{"id":547,"date":"2017-08-06T15:43:52","date_gmt":"2017-08-06T13:43:52","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=547"},"modified":"2017-08-06T15:43:52","modified_gmt":"2017-08-06T13:43:52","slug":"chrzescijanstwo-czy-paulinizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/chrzescijanstwo-czy-paulinizm\/","title":{"rendered":"CHRZE\u015aCIJA\u0143STWO CZY PAULINIZM?"},"content":{"rendered":"<header class=\"entry-header\">\n<h2 class=\"entry-title\"><\/h2>\n<\/header>\n<div class=\"entry-content\">\nNiniejszy artyku\u0142 jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt.<i>Chrze\u015bcija\u0144stwo czy paulinizm<\/i>, jaki zosta\u0142 zamieszczony w serwisie racjonalistycznym<sup>[1]<\/sup>. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz pr\u00f3buje oczernia\u0107 \u015bw. Paw\u0142a, portretuj\u0105c go jako oportunist\u0119, notorycznego k\u0142amc\u0119, awanturnika itp. Jednocze\u015bnie w tek\u015bcie tym Agnosiewicz pomniejsza znaczenie nauk Jezusa przy tworzeniu si\u0119 doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej, wyolbrzymiaj\u0105c zarazem przesadnie rol\u0119, jak\u0105 przy tworzeniu tej doktryny mia\u0142y odegra\u0107 nauki Paw\u0142a. Czyni to w tym celu, aby to Pawe\u0142 sta\u0142 si\u0119 w oczach jego czytelnik\u00f3w tw\u00f3rc\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa, nie za\u015b Jezus. Pr\u00f3cz tego Agnosiewicz ju\u017c tradycyjnie doszukuje si\u0119 sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy naukami \u015bw. Paw\u0142a i Jezusa. Odpowiadaj\u0105c na poni\u017cszy tekst Agnosiewicza, w dw\u00f3ch przypadkach zmieniam uk\u0142ad jego wywod\u00f3w na nieco bardziej uporz\u0105dkowany, przynajmniej moim zdaniem. Poza tym nic nie wycinam ani nie zmieniam<sup>[2]<\/sup>. Tradycyjnie tekst, do jakiego si\u0119 b\u0119d\u0119 odnosi\u0142, zaznaczam kursyw\u0105, swoje wypowiedzi pozostawiam za\u015b bez zmiany formatu czcionki w celu u\u0142atwienia rozr\u00f3\u017cnienia wypowiedzi komentowanych od moich.<br \/>\n<i>Dzisiejszy wizerunek chrze\u015bcija\u0144stwa, jego zasad doktrynalnych, w ogromnej mierze zawdzi\u0119czamy \u015bw. Paw\u0142owi. Jednak nauki Chrystusa podda\u0142 on takiej reinterpretacji, \u017ce obecny Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien nazywa\u0107 si\u0119 <b>Ko\u015bcio\u0142em Paw\u0142owym<\/b>, a nie Chrystusowym.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nZobaczymy, czy Agnosiewicz b\u0119dzie potrafi\u0142 tego dowie\u015b\u0107.<br \/>\n<i>Lub inaczej: chrze\u015bcija\u0144stwo to religia Paw\u0142a (wszak to w\u0142a\u015bnie \u017bydzi z Antiochii, nawracani przez Paw\u0142a i Barnab\u0119, po raz pierwszy nazwali si\u0119 chrze\u015bcijanami), religi\u0119 Jezusa nazwijmy np. <b>jezuityzmem<\/b> (nawet tak wyrachowany zakon jezuit\u00f3w zdaje si\u0119 by\u0107 bli\u017cej jezuityzmu ni\u017c ponura religia Paw\u0142a). Zreszt\u0105 m\u00f3wienie o reinterpretacji r\u00f3wnie\u017c nie ma uzasadnienia, gdy\u017c Pawe\u0142 stworzy\u0142 now\u0105 religi\u0119, kt\u00f3ra skupia\u0142a si\u0119 na kulcie osoby Jezusa, <b>pomin\u0105\u0142 natomiast CA\u0141E jego nauczanie<\/b>. Jedynie kilka razy zaledwie w swoich listach odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do nauki Jezusa, w tym trzy razy w jednym li\u015bcie: przy zakazaniu rozwod\u00f3w \u2013 1 Kor 7, 10; aby uzasadni\u0107 \u017cycie duchownych na koszt wiernych (znamienite!) \u2013 1 Kor 9, 14; kiedy wspomnia\u0142 o wieczerzy z uczniami przed \u015bmierci\u0105 \u2013 1 Kor 11, 24-25; kiedy obiecuje, \u017ce umarli wsp\u00f3\u0142bracia r\u00f3wnie\u017c otrzymaj\u0105 Kr\u00f3lestwo \u2013 1 Tes 4, 15. Jak z tego zauwa\u017cyli\u015bmy do tzw. Kazania na G\u00f3rze maj\u0105cym stanowi\u0107 wyk\u0142ad nauki chrze\u015bcija\u0144skiej Pawe\u0142 odwo\u0142a\u0142 si\u0119 zaledwie jeden raz. Pawe\u0142 pomin\u0105\u0142 zupe\u0142nie \u017cycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 religijn\u0105 Jezusa, pos\u0142uguje si\u0119 nim jako pewnym symbolem (doskonale obrazuje to spos\u00f3b w jaki go okre\u015bla \u2013 <b>tytu\u0142 <\/b>\u201aChrystus\u2019 spotykamy w jego listach 378 raz, natomiast <b>imi\u0119<\/b>\u201aJezus\u2019 \u2013 zaledwie 15!). Jak uj\u0105\u0142 to Nietzsche, dla Paw\u0142a Jezus to kto\u015b, \u201akto zmar\u0142, kogo widziano po jego \u015bmierci. Kto\u015b, kogo \u017bydzi skazali na \u015bmier\u0107\u2026 To tylko motyw: muzyk\u0119 skomponuje Pawe\u0142\u2019.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nZaczyna si\u0119 tu ju\u017c typowe rozumowanie wed\u0142ug z g\u00f3ry ustalonej tezy. Nie wiem, czemu Pawe\u0142 mia\u0142by w swych listach powtarza\u0107 wszystkim ca\u0142\u0105 nauk\u0119 Jezusa i o Jezusie od pocz\u0105tku, nauk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a wtedy chrze\u015bcijanom znana zreszt\u0105 z tradycji ustnej (por. 1\u00a0Kor 15,3n.; Jud 1,3; 2\u00a0Tes 3,6), za\u015b wkr\u00f3tce mia\u0142a zosta\u0107 zawarta w Ewangeliach. To, co pisze Agnosiewicz, \u015bwiadczy o nieznajomo\u015bci cel\u00f3w, jakie mia\u0142y listy Paw\u0142a. Listy Paw\u0142a mia\u0142y na celu wyja\u015bnienie kwestii spornych (szczeg\u00f3lnie tycz\u0105cych si\u0119 Prawa), przypominanie pewnych najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w nauki chrze\u015bcija\u0144skiej tam, gdzie Pawe\u0142 ju\u017c za\u0142o\u017cy\u0142 Ko\u015bcio\u0142y, lub tam, gdzie jeszcze nie by\u0142, ale gdzie rodzi\u0142y si\u0119 jakie\u015b kontrowersje co do nauki. Nie wyobra\u017cam sobie, po co Aposto\u0142 Pawe\u0142 mia\u0142by w jakim\u015b swoim li\u015bcie ci\u0105gle przepisywa\u0107 od nowa nauki Jezusa, znane ju\u017c wtedy wszystkim chrze\u015bcijanom z tradycji ustnej. Sam Pawe\u0142 do nich nawi\u0105zywa\u0142, gdy by\u0142o to zreszt\u0105 naprawd\u0119 potrzebne. Np. przes\u0142anie z Mt 5,38n (\u201eNie stawiajcie oporu z\u0142emu\u201d) przytacza w Rz 12,17.21 (\u201eNikomu z\u0142em za z\u0142e nie odp\u0142acajcie\u201d; \u201eNie daj si\u0119 zwyci\u0119\u017cy\u0107 z\u0142u, ale z\u0142o dobrem zwyci\u0119\u017caj\u201d); oraz 1\u00a0Kor 6,7 (\u201eCzemu\u017c nie znosicie raczej niesprawiedliwo\u015bci? Czemu\u017c nie ponosicie raczej szkody?\u201d) itp. Polecam w jakiej\u015b Biblii z przypisami przejrze\u0107 w listach Paw\u0142owych odno\u015bniki do Ewangelii.<br \/>\n<i>Deschner konkluduje: \u201aJezus \u2026 zostaje w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie po swojej \u015bmierci przemieniony w Chrystusa, \u017byd przeistacza si\u0119 w chrze\u015bcijanina, jego wiar\u0119 czyni si\u0119 wiar\u0105 w niego, a to oznacza, powt\u00f3rzmy za Herderem, \u017ce s\u0142u\u017c\u0105cy dobru ludzko\u015bci wzorzec Jezusowego \u017cycia zosta\u0142 usuni\u0119ty ze \u015bwiadomo\u015bci i zast\u0105piony bezmy\u015blnym kultem jego osoby. (\u2026) Ko\u015bci\u00f3\u0142 nawi\u0105za\u0142 do intencji Paw\u0142a w ten spos\u00f3b, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 w nauce Jezusa etyk\u0119 mi\u0142o\u015bci postawi\u0142 na drugim miejscu, najwy\u017cej natomiast <b>wiar\u0119 w niego<\/b>, <b>kt\u00f3rej on nie g\u0142osi\u0142<\/b>, <b>zast\u0119puj\u0105c tym kultem jego wiar\u0119<\/b>. Metafizyka zamiast etosu, wiara miast mi\u0142o\u015bci, chrystologia zamiast Kazania na G\u00f3rze \u2013 tak przedstawia si\u0119 z grubsza droga odbyta przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Dogmatyka sta\u0142a si\u0119 wa\u017cniejsza ni\u017c etyka, w\u0142a\u015bciwa wiara \u2013 w\u0142a\u015bciwa ni\u017c w\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie.\u2019 Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna wi\u0119c Saula nazwa\u0107<b>ojcem doktryny katolickiej<\/b>.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nW powy\u017cszym wywodzie nie ma nic poza czystym truizmem. Niew\u0105tpliwie Pawe\u0142 wiele wni\u00f3s\u0142 swymi listami do doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej. Jednak\u017ce bez nauczania Jezusa, kt\u00f3re zosta\u0142o zawarte w Ewangeliach, listy Paw\u0142a by\u0142yby nic nie znacz\u0105cym i niezrozumia\u0142ym wywodem. Pawe\u0142 w swym nauczaniu nawi\u0105zywa\u0142 do nauczania Jezusa (2\u00a0Tes 1,8).<\/p>\n<p class=\"podtyt\">Dzieje Paw\u0142a<\/p>\n<p><i>Pawe\u0142 urodzi\u0142 si\u0119 w Tarsie. Za m\u0142odu prawdopodobnie odebra\u0142 wykszta\u0142cenie w jerozolimskiej szkole, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 wnuk wielkiego Hillela, Gamaliel I. Jego ojciec by\u0142 \u017cydowskim obywatelem Rzymu. Jak sam o tym m\u00f3wi, nie by\u0142 obdarzony urod\u0105 ani wymowno\u015bci\u0105: \u201aLecz nie chc\u0119, by wygl\u0105da\u0142o, \u017ce was strasz\u0119 listami, bo powiadaj\u0105: Listy wprawdzie wa\u017ckie s\u0105 i mocne, lecz jego wygl\u0105d zewn\u0119trzny lichy, a mowa do niczego.\u2019 (2 Kor. 10:9-10, BW). Paulus zanim sta\u0142 si\u0119 gor\u0105cym neofit\u0105 z nami\u0119tno\u015bci\u0105 t\u0119pi\u0142 chrze\u015bcijan (tak to cz\u0119sto bywa).<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTo niech Agnosiewicz uwa\u017ca, \u017ceby i jemu si\u0119 to nie przytrafi\u0142o.<br \/>\n<i>Na drodze do Damaszku odby\u0142 jednak rozmow\u0119 z samym Bogiem i zmieni\u0142 swoje zachowanie. Jak nas przekonuj\u0105 Dzieje Apostolskie by\u0142o to tak: \u201aA gdy jecha\u0142, sta\u0142o si\u0119, gdy si\u0119 przybli\u017ca\u0142 do Damaszku, \u017ce z pr\u0119dka o\u015bwieci\u0142a go \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 z nieba. A pad\u0142szy na ziemi\u0119, us\u0142ysza\u0142 g\u0142os do siebie m\u00f3wi\u0105cy: Saulu! Saulu! przecz\u017ce mi\u0119 prze\u015bladujesz? Tedy rzek\u0142: Kto\u015b jest, Panie? A Pan rzek\u0142: Jam jest Jezus, kt\u00f3rego ty prze\u015bladujesz; trudno tobie przeciw o\u015bcieniowi wierzga\u0107. A Saul dr\u017c\u0105c i boj\u0105c si\u0119, rzek\u0142: Panie! co chcesz, abym ja uczyni\u0142? A Pan do niego: Wsta\u0144, a wnijd\u017a do miasta, a tam ci powiedz\u0105, co by\u015b ty mia\u0142 czyni\u0107.\u2019 (9, 3-6). Jak trafnie uj\u0105\u0142 to Deschner: \u201anie trzeba wyklucza\u0107 historyczno\u015bci owej sceny, kt\u00f3ra rozegra\u0142a si\u0119 pod Damaszkiem. Historia religii zna wszak poetyckie ukazywanie banalnych prze\u017cy\u0107 [inspiracj\u0105 poetyck\u0105 dla tej sceny by\u0142y Bachanki Eurypidesa]. Co wi\u0119cej, mocny blask s\u0142oneczny zawsze sprzyja wizjom, a pustynia by\u0142a z dawien dawna szczeg\u00f3lnie dogodnym miejscem dla tego rodzaju zjawisk\u2019.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nI oczywi\u015bcie opr\u00f3cz Paw\u0142a r\u00f3wnie\u017c i wszystkim innym si\u0119 mia\u0142o przywidzie\u0107 to samo w tym samym momencie. Oryginalna teza.<br \/>\n<i>(Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107, \u017ce p\u00f3\u017aniejsi chrze\u015bcijanie, np. \u015bw. Augustyn, wykorzystywali t\u0119 scenk\u0119 dla usprawiedliwienia prze\u015bladowa\u0144 i nawracania si\u0142\u0105 \u2013 oto bowiem Pawe\u0142 zosta\u0142 przez Boga rzucony na ziemi\u0119 i przymuszony si\u0142\u0105 do nawr\u00f3cenia). Od tego czasu zacz\u0105\u0142 g\u0142osi\u0107, \u017ce Jezus jest Synem Boga, siebie za\u015b mianowa\u0142 aposto\u0142em. Oto interesuj\u0105ce \u015bwiadectwo Paw\u0142a o sobie: \u201aLecz uwa\u017cam, \u017ce ja w niczym nie ust\u0119puj\u0119 tym arcyaposto\u0142om. Cho\u0107 tedy jestem prostakiem w mowie, to jednak nie w poznaniu; owszem, okazali\u015bmy je przed wami wszystkimi pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. Albo czy pope\u0142ni\u0142em grzech, poni\u017caj\u0105c siebie samego, aby\u015bcie wy byli wywy\u017cszeni, \u017ce za darmo zwiastowa\u0142em wam ewangeli\u0119? Inne zbory z\u0142upi\u0142em, przyjmuj\u0105c pomoc pieni\u0119\u017cn\u0105, by m\u00f3c wam s\u0142u\u017cy\u0107\u2019 (2 Kor. 11:5-8, BW). Niestety, ofiary jego prze\u015bladowa\u0144 nie dawa\u0142y wiary tym s\u0142owom. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce to jaka\u015b sprzeczno\u015b\u0107. Ot\u00f3\u017c nie. \u00d3wcze\u015bni chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy s\u0142uchali kaza\u0144 Jezusa, nie postrzegali swojego nauczyciela w taki spos\u00f3b. W 43 r. n.e. Pawe\u0142 zosta\u0142 oskar\u017cony przez chrze\u015bcijan z Jerozolimy o uchybienie prawu moj\u017ceszowemu, poniewa\u017c <b>tworzy\u0142 mit Jezusa, jako zmartwychwsta\u0142ego boga<\/b>,<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nOczywi\u015bcie, tylko jako\u015b Agnosiewicz nie wskaza\u0142 \u017cadnego \u015bwiadectwa historycznego z pierwszych wiek\u00f3w, z kt\u00f3rego by wynika\u0142o, \u017ce chrze\u015bcijanie z tego w\u0142a\u015bnie powodu \u201eoskar\u017cyli\u201d Paw\u0142a. Go\u0142os\u0142owne twierdzenie nie dowodzi tu jeszcze niczego. Przypuszczam, \u017ce Agnosiewicz po\u017cyczy\u0142 t\u0119 tez\u0119 od Kosidowskiego, kt\u00f3ry utrzymywa\u0142 tak samo<sup>[3]<\/sup>.<br \/>\n<i>m\u00f3wi\u0142 o zbawieniu i grzechu g\u0142\u00f3wnym, kt\u00f3re to rzeczy by\u0142y nieznane judaizmowi (przynajmniej tak jak rozumia\u0142 to Pawe\u0142).<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTo jaka\u015b nieudolna argumentacja. Przecie\u017c wcale nie ma warunku, \u017ce nauka chrze\u015bcija\u0144ska ma by\u0107 toczka w toczk\u0119 taka jak nauka judaizmu. Powy\u017cszy argument jest zwyk\u0142ym nieporozumieniem.<br \/>\n<i><b>Pawe\u0142 nigdy nie pozna\u0142 Jezusa osobi\u015bcie<\/b>, jednak to na jego kompilacji nauk Chrystusa katolicy si\u0119 dzi\u015b opieraj\u0105 przede wszystkim.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTu mamy sprzeczno\u015b\u0107 w argumentacji Agnosiewicza z tym, co by\u0142o powy\u017cej. Wy\u017cej Agnosiewicz twierdzi\u0142 bowiem, \u017ce w listach Paw\u0142a nauka Jezusa jest szcz\u0105tkowa, \u017ce Pawe\u0142 <b><i>pomin\u0105\u0142 natomiast CA\u0141E jego nauczanie<\/i><\/b>. A tu teraz nagle, kiedy Agnosiewiczowi jest potrzebne dowie\u015b\u0107, \u017ce Pawe\u0142 Jezusa nie widzia\u0142 (a tym samym nie m\u00f3g\u0142 zna\u0107 dobrze nauki Jezusa), to okazuje si\u0119, \u017ce nauka Paw\u0142a w ca\u0142o\u015bci jest zmontowana z nauczania Chrystusa. Brak sensu i konsekwencji w takiej argumentacji.<br \/>\n<i>W latach 50-58 n.e. Pawe\u0142 atakuje aposto\u0142\u00f3w Piotra i Jana. Jego powr\u00f3t do Jerozolimy wywo\u0142a\u0142 bunt (Dzieje Apostolskie, 21, 28): armia rzymska ocali\u0142a go przed gniewem rozw\u015bcieczonych \u017byd\u00f3w. Nie wiadomo dok\u0142adnie jak zgin\u0105\u0142.<\/i><br \/>\n<i>Gdyby nie Pawe\u0142, chrze\u015bcija\u0144stwo zapewne nigdy nie wysz\u0142oby poza organizacj\u0119 sekciarsk\u0105, lub znikn\u0119\u0142oby r\u00f3wnie szybko jak si\u0119 narodzi\u0142o. Jezus umieraj\u0105c pozostawi\u0142 garstk\u0119 zdezorientowanych uczni\u00f3w, bez organizacji, wp\u0142yw\u00f3w i pieni\u0119dzy, <b>Jezus nie pozostawi\u0142 Ko\u015bcio\u0142a. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowa\u0142 Pawe\u0142.<\/b><\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nI widocznie tak mia\u0142o by\u0107. Jezus pozostawi\u0142 idee, aposto\u0142owie mieli je rozkrzewi\u0107. W planie Bo\u017cym ka\u017cdy mia\u0142 swoj\u0105 rol\u0119. Wcale nie jest powiedziane, \u017ce wszystko mia\u0142 zrobi\u0107 jeden cz\u0142owiek. To by\u0142oby wr\u0119cz nie do wykonania w naszych ziemskich warunkach i przy uszanowaniu wolno\u015bci cz\u0142owieka. Absurdem jest te\u017c przypisywanie ca\u0142ych zas\u0142ug w tworzeniu pierwszego Ko\u015bcio\u0142a tylko Paw\u0142owi. To teza przyj\u0119ta z powodu subiektywnych za\u0142o\u017ce\u0144 na potrzeby chwili. Dzieje apostolskie dobitnie \u015bwiadcz\u0105 za tym, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 budowali te\u017c inni aposto\u0142owie. Np. Piotr r\u00f3wnie\u017c g\u0142osi\u0142 w\u015br\u00f3d nieobrzezanych (Dz 15,7) i chrzci\u0142 ich (Dz 10,45-48). W Dz 10,34-35 czytamy: \u201eWtedy Piotr przem\u00f3wi\u0142 w d\u0142u\u017cszym wywodzie: Przekonuj\u0119 si\u0119, \u017ce B\u00f3g naprawd\u0119 nie ma wzgl\u0119du na osoby. Ale w ka\u017cdym narodzie mi\u0142y jest Mu ten, kto si\u0119 Go boi i post\u0119puje sprawiedliwie\u201d.<\/p>\n<p class=\"podtyt\">Kult krzy\u017ca<\/p>\n<p><i>To Pawe\u0142 zacz\u0105\u0142 kultywowa\u0107 symbol szubienicy Jezusa \u2013 krzy\u017ca. \u201aCo do mnie, nie daj Bo\u017ce, bym si\u0119 mia\u0142 chlubi\u0107 z czego innego, jak tylko z krzy\u017ca Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzi\u0119ki kt\u00f3remu <b>\u015bwiat sta\u0142 si\u0119 ukrzy\u017cowany<\/b> dla mnie, a ja dla \u015bwiata.\u2019 \u2013 m\u00f3wi\u0142 do Galat\u00f3w (6, 14). Od tego symbolu mo\u017cemy nazwa\u0107 jego ca\u0142\u0105 doktryn\u0119 <b>\u201aszale\u0144stwem Krzy\u017ca\u2019<\/b> (jak sam to nazwa\u0142 \u2013 1 Kor 1, 18)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nI nie ma w tym nic dyskredytuj\u0105cego.<\/p>\n<p class=\"podtyt\">Moment zwrotny<\/p>\n<p><i>\u201aKiedy Sylas i Tymoteusz przyszli z Macedonii (do Koryntu \u2013 przyp.), Pawe\u0142 odda\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie nauczaniu i udowadnia\u0142 \u017bydom, \u017ce Jezus jest Mesjaszem. A kiedy si\u0119 sprzeciwiali i blu\u017anili, otrz\u0105sn\u0105\u0142 swe szaty i powiedzia\u0142 do nich: Krew wasza na wasz\u0105 g\u0142ow\u0119, jam nie winien. Od tej chwili p\u00f3jd\u0119 do pogan.\u2019 (Dz 18, 5n; BT). \u017bydzi wiedzieli jakiego Mesjasza oczekiwali, wi\u0119c naturalnie nie uwierzyli w brednie Paw\u0142a, ten wi\u0119c postanowi\u0142 zmieni\u0107 przes\u0142anie Jezusa, aby nie rzuca\u0107 pere\u0142 mi\u0119dzy wieprze, gdy\u017c postanowi\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 mi\u0119dzy \u201awieprze\u2019. Pawe\u0142 da\u0142 has\u0142o Krew wasza na wasz\u0105 g\u0142ow\u0119, chrze\u015bcijanie dopilnowali, aby \u017cydowska krew la\u0142a si\u0119 mo\u017cliwie najwi\u0119kszymi strumieniami. Hitler zwie\u0144czy\u0142 \u201adzie\u0142o\u2019, kt\u00f3re rozpocz\u0105\u0142 \u015bw. Pawe\u0142. W\u015br\u00f3d pogan by\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwu zdecydowanie \u0142atwiej, gdy\u017c oni, w przeciwie\u0144stwie do \u017byd\u00f3w, <b>mieli swoje przyk\u0142ady zmartwychwsta\u0144 bog\u00f3w<\/b>. \u017bydzi nigdy nie wierzyli w podobne bzdury. Pawe\u0142 wszystkie swoje \u0142garstwa usprawiedliwia w li\u015bcie do Rzymian:<\/i><br \/>\n<i><b>\u201aJe\u015bli wi\u0119c przez moje k\u0142amstwo prawda Bo\u017ca tym wi\u0119cej przyczynia si\u0119 do chwa\u0142y jego, to dlaczego jeszcze i ja mia\u0142bym by\u0107 s\u0105dzony jako grzesznik?\u2019 <\/b>(Rzym 3, 7)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nAgnosiewicz w typowy dla siebie spos\u00f3b wyrywa ten wers z kontekstu, przekr\u0119caj\u0105c ca\u0142kowicie jego znaczenie. \u201eRacjonali\u015bci\u201d zreszt\u0105 nagminnie fa\u0142szuj\u0105 ten wers w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b, identycznie wyrywa ten wers z kontekstu Deschner, inny fa\u0142szerz historii chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c \u201ecytuje\u201d<sup>[4]<\/sup> ten wers w taki spos\u00f3b (z dodaniem wykrzyknika po s\u0142owie \u201ek\u0142amstwo\u201d), aby czytelnik odni\u00f3s\u0142 wra\u017cenie, \u017ce Pawe\u0142 usprawiedliwia w tym wersie swe k\u0142amstwo. Jednak\u017ce we fragmencie Rz 3,7 Pawe\u0142 wcale nie \u201eusprawiedliwia swych \u0142garstw\u201d. Wystarczy przeczyta\u0107 ten wers w jego pierwotnym kontek\u015bcie, aby si\u0119 o tym przekona\u0107. Streszcz\u0119 ten kontekst zdanie po zdaniu, aby dok\u0142adnie ukaza\u0107, jak \u015bw. Pawe\u0142 doszed\u0142 do powy\u017cszego stwierdzenia i jakie ono rzeczywi\u015bcie ma znaczenie. I tak, w Rz 3,1-2 Pawe\u0142 stwierdza, \u017ce \u017bydzi dzi\u0119ki przymierzu obrzezania mogli otrzyma\u0107 s\u0142owa Bo\u017ce. Dalej, w Rz 3,3-4 Pawe\u0142 stwierdza, \u017ce te s\u0142owa Bo\u017ce zachowaj\u0105 sw\u0105 moc, nawet je\u015bli s\u0142owom tym mieliby sta\u0107 si\u0119 niewierni ci, kt\u00f3rzy te s\u0142owa otrzymali. Dzi\u0119ki temu Bo\u017ca prawdom\u00f3wno\u015b\u0107 mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 lepiej widoczna, skoro ludzie okazali si\u0119 k\u0142amliwi. W Rz 3,5 Pawe\u0142 rozpoczyna wi\u0119c w zwi\u0105zku z tym seri\u0119 pyta\u0144. Najpierw pyta, czy B\u00f3g ma zatem prawo si\u0119 gniewa\u0107, skoro dzi\u0119ki ludzkiej nieprawdom\u00f3wno\u015bci okaza\u0142 si\u0119 prawdom\u00f3wny. Na ludzki rozum jest to bowiem niesprawiedliwo\u015b\u0107, jak pisze Pawe\u0142 w Rz 3,5. W Rz 3,6 Pawe\u0142 odpowiada na to pytanie sam sobie, \u017ce jednak nie, \u017ce to tylko pozory, bo inaczej, gdyby B\u00f3g by\u0142 niesprawiedliwy, nie m\u00f3g\u0142by s\u0105dzi\u0107 \u015bwiata. I w tym momencie Pawe\u0142 dochodzi do stwierdzenia z Rz 3,7 zacytowanego wy\u017cej przez Agnosiewicza. Nawi\u0105zuj\u0105c do wspomnianej w Rz 3,4 i rozwijanej przez siebie w poprzednich zdaniach kwestii Bo\u017cej prawdom\u00f3wno\u015bci, kt\u00f3ra uwidacznia si\u0119 przy okazji ludzkiej nieprawdom\u00f3wno\u015bci, Pawe\u0142 pyta, dlaczego w takim razie mia\u0142by by\u0107 s\u0105dzony jako grzesznik, skoro dzi\u0119ki k\u0142amstwu uwydatnia si\u0119 Bo\u017ca prawdom\u00f3wno\u015b\u0107. Razem z tym pytaniem Pawe\u0142 zadaje jednak od razu drugie pytanie w Rz 3,8, gdzie pyta, czy w takim razie powinno te\u017c by\u0107 dozwolone czynienie z\u0142a, skoro z tego mo\u017ce wynikn\u0105\u0107 dobro, po czym dodaje zaraz, \u017ce takie rozumowanie przypisuj\u0105 mu niekt\u00f3rzy, kt\u00f3rzy go oczerniaj\u0105. Jak zatem wida\u0107 po dog\u0142\u0119bnej analizie ca\u0142ego tekstu z 3 rozdzia\u0142u Listu do Rzymian, Pawe\u0142 wcale nie usprawiedliwia w Rz 3,7 k\u0142amstwa, jak to twierdzi Agnosiewicz. Wr\u0119cz przeciwnie, Pawe\u0142, pisz\u0105c te s\u0142owa, ukazuje jedynie fa\u0142sz rozumowania niekt\u00f3rych (wspomnianych w Rz 3,8), kt\u00f3rzy rozumuj\u0105 w\u0142a\u015bnie ten spos\u00f3b i zak\u0142adaj\u0105, \u017ce skoro B\u00f3g potrafi obr\u00f3ci\u0107 z\u0142o w dobro, to zawsze mo\u017cna czyni\u0107 \u017ale, lub \u017ce skoro dzi\u0119ki k\u0142amstwu ludzi uwydatnia si\u0119 Bo\u017ca prawdom\u00f3wno\u015b\u0107, to mo\u017cna k\u0142ama\u0107. Pawe\u0142 nie usprawiedliwia zatem k\u0142amstwa, tym bardziej \u017ce pi\u0119tnuje je przecie\u017c ju\u017c w tym samym li\u015bcie na samym pocz\u0105tku (Rz 1,25).<br \/>\n<i>Inna \u201apere\u0142ka\u2019 z jego list\u00f3w: \u201aDrudzy za\u015b g\u0142osz\u0105 Chrystusa z k\u0142\u00f3tliwo\u015bci, nieszczerze, s\u0105dz\u0105c, \u017ce wzmog\u0105 przez to ucisk wi\u0119z\u00f3w moich. Lecz o co chodzi?<b>Byle tylko wszelkimi sposobami Chrystus by\u0142 zwiastowany, czy ob\u0142udnie, czy szczerze, z tego si\u0119 raduj\u0119 i radowa\u0107 b\u0119d\u0119<\/b>\u201a (Filip. 1:17-18, BW)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nKolejny tekst, kt\u00f3ry ma pasowa\u0107 do tezy Agnosiewicza, niezale\u017cnie od tego, jaka naprawd\u0119 jest jego wymowa, widoczna na tle kontekstu, w jakim jest to zdanie. Wymowa tego tekstu jest za\u015b ewidentnie ironiczna i Pawe\u0142 wcale nie popiera tu k\u0142amstwa. Pawe\u0142 m\u00f3wi w tym tek\u015bcie o tych, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 Chrystusa nieczysto, nieszczerze i k\u0142\u00f3tliwie, aby w ten spos\u00f3b \u201ewzm\u00f3g\u0142 si\u0119 ucisk kajdan\u201d (Flp 1,17) Paw\u0142a. Pawe\u0142 zatem, pisz\u0105c to, chcia\u0142 da\u0107 do zrozumienia, \u017ce jego przeciwnicy \u2013 cho\u0107by nie wiadomo jak chcieli mu zaszkodzi\u0107 przez wsp\u00f3\u0142zawodnictwo z nim w g\u0142oszeniu Chrystusa \u2013 nie wzmog\u0105 jego cierpie\u0144 wi\u0119ziennych, przeciwnie, skoro Chrystus b\u0119dzie jeszcze bardziej rozg\u0142aszany, to w\u0142a\u015bnie to go cieszy, a nie pogr\u0105\u017ca, jak chcieliby jego przeciwnicy. Innymi s\u0142owy, Pawe\u0142 m\u00f3wi, \u017ce skutek dzia\u0142a\u0144 jego przeciwnik\u00f3w sta\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie przeciwny do zamierzonego. By\u0142a to zatem ci\u0119ta ironia wymierzona w tych, kt\u00f3rzy my\u015bleli, \u017ce wsp\u00f3\u0142zawodnicz\u0105c z Paw\u0142em w g\u0142oszeniu Chrystusa, tym samym go pogn\u0119bi\u0105. Pawe\u0142 zatem nie pisze w tym wersie, \u017ce cieszy si\u0119 z nieczystych metod swych przeciwnik\u00f3w, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych Chrystus b\u0119dzie g\u0142oszony. Pawe\u0142 nie mo\u017ce przecie\u017c popiera\u0107 swych przeciwnik\u00f3w ani ich metod, kt\u00f3re maj\u0105 na celu pogr\u0105\u017cenie go. Nie mo\u017ce cieszy\u0107 si\u0119 z tego, co sam w powy\u017cszym cytacie pi\u0119tnuje jako \u201enieszczero\u015b\u0107\u201d, \u201eob\u0142ud\u0119\u201d, \u201ek\u0142\u00f3tliwo\u015b\u0107\u201d itd., kt\u00f3re to dzia\u0142ania maj\u0105 na celu wzm\u00f3c ucisk jego kajdan. Takie rozumowanie by\u0142oby absurdalne. Pawe\u0142 cieszy si\u0119 zatem jedynie z tego, \u017ce jego przeciwnicy, chc\u0105c go pogr\u0105\u017cy\u0107, nie osi\u0105gn\u0105 w ten spos\u00f3b zwyci\u0119stwa, tylko pora\u017ck\u0119, a o Chrystusie b\u0119dzie m\u00f3wi\u0107 si\u0119 i tak jeszcze wi\u0119cej. To troch\u0119 jak ze stwierdzeniem typu, \u201ecokolwiek by on zrobi\u0142, dobrze czy \u017ale, i tak wyjdzie na moje\u201d. To, \u017ce kto\u015b wypowiada takie stwierdzenie, nie oznacza, \u017ce popiera wszystko, co kto\u015b zrobi, oznacza jedynie to, \u017ce uwa\u017ca, i\u017c to, co ten kto\u015b zrobi, nie jest w stanie mu zaszkodzi\u0107.<br \/>\n<i>Pawe\u0142, jako samozwa\u0144czy aposto\u0142, t\u0142umaczy si\u0119 w li\u015bcie do gminy w Korycie:<\/i><br \/>\n<i>\u201aCzy\u017c nie jestem wolny? Czy nie jestem aposto\u0142em? Czy\u017c nie widzia\u0142em Jezusa, Pana naszego? Czy\u017c nie jeste\u015bcie moim dzie\u0142em w Chrystusie? Je\u017celi nawet nie jestem aposto\u0142em dla innych, dla was na pewno nim jestem. Albowiem wy jeste\u015bcie piecz\u0119ci\u0105 mego aposto\u0142owania w Panu. Oto <b>moja obrona wobec tych, kt\u00f3rzy mnie pot\u0119piaj\u0105<\/b>: Czy\u017c nie mamy prawa skorzysta\u0107 z jedzenia i picia? Czy\u017c nie wolno nam bra\u0107 z sob\u0105 niewiasty \u2013 siostry (o, to t\u0142umaczenie religijne, nie lingwistyczne; w innych przek\u0142adach [NTG, NTI] mowa jest o prawie do posiadania ma\u0142\u017conki, to jednak przekre\u015bla celibat, wi\u0119c dopuszczono si\u0119 takiej niewinnej przer\u00f3bki \u2013 przyp.)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nAgnosiewicz jest w b\u0142\u0119dzie. Nie ma tu \u017cadnej \u201eniewinnej przer\u00f3bki\u201d ani nie dokonano tu \u017cadnego \u201et\u0142umaczenia religijnego\u201d. W tek\u015bcie oryginalnym rzeczywi\u015bcie jest bowiem mowa o \u201eniewie\u015bcie-siostrze\u201d (gr. <i>adelfen gynaika<\/i>). S\u0142owo <i>gynaika<\/i> (od <i>gyne<\/i>) oznacza przede wszystkim \u201eniewiast\u0119\u201d, co jest w zgodzie nie tylko ze s\u0142ownikami<sup>[15]<\/sup> <i>koine<\/i>, ale i z tekstem Biblii. Wida\u0107 to cho\u0107by w <i>LXX<\/i> \u2013 np. Ewa jest okre\u015blona za pomoc\u0105 s\u0142owa <i>gynaika<\/i> w Rdz 2,22, zanim jeszcze B\u00f3g j\u0105 przyprowadzi\u0142 do Adama. Wtedy nie by\u0142a jeszcze jego \u017con\u0105, skoro Adam nawet jej nie zna\u0142. Por. te\u017c <i>LXX<\/i>: Lb 5,18.21. W Pwt 21,11 za pomoc\u0105 terminu <i>gynaika<\/i> okre\u015blono kobiet\u0119, kt\u00f3ra dopiero b\u0119dzie \u017con\u0105. W Rdz 12,14 <i>gynaika<\/i> nazwano Sar\u0119, czyni\u0105c to z punktu widzenia Egipcjan, kt\u00f3rzy dopiero d\u0142ugo potem dowiedzieli si\u0119, \u017ce jest ona \u017con\u0105 Abrahama (por. Rdz 12,19). Oto dalsze miejsca w <i>Septuagincie<\/i> i NT, gdzie terminu <i>gynaika<\/i> u\u017cyto na okre\u015blenie zwyk\u0142ej kobiety, niekoniecznie za\u015b \u017cony: Wj 21,28.29; Kp\u0142 20,16; Lb 25,8; Lb 31,17; Pwt 17,5; Sdz 14,1.2.10; 16,1.4; 1\u00a0Sm 27,9.11; 28,7.8; 30,2; 2\u00a0Sm 14,2.18; 17,20; 2\u00a0Krl 8,1.6; 1\u00a0Ezd 4,18 (apokryf); Est 2,7; Jdt 12,11.22 (tu ewidentnie dwukrotnie <i>gynaika<\/i> m\u00f3wi si\u0119 o jako kobiecie, a nie \u017conie, bo Judyta zosta\u0142a okre\u015blona wcze\u015bniej jako wdowa, nie by\u0142a wi\u0119c m\u0119\u017catk\u0105 \u2013 por. Jdt 8,2); Prz 31,10; Koh 7,26.28; Syr 25,21; Oz 3,1; Jr 44,7; Ez 23,44; Mt 5,28; \u0141k 4,26 (tu zn\u00f3w ewidentnie mowa po prostu o kobiecie, nie \u017conie, bowiem chodzi o wdow\u0119); 7,44.50; 1\u00a0Kor 11,9.13; Ap 2,20; 12,13; 17,3.6. T\u0142umacze, kt\u00f3rych krytykuje Agnosiewicz, post\u0105pili wi\u0119c bardzo rozwa\u017cnie w przypadku 1\u00a0Kor 9,5, bowiem nie napisali wi\u0119cej, ni\u017c wskazuje im kontekst. Byli ponadto w zgodzie z podstawowym znaczeniem tego greckiego s\u0142owa.<br \/>\n<i>podobnie jak to czyni\u0105 pozostali aposto\u0142owie oraz bracia Pa\u0144scy i Kefas? Czy tylko mnie samemu i Barnabie nie wolno nie zarobkowa\u0107 (zn\u00f3w t\u0142umacze upi\u0119kszyli tekst oryginalny, w oryginale Pawe\u0142 si\u0119 zapytuje dlaczego on ma<b>pracowa\u0107<\/b>, skoro inni aposto\u0142owie nie pracuj\u0105, patrz NTG, NTI \u2013 przyp.)?<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nAgnosiewicz zaczyna ju\u017c wr\u0119cz w ka\u017cdej linijce pisa\u0107 g\u0142upstwa. W tek\u015bcie greckim mamy tu s\u0142\u00f3wko <i>ergadzesthai <\/i>(1\u00a0Kor 9,6). S\u0142\u00f3wko to ma bardzo szerokie znaczenie, mo\u017ce oznacza\u0107 wykonywanie wszelkich czynno\u015bci, w\u0142\u0105cznie ze s\u0142u\u017ceniem komu\u015b, jak jest to s\u0142owo u\u017cywane cho\u0107by w<i>Septuagincie<\/i> (por. Jr 34,6; 35,14; Ba 1,22). S\u0142owo to mo\u017ce tak\u017ce oznacza\u0107 wszelako poj\u0119t\u0105 czynno\u015b\u0107, w\u0142\u0105cznie z tymi czynno\u015bciami, kt\u00f3re wykonuje B\u00f3g (por. J 5,17). Termin ten mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c oznacza\u0107 prac\u0119 pozyskiwania uczni\u00f3w dla Jezusa, i Pawe\u0142 odnosi ten termin do siebie i Tymoteusza w tym w\u0142a\u015bnie znaczeniu w 1\u00a0Kor 16,10. Wreszcie, termin ten mo\u017ce te\u017c rzeczywi\u015bcie oznacza\u0107 zarabianie pieni\u0119dzy, np. poprzez obracanie nimi (w takim znaczeniu termin ten jest u\u017cywany w Mt 25,16 \u2013 <i>ergasato<\/i>). Znaczenie \u201ezarabia\u0107\u201d odno\u015bnie do tego s\u0142owa podaj\u0105 te\u017c s\u0142owniki greckie Biblii. Zwi\u0105zane z tym s\u0142owem terminy<i>ergasian<\/i> i <i>ergasias<\/i>, wywodz\u0105ce si\u0119 z tego samego \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owu co s\u0142owo<i>ergadzesthai<\/i>, znacz\u0105 w\u0142a\u015bnie \u201ezarobek\u201d, \u201edoch\u00f3d\u201d czy \u201ezysk\u201d w Dz 16,16,19 i 19,24-25 (a tak\u017ce \u201ehandel\u201d w Ps 106,23 \u2013 <i>LXX<\/i>). Powy\u017csi t\u0142umacze mieli zatem pe\u0142ne prawo przet\u0142umaczy\u0107 s\u0142owo <i>ergadzesthai<\/i> w powy\u017cszym tek\u015bcie z 1\u00a0Kor 9,6 na \u201ezarobek\u201d, tym bardziej \u017ce w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie zarobkowania pada to zdanie, bowiem w nast\u0119pnym wersie czytamy o zarobkowaniu \u017co\u0142nierza, wynikaj\u0105cym z otrzymywania \u017co\u0142du (1\u00a0Kor 9,7).<br \/>\n<i>Pawe\u0142 przez chrze\u015bcijan oskar\u017cany by\u0142 o populizm i ob\u0142ud\u0119, jako winny musi si\u0119 t\u0142umaczy\u0107. Tak czyni m.in. w li\u015bcie do Tesaloniczan: \u201aNigdy przecie\u017c nie pos\u0142ugiwali\u015bmy si\u0119 pochlebstwem w mowie \u2013 jak wiecie \u2013 ani te\u017c nie kierowali\u015bmy si\u0119 ukryt\u0105 chciwo\u015bci\u0105, czego B\u00f3g jest \u015bwiadkiem, nie szukaj\u0105c ludzkiej chwa\u0142y ani po\u015br\u00f3d was, ani po\u015br\u00f3d innych.\u2019 (1Tes 2, 5; BT). Pawe\u0142 musia\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto t\u0142umaczy\u0107, innym razem pisze do Galat\u00f3w: \u201aczy zabiegam o wzgl\u0119dy ludzi, czy raczej Boga? Czy ludziom staram si\u0119 przypodoba\u0107? Gdybym jeszcze teraz ludziom chcia\u0142 si\u0119 przypodoba\u0107, nie by\u0142bym s\u0142ug\u0105 Chrystusa.\u2019 (Gal 1, 10n; BT). Tylko winny t\u0142umaczy si\u0119 tak zawzi\u0119cie, poza tym te cz\u0119sto t\u0142umaczenia dowodz\u0105 jedynie tego, \u017ce powszechnie oskar\u017cano go o ob\u0142ud\u0119.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nKiepski argument, raczej na poziomie bazarowych przekupek, plotkarek ni\u017c \u201eracjonalisty\u201d. Ciekawe, czy gdyby Agnosiewicza oskar\u017cano raz po raz o ob\u0142ud\u0119 (co wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej mo\u017ce si\u0119 to przecie\u017c zdarzy\u0107), a on by si\u0119 z tego t\u0142umaczy\u0142, to zgodzi\u0142by si\u0119 z tym, co napisa\u0142 wy\u017cej, \u017ce \u201ewinny si\u0119 t\u0142umaczy\u201d. Agnosiewicz, odpisuj\u0105c w swym serwisie na moje teksty, te\u017c si\u0119 teraz t\u0142umaczy, wi\u0119c wed\u0142ug powy\u017cszych w\u0142asnych kryteri\u00f3w jest winny. Jego w\u0142asna argumentacja zatem go tu zjada. Prawda jest taka, \u017ce im bardziej kto\u015b jest znany, tym cz\u0119\u015bciej si\u0119 go co co\u015b oskar\u017ca, podejrzewa, i tym wi\u0119cej ma przeciwnik\u00f3w. Taka ju\u017c jest ludzka natura. Gdyby powy\u017csza argumentacja Agnosiewicza by\u0142a prawd\u0105, to wysz\u0142oby na to, \u017ce nikt co bardziej znany nie jest uczciwy.<br \/>\n<i>Pawe\u0142 oczywi\u015bcie nie by\u0142 chwalipi\u0119t\u0105, on nie chcia\u0142, lecz musia\u0142 si\u0119 chwali\u0107:<\/i><br \/>\n<i>\u201aSkoro wielu si\u0119 przechwala wed\u0142ug cia\u0142a i ja b\u0119d\u0119 si\u0119 przechwala\u0142.\u2019 (2 Kor 11,18)<\/i><br \/>\n<i>\u201aJe\u017celi trzeba si\u0119 chlubi\u0107 \u2013 cho\u0107 co prawda nie wypada \u2013 przejd\u0119 do widze\u0144 i objawie\u0144 Pa\u0144skich. Znam cz\u0142owieka w Chrystusie(m\u00f3wi o sobie \u2013 przyp.), kt\u00f3ry przed czternastu laty \u2013 czy w ciele \u2013 nie wiem, czy poza cia\u0142em \u2013 te\u017c nie wiem, B\u00f3g to wie \u2013 zosta\u0142 porwany a\u017c do trzeciego nieba. I wiem, \u017ce ten cz\u0142owiek \u2013 czy w ciele, nie wiem, czy poza cia\u0142em, \/te\u017c nie wiem\/, B\u00f3g to wie \u2013 zosta\u0142 porwany do raju i s\u0142ysza\u0142 tajemne s\u0142owa, kt\u00f3rych si\u0119 nie godzi cz\u0142owiekowi powtarza\u0107. Z tego wi\u0119c b\u0119d\u0119 si\u0119 chlubi\u0142, a z siebie samego nie b\u0119d\u0119 si\u0119 chlubi\u0142, chyba \u017ce z moich s\u0142abo\u015bci. Zreszt\u0105 cho\u0107bym i chcia\u0142 si\u0119 chlubi\u0107, nie by\u0142bym szale\u0144cem;<b>powiedzia\u0142bym tylko prawd\u0119 <\/b>(sic!). (\u2026) To wy powinni\u015bcie wyra\u017ca\u0107 mi uznanie(!!!). <b>W niczym przecie\u017c nie by\u0142em mniejszy od wielkich aposto\u0142\u00f3w<\/b>(!!!)(\u2026)\u2019 (2 Kor 12, 1n; BT)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTaki by\u0142 Pawe\u0142, nie wiem jednak, czemu akurat ma go przekre\u015bla\u0107 to, \u017ce si\u0119 czym\u015b chlubi\u0142. Naprawd\u0119 \u015bwiadczy to o Pawle dobrze, skoro Agnosiewicz nie by\u0142 w stanie znale\u017a\u0107 u Paw\u0142a wi\u0119kszych wad ni\u017c to.<br \/>\n<i>Pawe\u0142-gromiciel: \u201aWielu bowiem jest niekarnych, pustych gadu\u0142\u00f3w, zwodzicieli, zw\u0142aszcza po\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy s\u0105 obrzezani; Tym trzeba zatka\u0107 usta, gdy\u017c oni to ca\u0142e domy wywracaj\u0105, nauczaj\u0105c dla niegodziwego zysku, czego nie nale\u017cy. Jeden z nich, ich w\u0142asny wieszcz powiedzia\u0142: Krete\u0144czycy zawsze \u0142garze, wstr\u0119tne bydl\u0119ta, brzuchy leniwe. \u015awiadectwo to jest prawdziwe, dla tej te\u017c przyczyny kar\u0107 ich surowo, a\u017ceby ozdrowieli w wierze I nie s\u0142uchali \u017cydowskich ba\u015bni i nakaz\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy si\u0119 odwracaj\u0105 od prawdy. Dla czystych wszystko jest czyste, a dla pokalanych i niewierz\u0105cych nic nie jest czyste, ale pokalane s\u0105 zar\u00f3wno ich umys\u0142, jak i sumienie. Utrzymuj\u0105, \u017ce znaj\u0105 Boga, ale uczynkami swymi zapieraj\u0105 si\u0119 go, bo to ludzie obrzydliwi i niepos\u0142uszni, i do \u017cadnego dobrego uczynku niesk\u0142onni.\u2019 (Tyt. 1:10-16, BW)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nNie widz\u0119 nic z\u0142ego w powy\u017cszej determinacji i zdecydowaniu Paw\u0142a. Z linijki na linijk\u0119 jest coraz gorzej z argumentacj\u0105 Agnosiewicza, skoro czepia si\u0119 on takich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<br \/>\n<i>***<\/i><\/p>\n<p class=\"podtyt\">Doktryna \u201aszale\u0144stwa Krzy\u017ca\u2019:<\/p>\n<ul>\n<li><i>nauka o grzechu pierworodnym spowodowanym przez Adama<\/i><\/li>\n<li><i>ofiara odkupie\u0144cza Jezusa (a Jezus gdy umiera\u0142 z wyrzutem wo\u0142a\u0142 do Boga: eloi, eloi lema sabachthani, wcze\u015bniej jeszcze nie m\u00f3wi\u0142by do Boga: przebacz im, bo nie wiedz\u0105 co czyni\u0105; gdy\u017c wed\u0142ug Paw\u0142a oni zas\u0142ugiwali na nagrod\u0119 za dobr\u0105 prac\u0119 \u2013 przybijaj\u0105c Odkupiciela do krzy\u017ca wydatnie przyczynili si\u0119 do zbawienia ludzko\u015bci, lub przynajmniej wybranych, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o pomocy przy realizacji proroctwa). Sw\u0105 nauk\u0119 o ofierze odkupie\u0144czej skonstruowa\u0142 Pawe\u0142 w oparciu o ekspiacj\u0119 (nauka pod\u0142ug kt\u00f3rej winny ma cierpie\u0107 za winy) oraz na doktrynie o podstawieniu przedmiot\u00f3w ofiarnych (mo\u017cna oddelegowa\u0107 zast\u0119pc\u0119, nawet niewinnego, kt\u00f3ry swym cierpieniem zniweluje win\u0119 winnego nie nara\u017caj\u0105c go na cierpienia). S\u0105 to dwie nauki, kt\u00f3re dzi\u015b obra\u017caj\u0105 o\u015bwiecony umys\u0142, \u201anale\u017c\u0105 do starych podwalin b\u0142\u0119d\u00f3w ludzkich\u2019 (Reinach), jednak ju\u017c w\u00f3wczas, gdy sw\u0105 teologie tworzy\u0142 Pawe\u0142 cywilizowane Ateny dawno zd\u0105\u017cy\u0142y pot\u0119pi\u0107 owe absurdalne wymys\u0142y ludzkie (ju\u017c Platon powiedzia\u0142, \u017ce kara nie ma by\u0107 zemst\u0105). Teologia bardzo prymitywna, ale \u201agmach, co spoczywa na niej, jeszcze si\u0119 wznosi\u2019 (Reinach)<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p>Odpowied\u017a:<br \/>\nC\u00f3\u017c za \u201eargumentacja\u201d! To, \u017ce kto\u015b odrzuca t\u0119 nauk\u0119, przedstawiaj\u0105c j\u0105 w spos\u00f3b karykaturalny zreszt\u0105, nie jest jeszcze \u017cadnym argumentem. \u201eRacjonalistom\u201d wydaje si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce co\u015b staje si\u0119 prawd\u0105 bezdyskusyjn\u0105 tylko dlatego, \u017ce im si\u0119 to nie podoba. Mo\u017cna w sumie rzec, a kogo to obchodzi? Czegokolwiek by chrze\u015bcijanie nauczali, to i tak niekt\u00f3rym nigdy nie b\u0119dzie si\u0119 to podoba\u0107, na zasadzie przekory. Sama antychrze\u015bcija\u0144ska malkontencja to jeszcze za ma\u0142o do stwierdzenia, \u017ce co\u015b jest niew\u0142a\u015bciwe. Tymczasem nauka, kt\u00f3ra ma \u201eobra\u017ca\u0107 o\u015bwiecony umys\u0142\u201d, jest najpi\u0119kniejsz\u0105 nauk\u0105 w ca\u0142ym chrze\u015bcija\u0144stwie. B\u00f3g m\u00f3wi cz\u0142owiekowi: \u201ekocham ci\u0119\u201d, po\u015bwiadczaj\u0105c to w\u0142a\u015bnie tak wielkim wyrzeczeniem. Powiedzie\u0107 \u201ekocham ci\u0119\u201d ka\u017cdy mo\u017ce. Za\u015b po\u015bwiadczy\u0107 to takim wyrzeczeniem jak ofiarowanie swego niewinnego \u017cycia z mi\u0142o\u015bci do ludzi mo\u017ce tylko niewielu. \u201eNikt nie ma wi\u0119kszej mi\u0142o\u015bci od tej, gdy kto\u015b \u017cycie swoje oddaje za przyjaci\u00f3\u0142 swoich\u201d (J 15,13 \u2013 BT). Czy \u201eo\u015bwiecone umys\u0142y\u201d znaj\u0105 wi\u0119ksze wyrzeczenie ni\u017c po\u015bwi\u0119cenie tego, co jest najcenniejsze, czyli swego w\u0142asnego \u017cycia? Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce nieprawd\u0105 jest, i\u017c Pawe\u0142 jest tw\u00f3rc\u0105 doktryny o Odkupieniu oraz i\u017c nie wsp\u00f3\u0142gra to z nauk\u0105 Jezusa. Jezus te\u017c o tym naucza\u0142 (por. J 15,13; 10,15.17).<\/p>\n<ul>\n<li><i>Jezus widzialnym obrazem niewidzialnego Boga, Synem Boga (st\u0105d tylko krok do jego ub\u00f3stwienia, kt\u00f3re nie jest jednak wyra\u017cone w jego listach expresis verbis). Jezus jednak nazywa\u0142 si\u0119 jeno Synem Cz\u0142owieczym<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p>Odpowied\u017a:<br \/>\nNie ma to wi\u0119kszego znaczenia w obliczu faktu, \u017ce w J 20,28 ucze\u0144 Jezusa nazywa Go Bogiem, a ten milcz\u0105co to akceptuje.<\/p>\n<ul>\n<li><i>nauka o \u0142asce u\u015bwi\u0119caj\u0105cej (by\u0107 mo\u017ce jest to wp\u0142yw esse\u0144czyk\u00f3w na Paw\u0142a, Jezus nie m\u00f3wi\u0142 o \u0142asce, natomiast istnieje wiele podobie\u0144stw tej teorii Paw\u0142a do pism qumra\u0144skich):<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p>Odpowied\u017a:<br \/>\nGdyby uczy\u0142 o tym Jezus, to wtedy Agnosiewiczowi by nie pasowa\u0142o z kolei, \u017ce nie uczy\u0142 o tym Pawe\u0142, jak to cho\u0107by by\u0142o w tek\u015bcie Agnosiewicza pt.<i>Wniebowzi\u0119cie<\/i><sup>[5]<\/sup> czy w tek\u015bcie Agnosiewicza o piekle<sup>[6]<\/sup>. Tam przeszkadza\u0142o mu, \u017ce Ewangelie s\u0105 p\u00f3\u017aniejsze ni\u017c listy Paw\u0142a, dlatego najwa\u017cniejsze mia\u0142o by\u0107 to, czy Pawe\u0142 o czym\u015b uczy\u0142 lub czego nie uczy\u0142. Tu z kolei nagle przesta\u0142o to ju\u017c Agnosiewiczowi przeszkadza\u0107 i nagle okazuje si\u0119, \u017ce jest problem w tym, \u017ce Jezus nie uczy\u0142 o tak samo, jak naucza\u0142 o niej Pawe\u0142. Kiedy zatem Agnosiewiczowi jest to wygodne, to Ewangelie i nauczanie Jezusa w nich zawarte nie jest wiarygodne, bo to \u201enajp\u00f3\u017aniejsze\u201d utwory NT, i to, co jest w listach Paw\u0142a, ma by\u0107 najbardziej miarodajne. Z drugiej strony ten sam Agnosiewicz przy innej okazji post\u0119puje zupe\u0142nie odwrotnie i zaczyna przedk\u0142ada\u0107 w\u0142a\u015bnie nauczanie Jezusa nad nauczanie Paw\u0142a, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do nauczania Jezusa, bo to jego przekaz ma by\u0107 w tym momencie \u201enajwa\u017cniejszy\u201d. Czyni tak te\u017c w jeszcze innym swym tek\u015bcie<sup>[7]<\/sup>. Nie ma tym rozumowaniu za grosz konsekwencji, jest to zmienianie kryteri\u00f3w oceny \u017ar\u00f3de\u0142 w zale\u017cno\u015bci od potrzeby chwili. To na marginesie. Wracaj\u0105c do meritum wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce kwestia \u0142aski zbawczej nie jest dopiero wymys\u0142em Paw\u0142a \u201enieznanym Jezusowi\u201d, lecz uczy o niej ju\u017c ST W ST poj\u0119cie \u0142aski okre\u015bla termin <i>chesed<\/i>: \u201eJahwe, Jahwe, B\u00f3g mi\u0142osierny i lito\u015bciwy, cierpliwy, bogaty w \u0142ask\u0119 (<i>chesed<\/i>) i wierno\u015b\u0107 (<i>\u2018emet<\/i>)\u201d (Wj 34,6). Jahwe jest \u201ecierpliwy, bogaty w \u0142ask\u0119 (<i>chesed<\/i>), przebacza niegodziwo\u015b\u0107 i grzech [\u2026]\u201d (Lb 14,17-18; por. te\u017c <i>chesed<\/i> w Ne 9,31-32; por. Ps 106; 2\u00a0Krn 6,14). W Ps 119,41 czytamy, \u017ce Jahwe okazuje \u0142ask\u0119 (<i>hasadecha<\/i>) i zbawienie (<i>teszuatecha<\/i>)<sup>[8]<\/sup>.<br \/>\n<i>Nie licz\u0105 si\u0119 uczynki, lecz wiara<\/i><br \/>\n<i>Aby by\u0107 zbawionym nie musisz sili\u0107 si\u0119 na jakie\u015b uci\u0105\u017cliwe cnoty w \u017cyciu. Wystarczy, \u017ce\u2019Uwierzysz w Pana Jezusa Chrystusa, a b\u0119dziesz zbawiony\u2019 (Dzieje, 16, 31) ! Tak to jest bodaj najbardziej idiotyczna cz\u0119\u015b\u0107 doktryny Paw\u0142a, rozwini\u0119ta nast\u0119pnie przez Augustyna, Kalwina i Janseniusza \u2013 <b>\u0142aska u\u015bwi\u0119caj\u0105ca<\/b>. Pawe\u0142 wymy\u015bli\u0142 sobie, \u017ce Prawo ju\u017c nie obowi\u0105zuje, gdy\u017c znie\u015b\u0107 mia\u0142 je Jezus. Teraz do zbawienia wystarczy wiara w niego. Jednak Pawe\u0142 odebra\u0142 r\u00f3wnie\u017c szans\u0119 zbawienia wszystkim, kt\u00f3rzy by tego chcieli, naucza\u0142, \u017ce zbawieni zostan\u0105 tylko niekt\u00f3rzy, wybrani przez Boga.<\/i><\/p>\n<p class=\"podtyt\">Liczy si\u0119 tylko wiara<\/p>\n<p><i>\u201aGdy za\u015b kto\u015b nie spe\u0142nia uczynk\u00f3w, ale wierzy w tego, kt\u00f3ry usprawiedliwia bezbo\u017cnego, wiar\u0119 jego poczytuje mu si\u0119 za sprawiedliwo\u015b\u0107[=zbawienie \u2013 przyp.]\u2019 Rzym 4, 5<\/i><br \/>\n<i>\u201aB\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rym odpuszczone s\u0105 nieprawo\u015bci i kt\u00f3rych grzechy s\u0105 zakryte\u2019 (Rzym 4, 7). Nie odpuszczone, lecz zakryte, gdy\u017c przeznaczeni zostali przez Boga do wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci.<\/i><br \/>\n<i>\u201aPoganie nie zabiegaj\u0105c o usprawiedliwienie, osi\u0105gn\u0119li usprawiedliwienie, mianowicie usprawiedliwienie z wiary, a Izrael, kt\u00f3ry zabiega\u0142 o Prawo usprawiedliwiaj\u0105ce, do celu Prawa nie doszed\u0142. Dlaczego? Poniewa\u017c zabiega\u0142 o usprawiedliwienie nie z wiary, lecz \u2013 jakby to by\u0142o mo\u017cliwe \u2013 z uczynk\u00f3w.\u2019 (BT, Rzym 9, 30-32)<\/i><br \/>\n<i>\u201aJe\u015bli wi\u0119c ustami swoimi wyznasz, \u017ce JEZUS JEST PANEM, i w sercu swoim uwierzysz, \u017ce B\u00f3g go wskrzesi\u0142 z martwych \u2013 osi\u0105gniesz zbawienie. Bo sercem przyj\u0119ta wiara prowadzi do usprawiedliwienia, a wyznanie jej ustami \u2013 do zbawienia.\u2019 (BT, Rzym. 10, 9-10)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nNieprawda. Ucz\u0105c o potrzebie wiary do zbawienia Pawe\u0142 wcale nie wyklucza\u0142 potrzeby czynienia dobrych uczynk\u00f3w, o czym \u015bwiadcz\u0105 stwierdzenia w jego listach. Np. w Li\u015bcie \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian czytamy, \u017ce B\u00f3g w dzie\u0144 s\u0105du b\u0119dzie bra\u0142 pod uwag\u0119 uczynki (\u201e[\u2026] odda ka\u017cdemu wed\u0142ug uczynk\u00f3w jego\u201d \u2013 Rz 2,6; por. te\u017c Rz 2,7). W Rz 2,16 Pawe\u0142 pisa\u0142:<br \/>\n\u201e[Oka\u017ce si\u0119 to] w dniu, w kt\u00f3rym B\u00f3g s\u0105dzi\u0107 b\u0119dzie przez Jezusa Chrystusa ukryte czyny ludzkie wed\u0142ug mojej Ewangelii\u201d (<i>Biblia Tysi\u0105clecia<\/i>, dalej: BT).<br \/>\nTak samo \u015bw. Pawe\u0142 uczy\u0142 w innym swym li\u015bcie:<br \/>\n\u201eWszyscy bowiem musimy stan\u0105\u0107 przed trybuna\u0142em Chrystusa, aby ka\u017cdy otrzyma\u0142 zap\u0142at\u0119 za uczynki dokonane w ciele, z\u0142e lub dobre\u201d (2\u00a0Kor 5,10 \u2013 BT).<br \/>\n\u201eNic przeto wielkiego, \u017ce i jego s\u0142udzy podszywaj\u0105 si\u0119 pod sprawiedliwo\u015b\u0107. Ale sko\u0144cz\u0105 wed\u0142ug swoich uczynk\u00f3w\u201d (2\u00a0Kor 11,15 \u2013 BT; por. te\u017c 1\u00a0Kor 5,10-13; 6,9).<br \/>\nW Rz 13,12-13 Pawe\u0142 pisa\u0142:<br \/>\n\u201eNoc si\u0119 posun\u0119\u0142a, a przybli\u017cy\u0142 si\u0119 dzie\u0144. Odrzu\u0107my wi\u0119c uczynki ciemno\u015bci, a przyobleczmy si\u0119 w zbroj\u0119 \u015bwiat\u0142a; \u017cyjmy przyzwoicie jak w jasny dzie\u0144: nie w hulankach i pijatykach, nie w rozpu\u015bcie i wyuzdaniu, nie w k\u0142\u00f3tni i zazdro\u015bci\u201d (BT; por. te\u017c Ga 5,19-25; Kol 1,21; 3,5-6n).<br \/>\n<i>Najbardziej wyrazistym tego przyk\u0142adem jest dopuszczenie do raju \u0142otra przez Jezusa. Nie musia\u0142 on w trudach Zakonu i etycznego zachowania utrudnia\u0107 sobie \u017cycia. Wystarczy, \u017ce na kilka chwil przed \u015bmierci\u0105 nawr\u00f3cili si\u0119, a zostali uznani za sprawiedliwych. Jest to moralnie co najmniej dwuznaczne.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nAle\u017c sk\u0105d, jest to przejawem ogromnej wielkoduszno\u015bci. Nie ma \u017cadnego \u201ewystarczy\u201d, bo je\u017celi kto\u015b celowo odk\u0142ada nawr\u00f3cenie do ostatniej chwili, to Ko\u015bci\u00f3\u0142 nazywa to grzechem przeciwko Duchowi \u015awi\u0119temu, kt\u00f3ry z powodu braku okazanej skruchy nie podlega odpuszczeniu. Tutaj sytuacja jest inna, wcze\u015bniej \u0142otr by\u0107 mo\u017ce nie mia\u0142 szans na nawr\u00f3cenie. Po prostu dopiero tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 \u0142otr opami\u0119ta\u0142 si\u0119 i nawr\u00f3ci\u0142, i B\u00f3g mu wybaczy\u0142. Jest to zgodne z przypowie\u015bci\u0105 Jezusa o denarze i winnicy, kt\u00f3r\u0105 to przypowie\u015b\u0107 mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Mt 20,1-16. W przypowie\u015bci tej czytamy, \u017ce wszyscy robotnicy otrzymali tak\u0105 sam\u0105 zap\u0142at\u0119, nawet ci, co pracowali najkr\u00f3cej. Tak samo jest z Dobrym \u0141otrem, kt\u00f3ry nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w ostatniej chwili, tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 na krzy\u017cu. Najwidoczniej wcze\u015bniej nie mia\u0142 on okazji spotka\u0107 Jezusa i wierzy\u0107 w Niego.<br \/>\n<i>To przedar\u0142o si\u0119 do Ewangelii pod wp\u0142ywem Paw\u0142a. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tej scenki nie znaj\u0105 dwaj najstarsi ewangeli\u015bci \u2013 Marek i Mateusz, kt\u00f3rzy pisali, \u017ce obaj \u0142otrowie ur\u0105gali Jezusowi i z niego drwili.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nPo czym jeden z nich w ko\u0144cu opami\u0119ta\u0142 si\u0119 i nawr\u00f3ci\u0142, jak o tym donosi \u0141k. To, \u017ce inni poza \u0141ukaszem nie opisuj\u0105 tej scenki, nie ma znaczenia, bo jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, zachowana w Ewangelii \u015bw. Mateusza opowie\u015b\u0107 o winnicy i denarze jest w swym duchu ca\u0142kowicie zgodna ze sposobem, w jaki Jezus post\u0105pi\u0142 z \u0142otrem, uznaj\u0105c jego nawr\u00f3cenie w ostatniej chwili. Dziwne te\u017c, \u017ce Agnosiewiczowi nagle zn\u00f3w zacz\u0119\u0142o przeszkadza\u0107, \u017ce co\u015b znajdujemy tylko w jednej Ewangelii. Przecie\u017c w swych innych tekstach sam argumentuje on za pomoc\u0105 zda\u0144, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 tylko w jednej Ewangelii. Tak jest z wersem z Mt 24,20, kt\u00f3ry Agnosiewicz wykorzystuje w swym tek\u015bcie pt.<i>Stosunek do Prawa<\/i><sup>[9]<\/sup>. Tak jest te\u017c z wersem z Mt 10,5-6, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego Agnosiewicz argumentuje w tek\u015bcie pt. <i>Jezus pos\u0142any tylko do \u017byd\u00f3w<\/i><sup>[10]<\/sup>. Oba te wersy wyst\u0119puj\u0105 tylko w jednej Ewangelii, a mimo to Agnosiewiczowi to nie przeszkadza. Nic dziwnego, skoro potrzebne mu te teksty w argumentacji, to nie b\u0119dzie ich atakowa\u0142. Agnosiewicz stosuje tak\u017ce ch\u0119tnie (bo przynajmniej dwukrotnie<sup>[11]<\/sup>) przeciwko Marii tekst Jezusa z J 2,4, cho\u0107 te\u017c znajduje si\u0119 on tylko w jednej Ewangelii.<\/p>\n<p class=\"podtyt\">Predestynacja<\/p>\n<p><i>\u201aJak i Dawid nazywa b\u0142ogos\u0142awionym cz\u0142owieka, kt\u00f3remu<b> B\u00f3g udziela usprawiedliwienia, niezale\u017cnie od uczynk\u00f3w\u2019 <\/b>(Rzym 4, 6).<\/i><br \/>\n<i>Rebeka zostanie zbawiona, gdy\u017c zosta\u0142 przez Boga wybrana \u201akiedy si\u0119 jeszcze nie narodzi\u0142y ani tez <b>nie uczyni\u0142y nic dobrego lub z\u0142ego<\/b> \u2013 aby utrzyma\u0142o si\u0119 w mocy Bo\u017ce postanowienie wybrania\u2019 (Rzym 9, 11)<\/i><br \/>\n<i>\u201aTak przeto i w obecnym czasie osta\u0142a si\u0119 tylko Reszta wybrana przez \u0142ask\u0119. Je\u017celi za\u015b dzi\u0119ki \u0142asce, to ju\u017c nie ze wzgl\u0119du na uczynki , bo inaczej \u0142aska nie by\u0142aby ju\u017c \u0142ask\u0105.\u2019 (BT, Rzym. 11, 5-6)<\/i><br \/>\n<i>\u201a\u0141ask\u0105 bowiem jeste\u015bcie zbawieni przez wiar\u0119. A to pochodzi nie od was, lecz jest darem Boga.\u2019 (Ef 2, 8). Warto, aby wszyscy adherenci <b>g\u0142upiej<\/b> nauki o predestynacji zdali sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce Jezus o niej nic nie wiedzia\u0142, \u017ce to przedosta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej do chrze\u015bcija\u0144stwa pod wp\u0142ywem kogo\u015b kto nigdy nie by\u0142 uczniem Jezusa ani go nie widzia\u0142 (je\u015bli pominiemy halucynacj\u0119 pustynn\u0105). Predestynacja jest sprzeczna z duchem nauczania Jezusa, \u201abiblijny Jezus nie zna jej. Gdy on naucza, to \u2013 jak pisze Wilhelm Nestle \u2013 s\u0142uchacze prawie zawsze znajduj\u0105 si\u0119 w orbicie my\u015blenia naturalnego, wolnego od udziwnie\u0144, po prostu ludzkiego: \u201a(\u2026) serce przytakuje, a rozum nie wyra\u017ca sprzeciwu\u201d.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nPo raz kolejny Agnosiewicz wk\u0142ada w przytoczone wersety z list\u00f3w Paw\u0142a tre\u015bci, jakie wcale si\u0119 tam nie znajduj\u0105. Zacytowane wy\u017cej wersy z list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a nic bowiem nie ucz\u0105 o jakiej\u015b rzekomej \u201epredestynacji\u201d, tylko o wybraniu, usprawiedliwieniu i zbawieniu. A to r\u00f3\u017cnica. Nauka o predestynacji zak\u0142ada, \u017ce jakkolwiek by kto\u015b post\u0119powa\u0142, to i tak b\u0119dzie na ko\u0144cu zbawiony, bo jest do niego przeznaczony. Powy\u017csze zacytowane przez Agnosiewicza wersy nie m\u00f3wi\u0105 za\u015b o tym. One m\u00f3wi\u0105 tylko o \u0142asce usprawiedliwienia i zbawieniu darmo danym przez Boga dla wszystkich, skoro nikt z ludzi nie zas\u0142uguje na t\u0119 \u0142ask\u0119 sam z siebie (dobrze rozwija t\u0119 kwesti\u0119 tekst z Ef 2,8-9 i Rz 3,23-24). Zbawienie i \u0142aska dane przez Boga nie s\u0105 jednak dane raz na zawsze i mog\u0105 zosta\u0107 zaprzepaszczone z powodu z\u0142ych uczynk\u00f3w (por. Mt 24,13). Gdyby Pawe\u0142 uczy\u0142 o predestynacji, to nie uczy\u0142by jednocze\u015bnie o tym, \u017ce na ko\u0144cu czas\u00f3w ludzie b\u0119d\u0105 s\u0105dzeni za uczynki, kt\u00f3re ostatecznie zadecyduj\u0105 o ich zbawieniu lub jego utracie (por. Rz 2,6-7,16; 13,12-13; por. te\u017c 2\u00a0Kor 5,10; 11,15; 1\u00a0Kor 5,10-13; 6,9). Ludzie byliby w takim wypadku s\u0105dzeni na podstawie predestynacji. Pawe\u0142 nigdzie jednak nie uczy o s\u0105dzie na podstawie jakiej\u015b domniemanej \u201epredestynacji\u201d, lecz m\u00f3wi wyra\u017anie o s\u0105dzie na podstawie uczynk\u00f3w. Innymi s\u0142owy, nie sposobno\u015bci dane ludziom przez Boga b\u0119d\u0105 rozstrzyga\u0107 o zbawieniu, lecz ludzka reakcja i wykorzystanie tych sposobno\u015bci.<br \/>\n<b>***<\/b><\/p>\n<p class=\"podtyt\">Ka\u017cdy tyran ma mandat boski<\/p>\n<p><i>Hitler i Stalin mieli bez w\u0105tpienia boskie pe\u0142nomocnictwo do sprawowania w\u0142adzy, kto wyst\u0119powa\u0142 przeciwko nim \u2013 wyst\u0119powa\u0142 przeciwko Bogu.<\/i><br \/>\n<i>\u201aKa\u017cdy niech b\u0119dzie podobny w\u0142adzom, sprawuj\u0105cym rz\u0105dy nad innymi.<b> Nie ma bowiem w\u0142adzy, kt\u00f3ra by nie pochodzi\u0142a od Boga, a te kt\u00f3re s\u0105, zosta\u0142y ustanowione przez Boga. Kto wi\u0119c przeciwstawia si\u0119 <\/b>w\u0142adzy<b> \u2013 przeciwstawia si\u0119 porz\u0105dkowi Bo\u017cemu. Ci za\u015b, kt\u00f3rzy si\u0119 przeciwstawili, \u015bci\u0105gn\u0105 na siebie wyrok pot\u0119pienia.\u2019 <\/b>BT, Rzym.13,1-2<\/i><br \/>\n<i>\u201aZ tego samego za\u015b powodu p\u0142acicie podatki. Bo ci, kt\u00f3rzy si\u0119 tym zajmuj\u0105, z woli Boga pe\u0142ni\u0105 sw\u00f3j urz\u0105d.\u2019 BT, Rzym.13,6-7<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nWers ten wcale nie musi by\u0107 rozumiany w sensie absolutnym, nawet odno\u015bnie do w\u0142adz najbardziej zbrodniczych z czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych. W tek\u015bcie greckim s\u0142owom \u201eNie ma bowiem [w\u0142adzy]\u201d odpowiada zwrot <i>ou gar estin<\/i>, kt\u00f3ry nie musi by\u0107 rozumiany dos\u0142ownie w sensie wszystkich w\u0142adz, jakie kiedykolwiek b\u0119d\u0105 rz\u0105dzi\u0107 (w tym Hitlera i Stalina). Znaczenie tego zwrotu jest wzgl\u0119dne i mo\u017ce by\u0107 do\u015b\u0107 ograniczone. Wida\u0107 to dobrze po zastosowaniu zwrotu <i>ou gar estin<\/i> w <i>Septuagincie<\/i>. Np. w Syr 37,13 (<i>LXX<\/i>) czytamy, \u017ce nie ma nic (<i>ou gar estin<\/i>) godniejszego wiary ni\u017c serce. Jednak\u017ce ju\u017c zaledwie kawa\u0142ek dalej (Syr 37,15) ten sam autor stwierdza, \u017ce najbardziej godne wiary s\u0105 wskaz\u00f3wki Najwy\u017cszego, bowiem to on najlepiej wie, jak skierowa\u0107 kogo\u015b na drog\u0119 prawdy. Podobnie w tek\u015bcie greckim Jdt 11,4 czytamy, \u017ce \u201enie ma bowiem nikogo\u201d (<i>ou gar estin<\/i>), kto skrzywdzi\u0142by Judyt\u0119 po tym, jak uciek\u0142a ona pod rz\u0105dy Nabuchodonozora. Nie mo\u017ce to oczywi\u015bcie oznacza\u0107, \u017ce nikt od tej pory nie mia\u0142by ju\u017c ochoty jej skrzywdzi\u0107. Zatem zwrot <i>ou gar estin<\/i>zastosowany w Rz 13,1 r\u00f3wnie\u017c nie musi tyczy\u0107 si\u0119 ka\u017cdej w\u0142adzy, zawsze i wsz\u0119dzie. Pawe\u0142 m\u00f3wi tam, \u017ce nie ma (<i>ou gar estin<\/i>) w\u0142adzy, kt\u00f3ra nie by\u0142aby od Boga, a te, kt\u00f3re s\u0105 (<i>de ousai<\/i> \u2013 \u201eb\u0119d\u0105ce za\u015b\u201d), s\u0105 wyznaczone przez Boga. W tek\u015bcie greckim imies\u0142\u00f3w <i>ousai<\/i> (\u201eb\u0119d\u0105ce\u201d) odniesiony tu do w\u0142adz jest w czasie tera\u017aniejszym. Wskazuje to na to, \u017ce pisz\u0105c do Rzymian, Pawe\u0142 ma na my\u015bli rzymskie rz\u0105dy wsp\u00f3\u0142czesne jemu i odbiorcom jego listu. W tamtym czasie to przecie\u017c w\u0142a\u015bnie w\u0142adza cesarstwa rzymskiego rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 na ogromnym obszarze prawie ca\u0142ego kulturalnego \u015bwiata staro\u017cytnego, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to semicki \u015bwiat Palestyny. Jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy badacze, Aposto\u0142 Pawe\u0142 by\u0142 w\u00f3wczas dobrze nastawiony do w\u0142adz rzymskich. S\u0105dzi si\u0119 tak dlatego, \u017ce dopiero od 64 roku Neron rozpocz\u0105\u0142 prze\u015bladowania chrze\u015bcijan w Rzymie, wcze\u015bniej za\u015b, w czasie gdy Pawe\u0142 pisa\u0142 do Rzymian sw\u00f3j list ok. 58 roku, stosunek w\u0142adz rzymskich wobec chrze\u015bcijan nie by\u0142 wrogi, lecz oboj\u0119tny, je\u015bli nawet nie przyjazny i tolerancyjny<sup>[12]<\/sup>. Pisz\u0105c o tych w\u0142adzach, \u015bw. Pawe\u0142 nie m\u00f3g\u0142 zatem wyrazi\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b nieprzyjazny.<br \/>\nNawet gdyby przyj\u0105\u0107, \u017ce mowa w Rz 13,1 o wszelkich w\u0142adzach ludzkich, kt\u00f3re B\u00f3g ustanowi\u0142 wsz\u0119dzie i w ka\u017cdym momencie historii, to nie oznacza to jeszcze, \u017ce B\u00f3g nakazuje bezwzgl\u0119dn\u0105 akceptacj\u0119 wszystkiego, co robi\u0105 te w\u0142adze. W przypadku gdy te w\u0142adze przekraczaj\u0105 granice zakre\u015blone przez zasady etosu chrze\u015bcija\u0144skiego, aposto\u0142owie zalecaj\u0105 odrzucenie ich i sposobu ich post\u0119powania (por. Dz 5,29). Z Tt 3,1 mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce pos\u0142usze\u0144stwo w\u0142adzom mia\u0142o si\u0119 ogranicza\u0107 do tego, co mog\u0142o zaowocowa\u0107 dobrym czynem. Z faktu, \u017ce wszelka w\u0142adza pochodzi od Boga, nie wynika zatem, \u017ce wszystko, co robi ta w\u0142adza, jest przez Boga akceptowane lub B\u00f3g obejmuje to swoim autorytetem.<br \/>\nJeden z biblist\u00f3w, kt\u00f3ry powy\u017cszemu tekstowi z Rz 13,1-2 po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 rozpraw\u0119 habilitacyjn\u0105, pe\u0142n\u0105 analiz i przegl\u0105d\u00f3w stanowisk egzegetycznych, konkluduje na temat tego tekstu we wspomnianej rozprawie: \u201eNie mo\u017cna natomiast przypisa\u0107 Paw\u0142owi twierdzenia, jakoby w\u0142adza jemu wsp\u00f3\u0142czesna cieszy\u0142a si\u0119 specjaln\u0105 opiek\u0105 Bo\u017c\u0105 czy w spos\u00f3b bezpo\u015bredni pochodzi\u0142a od Boga [\u2026]. Nieporozumienie polega tu na tym, \u017ce my czytaj\u0105c ten tekst, najcz\u0119\u015bciej my\u015blimy o nadu\u017cyciu w\u0142adzy lub o konkretnych postaciach (np. Hitler czy Stalin), \u017ale korzystaj\u0105cych z w\u0142adzy, podczas gdy \u015bw. Pawe\u0142 ma na my\u015bli w\u0142adz\u0119 w \u00abstanie czystym\u00bb, a nie jej nadu\u017cywanie. Je\u017celi wi\u0119c czytamy w Rz 13,1, \u017ce w\u0142adza pochodzi od Boga, to wcale nie znaczy, \u017ce Pawe\u0142 sankcjonuje nadu\u017cywanie w\u0142adzy, czyli jej dzia\u0142ania przeciw Prawu Bo\u017cemu\u201d<sup>[13]<\/sup>.<br \/>\n<i>Rozwijaj\u0105c t\u0119 my\u015bl w p\u00f3\u017aniejszych listach Pawe\u0142 z ca\u0142\u0105 moc\u0105 usankcjonowa\u0142 niewolnictwo.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nRaczej godzi\u0142 si\u0119 z istniej\u0105cym stanem rzeczy, kt\u00f3rego nikt w\u00f3wczas nie m\u00f3g\u0142 zmieni\u0107. Zaleca\u0142 wi\u0119c niewolnikom pogodzenie si\u0119 z dotychczasowym <i>status quo<\/i>, zalecaj\u0105c nawet wyci\u0105gni\u0119cie z niego mo\u017cliwie jak najwi\u0119kszych korzy\u015bci dla siebie (por. 1\u00a0Kor 7,21). Wynika z tego, \u017ce status \u00f3wczesnych niewolnik\u00f3w nie by\u0142 tak \u017ca\u0142osny, jak wydaje si\u0119 dzi\u015b nam, kt\u00f3rzy nasze poj\u0119cie o niewolnictwie zawdzi\u0119czamy filmom pe\u0142nym drastycznych scen, ukazuj\u0105cych ogrom nieludzkiego traktowania i represji stosowanych wobec niewolnik\u00f3w przywo\u017conych do Ameryki z kontynentu afryka\u0144skiego. Niewolnictwo staro\u017cytne by\u0142o jednak inne ni\u017c to w Nowym \u015awiecie. Sam fakt niewolnictwa z jednej strony sam w sobie ur\u0105ga\u0142 godno\u015bci niekt\u00f3rych, kt\u00f3rzy, co gorsza, trafiali na z\u0142ego pana, jednak\u017ce istnia\u0142a te\u017c druga i pozytywna strona tego zjawiska, bowiem niekt\u00f3rzy nawet dobrowolnie zostawali niewolnikami, skoro to cz\u0119sto umo\u017cliwia\u0142o im osi\u0105gni\u0119cie presti\u017cowego i wysokiego stanowiska spo\u0142ecznego, dobrego wykszta\u0142cenia czy dochodowej pracy. Przypuszcza si\u0119 np., \u017ce wspomniany w Rz 16,24 Erast, \u201eskarbnik miasta\u201d Koryntu, zosta\u0142 nim dlatego, aby zdoby\u0107 t\u0119 dochodow\u0105 posad\u0119. Niekt\u00f3rzy niewolnicy mogli nawet zarz\u0105dza\u0107 wielkimi maj\u0105tkami ziemskimi i sta\u0107 ich by\u0142o na w\u0142asnych niewolnik\u00f3w. Dzi\u0119ki byciu niewolnikiem u pan\u00f3w rzymskich mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 cenione w\u00f3wczas obywatelstwo rzymskie. Dozwolone by\u0142o gromadzenie si\u0119 niewolnik\u00f3w. W \u00f3wczesnym greckim \u015bwiecie staro\u017cytnym niewolnictwo sta\u0142o si\u0119 tak powa\u017can\u0105 klas\u0105 spo\u0142eczn\u0105, \u017ce nawet \u00f3wcze\u015bni wielcy morali\u015bci i filozofowie stoiccy, tacy jak Epiktet, nie widzieli w nim nic z\u0142ego<sup>[14]<\/sup>. Okazuje si\u0119 zatem, \u017ce w czasach Paw\u0142a instytucja niewolnictwa nie by\u0142a czym\u015b strasznym i sam fakt, \u017ce Pawe\u0142 nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 stanowczo niewolnictwu, nie stawia go w negatywnym \u015bwietle. By\u0142 on w zgodzie z wy\u017cej naszkicowanymi realiami spo\u0142ecznymi i chcia\u0142, aby z faktu uczestniczenia w tym statusie spo\u0142ecznym chrze\u015bcijanie osi\u0105gn\u0119li jak najwi\u0119ksze korzy\u015bci (skoro ju\u017c tak si\u0119 przydarzy\u0142o, \u017ce zostali niewolnikami). Aby doj\u015b\u0107 do tego wniosku musieli\u015bmy jednak przeanalizowa\u0107 \u00f3wczesny stan spo\u0142eczny w tej kwestii. Oczywi\u015bcie takiej analizy nie dokona\u0142 wy\u017cej ju\u017c Agnosiewicz, nic dziwnego, gdyby to zrobi\u0142, nie m\u00f3g\u0142by ju\u017c postawi\u0107 Paw\u0142a w skrajnie negatywnym \u015bwietle, a o to przecie\u017c tylko mu chodzi. Nie chodzi mu o ukazywanie pe\u0142nego obrazu omawianych zagadnie\u0144 czy prawdy o nich.<br \/>\n<i>To z Paw\u0142em wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 pierwsze podzia\u0142y w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nPodzia\u0142y zawsze by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105. Jak pisa\u0142 kiedy\u015b kard. Newman, rozum z natury swej ma raczej tendencj\u0119 do w\u0105tpienia, st\u0105d sam Pawe\u0142 nie jest ojcem podzia\u0142\u00f3w. Nawet gdyby Aposto\u0142 Pawe\u0142 si\u0119 do nich przyczynia\u0142, to nie znaczy to jeszcze, \u017ce by\u0142 ich winien, podobnie jak kierowca zabijaj\u0105cy pijanego na ulicy z winy tego w\u0142a\u015bnie pijanego nie jest winien jego \u015bmierci, cho\u0107 si\u0119 do niej przyczyni\u0142. Od siebie mog\u0119 doda\u0107 jedynie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em podzia\u0142\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c nieporozumienie. Ojcem wszelkich podzia\u0142\u00f3w jest zatem s\u0142abo\u015b\u0107 natury ludzkiej konkretnych os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w tym podziale, nie za\u015b jaki\u015b jeden winowajca.<br \/>\n<b><i>Jan Lewandowski<\/i><\/b><\/p>\n<hr \/>\n<p><b>P\u00a0R\u00a0Z\u00a0Y\u00a0P\u00a0I\u00a0S\u00a0Y\u00a0:<\/b><br \/>\n<sup>[1]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, <i>Chrze\u015bcija\u0144stwo, czy paulinizm<\/i><b>,<\/b>http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,1035.<br \/>\n<sup>[2]<\/sup> Zachowano oryginalny kszta\u0142t wypowiedzi M. Agnosiewicza (przyp. redakcji).<br \/>\n<sup>[3]<\/sup> Por. Z. Kosidowski, <i>Opowie\u015bci Ewangelist\u00f3w<\/i>, Warszawa 1979, s. 54.<br \/>\n<sup>[4]<\/sup> Por. K. Deschner, <i>Kryminalna historia chrze\u015bcija\u0144stwa<\/i>, t. I, Gdynia 1998, s. 97.<br \/>\n<sup>[5]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, <i>Wniebowzi\u0119cie<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,139.<br \/>\n<sup>[6]<\/sup> Por. ten\u017ce, <i>Duszpasterstwo strachu<\/i>, http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,333.<br \/>\n<sup>[7]<\/sup> Por. ten\u017ce, <i>Stosunek do Prawa<\/i><b>, <\/b>http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,206.<br \/>\n<sup>[8]<\/sup> Por. W. Wo\u0142yniec, <i>Personalistyczna interpretacja \u0142aski na przyk\u0142adzie teologii Macieja J\u00f3zefa Scheebena i\u00a0niemieckiej charytologii XIX wieku<\/i>, rozdz. I: <i>Biblijne podstawy personalizmu \u0142aski<\/i>, PWT we Wroc\u0142awiu, Rozprawy Naukowe, 49, Wroc\u0142aw 2003.<br \/>\n<sup>[9]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, <i>Stosunek do Prawa<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,206.<br \/>\n<sup>[10]<\/sup> Por. ten\u017ce, <i>Jezus pos\u0142any tylko do \u017byd\u00f3w<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,1021.<br \/>\n<sup>[11]<\/sup> Por. ten\u017ce, <i>Wszechpo\u015bredniczka Maryja<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,330; ten\u017ce, <i>Mit chrze\u015bcija\u0144skiej rodziny<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,1047.<br \/>\n<sup>[12]<\/sup> Por. J. Za\u0142\u0119ski, <i>Chrze\u015bcijanin wobec w\u0142adzy \u015bwieckiej<\/i>, Warszawa 1996, s. 69, 74, 80.<br \/>\n<sup>[13]<\/sup> Por. tam\u017ce, s. 130.<br \/>\n<sup>[14]<\/sup> Por. <i>Encyklopedia biblijna<\/i>, Warszawa 1999, s. 834-835.<br \/>\n<sup>[15]<\/sup> Por. np. R. Popowski, <i>S\u0142ownik grecko-polski Nowego Testamentu<\/i>, Warszawa 1997, s. 67.\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niniejszy artyku\u0142 jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt.Chrze\u015bcija\u0144stwo czy paulinizm, jaki zosta\u0142 zamieszczony w serwisie racjonalistycznym[1]. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz pr\u00f3buje oczernia\u0107 \u015bw. Paw\u0142a, portretuj\u0105c go jako oportunist\u0119, notorycznego k\u0142amc\u0119, awanturnika itp. Jednocze\u015bnie w tek\u015bcie tym Agnosiewicz pomniejsza znaczenie&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1024],"tags":[],"class_list":["post-547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mity-racjonalista-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}