale on obr\u00f3ciwszy si\u0119, a wejrzawszy na ucznie swoje, zgromi\u0142 Piotra, m\u00f3wi\u0105c: Id\u017a ode mnie, szatanie; albowiem nie pojmujesz tego, co jest Bo\u017cego, ale co jest ludzkiego.<\/i><\/p>\n<\/td>\n

\n

22. A wzi\u0105wszy go Piotr na stron\u0119, pocz\u0105\u0142 go strofowa\u0107, m\u00f3wi\u0105c: Zmi\u0142uj si\u0119 sam nad sob\u0105, Panie ! nie przyjdzie to na ci\u0119.
\n23. A on obr\u00f3ciwszy si\u0119, rzek\u0142 Piotrowi: Id\u017a ode mnie, szatanie! jeste\u015b mi zgorszeniem; albowiem nie pojmujesz tego, co jest Bo\u017cego, ale co jest ludzkiego.<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Por\u00f3wnuj\u0105c to fa\u0142szerstwo z innym \u2013 s\u0142ynn\u0105 Donacj\u0105 Konstantyna \u2013 Uta Ranke-Heinemann pisze: \u201eNiejako obok darowizny uczynionej na rzecz Ko\u015bcio\u0142a przez Konstantyna mo\u017cna by m\u00f3wi\u0107 o darowi\u017anie uczynionej na rzecz Ko\u015bcio\u0142a przez Jezusa, moc\u0105 kt\u00f3rej Jezus \u2013 by tak rzec \u2013 darowa\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi ca\u0142y \u015bwiat, aby ten pierwszy odgrywa\u0142 tam rol\u0119 panuj\u0105cego. I rzeczywi\u015bcie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 w znacznej mierze uczyni\u0142 Ziemi\u0119 terenem swoich zabaw, placem niebywa\u0142ych przyg\u00f3d (Abenteuerspielplatz) \u2013 z tak strasznymi ko\u015bcielnymi przedsi\u0119wzi\u0119ciami (igrzyskami) jak: prze\u015bladowanie \u017byd\u00f3w, wyprawy krzy\u017cowe, inkwizycja, palenie czarownic, wytrzebienie Indian i wieloma podobnymi. Ale prawa autorskie na wszystkie te zabawy ma Ko\u015bci\u00f3\u0142, nie Jezus\u201d.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nJak wy\u017cej. Agnosiewicz ani Heinemann nigdzie nie dowiedli, \u017ce r\u00f3\u017cnice w wykorzystanym przez Ewangelist\u00f3w materiale dowodz\u0105 interpolacji. To tylko za\u0142o\u017cenie przyj\u0119te na si\u0142\u0119 przez niekt\u00f3rych dla ich wygody.<\/p>\n

Aby zako\u0144czy\u0107 wreszcie t\u0119 my\u015bl dodam jeszcze, i\u017c jest takie dzie\u0142o Tacjana Syryjczyja z oko\u0142o 170 roku, pt. Diatessaron. Jest to wczesna kompilacja Ewangelii kanonicznych. Znajduje si\u0119 tam ca\u0142a Ewangelia Mateusza, lecz interesuj\u0105cy nas fragment teksu brzmi: \u201eB\u0142ogos\u0142awiony\u015b Kefasie i bramy Hadesu ci\u0119 nie zwyci\u0119\u017c\u0105\u201d. Tak\u017ce nie ma \u017cadnego przekazania kluczy.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNie wiem, jak Agnosiewicz mo\u017ce cytowa\u0107 ten tekst, skoro jest on pr\u0119dzej potwierdzeniem autentyczno\u015bci s\u0142\u00f3w o Piotrze jako Opoce z Mt 16,18. W powy\u017cszym fragmencie Diatessaronu<\/i> wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce Piotra okre\u015blono imieniem Kefas<\/i>, kt\u00f3re pochodzi od aramejskiego Kef<\/i> (hebrajskie: Kefa<\/i>) \u2013 \u201eska\u0142a\u201d. Tekst ten nie neguje wi\u0119c idei Piotra jako opoki, wr\u0119cz przeciwnie, w tym tek\u015bcie idea ta jest zawarta bardziej jednoznacznie ni\u017c w greckim tek\u015bcie Mt 16,18, na temat kt\u00f3rego istnieje sp\u00f3r, czy petra<\/i> (ska\u0142a<\/i>) = petros<\/i> (Piotr<\/i>). Wedle Diatessaronu<\/i> Tacjana bramy Hadesu nie mog\u0105 Kefasa<\/i>, czyli tej \u201eSka\u0142y\u201d, zwyci\u0119\u017cy\u0107. Tacjan, co prawda, nie przytoczy\u0142 s\u0142\u00f3w z Mt 16,18 w swymDiatessaronie<\/i> dos\u0142ownie, czemu jednak nie nale\u017cy si\u0119 dziwi\u0107, bowiem jego tekst nie by\u0142 t\u0142umaczeniem Ewangelii Mateusza, lecz jedynie pr\u00f3b\u0105 po\u0142\u0105czenia czy zharmonizowania czterech Ewangelii[34]<\/sup>. Ponadto nale\u017cy te\u017c wspomnie\u0107, skoro Agnosiewicz ju\u017c argumentuje za pomoc\u0105 Diatessaronu<\/i>, \u017ce zachowany tekst Diatessaronu<\/i> jest wyj\u0105tkowo niepewny. Nie posiadamy dzi\u015b nawet tak jak w przypadku NT jego tekstu krytycznego, jedynie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 wzgl\u0119dem siebie p\u00f3\u017aniejsze wersje t\u0142umacze\u0144, cz\u0119sto zachowane nie u kopist\u00f3w, ale co najwy\u017cej u pewnych pisarzy (szczeg\u00f3lnie u \u015bw. Efrema), swobodnie cytuj\u0105cych teksty. Najstarszy fragment Diatessaronu<\/i>, jaki posiadamy, pochodzi z roku 220 i zosta\u0142 odnaleziony w Dura Europos w 1933 roku; jest to niestety jedynie fragment, w dodatku napisany po grecku. Podobnie jest w przypadku \u015blad\u00f3wDiatessaronu<\/i>, jakie zachowa\u0142y si\u0119 w \u0142aci\u0144skim kodeksie Fuldensis<\/i>, sporz\u0105dzonym staraniem biskupa Wiktora z Capua w 546 roku. Pe\u0142ne kopieDiatessaronu<\/i>, jakie posiadamy, pochodz\u0105 dopiero z po\u0142owy \u015bredniowiecza. S\u0105 to: przek\u0142ad arabski z XI wieku, dokonany prawdopodobnie przez Ibn-al-Tajib\u2019a, i przek\u0142ad perski z XIII wieku[35]<\/sup>. Nie wiemy dzi\u015b tak\u017ce, na jakich zasadach Tacjan skompilowa\u0142 Diatessaron<\/i>. Tekst Diatessaronu<\/i> nie jest wi\u0119c w\u015br\u00f3d biblist\u00f3w uwa\u017cany za miarodajne \u015bwiadectwo tekstu NT. Jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, jedynie wtedy, gdyby Diatessaron<\/i> by\u0142 najstarszym t\u0142umaczeniem Ewangelii Mateusza, mo\u017cna by go by\u0142o traktowa\u0107 jako argument za nieistnieniem pierwotnie w Mt 16,18 s\u0142\u00f3w o Opoce. Jednak\u017ce tak nie jest, a ponadto tekst o Opoce z Mt 16,18 posiadaj\u0105 zgodnie inne r\u0119kopisy NT. Cz\u0119sto s\u0105 to teksty pochodz\u0105ce z tego samego okresu co Diatessaron<\/i>. Jak podaje jedno z opracowa\u0144 na temat Mt 16,18, \u201eNajstarsze przek\u0142ady tekstu ewangelijnego (Itala, Peszitho, Syrus, Curetonianus) pochodz\u0105ce z II w. posiadaj\u0105 w ca\u0142o\u015bci tekst obietnicy prymatu [\u2026]. Wreszcie tzw. ewangelia wed\u0142ug \u017byd\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142ugiwali si\u0119 chrze\u015bcijanie pochodzenia \u017cydowskiego, napisana prawdopodobnie jeszcze w I w., posiada nie tylko aluzj\u0119, ale sam tekst obietnicy prymatu, jedynie ze zmienionym brzmieniem nazwiska Szymona bar Jona (bar Johanai). Zdaniem krytyk\u00f3w tekst ten zosta\u0142 prawdopodobnie zapo\u017cyczony z pierwszej kanonicznej ewangelii\u201d[36]<\/sup>. Jak napisz\u0119 ni\u017cej, znajomo\u015b\u0107 tekstu o Opoce z Mt 16,18 zdradza\u0142 r\u00f3wnie\u017c Justyn M\u0119czennik w swym dziele napisanym ok. roku 150 (Justyn nie m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 swego dzie\u0142a p\u00f3\u017aniej ni\u017c w 165 roku, kiedy to zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105[37]<\/sup>). By\u0142o to 20 lat przed powstaniem Diatessaronu<\/i> Tacjana (zreszt\u0105 ucznia Justyna M\u0119czennika[38]<\/sup>), kt\u00f3rego to powstanie datuje si\u0119 na rok oko\u0142o 170[39]<\/sup>. To wszystko mo\u017ce by\u0107 \u015bwietnym potwierdzeniem faktu, \u017ce Tacjan zna\u0142 s\u0142owa z Mt 16,18 i wcale nie musia\u0142 umieszcza\u0107 go w swym dziele w oryginalnym brzmieniu.
\nTym samym powy\u017cszy argument sformu\u0142owany na podstawie Diatessaronu<\/i>nie jest \u017cadnym dowodem na to, \u017ce s\u0142owa o Opoce z Mt 16,18 s\u0105 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 wstawk\u0105.<\/p>\n

Poj\u0119cie Piotra-Opoki pojawia si\u0119 dopiero w III wieku.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nJu\u017c Justyn M\u0119czennik w swym napisanym ok. roku 150[40]<\/sup>Dialogu z \u017bydem Tryfonem<\/i> zdradza znajomo\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w o Opoce z Mt 16,18, gdy nawi\u0105zuje do tego tekstu[41]<\/sup>. Jak pisa\u0142em wy\u017cej na podstawie jednego z opracowa\u0144, tekst ten zawieraj\u0105 te\u017c inne teksty i przek\u0142ady NT z II wieku, w tym apokryficznaEwangelia wed\u0142ug \u017byd\u00f3w<\/i>, pochodz\u0105ca najprawdopodobniej jeszcze z I wieku.<\/p>\n

Soborowi w Jerozolimie, temu najwa\u017cniejszemu, bo jeszcze z Aposto\u0142ami, przewodniczy\u0142 Jakub (Dz 15:7-30).<\/i><\/p>\n

Trzy wieki p\u00f3\u017aniej na Soborze Nicejskim te\u017c nie wida\u0107 jeszcze dominacji biskupa rzymskiego.<\/i><\/p>\n

Kk. \u2013 \u015awi\u0119ty Jakub przewodniczy\u0142 Soborowi w Jerozolimie, gdy\u017c by\u0142 biskupem Jerozolimy. Natomiast w Nicei dominacja Rzymu jest \u2013 wbrew sugestii \u2013 bardzo widoczna. Tak wi\u0119c \u2013 zupe\u0142ne pud\u0142o!<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 Nie wiem jak mo\u017ce by\u0107 \u201ebardzo widoczna\u201d dominacja Rzymu skoro nawet \u201epapie\u017ca\u201d tam nie by\u0142o?Ja oczywi\u015bcie mog\u0119 si\u0119 myli\u0107, ale powo\u0142am si\u0119 na kardyna\u0142a J. Dani\u00e9lou, wybitnego znawc\u0119 pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ry pisze w monumentalnej Historii Ko\u015bcio\u0142a o tym soborze: \u201ePonad 100 ojc\u00f3w przyby\u0142o z Azji Mniejszej, oko\u0142o 30 z Syrii-Fenicji, mniej ni\u017c 20 z Palestyny i z Egiptu. \u0141aci\u0144ski zach\u00f3d prawie wcale nie jest reprezentowany: tych 3 czy 4 pochodz\u0105cych stamt\u0105d biskup\u00f3w mog\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie znajdowa\u0107 na dworze cesarskim z jakich\u015b prywatnych powod\u00f3w\u201d. Jednym s\u0142owem Zach\u00f3d nie bra\u0142 udzia\u0142u niemal\u017ce w og\u00f3le w tym soborze, tak przecie\u017c wa\u017cnym dla doktryny katolickiej.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNieprawda. Agnosiewicz przemilcza lub po prostu nie wie, \u017ce chocia\u017c biskup rzymski nie by\u0142 obecny na soborze nicejskim osobi\u015bcie, to jednak jego dominacja na tym\u017ce soborze zosta\u0142a ustalona w spos\u00f3b po\u015bredni. Konstantyn zwo\u0142a\u0142 bowiem sob\u00f3r nicejski dopiero po uprzednim porozumieniu si\u0119 z papie\u017cem Sylwestrem, jak o tym za\u015bwiadczy\u0142 sob\u00f3r konstantynopolita\u0144ski w 680 roku[42]<\/sup>. To \u015bwiadectwo soborowe z Konstantynopola jest bardzo cenne, bowiem pochodzi od Ko\u015bcio\u0142a wschodniego, kt\u00f3remu nie zale\u017ca\u0142oby na faworyzowaniu Rzymu (oba Ko\u015bcio\u0142y rywalizowa\u0142y ju\u017c w tym czasie). Ponadto, jak podaje John L. McKenzie, sob\u00f3r nicejski \u201eodbywa\u0142 si\u0119 pod przewodnictwem legat\u00f3w biskupa rzymskiego, kt\u00f3rych wyznaczy\u0142 sam cesarz\u201d[43]<\/sup>. McKenzie dokonuje przy okazji ciekawego spostrze\u017cenia, pisz\u0105c, \u017ce przeciwko temu przewodnictwu nie podnoszono sprzeciwu ze strony przedstawicieli innych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w ni\u017c rzymski[44]<\/sup>. Jak wida\u0107, dominacja biskupa Rzymu na soborze nicejskim, cho\u0107 nie istnia\u0142a w spos\u00f3b bezpo\u015bredni, to zaznacza\u0142a si\u0119 jednak na spos\u00f3b formalny.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o sob\u00f3r jerozolimski, to Jakub przewodniczy\u0142 mu oczywi\u015bcie z racji tego, \u017ce by\u0142 biskupem Jerozolimy, ale sob\u00f3r nieprzypadkowo odby\u0142 si\u0119 akurat tam. Odby\u0142 si\u0119 w miejscu gdzie rezydowa\u0142 najwa\u017cniejszy zwierzchnik wczesnego chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nJerozolima w tym czasie od ponad tysi\u0105ca lat by\u0142a stolic\u0105 \u017byd\u00f3w i ich religii, st\u0105d nic dziwnego, \u017ce istnia\u0142 wielki presti\u017c Jerozolimy i jej biskupstwa w pierwotnym chrze\u015bcija\u0144stwie. Tam te\u017c niew\u0105tpliwie na samym pocz\u0105tku rozwi\u0105zywano spory. Nic dziwnego, tam mieszka\u0142o najwi\u0119cej \u017byd\u00f3w nawr\u00f3conych na chrze\u015bcija\u0144stwo. To by\u0142a jego kolebka. Jednak st\u0105d jeszcze daleko do twierdzenia, \u017ce biskup tego Ko\u015bcio\u0142a musia\u0142 by\u0107 od razu przyw\u00f3dc\u0105 ca\u0142ego tego Ko\u015bcio\u0142a. Przewodnia rola Piotra, a nie przewodnia rola Jakuba w pierwotnym chrze\u015bcija\u0144stwie jest widoczna cho\u0107by w tym, \u017ce Piotr jest wspomniany w NT co najmniej ok. 160 razy, podczas gdy ilo\u015b\u0107 wzmianek o Jakubie nie stanowi nawet liczby o grubo ni\u017cszej od cho\u0107by po\u0142owy tego.
\nPrzewodnia rola Piotra wzgl\u0119dem pierwszej wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej jest widoczna na niemal ka\u017cdej karcie NT. To Piotr, a nie Jakub otrzyma\u0142 klucze do kr\u00f3lestwa niebieskiego od Chrystusa i w\u0142adz\u0119 zwi\u0105zywania i rozwi\u0105zywania (Mt 16,19). To Piotra, a nie Jakuba (poza Ga 2,9) jako pierwszego wymieniaj\u0105 spisy apostolskie (Mt 10,2; Mk 3,16; \u0141k 6,14; Dz 1,13; J 21,2; por. te\u017c Dz 3,1-4.11; 4,13.19; 8,14; \u0141k 22,8, gdzie Piotra wymienia si\u0119 konsekwentnie jako pierwszego obok innych aposto\u0142\u00f3w). To Piotra, a nie Jakuba NT nazywa \u201epierwszym\u201d w\u015br\u00f3d Aposto\u0142\u00f3w (Mt 10,2). To o Piotrze, a nie o Jakubie Jezus powiedzia\u0142, \u017ce jest on Opok\u0105 (Mt 16,18). To Piotra, a nie Jakuba NT wyr\u00f3\u017cnia najcz\u0119\u015bciej spo\u015br\u00f3d Aposto\u0142\u00f3w za pomoc\u0105 stwierdze\u0144 \u201ePiotr i inni\u201d, \u201ePiotr i pozostali\u201d, \u201ePiotr i jedenastu\u201d itd. (por. \u0141k 9,32; J 18,15; 20,2; Dz 1,15; 2,14.37; 5,29; 15,6n; Mk 1,36; 16,7; 1\u00a0Kor 9,5). To Piotra, a nie Jakuba jako pierwszego poinformowano o zmartwychwstaniu Jezusa (J 20,2) i to Piotrowi, a nie Jakubowi Jezus ukaza\u0142 si\u0119 jako pierwszemu z Aposto\u0142\u00f3w (1\u00a0Kor 15,5; \u0141k 24,33-34).Wedle Dziej\u00f3w Apostolskich to Piotr, a nie Jakub zadecydowa\u0142<\/b>o wyborze dwunastego Aposto\u0142a (Dz 1,15.21); to Piotr, a nie Jakub by\u0142 odpowiedzialny przed innymi w kwestiach finansowych wsp\u00f3lnoty (Mt 17,27) i wypowiada\u0142 si\u0119 oraz decydowa\u0142 w kwestiach zwi\u0105zanych z\u00a0gospodarowaniem jej \u015brodkami do \u017cycia (Dz 5,1-4); to Piotr reprezentowa\u0142 pierwsz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 chrze\u015bcijan w swych wypowiedziach przed Sanhedrynem (Dz 4,8). To Piotra, a nie Jakuba w\u0142adze uzna\u0142y za konieczne aresztowa\u0107 a\u017c trzykrotnie (Dz 4,3; 5,18; 12,3). To do \u015bw. Piotra, a nie do Jakuba kieruje swe kroki Pawe\u0142 po swym nawr\u00f3ceniu (Ga 1,18), jedynie mimochodem wspominaj\u0105c o spotkaniu Jakuba (por. Ga 1,19). To Piotr, a nie Jakub otworzy\u0142 swym przem\u00f3wieniem sob\u00f3r jerozolimski, nadaj\u0105c mu w ten spos\u00f3b odpowiedni bieg (Dz 15,7), cho\u0107 to przecie\u017c Jakub by\u0142 biskupem tego miasta. Jakub, przemawiaj\u0105c pod koniec tego soboru (Dz 15,13-21), powo\u0142a\u0142 si\u0119 na wcze\u015bniejsz\u0105 mow\u0119 Piotra (z Dz 15,7-11), opieraj\u0105c si\u0119 w zasadzie w ka\u017cdym punkcie swej przemowy na tym, co Piotr powiedzia\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej. Ukazuje to wielki autorytet Piotra i jak wida\u0107, autorytetowi temu podda\u0142 si\u0119 dobrowolnie tak\u017ce Jakub w przypadku ko\u0144cowego orzeczenia tego soboru, cho\u0107 przecie\u017c to on, a nie Piotr by\u0142 biskupem miasta, w kt\u00f3rym odbywa\u0142 si\u0119 wspomniany sob\u00f3r. To za Piotra, a nie za Jakuba modli si\u0119 Jezus, gdy pr\u00f3buje wyprosi\u0107 u Boga Ojca si\u0142\u0119 i wytrwa\u0142o\u015b\u0107 dla wszystkich aposto\u0142\u00f3w (\u0141k 22,31-32; por. te\u017c Mk 14,37, gdzie g\u0142\u00f3wnie od Piotra oczekuje si\u0119 czuwania). Ewidentnie wida\u0107 tutaj, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Piotra Jezus uwa\u017ca\u0142 za przyw\u00f3dc\u0119 innych Aposto\u0142\u00f3w, skoro traktowa\u0142 go jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o ich duchowego oparcia. To Piotr, a nie Jakub najcz\u0119\u015bciej zwraca\u0142 si\u0119 w imieniu Aposto\u0142\u00f3w do ludzi (Dz 2,14; 5,2-3) i do Chrystusa, gdy pojawia\u0142y si\u0119 jakie\u015b kwestie teologiczne do wyja\u015bnienia (Mt 15,15; 16,15-16; 18,21; 19,27; \u0141k 8,45; 12,41; J 6,68). Tak\u017ce odwrotnie, to Chrystus zwraca\u0142 si\u0119 do Piotra, gdy mia\u0142 co\u015b do przekazania wszystkim Aposto\u0142om (por. np. Mk 14,37). Piotr z Jakubem i Janem byli uprzywilejowani u Pana (por. te\u017c Ga 2,9), ale sam Piotr wyst\u0119powa\u0142 w ich imieniu (Mt 17,1,4; Mk 9,2,5; 14,33.37; \u0141k 8,51; 9,28.33)[45]<\/sup>.
\nWszystko to ukazuje, \u017ce w ca\u0142ym NT Piotr mia\u0142 w\u015br\u00f3d Aposto\u0142\u00f3w niekwestionowane pierwsze\u0144stwo i przyw\u00f3dztwo; za pomoc\u0105 takich opis\u00f3w NT nigdzie nie odmalowuje cho\u0107by w podobny spos\u00f3b roli Jakuba w pierwotnym Ko\u015bciele. Dzi\u015b z tym, \u017ce Piotr odgrywa\u0142 przewodni\u0105 rol\u0119 w\u015br\u00f3d Aposto\u0142\u00f3w, nie spieraj\u0105 si\u0119 ju\u017c nawet tacy protestanci jak Oscar Cullmann, kt\u00f3ry przyznaje, \u017ce Piotr rzeczywi\u015bcie posiada\u0142 przyw\u00f3dztwo w\u015br\u00f3d Aposto\u0142\u00f3w[46]<\/sup>. Tak\u017ce Michael Grant, niewierz\u0105cy badacz chrze\u015bcija\u0144stwa, dostrzega pierwsze miejsce Piotra w pierwotnej wsp\u00f3lnocie chrze\u015bcija\u0144skiej, gdy pisze, \u017ce mo\u017cna domniemywa\u0107, i\u017c autor Ewangelii Mateusza uwa\u017ca\u0142 Piotra za \u201enajwa\u017cniejsze ogniwo \u0142\u0105cz\u0105ce Jezusa ze wsp\u00f3lnot\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 w swoich czasach\u201d[47]<\/sup>. W innym miejscu swej ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej badaniom \u017cycia \u015bw. Piotra Grant na podstawie analiz materia\u0142u historycznego dochodzi wr\u0119cz do wniosku, \u017ce Piotr \u201estan\u0105\u0142 na czele grupy aposto\u0142\u00f3w\u201d[48]<\/sup>, obj\u0105\u0142 \u201eprzewodnictwo po jego [Jezusa \u2013 przyp. J.L.] \u015bmierci\u201d[49]<\/sup>. Grant w swej wspomnianej ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119ca nawet specjalny si\u00f3dmy rozdzia\u0142 przyw\u00f3dztwu Piotra nad pierwszymi chrze\u015bcijanami, daj\u0105c mu znamienny tytu\u0142Przyw\u00f3dztwo Piotra<\/i>. W rozdziale tym Grant wymienia wiele argument\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych za przyw\u00f3dztwem Piotra w pierwszej wsp\u00f3lnocie chrze\u015bcija\u0144skiej, pisz\u0105c w nim, \u017ce \u201ePiotr ustanowi\u0142 w\u00f3wczas swoje niekwestionowane przyw\u00f3dztwo w ma\u0142ej grupie wiernych\u201d, i nawet \u201ePawe\u0142 uzna\u0142 prymat Piotra w li\u015bcie do Galat\u00f3w\u201d[50]<\/sup>. Grant dodaje te\u017c: \u201eA jednak, wed\u0142ug przewa\u017caj\u0105cej opinii \u017ar\u00f3de\u0142, po \u015bmierci Jezusa Piotr nie mia\u0142 \u017cadnego konkurenta w d\u0105\u017ceniu do obj\u0119cia kierownictwa w tworz\u0105cym si\u0119 Ko\u015bciele\u201d[51]<\/sup>.<\/p>\n

O tym, \u017ce Jakub by\u0142 kim\u015b wa\u017cniejszym ni\u017c Piotr dowodzi fragment z listu do Galat\u00f3w, w kt\u00f3rym \u015bw. Pawe\u0142 pisze, \u017ce \u201eotwarcie mu [Piotrowi] si\u0119 sprzeciwi\u0142em, bo na to zas\u0142u\u017cy\u0142\u201d, a powodem by\u0142o jego \u201enieszczere post\u0119powanie\u201d. Chodzi\u0142o o to, \u017ce Piotr jada\u0142 normalnie z poganami, lecz kiedy zjawiali si\u0119 wys\u0142annicy Jakuba Jerozolimskiego, w\u00f3wczas odcina\u0142 si\u0119 od pogan, gdy\u017c nie akceptowa\u0142 tego Jakub (zob. Gal 2,11-14). Tak wi\u0119c Piotr, kt\u00f3ry ma by\u0107 jakim\u015b papie\u017cem, zachowuje si\u0119 niegodnie i tch\u00f3rzliwie, tak, \u017ce gorszy to nawet \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry nie by\u0142 nawet jednym z dwunastu pierwszych Aposto\u0142\u00f3w. C\u00f3\u017c za autorytet ma Piotr ! Czy nie jest oczywiste, \u017ce jego wybranie zosta\u0142o dopisane ?<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNie widz\u0119 nic niestosownego w tym, \u017ce gdy Piotr z powodu ludzkiej s\u0142abo\u015bci nie zachowa\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie, skarci\u0142 go jaki\u015b inny Aposto\u0142. Nie wiem, w jaki spos\u00f3b mia\u0142oby to niby negowa\u0107 fakt, \u017ce tak czy inaczej by\u0142 on przyw\u00f3dc\u0105 Aposto\u0142\u00f3w. Piotr by\u0142 chrze\u015bcija\u0144skim przyw\u00f3dc\u0105 Aposto\u0142\u00f3w, a nie despot\u0105 czy tyranem, kt\u00f3ry na wz\u00f3r \u00f3wczesnych satrap\u00f3w i cesarzy rzymskich nie znosi\u0142by nawet cienia krytyki czy sprzeciwu. Agnosiewicz po raz kolejny stosuje tu wi\u0119c jakie\u015b naci\u0105gane argumenty, s\u0105dz\u0105c, \u017ce pasterzowanie jest niczym tyrania i nie toleruje najmniejszego sprzeciwu.<\/p>\n

Kk. \u2013 Czy nie wiesz, \u017ce nie mo\u017cna kwestionowa\u0107 autentyczno\u015bci \u017cadnego fragmentu \u015bwi\u0119tych ewangelii? W ewangeliach zapisano \u201ewszystko, co B\u00f3g przykaza\u0142 spisa\u0107, i tylko to, co przykaza\u0142\u201d, jak rzek\u0142 papie\u017c Leon XIII. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zabrania odejmowania czegokolwiek.<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 No dobrze, przyjmijmy teoretycznie, \u017ce fragment ten jest jednak autentyczny, bo zamys\u0142y Boga s\u0105 niezbadane. Jednak\u017ce tak czy inaczej mo\u017cna mie\u0107 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce m\u00f3wi\u0105c o opoce, czy te\u017c skale na kt\u00f3rej zbudowany ma by\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, Jezus mia\u0142 na my\u015bli Piotra. Czy to nie on sam mia\u0142 by\u0107 opok\u0105? W Starym Testamencie tak\u0105 ska\u0142\u0105 jest B\u00f3g: \u201eNikt tak \u015bwi\u0119ty jak Pan, pr\u00f3cz Ciebie nie ma nikogo, nikt tak\u0105 Ska\u0142\u0105 jak B\u00f3g nasz\u201d (1 Sdz 2,2).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nW czasach gdy napisano ten tekst \u015bw. Piotra nie by\u0142o jeszcze na \u015bwiecie.<\/p>\n

Co ciekawsze sam Piotr w Dziejach Apostolskich m\u00f3wi, \u017ce tak\u0105 opok\u0105 jest Jezus: \u201eOn to jest owym kamieniem odrzuconym przez was, buduj\u0105cych, On sta\u0142 si\u0119 kamieniem w\u0119gielnym.\u201d (4,11). M\u00f3wi, \u017ce Jezus jako kamie\u0144 w\u0119gielny i fundament budowli Ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142 odrzucony przez buduj\u0105cych. Czy aby nie ma na myli Was, kt\u00f3rzy\u015bcie zbudowali Ko\u015bci\u00f3\u0142 poza w\u0142a\u015bciwym fundamentem, jakim mia\u0142 by\u0107 nie papie\u017c, lecz Jezus?<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNieprawda, mamy tu znowu nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107. Kontekst tego fragmentu nigdzie nie wskazuje, \u017ce w Dz 4,11 Jezus jest nazwany kamieniem w\u0119gielnym w sensie \u201efundamentu Ko\u015bcio\u0142a\u201d, jak chce Agnosiewicz. Wers nast\u0119pny sugeruje (podobnie jak kontekst Ps 118,21-22n, z kt\u00f3rego wzi\u0119to ten cytat w Dz 4,11), \u017ce pr\u0119dzej chodzi to o kamie\u0144 w\u0119gielny zbawienia. Teksty z Iz 28,16 i 1\u00a0P 2,6-8 wskazuj\u0105, \u017ce chodzi tu tak\u017ce o kamie\u0144 w\u0119gielny wiary.<\/p>\n

Jeszcze wyra\u017anie m\u00f3wi to \u015bw. Pawe\u0142 w li\u015bcie do Efezjan: \u201eZbudowani na fundamencie Aposto\u0142\u00f3w i prorok\u00f3w, kt\u00f3rego jest gruntownym w\u0119gielnym kamieniem sam Jezus Chrystus, Na kt\u00f3rym wszystko budowanie wesp\u00f3\u0142 spojone ro\u015bnie w ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119ty w Panu\u201d (Efez. 2:20-21, BG).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\n\u015awietny fragment, bowiem jednoznacznie rozwiewa w puch argument Agnosiewicza, zgodnie z kt\u00f3rym je\u015bli Jezus lub B\u00f3g by\u0142 nazwany Ska\u0142\u0105, to \u015bw. Piotr ju\u017c nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 tak samo nazwany. Tu mamy bowiem sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej fundamentem (okre\u015blonym mianem \u201ekamienia w\u0119gielnego\u201d \u2013 synonim fundamentu, bowiem kamie\u0144 w\u0119gielny wchodzi w sk\u0142ad fundamentu[52]<\/sup>) nazwany jest zar\u00f3wno Jezus, jak i Aposto\u0142owie, i prorocy.<\/p>\n

Tak wi\u0119c opok\u0105 Ko\u015bcio\u0142a jest Jezus, mowa jest nawet o fundamencie Aposto\u0142\u00f3w, ale bez wywy\u017cszania \u017cadnego z nich.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTo bez znaczenia, wystarczy, \u017ce fragment ten potwierdza, i\u017c kto\u015b poza Jezusem mo\u017ce zosta\u0107 nazwany fundamentem.<\/p>\n

Pawe\u0142 powtarza to jeszcze kilkukrotnie, np. w li\u015bcie do Koryntian: \u201eI wszyscy ten\u017ce nap\u00f3j duchowny pili; albowiem pili z opoki duchownej, kt\u00f3ra za nimi sz\u0142a; a t\u0105 opok\u0105 by\u0142 Chrystus<\/b>\u201d. (1 Kor. 10:4, BG).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTen tekst te\u017c jest naci\u0105gany do tezy, bowiem nie m\u00f3wi si\u0119 tu o opoce jako fundamencie Ko\u015bcio\u0142a, ale o opoce duchowej, jaka pokrzepia\u0142a \u017byd\u00f3w wychodz\u0105cych z Egiptu. To zupe\u0142nie inna kwestia.<\/p>\n

Kk. \u2013 Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce w Starym Testamencie B\u00f3g nazywany by\u0142 opok\u0105\/ska\u0142\u0105, nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce w Nowym tak te\u017c by\u0142 zwany Jezus, ale i nie mo\u017cna jednocze\u015bnie zaprzeczy\u0107, \u017ce w fragmencie Mt 16,18 opok\u0105 nazwany jest Piotr. Gdy\u017c we fragmencie Mateusza Piotr (Petros) jest opok\u0105 (petra) na zasadzie gry s\u0142\u00f3w.<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 Faktycznie trudno temu zaprzeczy\u0107, je\u015bli odrzuci si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce jest to dopisek. Ale je\u015bli ksi\u0105dz si\u0119 upiera, \u017ce jest to fragment pisany pod asystencj\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego przez samego ewangelist\u0119 Mateusza, w\u00f3wczas jak ojciec wyt\u0142umaczy to, \u017ce Biblia w jednoznacznych s\u0142owach zastrzega, \u017ce nie ma innej opoki i ska\u0142y poza Bogiem oraz Jezusem? Oto czytamy w li\u015bcie do Koryntian: \u201eWed\u0142ug \u0142aski Bo\u017cej, kt\u00f3ra mi jest dana, jako m\u0105dry budowniczy za\u0142o\u017cy\u0142em fundament, a inny na nim buduje. Ka\u017cdy za\u015b niechaj baczy, jak na nim buduje. Albowiem fundamentu innego nikt nie mo\u017ce za\u0142o\u017cy\u0107 opr\u00f3cz tego, kt\u00f3ry jest za\u0142o\u017cony, a kt\u00f3rym jest Jezus Chrystus\u201d. (1 Kor. 3:10-11, BW). Dlaczeg\u00f3\u017c wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 buduje si\u0119 na fundamencie Piotrowym, a nie jak zaleca Pawe\u0142 na jedynym mo\u017cliwym \u2013 Jezusie Chrystusie? Opok\u0105 jest Chrystus \u2013 koniec kropka, ksi\u0119\u017ce katecheto.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nNiekoniecznie. Po pierwsze, z 1\u00a0Kor 3,10-11 wcale nie wynika, \u017ce mowa tam o Ko\u015bciele jako fundamencie. Pr\u0119dzej w 1\u00a0Kor 3 jest zn\u00f3w mowa o wierze w Chrystusa jako fundamencie \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego. Ponadto nawet gdyby w 1\u00a0Kor 3,10-11 by\u0142a mowa o Jezusie jako fundamencie Ko\u015bcio\u0142a, jak chce Agnosiewicz, to Pawe\u0142 wcale nie twierdzi, \u017ce jedynym fundamentem mo\u017ce by\u0107 tylko Jezus. Jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, w Ef 2,20-21 mianem fundamentu zosta\u0142 okre\u015blony zar\u00f3wno Jezus, jak i Aposto\u0142owie, i prorocy, co wyklucza tez\u0119 Agnosiewicza, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 je\u015bli Jezus jest w NT nazwany Ska\u0142\u0105, to nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 tak nazwany Piotr.<\/p>\n

Ale nawet je\u015bliby za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce wbrew tym jasnym s\u0142owom Jezus moc\u0105 swojej woli (przekazanej ewangeli\u015bcie Mateuszowi) postanowi\u0142 ustanowi\u0107 Piotra r\u00f3wnie\u017c jak\u0105\u015b r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 lub uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 wzgl\u0119dem siebie opok\u0105, w\u00f3wczas dostrze\u017cemy, \u017ce przeczy to r\u00f3wnie\u017c Testamentowi Staremu, gdzie powiedziano do\u015b\u0107 wyra\u017anie: \u201eBo kt\u00f3\u017c jest B\u00f3g, opr\u00f3cz Pana? a kto opok\u0105, opr\u00f3cz Boga naszego?\u201d (Ps. 18:32, BG). Ale, ma\u0142o tego. Na kartach Ksi\u0119gi Izajasza przemawia sam B\u00f3g, pos\u0142uchajmy go: \u201eCzy jest b\u00f3g opr\u00f3cz mnie? Nie, nie ma innej opoki,nie znam \u017cadnej<\/b>.\u201d (Izaj. 44:8, BW). Czy mo\u017cemy, ksi\u0119\u017ce katecheto, przyj\u0105\u0107 tak\u0105 awanturnicz\u0105 hipotez\u0119, \u017ce w czasach Izajasza B\u00f3g jeszcze nic nie wiedzia\u0142, \u017ce jego Syn jednorodny ustanowi jakow\u0105\u015b inn\u0105 opok\u0119? Czy\u017c nie jest wszechwiedz\u0105cy?<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nCa\u0142a powy\u017csza argumentacja dowodzi tylko braku odrobiny wyobra\u017ani i wnikliwo\u015bci u naszego ma\u0142ego klasowego m\u0105drali, w kt\u00f3rego wcieli\u0142 si\u0119 Agnosiewicz. Zauwa\u017cmy, \u017ce fakt, i\u017c w ST jest mowa o tym, \u017ce tylko B\u00f3g mo\u017ce by\u0107 nazwany Ska\u0142\u0105, nie oznacza, \u017ce kto\u015b inny nie mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie nazwany Ska\u0142\u0105, skoro w Iz 51,1-2 ska\u0142\u0105 nazwani s\u0105 te\u017c Abraham i Sara, protopla\u015bci Izraela, z jakich \u201ewyciosano\u201d ten nar\u00f3d. Ponadto warto te\u017c wy\u0142apa\u0107 w powy\u017cszej argumentacji Agnosiewicza pewn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107. Agnosiewicz twierdzi bowiem na podstawie Iz 44,8, \u017ce wedle ST Ska\u0142\u0105 mo\u017ce by\u0107 tylko B\u00f3g, twierdz\u0105c zarazem jednocze\u015bnie ciut wy\u017cej kilkakrotnie (m.in. na podstawie Dz 4,11, Ef 2,20-21, 1\u00a0Kor 3,10-11 i 10,4), \u017ce Ska\u0142\u0105 mo\u017ce by\u0107 tylko Jezus (kt\u00f3ry zdaniem Agnosiewicza by\u0142 kim\u015b innym ni\u017c B\u00f3g, bowiem nie wierzy on przecie\u017c w Tr\u00f3jc\u0119). Tym samym, skoro Opok\u0105 mo\u017ce by\u0107 Jezus i B\u00f3g, zarazem to sam Agnosiewicz dostarcza tu argumentu, \u017ce nie tylko jedna osoba mo\u017ce by\u0107 w Biblii nazwana Opok\u0105. Jest tak nawet z punktu widzenia wiary w Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, bowiem nawet wedle tej koncepcji Jezus i B\u00f3g Ojciec nie s\u0105 t\u0105 sam\u0105 osob\u0105.<\/p>\n

Kk. \u2013 Oj przekonuj\u0119 si\u0119 nieustannie, \u017ce nasz Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017ale post\u0105pi\u0142 udost\u0119pniaj\u0105c Pismo \u015awi\u0119te laikom, kt\u00f3rzy odczytuj\u0105 je tak, jak im si\u0119 to podoba, ka\u017cdy na sw\u00f3j spos\u00f3b.<\/b><\/i><\/p>\n

Skoro istniej\u0105 czytaj\u0105cy tak jak Agnosiewicz, trudno si\u0119 w tym miejscu zksi\u0119dzem katechet\u0105<\/i> nie zgodzi\u0107.<\/p>\n

Ksi\u0119ga Pana jest trudna w wyk\u0142adzie i jej pe\u0142ne zrozumienie wymaga \u017cmudnej pracy seminaryjnej pod okiem do\u015bwiadczonych apologet\u00f3w. Powo\u0142ujesz si\u0119 na pewne fragmenty, ale nie do ko\u0144ca pojmujesz ich sens i g\u0142\u0119bsze znaczenie. Aby je zrozumie\u0107 powiniene\u015b odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do wypowiedzi Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i najwybitniejszych teolog\u00f3w ko\u015bcielnych. Wiedz, \u017ce o prymacie Piotra pisali: Orygenes (ur.185), nawi\u0105zuj\u0105c do Mt 16:18 napisa\u0142: \u201eZobacz, co jest powiedziane przez Pana temu wielkiemu fundamentowi Ko\u015bcio\u0142a i najsilniejszej opoce, na kt\u00f3rej Chrystus zbudowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d, Cyprian (+258): \u201eM\u00f3wi Pan do Piotra: Ja tobie powiadam, \u017ce ty jeste\u015b opoka, a na tej opoce zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j (\u2026) Na nim jednym buduje Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j i jemu poleca pa\u015b\u0107 owce swoje\u201d, Firmilian (+268), Tertulian (ur.155): \u201eCzy nie pouczy\u0142 o wszystkim Piotra nazwanego opok\u0105 planowanego Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3remu oddal klucze Kr\u00f3lestwa Niebieskiego i przekaza\u0142 w\u0142adz\u0119 rozwi\u0105zywania i zwi\u0105zywania tak w niebie jak i na ziemi?\u201d (Preskrypcja przeciw heretykom). Jak wi\u0119c widzisz Nauczyciele Ko\u015bcio\u0142a w\u0142a\u015bciwie rozumieli ten fragment.<\/b><\/i><\/p>\n

P. \u2013 W istocie, jestem tylko laikiem, nie zawsze wszystko potrafi\u0119 poj\u0105\u0107 jak winno by\u0107 w rzeczywisto\u015bci, zw\u0142aszcza skomplikowane zawi\u0142o\u015bci teologiczne sprawiaj\u0105 mi cz\u0119ste problemy.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nZ tym fragmentem niezwykle trudno by\u0142oby mi polemizowa\u0107, wi\u0119c przechodz\u0119 dalej.<\/p>\n

Dobrze ojciec m\u00f3wi, \u017ce warto si\u0119 powo\u0142ywa\u0107 na znawc\u00f3w tematu. Jakkolwiek nadal mam w\u0105tpliwo\u015bci. Powo\u0142uje si\u0119 ksi\u0105dz na pewien fragment Orygenesa, gdzie ten pisze, \u017ce Piotr by\u0142 opok\u0105, jednak gdzie indziej zaznacza: \u201eWszyscy s\u0105 Piotrem i ska\u0142\u0105, i na wszystkich zbudowany jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa\u201d (\u201eKomentarz do ewangelii Mateusza\u201d). Zostawmy Orygenesa, mo\u017ce te\u017c b\u0142\u0105dzi\u0142.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nWcale nie. Agnosiewicz, jak wida\u0107, nie ma poj\u0119cia o tym, w jaki spos\u00f3b rozumowali i pisali pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy, tym razem wychodzi u niego brak znajomo\u015bci, cho\u0107by pobie\u017cnej, patrystyki[53]<\/sup>. Mianowicie, pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy cz\u0119sto interpretowali jedn\u0105 przes\u0142ank\u0119 biblijn\u0105 na r\u00f3\u017cne sposoby, kt\u00f3re nie zaprzecza\u0142y sobie. Taki typ szeregu interpretacji zapocz\u0105tkowa\u0142 \u015bw. Pawe\u0142 w Ga 4,24 n, gdzie dwie \u017cony Abrahama wspomniane w ST interpretuje on w znaczeniu dw\u00f3ch przymierzy. Wystarczy r\u00f3wnie\u017c poczyta\u0107 s\u0142ynne homilie Orygenesa do Pi\u0119cioksi\u0119gu, gdzie poza jedn\u0105 i dos\u0142own\u0105 interpretacj\u0105 cz\u0119sto podaje on wr\u0119cz ca\u0142e \u201edrabiny\u201d r\u00f3\u017cnych dalszych typicznych interpretacji jakiej\u015b jednej rzeczywisto\u015bci biblijnej. Np. wedle Orygenesa baran z Rdz 22,13 i Izaak oznaczali w ST tak\u017ce Chrystusa[54]<\/sup>. Taki fakt interpretowania jednej rzeczywisto\u015bci biblijnej na r\u00f3\u017cne sposoby nie przeczy wcale temu, \u017ce Izaak nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 ju\u017c Izaakiem, a baran baranem, bowiem obaj mogli by\u0107 ju\u017c tylko rozumiani przez Orygenesa jako Chrystus ukryty w ST pod tymi postaciami. Takie r\u00f3\u017cne interpretacje jednej rzeczywisto\u015bci biblijnej wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c dobrze w\u0142a\u015bnie w tym miejscu, gdzie Orygenes interpretuje Opok\u0119 z Mt 16,18 w podw\u00f3jnym sensie, tzn. w znaczeniu Piotra, ale te\u017c i w znaczeniu ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. Interpretacje te nie s\u0105 sprzeczne, nie wykluczaj\u0105 si\u0119 nawzajem i mo\u017cna je stosowa\u0107 jednocze\u015bnie, podobnie jak np. w Ef 2,20-21 \u015bw. Pawe\u0142 interpretuje \u201efundament\u201d jako aposto\u0142a, prorok\u00f3w i Jezusa, co \u2013 jak wida\u0107 \u2013 nie wyklucza si\u0119 wzajemnie. Taki spos\u00f3b interpretacji jak u Orygenesa w przypadku Opoki z Mt 16,18 praktykowali te\u017c inni pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy, o czym napisz\u0119 dalej.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o Cypriana \u2013 faktycznie uznaje si\u0119 go za prekursora katolickiej teorii o prymacie papieskim, ale on nie tak to pojmowa\u0142, m\u00f3wi\u0142 o jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, nie o prymacie jednego biskupa nad wszystkimi innymi. W konflikcie Firmiliana z \u201epapie\u017cem\u201d dot. prymatu, popar\u0142 Firmiliana. \u201ePapie\u017c\u201d Stefan I nazwa\u0142 go \u201epseudochrze\u015bcijaninem\u201d, \u201epodst\u0119pnym intrygantem\u201d itp.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nW powy\u017cszym \u201eprezentowaniu historii\u201d mamy jak zwykle ca\u0142\u0105 mas\u0119 jednostronnych przemilcze\u0144 i p\u00f3\u0142prawd. Po pierwsze, to, \u017ce Cyprian nie uznawa\u0142 w pewnym momencie prymatu Rzymu, nie znaczy, \u017ce tak by\u0142o zawsze. Nawet w\u00a0drugiej wersji swej De Ecclesiae Catholicae unite<\/i>, czyli\u00a0tej, kt\u00f3rej nie uwa\u017ca si\u0119 za\u00a0sfa\u0142szowan\u0105, Cyprian uznawa\u0142 prymat Piotrowy, gdy pisa\u0142: \u201eM\u00f3wi Pan do\u00a0Piotra: Ja tobie powiadam, i\u017ce\u015b ty jest opoka (Mt 16,18-19). Na nim jednym buduje sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 (i jemu poleca pa\u015b\u0107 owce swoje). I\u00a0jakkolwiek wszystkim aposto\u0142om po Zmartwychwstaniu swym r\u00f3wn\u0105 daje w\u0142adz\u0119 [\u2026] Tym byli zaiste i\u00a0inni aposto\u0142owie, czym by\u0142 Piotr, obdarzeni r\u00f3wnym udzia\u0142em godno\u015bci i\u00a0w\u0142adzy, lecz pocz\u0105tek od jedno\u015bci si\u0119 wywodzi (lecz prymat Piotrowi jest dany, by si\u0119 okaza\u0142 jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa i\u00a0jedna stolica)\u201d[55]<\/sup>.
\nKiedy indziej Cyprian pisa\u0142 o Piotrze: \u201ePiotr, kt\u00f3rego Pan wybra\u0142 pierwszego i na nim Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowa\u0142 [\u2026]\u201d[56]<\/sup>. W innym miejscu Cyprian wi\u0105za\u0142 \u00f3w prymat Piotra z prymatem Rzymu, kiedy pisa\u0142 o heretykach, kt\u00f3rzy ustanawiaj\u0105 swego pseudobiskupa, \u017ce \u201eodwa\u017caj\u0105 si\u0119 jeszcze pop\u0142yn\u0105\u0107 i do stolicy Piotra, i do Ko\u015bcio\u0142a zajmuj\u0105cego pierwsze miejsce, \u017ar\u00f3d\u0142a jedno\u015bci kap\u0142a\u0144skiej\u201d[57]<\/sup>. G\u0142os rzymskiego biskupa liczy\u0142 si\u0119 dla Cypriana tak\u017ce wtedy, gdy prosi\u0142 go o to, aby zainterweniowa\u0142 w sprawie z\u0142o\u017cenia z urz\u0119du biskupa w Arles, Marcjona[58]<\/sup>.
\nJak wida\u0107, Cyprian uznawa\u0142 prymat Piotrowy, zatem Agnosiewicz, cytuj\u0105c jego sprzeciw wobec papie\u017ca na korzy\u015b\u0107 Firmiliana, nie informuje, \u017ce jego reakcja by\u0142a w tym wypadku wyj\u0105tkowa, bowiem by\u0142 to stan sporu. Jest to jednostronne przestawianie tej kwestii i r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by cytowa\u0107 wypowiedzi dw\u00f3ch wieloletnich przyjaci\u00f3\u0142 (b\u0119d\u0105cych przez jaki\u015b kr\u00f3tki okres w stanie konfliktu) na dow\u00f3d tego, \u017ce zawsze si\u0119 oni nie znosili. By\u0142aby to manipulacja i mniej wi\u0119cej co\u015b takiego uprawia w tym miejscu Agnosiewicz. Warto doda\u0107 w tym miejscu, \u017ce Cyprian by\u0142 w stanie sporu z biskupem Rzymu tak\u017ce wtedy, gdy jego biskupi sprzeciwili si\u0119 mu, popieraj\u0105c za to biskupa Rzymu[59]<\/sup>. Fortunatus i Feliks uciekali si\u0119 do biskupa Rzymu w swym sporze z Cyprianem[60]<\/sup>.<\/p>\n

Nie wiem r\u00f3wnie\u017c dlaczego ojciec wskazuje na Firmiliana, gdy\u017c zas\u0142yn\u0105\u0142 w\u0142a\u015bnie tym, i\u017c zaprotestowa\u0142 przeciwko papie\u017cowi Stefanowi I (254-257), kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 interpretowa\u0107 interesuj\u0105cy nas ust\u0119p Mateusza w duchu prymatu jednego biskupa nad innymi. Firmilian by\u0142 wp\u0142ywowym biskupem Cezarei Kapadockiej i nie zamierza\u0142 poddawa\u0107 si\u0119 biskupowi rzymskiemu. Firmilian utrzymuje, i\u017c nie zna \u201e\u017cadnego prymatu prawnego biskupa rzymskiego\u201d.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTu, podobnie jak wy\u017cej, Firmilian by\u0142 w ostrym konflikcie doktrynalnym z papie\u017cem, st\u0105d jego wypowiedzi na temat prymatu Rzymu nie mog\u0105 by\u0107 uznane za argument. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by zacytowa\u0107 np. Lutra, jako \u201e\u015bwiadka\u201d czy sprzeciwiaj\u0105cego si\u0119 aposto\u0142om schizmatyka Diotrefesa z 3 J 9 jako \u201eargument\u201d np. na to, \u017ce aposto\u0142owie byli heretykami. My\u015bl\u0119, \u017ce dobrze w tym miejscu wida\u0107, do jakich metod ucieka si\u0119 Agnosiewicz, gdy cytuje pewnych pojedynczych przeciwnik\u00f3w biskup\u00f3w Rzymu, nadaj\u0105c ich g\u0142osom rang\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cego jakoby powszechnie pogl\u0105du na temat prymatu Rzymu w staro\u017cytno\u015bci. Agnosiewicz nie dokonuje bowiem wy\u017cej przegl\u0105du cho\u0107by wi\u0119kszo\u015bci stanowisk na temat prymatu Rzymu w tej epoce, st\u0105d trudno uzna\u0107 jego \u201eprezentowanie\u201d historii jako pe\u0142ne. Zainteresowanych szerszym ukazaniem stosunku staro\u017cytnego Ko\u015bcio\u0142a wzgl\u0119dem przewodniej roli Rzymu odsy\u0142am cho\u0107by do mojego opracowania na ten temat[61]<\/sup>. Na temat sporu Firmiliana ze Stefanem proponuj\u0119 zainteresowanym tym tematem poczyta\u0107 w o wiele bardziej kompetentnych ni\u017c Agnosiewicz opracowaniach, w spos\u00f3b pe\u0142niejszy opieraj\u0105cych si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142ach w j\u0119zyku oryginalnym. Dzi\u0119ki tej lekturze mo\u017cna b\u0119dzie dowiedzie\u0107 si\u0119 np., \u017ce nawet Firmilian mimo sporu z papie\u017cem nie negowa\u0142 tego, \u017ce by\u0142 on nast\u0119pc\u0105 Piotra[62]<\/sup>.<\/p>\n

Stefan gani go za te wypowiedzi. \u00d3w z kolei zarzuca \u201epapie\u017cowi\u201d, i\u017c jest schizmatykiem, kt\u00f3ry odchodzi od Ko\u015bcio\u0142a. Zarzuca mu bezczelno\u015b\u0107 i pych\u0119, a nawet por\u00f3wnuje go do Judasza. Jego antyprymatowe wypowiedzi mo\u017cna znale\u017a\u0107 w listach Cypriana (zob. List 75).<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nJak wy\u017cej.<\/p>\n

Zosta\u0142 nam Tertulian. To r\u00f3wnie\u017c grz\u0105ski teren. Tertulian po tym jak przeszed\u0142 na chrze\u015bcija\u0144stwo rozszed\u0142 si\u0119 jednak z katolicyzmem i \u201epapie\u017cami\u201d, czyli biskupami rzymskimi \u2013 ok. 207 roku przysta\u0142 do montanist\u00f3w. Napisa\u0142 nawet dzie\u0142ko atakuj\u0105ce \u201epapie\u017ca\u201d \u2013 Przeciw Kalikstowi, w kt\u00f3rym odrzuca istnienie jakiego\u015b \u201ebiskupa biskup\u00f3w\u201d.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nWcze\u015bniej ten sam Tertulian pisa\u0142 o rzymskich papie\u017cach jako w\u0142a\u015bnie \u201ebiskupach biskup\u00f3w\u201d[63]<\/sup>, co ju\u017c oczywi\u015bcie Agnosiewicz tendencyjnie tu przemilcza\u0142. Po co Agnosiewicz cytuje g\u0142os Tertuliana na temat prymatu Rzymu z okresu gdy sta\u0142 si\u0119 on ju\u017c przeciwnikiem Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego i przeszed\u0142 do montanist\u00f3w? R\u00f3wnie dobrze Agnosiewcz m\u00f3g\u0142by zacytowa\u0107 w tym miejscu siebie zamiast Tertuliana i by\u0142oby to tyle samo warte jako obiektywne \u015bwiadectwo w sprawie istnienia prymatu biskup\u00f3w rzymskich. W tym miejscu argumentacja Agnosiewicza jest warta tyle, co nic.<\/p>\n

Mo\u017cna wi\u0119c si\u0119 s\u0142usznie zapyta\u0107: czy widz\u0105c w Piotrze opok\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, uto\u017csamia\u0142 go z papie\u017cem? Czy widzia\u0142 w papie\u017cach nast\u0119pc\u00f3w Piotra? Czy postrzega\u0142 \u201aurz\u0105d\u2019 Piotra jako dziedziczny?<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nOdpowied\u017a na to pytanie w kontek\u015bcie odej\u015bcia Tertuliana od Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego by\u0142aby tyle samo warta, co odpowied\u017a Agnosiewicza na to samo pytanie.<\/p>\n

Jednak i ja chcia\u0142bym powo\u0142a\u0107 si\u0119 na Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. \u015awi\u0119ty Hieronim (ok. 348 \u2013 420) w li\u015bcie do Jowiniana: \u201ePowiadasz, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 opiera si\u0119 na Piotrze, chocia\u017c tak samo wed\u0142ug innego miejsca Pisma \u015bwi\u0119tego, opiera si\u0119 na wszystkich aposto\u0142ach\u201d. \u015awi\u0119ty Ambro\u017cy (ok. 340 \u2013 397): \u201eTo, co powiedziano do Piotra, powiedziano tak\u017ce do wszystkich innych aposto\u0142\u00f3w\u201d. Cyryl Aleksandryjski (IV w.): \u201eMniemam, \u017ce ow\u0105 Opok\u0105<\/b> nie jest co innego, tylko wiara<\/b> niewzruszona ucznia, na kt\u00f3rej budowa Ko\u015bcio\u0142a jest za\u0142o\u017cona i umocniona tak, \u017ce nie mo\u017ce upa\u015b\u0107, ani te\u017c bramy piekielne przem\u00f3c jej nie mog\u0105\u201d. Jak ojciec widzi: tylko wiara jest opok\u0105.<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nWcale nie. Jak pisa\u0142em wy\u017cej przy omawianiu Orygenesa, gdyby Agnosiewicz zna\u0142 jakkolwiek literatur\u0119 wspomnianych pisarzy, to wiedzia\u0142by, \u017ce podtrzymywali oni jednocze\u015bnie dwie interpretacje Opoki z Mt 16,18, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce ta Opoka oznacza wpierw Piotra, a tak\u017ce mo\u017ce by\u0107 interpretowana w innych znaczeniach, tych wy\u017cej wspomnianych przez Agnosiewicza, kt\u00f3re wcale nie wykluczaj\u0105 interpretacji Opoki z Mt 16,18 w znaczeniu Piotra. I tak np. wspomniany wy\u017cej przez Agnosiewicza Cyryl Aleksandryjski opr\u00f3cz tego, \u017ce Opok\u0119 z Mt 16,18 interpretowa\u0142 w znaczeniu wiary[64]<\/sup>, to jednocze\u015bnie podtrzymywa\u0142 klasyczn\u0105 interpretacj\u0119 tej Opoki, w znaczeniu Piotra jako Ska\u0142y[65]<\/sup>.
\nTak samo t\u0119 podw\u00f3jn\u0105 interpretacj\u0119 Opoki z Mt 16,18 podtrzymuj\u0105 inni pisarze chrze\u015bcija\u0144scy pierwszych wiek\u00f3w. Epifaniusz na przyk\u0142ad, cho\u0107 z jednej strony reprezentowa\u0142 stanowisko interpretowania Opoki jako wiary Piotra[66]<\/sup>, to w innym miejscu nie przeszkadza\u0142o mu to interpretowa\u0107 Opoki jako ju\u017c samego Piotra, Opoki na kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 stanie[67]<\/sup>. Interpretacje te mo\u017cna pogodzi\u0107 w odczuciu tych pisarzy, rzeczywi\u015bcie jedna nie wyklucza drugiej.
\nDo podobnego wniosku doszed\u0142 Ambro\u017cy, r\u00f3wnie\u017c cytowany wy\u017cej przez Agnosiewicza w spos\u00f3b tendencyjny i jednostronny. Z jednej strony Ambro\u017cy pisa\u0142, \u017ce w Mt 16,18 mowa o tym, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 wzniesiony na Piotrze[68]<\/sup>. Kiedy indziej za\u015b uczy\u0142, \u017ce opoka to wiara w Chrystusa[69]<\/sup>.
\nKolejnym przyk\u0142adem zastosowania podw\u00f3jnej interpretacji Opoki z Mt 16,18 by\u0142 Tertulian, kt\u00f3ry z\u00a0jednej strony interpretowa\u0142 Opok\u0119 z\u00a0Mt 16,18 jako Piotra, pisz\u0105c: \u201eCzy nie pouczy\u0142 o wszystkim Piotra, nazwanego opok\u0105 zaplanowanego Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3remu odda\u0142 klucze Kr\u00f3lestwa Niebieskiego i przekaza\u0142 w\u0142adz\u0119 rozwi\u0105zywania i zwi\u0105zywania tak w niebie jak i na ziemi?\u201d[70]<\/sup>. Z\u00a0drugiej za\u015b strony Tertulian uwa\u017ca\u0142 Opok\u0119 z\u00a0Mt 16,18 za Jezusa, pisz\u0105c jednocze\u015bnie do\u015b\u0107 ciekawie o tym, jak ten tytu\u0142 przechodzi w jego interpretacji tak\u017ce i na Piotra: \u201eA mo\u017ce dlatego, \u017ce Chrystus jest Ska\u0142\u0105 i kamieniem [\u2026]. A wi\u0119c z uczuciem u\u017cyczy\u0142 najmilszemu z uczni\u00f3w specjalnie imienia spo\u015br\u00f3d swoich figur\u201d[71]<\/sup>.
\nTak samo Cyprian, opr\u00f3cz tego, \u017ce jak wy\u017cej pisa\u0142em, uwa\u017ca\u0142 Piotra za Opok\u0119 z Mt 16,18, to z drugiej strony uwa\u017ca\u0142 jednocze\u015bnie Opok\u0119 z Mt 16,18 za ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142[72]<\/sup>.<\/p>\n

A w co ksi\u0105dz wierzy: w Boga czy w papie\u017ca ?<\/i><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nI co odpowiedzia\u0142 ksi\u0105dz katecheta?
\nP\u00a0R\u00a0Z\u00a0Y\u00a0P\u00a0I\u00a0S\u00a0Y\u00a0:
\n[1]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, Prymat papieski<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,328.
\n[2]<\/sup> Zachowano oryginalny kszta\u0142t wypowiedzi M. Agnosiewicza (przyp. redakcji).
\n[3]<\/sup> Owo \u015bwiadectwo przytacza Euzebiusz w Historii Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, II, 25.
\n[4]<\/sup> Zarzut taki stawia Uta Ranke-Heinamann, Nie i Amen<\/i>, Gdynia 1994, s. 187-188; por. te\u017c K. Deschner, I\u00a0znowu zapia\u0142 kur<\/i>, t. I, Gdynia 1996, s. 311-312; M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, Warszawa 2001, s. 144.
\n[5]<\/sup> Por. M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, dz. cyt., s. 145.
\n[6]<\/sup> W: Euzebiusz, Historia ko\u015bcielna<\/i>, II, 25, 7-8.
\n[7]<\/sup> Tertulian, Preskrypcja przeciwko heretykom<\/i>, 32 i 36.
\n[8]<\/sup> Por. Ireneusz, Przeciw herezjom<\/i>, III, 3,2.
\n[9]<\/sup> Zarysy, cytowane w: Euzebiusz, Historia ko\u015bcielna<\/i>, VI, 14, 6.
\n[10]<\/sup> Por. Orygenes, Komentarz do Ksi\u0119gi Rodzaju<\/i>, referowany w Historii ko\u015bcielnej<\/i> III, 1, 2-3 Euezbiusza.
\n[11]<\/sup> Por. Euzebiusz, Historia ko\u015bcielna<\/i>, II, 14, 6-15,1; II, 25, 5-8; III,1-2; V, 8, 2-3.
\n[12]<\/sup> Por. por. M. Banaszak, Historia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego<\/i>, t. I, Warszawa 1986, s. 49.
\n[13]<\/sup> Ignacy Antioche\u0144ski, List do Rzymian<\/i>, IV, 3.
\n[14]<\/sup> Por. J. Gnilka, Piotr i Rzym<\/i>, Krak\u00f3w 2002, s. 312,314-315, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 szersze om\u00f3wienie i wst\u0119pn\u0105 egzegez\u0119 tego tekstu.
\n[15]<\/sup> Por. M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, dz. cyt., s. 144.
\n[16]<\/sup> Tam\u017ce, s. 145.
\n[17]<\/sup> Por. Z. Kosidowski, Opowie\u015bci Ewangelist\u00f3w<\/i>, Warszawa 1979, s. 72.
\n[18]<\/sup> Por. np. Henryk Czembor, Dzieje chrze\u015bcija\u0144stwa. Staro\u017cytno\u015b\u0107<\/i>, Cieszyn 2001, s. 42.
\n[19]<\/sup> Ireneusz, Przeciw herezjom<\/i>, III, 3, 3.
\n[20]<\/sup> Por. U. Ranke-Heinemann, Nie i Amen<\/i>, dz. cyt., s. 188.
\n[21]<\/sup> Euzebiusz, Historia ko\u015bcielna<\/i>, III, 2.
\n[22]<\/sup> Tam\u017ce, III, 21.
\n[23]<\/sup> Tam\u017ce, III, 4, 8-9.
\n[24]<\/sup> Tam\u017ce, IV, 1.
\n[25]<\/sup> Tam\u017ce, V, 28, 3.
\n[26]<\/sup> Jedni wyznaczaj\u0105 okres panowania Linusa na lata 67-79 (por. Encyclopedia Britannica<\/i>, t. XXIII, Pozna\u0144 2001, s. 277); inni na lata od 67 do 76 (por. M. Banaszak, Historia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego<\/i>, t. I, dz. cyt., s. 287).
\n[27]<\/sup> Tekst ten zosta\u0142 zamieszczony pod adresem:http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,1021.
\n[28]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, Stosunek do Prawa<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,206.<\/b>
\n[29]<\/sup> Por. ten\u017ce, Wszechpo\u015bredniczka Maryja<\/i>,<\/b>http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,330; ten\u017ce, Mit chrze\u015bcija\u0144skiej rodziny<\/i>,<\/b>http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,1047.
\n[30]<\/sup> Por. ten\u017ce, Inne sprzeczno\u015bci<\/i>, http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,186.
\n[31]<\/sup> Por. Wst\u0119p do Nowego Testamentu<\/i>, Pallottinum 1996, s. 115; por. te\u017c M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, dz. cyt., s. 36.
\n[32]<\/sup> Por. M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, dz. cyt., s. 61.
\n[33]<\/sup> Por. tam\u017ce, s. 104.
\n[34]<\/sup> Por. Encyklopedia biblijna<\/i>, Warszawa 1999, s. 1251.
\n[35]<\/sup> Por. E. D\u0105browski, Podr\u0119czna encyklopedia biblijna<\/i>, Pozna\u0144 \u2013 Warszawa \u2013 Lublin 1959, s. 283-284.
\n[36]<\/sup> J. My\u015bkow, Zagadnienia apologetyczne<\/i>, Warszawa 1986, s. 238-239.
\n[37]<\/sup> Por. A. \u017burek, Wprowadzenie do ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, Krak\u00f3w 1993, s. 31; por. te\u017c R. Bartnicki, Ewangelie synoptyczne<\/i>, Warszawa 1996, s. 21-22.
\n[38]<\/sup> Por. Encyklopedia biblijna<\/i>, dz. cyt., s. 1251; por. te\u017c E. D\u0105browski, Podr\u0119czna encyklopedia\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 283.
\n[39]<\/sup> Tam\u017ce, s. 283.
\n[40]<\/sup> Por. R. Bartnicki, Ewangelie synoptyczne<\/i>, dz. cyt., s. 21-22.
\n[41]<\/sup> Justyn M\u0119czennik, Dialog z \u017bydem Tryfonem<\/i>, 100, 4. Informacj\u0119 t\u0119 podaj\u0119 za: W. Bednarski, Pismo \u015bwi\u0119te a nauka \u015awiadk\u00f3w Jehowy, innych sekt i wyzna\u0144 niekatolickich<\/i>, Gda\u0144sk \u2013 Toru\u0144 1997, s. 132; por. te\u017c J. My\u015bkow, Zagadnienia apologetyczne<\/i>, dz. cyt., s. 238.
\n[42]<\/sup> Por. B. Kumor, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, t. I, , Lublin 2001, s. 136.
\n[43]<\/sup> J.L. McKenzie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki<\/i>, Warszawa 1972, str. 25.
\n[44]<\/sup> Tam\u017ce.
\n[45]<\/sup> Por. te\u017c W. Bednarski, Pismo \u015bwi\u0119te\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 130-132.
\n[46]<\/sup> Por. J.L. McKenzie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki<\/i>, dz. cyt., s. 19.
\n[47]<\/sup> Por. M. Grant, \u015awi\u0119ty Piotr<\/i>, dz. cyt., s. 38.
\n[48]<\/sup> Tam\u017ce, s. 84.
\n[49]<\/sup> Tam\u017ce, s. 85. Takie samo twierdzenie mo\u017cna znale\u017a\u0107: tam\u017ce, s. 96.
\n[50]<\/sup> Tam\u017ce, s. 106.
\n[51]<\/sup> Tam\u017ce.
\n[52]<\/sup> Por. Encyklopedia biblijna<\/i>, dz. cyt., s. 503.
\n[53]<\/sup> Podobnie Deschner nie wie lub po prostu przemilcza to, \u017ce Orygenes interpretowa\u0142 Opok\u0119 z Mt 16,18 w r\u00f3\u017cnych znaczeniach. Deschnerowi te\u017c wydaje si\u0119, \u017ce Orygenes m\u00f3g\u0142 mie\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie jedn\u0105 interpretacj\u0119 Opoki z tego wersu, kt\u00f3ra to interpretacja mia\u0142a wyklucza\u0107 Piotra z jej zakresu \u2013 por. K. Deschner, Kryminalna historia chrze\u015bcija\u0144stwa<\/i>, t. II, Gdynia 1999, s. 51. Takim jak Deschner i Agnosiewicz mo\u017cna by zada\u0107 pytanie o to, czemu przyj\u0119li, \u017ce dokonywana przez Orygeensa i innych ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a interpretacja Opoki z Mt 16,18 w sensie innym ni\u017c Piotr wyklucza Piotra z zakresu tej interpretacji, a nie odwrotnie, tzn. czemu dokonywana przez tych pisarzy interpretacja Opoki z Mt 16,18 w znaczeniu Piotra nie mo\u017ce wyklucza\u0107 akurat tych interpretacji, na kt\u00f3re oni k\u0142ad\u0105 akcent.
\n[54]<\/sup> Por. Orygenes, Homilie o Ksi\u0119gach Rodzaju, Wyj\u015bcia, Kap\u0142a\u0144skiej<\/i>, Homilia<\/i>8<\/i>, 9n.
\n[55]<\/sup> Cyprian, De Ecclesiae Catholicae unite<\/i>, 4\u00a0POK XIX, za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/i>, Warszawa 1988, s. 157-158.
\n[56]<\/sup> Cyprian, Listy<\/i>, 59, 14, za: Pisma starochrze\u015bcija\u0144skich pisarzy<\/i>, t. I, Warszawa 1969, s. 254; por. tam\u017ce, s. 101 \u2013 tak samo.
\n[57]<\/sup> Tam\u017ce, s. 188.
\n[58]<\/sup> Por. M. Banaszak, Historia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego<\/i>, t. I, dz. cyt., s. 86; por. te\u017c J. Danielou, H. Marrou, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, t. I, Warszawa 1986, s. 160.
\n[59]<\/sup> Por. tam\u017ce.
\n[60]<\/sup> Por. J.H. Newman, O rozwoju doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/i>, Warszawa (b.r.), s. 158.
\n[61]<\/sup> Por. J. Lewandowski, Oznaki prymatu Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa<\/i>,http:\/\/www.apologetyka.katolik.pl\/odnowa\/historia\/oznaki_prymatu\/index.php.
\n[62]<\/sup> Por. J. \u015arutwa, Studia z dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a w Staro\u017cytno\u015bci<\/i>, Lublin 1999, s. 105-112, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 fragmenty korespondencji w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim, jak\u0105 Firmilian przesy\u0142a\u0142 do Cypriana w sprawie jego sporu z papie\u017cem Stefanem; por. te\u017c J.H. Newman, O rozwoju doktryny\u2026<\/i>, art. cyt., s. 158.
\n[63]<\/sup> Tertulian, De pudicitia<\/i>, 1.
\n[64]<\/sup> Tak Cyryl Aleksandryjski te\u017c w In Isaiam<\/i> 4 i Orationes<\/i> 2 (PG 70, 94), za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 303.
\n[65]<\/sup> Por. In Iohannem<\/i>, 1, 42 (PG 73, 220); In Lucam<\/i>, 22, 32 (PG 72, 916), za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 302-303.
\n[66]<\/sup> Epifaniusz, Haereses<\/i> 59,7, za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 303.
\n[67]<\/sup> Ten\u017ce, Ancoratus<\/i>, IX, za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 303.
\n[68]<\/sup> Ambro\u017cy, De fide<\/i>, 4, 56; ten\u017ce, Enarrationes in Psalmos<\/i> 40,30, za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 310.
\n[69]<\/sup> Ambro\u017cy, De incarnationis Dominicae Sacramento<\/i>, 33 n; ten\u017ce, Expositio Evangelii secundum Lucam<\/i>, 6, 98, za: J.N.D. Kelly, Pocz\u0105tki doktryny\u2026<\/i>, dz. cyt., s. 310.
\n[70]<\/sup> Tertulian, Preskrypcja przeciw heretykom<\/i>, 22.
\n[71]<\/sup> Ten\u017ce, Przeciw Marcjonowi<\/i>, IV,13,6.
\n[72]<\/sup> Por. K. Deschner, Kryminalna historia chrze\u015bcija\u0144stwa<\/i>, t. II, dz. cyt., s. 51.\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt. Prymat papieski, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamieszczony w internetowym serwisie racjonalistycznym[1]. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz pr\u00f3buje za pomoc\u0105 pewnych tekst\u00f3w Biblii zanegowa\u0107 ide\u0119 prymatu rzymskiego. Nie s\u0105 to jakie\u015b nowe, odkrywcze argumenty, gdy\u017c… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1024],"tags":[],"class_list":["post-557","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mity-racjonalista-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=557"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}