{"id":545,"date":"2017-08-06T15:41:53","date_gmt":"2017-08-06T13:41:53","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=545"},"modified":"2017-08-06T15:41:53","modified_gmt":"2017-08-06T13:41:53","slug":"opisy-jahwisty-elohisty-ksiegi-rodzaju-sa-sprzeczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/opisy-jahwisty-elohisty-ksiegi-rodzaju-sa-sprzeczne\/","title":{"rendered":"CZY OPISY JAHWISTY I ELOHISTY Z KSI\u0118GI RODZAJU S\u0104 SPRZECZNE?"},"content":{"rendered":"
\n

<\/h2>\n<\/header>\n
\nNiniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt. Genesis czyli Stworzenie<\/i>[1]<\/sup>, zamieszczony w jego serwisie racjonalistycznym. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz twierdzi, \u017ce opisy jahwisty i elohisty z Ksi\u0119gi Rodzaju s\u0105 nawzajem sprzeczne. Postaram si\u0119 ni\u017cej odpowiedzie\u0107 na te zarzuty. Tradycyjnie, dla u\u0142atwienia odr\u00f3\u017cnienia moich wypowiedzi od wypowiedzi Agnosiewicza, jego tekst zaznaczam kursyw\u0105[2]<\/sup>.
\nPolemika:<\/b>
\nW Ksi\u0119dze Rodzaju stworzenie<\/i>\u015bwiata i ludzi jest opisane dwa razy i wersje nie s\u0105 zgodne.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nZobaczymy.
\nMo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 dwie wizje stworzenia dokonuj\u0105c rozr\u00f3\u017cnienia fragment\u00f3w Genesis w kt\u00f3rym wyst\u0119puje B\u00f3g jako Elohim i jako Jahweh. Pierwszy tego rozr\u00f3\u017cnienia dokona\u0142 francuski lekarz Astruc w XVIII w., dostrzeg\u0142 on, i\u017c nie ma dowolno\u015bci w oznaczaniu Boga tymi dwoma imionami, a zestawiaj\u0105c opowiadania o Genesis, w kt\u00f3rych raz wyst\u0119puje Elohim, a raz Jahweh uzyskamy dwa oddzielne i r\u00f3\u017cne opowiadania o stworzeniu wszech\u015bwiata.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTo, \u017ce nawet mog\u0105 istnie\u0107 dwa opowiadania, nie znaczy jeszcze, i\u017c s\u0105 sprzeczne. Poni\u017csze zestawienie w tabeli w ka\u017cdym razie nie ukazuje \u017cadnych sprzeczno\u015bci. Po drugie, kryteria podzia\u0142u zastosowane przez Astruca s\u0105 czysto umowne i raczej naci\u0105gane, bowiem w obu opowiadaniach wyst\u0119puje s\u0142owoelohim<\/i>. Nawet w poni\u017cszej tabeli zestawionej przez Agnosiewicza wyra\u017anie to wida\u0107. Po trzecie wreszcie, dopiero co dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej biblistyce od wielu lat istnieje tendencja d\u0105\u017c\u0105ca do tego, aby wyeliminowa\u0107 w og\u00f3le mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia elohisty (E), a zw\u0142aszcza jahwisty (J)[3]<\/sup>, kt\u00f3rzy mieli stworzy\u0107 dwa odr\u0119bne opowiadania o stworzeniu w Ksi\u0119dze Rodzaju. Inni, tacy jak van Seters, nawet je\u015bli uznaj\u0105 fakt istnienia elohisty, to rewiduj\u0105 pogl\u0105d na temat tego, kt\u00f3re teksty on m\u00f3g\u0142 napisa\u0107[4]<\/sup>. Jak podaje jeden z biblist\u00f3w, nawet je\u015bli przyjmiemy fakt istnienia tradycji J i E, to i tak nie wiadomo, co napisa\u0142 jahwista, a co elohista, \u201etrzeba raczej m\u00f3wi\u0107 o \u017ar\u00f3dle JE i nie dzieli\u0107 wspomnianych tekst\u00f3w lub te\u017c pozostawi\u0107 na boku hipotez\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 i szuka\u0107 innego punktu wyj\u015bcia dla bada\u0144 odpowiednich fragment\u00f3w\u201d[5]<\/sup>. Jak wida\u0107, nic na ten temat nie jest pewne, nawet to, \u017ce w og\u00f3le istnia\u0142y dwie szko\u0142y J i E, jakie mia\u0142yby by\u0107 odpowiedzialne za r\u00f3\u017cnice w opowiadaniach o stworzeniu w Ksi\u0119dze Rodzaju. Tym samym, skoro nawet w\u015br\u00f3d biblist\u00f3w nie jest pewne, czy istnia\u0142o dw\u00f3ch autor\u00f3w opowiada\u0144 o stworzeniu w Ksi\u0119dze Rodzaju, w niniejszym tek\u015bcie pozwol\u0119 sobie by\u0107 nieco sceptycznie nastawiony do s\u0142ynnego podzia\u0142u jahwista \u2013 elohista, preferuj\u0105c daleko posuni\u0119t\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 w bezkrytycznym akceptowaniu jakichkolwiek niezgodno\u015bci pomi\u0119dzy dwoma opowiadaniami o stworzeniu przypisywanymi tradycyjnie szkole J i E.
\nOto zestawienie tych dw\u00f3ch opowie\u015bci (za Reinachem).<\/i><\/p>\n\n\n\n\n
Elohista<\/b><\/i><\/td>\nJehowista<\/b><\/i><\/td>\n<\/tr>\n
I. 1. Na pocz\u0105tku Elohim stworzy\u0142 niebiosa i ziemi\u0119. 2. Ziemia by\u0142a chaosem; tchnienie Elohima poruszy\u0142o si\u0119 nad wodami. 3. Elohim rzek\u0142: \u201aNiech si\u0119 stanie \u015bwiat\u0142o\u2019. I \u015bwiat\u0142o si\u0119 sta\u0142o. 4. I Elochim widzia\u0142 \u015bwiat\u0142o, \u017ce by\u0142o dobre, i Elohim oddzieli\u0142 \u015bwiat\u0142o od ciemno\u015bci. 5. I Elohim nazwa\u0142 \u015bwiat\u0142o dniem, a ciemno\u015b\u0107 noc\u0105; i sta\u0142 si\u0119 wiecz\u00f3r, i sta\u0142 si\u0119 poranek; jeden dzie\u0144. 6. Elohim rzek\u0142: \u201aNiech b\u0119dzie utwierdzenie mi\u0119dzy wodami\u2019\u2026 9. Elohim rzek\u0142: \u201aNiechaj wody, kt\u00f3re s\u0105 pod niebiosami zgromadz\u0105 si\u0119, i niechaj si\u0119 l\u0105d ukarze\u2019\u2026 11. I Elohim rzek\u0142: \u201aNiechaj ziemia wyda zielono\u015b\u0107, drzewo owoce, przynosz\u0105ce owoc pod\u0142ug swego gatunku\u2019\u2026 14. Elochim rzek\u0142: \u201aNiechaj b\u0119d\u0105 \u015bwiat\u0142a na utwierdzeniu dla oddzielenia dnia od nocy\u2019\u2026 20. Elohim rzek\u0142: \u201aNiechaj wody roj\u0105 si\u0119 \u017cyciem, i niechaj ptaki lataj\u0105 nad ziemi\u0105\u2019\u2026 21. I Elohim stworzy\u0142 potwory morskie i wszystkie stworzenia, kt\u00f3remi roj\u0105 si\u0119 wody, i wszelkie ptactwo skrzydlate\u2026 22. I Elohim b\u0142ogos\u0142awi\u0142 je m\u00f3wi\u0105c: \u201aB\u0105d\u017acie p\u0142odne, rozmna\u017cajcie si\u0119 i nape\u0142niajcie wody m\u00f3rz, i niechaj ptak mno\u017cy si\u0119 na ziemi\u2019\u2026 24. I Elohim rzek\u0142: \u201aNiechaj ziemia wyda istoty \u017cyj\u0105ce pod\u0142ug ich gatunk\u00f3w\u2019\u2026 26. Elohim rzek\u0142: \u201aUczy\u0144my <\/b>cz\u0142owieka nanasz<\/b> obraz\u2026\u2019 27. I Elohim stworzy\u0142 cz\u0142owieka na sw\u00f3j obraz; m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119.<\/b> 28. I Elohim ich b\u0142ogos\u0142awi\u0142 i rzek\u0142 im: \u201aB\u0105d\u017acie p\u0142odni, mn\u00f3\u017ccie si\u0119, nape\u0142niajcie ziemi\u0119 i czy\u0144cie j\u0105 sobie poddan\u0105\u2019. 29. I Elohim rzek\u0142: \u201aOto daj\u0119 wam wszelkie ziele, nios\u0105ce nasienie, i wszelkie drzewo, kt\u00f3re ma owoc\u2026 dla waszego po\u017cywienia\u2019.
\nII. 1. I zosta\u0142y doko\u0144czone niebiosa i ziemia i wszelkie ich wojska. 2. I Elohim doko\u0144czy\u0142 si\u00f3dmego dnia swego dzie\u0142a; i si\u00f3dmego dnia odpocz\u0105\u0142. 4. To s\u0105 genealogje niebios i ziemi, gdy zosta\u0142y stworzone.<\/i><\/td>\n		II. 4. W dzie\u0144 kiedy Jahweh Elohim uczyni\u0142 ziemi\u0119 i niebiosa, 5. \u017cadnego krzaka nie by\u0142o jeszcze na ziemi, \u017cadne ziele jeszcze nie zakie\u0142kowa\u0142o, poniewa\u017c Jahweh Elohim nie spu\u015bci\u0142 by\u0142 jeszcze deszczu na ziemie, i nie by\u0142o ludzi do uprawiania gruntu. 6. Ale chmura si\u0119 podnios\u0142a z ziemi i zrosi\u0142a grunt. 7. I Jahweh Elohim ukszta\u0142towa\u0142 cz\u0142owieka z py\u0142u gruntu i tchn\u0105\u0142 w jego nozdrza tchnienie \u017cycia. 8. I Jahweh Elohim zasadzi\u0142 ogr\u00f3d w Edenie i umie\u015bci\u0142 tam cz\u0142owieka, kt\u00f3rego by\u0142 ukszta\u0142towa\u0142. 9. I Jahweh Elohim kaza\u0142 wyrosn\u0105\u0107 z gruntu wszelkiemu drzewu przyjemnemu, i drzewu \u017cywota w \u015brodku ogrodu, a tak\u017ce drzewu wiadomo\u015bci dobrego i z\u0142ego\u2026 15. Jahweh Elohim wzi\u0105\u0142 cz\u0142owieka i osadzi\u0142 go w ogrodzie Edenu, \u017ceby go uprawia\u0142 i strzeg\u0142. 16. I Jahweh Elohim rozkaza\u0142 cz\u0142owiekowi m\u00f3wi\u0105c: \u201aZ wszelkiego drzewa ogrodu mo\u017cesz je\u015b\u0107. 17. Ale z drzewa wiadomo\u015bci dobrego i z\u0142ego nie b\u0119dziesz jad\u0142, bo w dzie\u0144, kiedy b\u0119dziesz ze\u0144 jad\u0142,umrzesz \u015bmierci\u0105<\/b>\u201a. 18. I Jahweh Elohim rzek\u0142: \u201aNie jest dobrze i\u017cbycz\u0142owiek by\u0142 sam<\/b>; uczyni\u0119 mupomocnic\u0119<\/b>, kt\u00f3raby mu odpowiada\u0142a\u2019. 19. Wtedy Jahweh Elohim spu\u015bci\u0142 g\u0142\u0119boki sen na cz\u0142owieka; wzi\u0105\u0142 jeden z jego bok\u00f3w i zamkn\u0105\u0142 jego miejsce cia\u0142em. 22. I Jahweh Elohim ukszta\u0142towa\u0142 bok, kt\u00f3ry by\u0142 wzi\u0105\u0142 cz\u0142owiekowi, w niewiast\u0119 i przyprowadzi\u0142 j\u0105 do cz\u0142owieka\u2026
\nIII. 1. W\u0105\u017c by\u0142 przebieg\u0142y ponad wszystkie zwierz\u0119ta polne i rzek\u0142 do niewiasty: \u201aCzy (Jahweh) Elohim rzeczywi\u015bcie powiedzia\u0142: Nie b\u0119dziecie jedli z \u017cadnego drzewa w ogrodzie?\u2019 I niewiasta rzek\u0142a w\u0119\u017cowi: \u201aJadamy owoce drzew ogrodu\u2019; 3. ale co do owocu drzewa, kt\u00f3re jest w \u015brodku ogrodu, (Jahweh) Elohim rzek\u0142: \u201aNie b\u0119dziecie ze\u0144 jedli i nie b\u0119dziecie go dotykali, \u017ceby nie umrze\u0107\u2019. 4. I w\u0105\u017c rzek\u0142 do niewiasty: \u201aNie umrzecie z tego\u2026 5. bo (Jahweh) Elohim wie, \u017ce w dzie\u0144, kiedy ze\u0144 b\u0119dziecie jedli, wasze oczy si\u0119 otworz\u0105 i b\u0119dziecie jak (Jahweh) Elohim, znaj\u0105cy dobre i z\u0142e\u2019. 6. I niewiasta\u2026 wzi\u0119\u0142a owocu z drzewa i jad\u0142a go i da\u0142a ze\u0144 swemu m\u0119\u017cowi obok siebie, i on go jad\u0142\u2026 8. I us\u0142yszeli g\u0142os Jahweh Elohima, kt\u00f3ry przechadza\u0142 si\u0119 po ogrodzie przy wietrzyku wieczornym\u2026 11. I rzek\u0142: \u201aZ drzewa, z kt\u00f3rego zakaza\u0142em ci je\u015b\u0107, czy\u015b ze\u0144 jad\u0142?\u2019 12. I cz\u0142owiek rzek\u0142: \u201aNiewiasta da\u0142a mi owocu z drzewa, i jad\u0142em\u2019. 13. I Jahweh Elohim rzek\u0142 do niewiasty: \u201aDlaczego\u015b to uczyni\u0142a?\u2019 I niewiasta rzek\u0142a: \u201aW\u0105\u017c mnie zwi\u00f3d\u0142, i jad\u0142am\u2019. 14. Jahweh Elohim rzek\u0142 do w\u0119\u017ca: \u201aPoniewa\u017c to zrobi\u0142e\u015b, jeste\u015b przekl\u0119ty\u2026 ; b\u0119dziesz chodzi\u0142 na swym brzuchu i b\u0119dziesz jad\u0142 proch\u2026 15. Ustanowi\u0119 nieprzyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy tob\u0105 a niewiast\u0105, mi\u0119dzy twem plemieniem a jej plemieniem; b\u0119dzie ci mia\u017cd\u017cy\u0142a<\/b>g\u0142ow\u0119, a ty b\u0119dziesz jej rani\u0142 <\/b>pi\u0119t\u0119. 16.Do niewiasty rzek\u0142<\/b>: \u201aPowi\u0119ksz\u0119 trud brzemienno\u015bci; wydawa\u0107 b\u0119dziesz dzieci w bole\u015bci\u2019. 17. A do cz\u0142owieka rzek\u0142:<\/b> \u201aB\u0119dziesz jada\u0142 w trudzie po wszystkie dni swego \u017cywota. 19. B\u0119dziesz jada\u0142 sw\u00f3j chleb w pocie swego czo\u0142a, a\u017c dop\u00f3ki nie wr\u00f3cisz do gruntu, z kt\u00f3rego by\u0142e\u015b wzi\u0119ty; bo jeste\u015b proch i wr\u00f3cisz do prochu\u2019\u2026 22. I Jahweh Elohim rzek\u0142: \u201aOt\u00f3\u017c cz\u0142owiek sta\u0142 si\u0119 jako jeden z nas, co do znajomo\u015bci dobrego i z\u0142ego; ale teraz niechaj nie wyci\u0105ga r\u0119ki, \u017ceby bra\u0107 z drzewa \u017cywota, je\u015b\u0107 i \u017cy\u0107 wiecznie\u2019. 23. I Jahweh Elohim wyp\u0119dzi\u0142 go z ogrodu Edenu, \u017ceby uprawia\u0142 grunt, z kt\u00f3rego by\u0142 wzi\u0119ty.<\/i><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Jak podaje <\/i>Peter de Rosa<\/i><\/b>, druga wersja (zwana przez niego kap\u0142a\u0144sk\u0105) spisana zosta\u0142a cztery wieki popierwszej, w czasie wygnania Izraela w Babilonie. Jest w niej \u201awiele zapo\u017cycze\u0144 z babilo\u0144skiego eposu stworzenia, co dowodzi, \u017ce mity s\u0105 zara\u017aliwe\u2019 {K:|48|Mitologia chrze\u015bcija\u0144stwa. Kryzys wiary chrze\u015bcija\u0144skiej}.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nMi\u0142o by\u0142o pozna\u0107 opini\u0119 de Rosy; nie wiem jednak, czemu jego opinia ma by\u0107 od razu precyzyjnym odzwierciedleniem rzeczywisto\u015bci.
\nW opisie pierwszym widzimy obraz stworzenia, kt\u00f3ry posiada wiele cech, kt\u00f3re s\u0105 przejawem rozs\u0105dku autora: tak m\u00f3g\u0142 to sobie wyobra\u017ca\u0107, mimo \u017ce kolejne etapy nie s\u0105 u\u0142o\u017cone we w\u0142a\u015bciwej kolejno\u015bci, to jednak nie mo\u017cna wymaga\u0107 od niego, aby zna\u0142 zagadnienia, kt\u00f3re ludzko\u015b\u0107 odkry\u0142a ponad tysi\u0105c lat p\u00f3\u017aniej. Nale\u017cy jednak uzna\u0107, \u017ce nie wyst\u0119puj\u0105 w tym obrazie bajkowe wizje z ogrodami i w\u0119\u017cami. Wyst\u0119puje jeszcze co\u015b bardzo wa\u017cnego: r\u00f3wno\u015b\u0107 kobiety i m\u0119\u017cczyzny jako dwojga ludzi.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nNigdzie w pierwszym opowiadaniu nie wyst\u0119puje jaka\u015b szczeg\u00f3lnie eksponowana przez Agnosiewicza \u201er\u00f3wno\u015b\u0107 kobiety i m\u0119\u017cczyzny\u201d jako dwojga ludzi. To, \u017ce w pierwszym opowiadaniu w spos\u00f3b og\u00f3lny jest mowa o tym, \u017ce B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka jako m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119 nie oznacza jeszcze r\u00f3wno\u015b\u0107 ich funkcji. I odwrotnie. Samo to, \u017ce Ewa jest nazwana \u201epomocnic\u0105\u201d cz\u0142owieka nie oznacza jeszcze, \u017ce nie jest cz\u0142owiekiem.
\nW drugim natomiast obrazie (w tek\u015bcie znajduje si\u0119 on bezpo\u015brednio po pierwszym opisie, jak gdyby autor chcia\u0142 zestawi\u0107 dwie hebrajskie wizje Genesis)<\/b> zaznaczona jest wyra\u017ana nier\u00f3wno\u015b\u0107 pierwszych ludzi: Ewa jest pomocnic\u0105 Adama.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nSamo to, \u017ce Ewa jest nazwana \u201epomocnic\u0105\u201d cz\u0142owieka nie oznacza jeszcze, \u017ce nie jest cz\u0142owiekiem.
\nCo wi\u0119cej, nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o nier\u00f3wno\u015bci dwojga ludzi, gdy\u017c Ewa nie jest uznawana za cz\u0142owieka ! To co\u015b po\u015bredniego, co \u0142\u0105czy \u015bwiat ludzi i zwierz\u0105t (patrz ni\u017cej). Widzimy wyra\u017ane rozr\u00f3\u017cnienie: Adam to cz\u0142owiek<\/b> (\u201aDo cz\u0142owieka rzek\u0142\u2019), Ewa to niewiasta<\/b> (\u201aDo niewiasty rzek\u0142\u2019). Oczywi\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesne t\u0142umaczenia nie uznaj\u0105 tego rozr\u00f3\u017cnienia.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nAgnosiewicz wypisuje tu jakie\u015b nonsensy. W Rdz 3,22-24 termin \u2018adam<\/i>(\u201ecz\u0142owiek\u201d) jest odniesione ju\u017c do obojga wyp\u0119dzonych ludzi, cho\u0107 wcze\u015bniej autor stosowa\u0142 rozr\u00f3\u017cnienie na \u2018adam<\/i> (\u201ecz\u0142owiek\u201d) i \u2018iszszah<\/i> (\u201eniewiasta\u201d). Nie istnia\u0142 wi\u0119c u niego \u017caden antyfeminizm odmawiaj\u0105cy kobiecie cz\u0142owiecze\u0144stwa. W tek\u015bcie hebrajskim najwyra\u017aniej okre\u015blono Adama terminem hebrajskim \u2018adam<\/i> dlatego, \u017ce wcze\u015bniej (Rdz 2,7) by\u0142a mowa o tym, \u017ce zosta\u0142 uczyniony z prochu ziemi (drugie opowiadanie o stworzeniu tego motywu stworzenia z gliny ju\u017c nie posiada). W j\u0119zyku hebrajskim s\u0142owo \u2018adam<\/i>najwyra\u017aniej wi\u0105\u017ce si\u0119 z ziemi\u0105. Wskazuje na to uderzaj\u0105ce podobie\u0144stwo s\u0142owa \u2018adam<\/i> ze s\u0142owem hebr. \u2018adamah<\/i>, kt\u00f3re oznacza w\u0142a\u015bnie ziemi\u0119 uprawn\u0105[6]<\/sup>. W tej chwili w\u015br\u00f3d filolog\u00f3w za najbardziej prawdopodobne uwa\u017ca si\u0119 pochodzenie s\u0142owa \u2018adam<\/i> od \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owu \u2018dm<\/i>[7]<\/sup>, \u2018adom<\/i>[8]<\/sup>, kt\u00f3ry oznacza \u201eby\u0107 czerwonym\u201d, i kt\u00f3ry wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c we wspomnianym\u2018adamah<\/i>. Czerwie\u0144 wi\u0105za\u0142a si\u0119 w przekonaniu ludzi Bliskiego Wschodu z kolorem ziemi z jakiej mia\u0142 zosta\u0107 \u201eulepiony\u201d (Rdz 2,7-8) wedle Ksi\u0119gi Rodzaju Adam[9]<\/sup>. Etymologie tak\u0105 proponowa\u0142 ju\u017c Flawiusz w czasach Chrystusa[10]<\/sup>. Ewa nie by\u0142a wedle tego opowiadania uczyniona z ziemi, st\u0105d nie mo\u017cna jej by\u0142o wprost okre\u015bli\u0107 terminem \u2018adam<\/i>, bowiem to by si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0142o z wspomnianymi niuansami lingwistycznymi, jakie w swym opowiadaniu chcia\u0142 zawrze\u0107 autor tego opowiadania. Wedle tego przekazu Ewa nie by\u0142a tak jak Adam uczyniona z ziemi, tylko z \u017cebra Adama, st\u0105d okre\u015blono j\u0105 w tym przekazie za pomoc\u0105 s\u0142owa \u2018iszszah<\/i> (niewiasta). Autor tego przekazu wyra\u017anie wyja\u015bni\u0142 w Rdz 3,23 dlaczego kobiet\u0119 okre\u015bla mianem \u2018iszszah<\/i>. Kobieta jest niewiast\u0105, bo \u201ez m\u0119\u017cczyzny (\u2018isz<\/i>) zosta\u0142a wzi\u0119ta\u201d (Rdz 3,23). Termin \u2018iszszah<\/i>nie wyklucza wi\u0119c cz\u0142owiecze\u0144stwa, podobnie jak termin \u2018adam<\/i> nie jest jedynym, kt\u00f3ry go zak\u0142ada, jak to sugeruje Agnosiewicz.
\nJak wida\u0107 autor, stosuj\u0105c tak precyzyjnie i selektywnie terminy \u2018adam<\/i> i\u2018iszszah<\/i> bawi si\u0119 niejako w etymologa i nawi\u0105zuje w swym s\u0142ownictwie przede wszystkim do opisanego przez siebie sposobu powstania m\u0119\u017cczyzny i kobiety (Adam z ulepiony z prochu ziemi, Ewa uczyniona z \u017cebra), wcale przy tym nie pr\u00f3buj\u0105c wprowadza\u0107 jakiej\u015b klasyfikacji, jak\u0105 wmawia mu Agnosiewicz. Autora tego interesuj\u0105 po prostu zupe\u0142nie inne aspekty, o czym Agnosiewicz wiedzia\u0142by, gdyby zaj\u0105\u0142 si\u0119 etymologi\u0105 s\u0142\u00f3w tekstu, a nie doszukiwaniem si\u0119 u autor\u00f3w biblijnych pod\u0142ug swego widzimisi\u0119 wszelkich najgorszych cech przeciwnych godno\u015bci cz\u0142owieka, z antyfeminizmem w\u0142\u0105cznie. Doszukiwanie si\u0119 antyfeminizmu w niewyra\u017anym okre\u015blaniu kobiety terminem \u201ecz\u0142owiek\u201d jest r\u00f3wnie absurdalne, co doszukiwanie si\u0119 antyfeminizmu w Polakach z tego powodu, \u017ce s\u0142owo \u201ecz\u0142owiek\u201d w j\u0119zyku polskim posiada ko\u0144c\u00f3wk\u0119 w rodzaju m\u0119skim, a nie \u017ce\u0144skim. Rozr\u00f3\u017cnienie na Adama powsta\u0142ego z gliny i na Ew\u0119 powsta\u0142\u0105 z \u017cebra jest ju\u017c zupe\u0142nie nieobecne w drugim opowiadania o stworzeniu, st\u0105d nic dziwnego, \u017ce tam autor nie dba o takie precyzyjne rozr\u00f3\u017cnienie i nazywa cz\u0142owiekiem zar\u00f3wno m\u0119\u017cczyzn\u0119 jak i kobiet\u0119. Tu jednak jest inaczej. Jak wida\u0107 powody takiego rozr\u00f3\u017cnienia mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 w spos\u00f3b o wiele lepiej (bo filologicznie) uzasadniony, wcale nie odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do jakiego\u015b antyfeminizmu autora Biblii.
\nNajwa\u017cniejsz\u0105 jednak r\u00f3\u017cnic\u0105 jaka cechuje drugi obraz, to poj\u0119cie grzechu pierworodnego<\/b>, kt\u00f3re w tek\u015bcie Elohisty nie wyst\u0119puje<\/b>.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nCo\u015b, co u jednego z autor\u00f3w nie wyst\u0119puje, nie jest zatem dowodem na jak\u0105kolwiek sprzeczno\u015b\u0107. To tak jakby pr\u00f3bowa\u0107 dzieli\u0107 przez zero.
\nCz\u0142owiek stworzony przez Elohist\u0119 jest dobry, stworzony na podobie\u0144stwo Stw\u00f3rcy, b\u0142ogos\u0142awiony przez niego i obdarowany ziemi\u0105. Cz\u0142owiek w harmonii z przyrod\u0105. Natomiast cz\u0142owiek Jehowisty jest ska\u017cony z\u0142em, nie stworzony na podobie\u0144stwo Boga<\/b>, lecz uzurpuj\u0105cy sobie to podobie\u0144stwo, to cz\u0142owiek, kt\u00f3remu B\u00f3g zafundowa\u0142 z\u0142ot\u0105 klatk\u0119 \u2013 ogr\u00f3d Eden, to cz\u0142owiek o\u015blepiony i ok\u0142amywany przez Boga, nast\u0119pnie przekl\u0119ty i ukarany ziemi\u0105. To w ko\u0144cu cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pozostaje w ci\u0105g\u0142ym rozbracie z otaczaj\u0105cym go \u015bwiatem.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nNie ma tu sprzeczno\u015bci. Pierwotna harmonia absolutnie nie wyklucza p\u00f3\u017aniejszego upadku cz\u0142owieka.
\nMo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce autor Pentateuchu chcia\u0142 zawrze\u0107 dwa wyst\u0119puj\u0105ce w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w pogl\u0105dy na kwesti\u0119 stworzenia \u2013 nie stopi\u0142 ich, lecz zestawi\u0142 wyra\u017anie ze sob\u0105 (etap stwarzania cz\u0142owieka wyst\u0119puje dwukrotnie). Bardziej jednak prawdopodobna jest inna wersja: fragment Ksi\u0119gi Rodzaju od II,4 do IV,26<\/b><\/i>[*]<\/sup><\/i><\/b>jest jak\u0105\u015b p\u00f3\u017aniejsz\u0105 redakcj\u0105 pierwotnej tradycji<\/b> pocz\u0105tk\u00f3w stworzenia, tego samego autora lub dodan\u0105 przez kogo\u015b innego. Dopiero gdy opu\u015bcimy ten fragment pocz\u0105tek Ks. Rodz. staje si\u0119 sp\u00f3jny i niesprzeczny. Mamy oto koniec boskiego stwarzania na si\u00f3dmym dniu, po kt\u00f3rym jest nast\u0119puj\u0105cy fragment \u201aOto rodow\u00f3d potomk\u00f3w Adama. Gdy B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka, na podobie\u0144stwo Boga stworzy\u0142 go; stworzy\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119, pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 ich i da\u0142 im nazw\u0119 \u201aludzie\u2019, wtedy gdy ich stworzy\u0142. Gdy Adam mia\u0142 sto trzydzie\u015bci lat, urodzi\u0142 mu si\u0119 syn, podobny do niego jako jego obraz, i da\u0142 mu na imi\u0119 Set. A po urodzeniu si\u0119 Seta \u017cy\u0142 Adam osiemset lat i mia\u0142 syn\u00f3w oraz c\u00f3rki. Og\u00f3lna liczba lat, kt\u00f3re Adam prze\u017cy\u0142, by\u0142a dziewi\u0119\u0107set trzydzie\u015bci. I umar\u0142.\u2019 (Rdz 5, 1n; BT). Wymieniane jest tutaj potomstwo Adama, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rego nie ma \u017cadnego Kaina ani Abla, jego pierworodnym jest Set<\/b>. Co wi\u0119cej, obraz ten jest sp\u00f3jny z fragmentem pierwszego stwarzania, a sprzeczny z drugim opisem, gdy\u017c zaznaczona jest wyra\u017anie r\u00f3wno\u015b\u0107 kobiety i m\u0119\u017cczyzny wzgl\u0119dem Boga jako \u201aludzi\u2019, co w drugim opisie stwarzania jest nie do pomy\u015blenia.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nJak wy\u017cej pisa\u0142em, w pierwszym opisie wcale nie zak\u0142ada si\u0119 \u201enier\u00f3wno\u015bci\u201d pierwszych ludzi. To czysta fantazja Agnosiewicza, st\u0105d powy\u017csze doszukiwanie si\u0119 sprzeczno\u015bci za pomoc\u0105 uprzedniego imputowania innych sprzeczno\u015bci w te\u015bcie Biblii (w spos\u00f3b bezzasadny) jest zwyk\u0142ym b\u0142\u0119dnym ko\u0142em i logicznym b\u0142\u0119dem.
\nM\u00f3wi si\u0119, \u017ce jest to druga linia potomk\u00f3w Adama, linia dobra, wybrana przez Boga i in., Adam zosta\u0142 ukarany cierpieniem, natomiast Kain zosta\u0142 wydziedziczony, B\u00f3g wi\u0119c opisuje dalej lini\u0119 Adama ju\u017c bez Kaina. Jest to jednak bzdura, gdy\u017c pocz\u0105tek pi\u0105tego rozdzia\u0142u m\u00f3wi wyra\u017anie: Oto rodow\u00f3d potomk\u00f3w Adama; nie m\u00f3w on: oto drugi (alternatywny, dobry, wybrany etc) rodow\u00f3d potomk\u00f3w Adama. Poza tym gdyby mia\u0142a by\u0107 to druga linia nie wyst\u0105pi\u0142y by tam s\u0142owa: \u201aGdy B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka, na podobie\u0144stwo Boga stworzy\u0142 go; stworzy\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119, pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 ich i da\u0142 im nazw\u0119 \u201aludzie\u2019, wtedy gdy ich stworzy\u0142\u2019 \u2013 kt\u00f3re wyra\u017anie nawi\u0105zuj\u0105 do opisu stworzenia cz\u0142owieka, nie mo\u017ce wi\u0119c wyst\u0119powa\u0107 po zaawansowanych jego dziejach (przygody Rajskie z w\u0119\u017cami, historia Kaina i jego potomstwo).<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTo ju\u017c jest w og\u00f3le jaki\u015b totalny be\u0142kot. Zupe\u0142nie nie wiem, czemu w dobrej linii potomk\u00f3w Adama nie mogliby uprzednio wyst\u0119powa\u0107 Adam i Ewa jako \u201eludzie\u201d, kt\u00f3rzy dali te\u017c pocz\u0105tek z\u0142ej linii ludzko\u015bci, tzn. kainowej, wracaj\u0105c potem na \u201edobr\u0105 drog\u0119\u201d. Tak to jest, jak kto\u015b sobie co\u015b na si\u0142\u0119 za\u0142o\u017cy, a potem si\u0119 tego kurczowo trzyma, zam\u0119czaj\u0105c czytelnik\u00f3w. Tak w\u0142a\u015bnie robi Agnosiewicz wy\u017cej.
\nNajwa\u017cniejsze jednak, \u017ce ten fragment stanowi wyra\u017an\u0105 aluzj\u0119 do pierwszego okresu stwarzania, pomijaj\u0105c drugi (wspomniana r\u00f3wno\u015b\u0107 oraz b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Bo\u017ce dla ludzi, kt\u00f3re w mrocznym opisie z Rajem nie wyst\u0119puje).<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nPowtarzam: w pierwszym opisie wcale nie zak\u0142ada si\u0119 \u201enier\u00f3wno\u015bci\u201d pierwszych ludzi. To czysta fantazja Agnosiewicza, st\u0105d powy\u017csze doszukiwanie si\u0119 sprzeczno\u015bci za pomoc\u0105 uprzedniego imputowania innych sprzeczno\u015bci w tek\u015bcie Biblii (w spos\u00f3b bezzasadny) jest zwyk\u0142ym b\u0142\u0119dnym ko\u0142em i logicznym b\u0142\u0119dem.
\nBezsensowny jest ponadto fragment Ks. Rodz. IV,25 \u2013 V,6, w kt\u00f3rym wyst\u0119puj\u0105 dwa opisy w kt\u00f3rych Adamowi rodzi si\u0119 Set, a Setowi Enoch (w Biblii Tysi\u0105clecia rozmazana jest ta sprzeczno\u015b\u0107 przez dodanie przez t\u0142umaczy \u015br\u00f3dtytu\u0142u). Wed\u0142ug mnie, jest to spojenie <\/b>wykonane dla przej\u015bcia pomi\u0119dzy dodan\u0105 opowie\u015bci\u0105 Jehowistyczn\u0105 a opowie\u015bci\u0105 Elohistyczn\u0105. Oto nieudane spojenie<\/b>Ksi\u0119gi Rodzaju: \u201aAdam raz jeszcze zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do swej \u017cony i ta urodzi\u0142a mu syna, kt\u00f3remu da\u0142a imi\u0119 Set, gdy\u017c \u2013 jak m\u00f3wi\u0142a \u2013 da\u0142 mi B\u00f3g potomka innego w zamian za Abla, kt\u00f3rego zabi\u0142 Kain. Setowi r\u00f3wnie\u017c urodzi\u0142 si\u0119 syn; Set da\u0142 mu imi\u0119 Enosz. Wtedy zacz\u0119to wzywa\u0107 imienia Pana. Oto rodow\u00f3d potomk\u00f3w Adama. Gdy B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka, na podobie\u0144stwo Boga stworzy\u0142 go; stworzy\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119, pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 ich i da\u0142 im nazw\u0119 \u201aludzie\u2019, wtedy gdy ich stworzy\u0142. Gdy Adam mia\u0142 sto trzydzie\u015bci lat, urodzi\u0142 mu si\u0119 syn, podobny do niego jako jego obraz, i da\u0142 mu na imi\u0119 Set. A po urodzeniu si\u0119 Seta \u017cy\u0142 Adam osiemset lat i mia\u0142 syn\u00f3w oraz c\u00f3rki. Og\u00f3lna liczba lat, kt\u00f3re Adam prze\u017cy\u0142, by\u0142a dziewi\u0119\u0107set trzydzie\u015bci. I umar\u0142. Gdy Set mia\u0142 sto pi\u0119\u0107 lat, urodzi\u0142 mu si\u0119 syn Enosz\u2026\u2019 (Rdz 4, 25 \u2013 5,5; BT)<\/i>.
\nOdpowied\u017a:
\nNie ma tu \u017cadnej niezgodno\u015bci \u2013 jak wy\u017cej.
\nKolejn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107, jak\u0105 rodzi sztuczny rozdzia\u0142 4 Genesis, jest wypowied\u017a Kaina do Boga po zamordowaniu Abla: \u201aSkoro mnie teraz wyp\u0119dzasz z tej roli, i mam si\u0119 ukrywa\u0107 przed tob\u0105, i by\u0107 tu\u0142aczem i zbiegiem na ziemi, ka\u017cdy, kto mnie spotka<\/b>, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 mnie zabi\u0107!\u2019 Wcze\u015bniej nie by\u0142o przes\u0142anek, aby s\u0105dzi\u0107, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142 w\u00f3wczas istnie\u0107 na Ziemi. By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to jaki\u015b inny lud stworzony przez innego boga\u2026? opuszczaj\u0105c ten rozdzia\u0142 sprzeczno\u015b\u0107 zostaje wyeliminowana, gdy\u017c Set nie zadaje Panu takich bezsensownych pyta\u0144.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nNiech sobie Agnosiewicz opuszcza, co chce, skoro sam ze sob\u0105 nie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do \u0142adu. On sobie bezpodstawnie za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce Kain zabi\u0142 Abla, gdy jeszcze nikogo poza Kainem, Ablem, Adamem i Ew\u0105 nie by\u0142o na ziemi. Tymczasem wcale nie jest w Rdz 4 powiedziane, kiedy dok\u0142adnie Kain zabi\u0142 Abla. Nic nie sprzeciwia si\u0119 temu, \u017ce mog\u0142o to ju\u017c by\u0107 dawno po tym, gdy Ewa urodzi\u0142a Adamowi inne dzieci. Nie wiem, czemu Agnosiewicz sobie wm\u00f3wi\u0142, \u017ce te opowiadania z pierwszych rozdzia\u0142\u00f3w Ksi\u0119gi Rodzaju maj\u0105 po sobie wyst\u0119powa\u0107 akurat w \u015bcis\u0142ym porz\u0105dku chronologicznym. Nawet pro\u015bba Ewy z Rdz 4,24 o to, \u017ceby Adam da\u0142 jej inne dziecko zamiast Abla, nie zak\u0142ada, \u017ce ju\u017c wcze\u015bniej nie urodzi\u0142a mu ona innych dzieci. R\u00f3wnie\u017c lista potomk\u00f3w Adama z Rdz 5,1-32 nie musi zak\u0142ada\u0107, i\u017c wcze\u015bniej, przed Setem, Ewa nie da\u0142a Adamowi innych dzieci, bowiem lista ta nie wylicza wszystkich potomk\u00f3w Adama (pomija cho\u0107by Kaina), zajmuje si\u0119 zatem tylko Setytami. Po drugie, pytanie Kaina z Rdz 4,24 wcale nie musi zak\u0142ada\u0107, \u017ce jest ju\u017c na ziemi kto\u015b, kto go zabije. Mo\u017ce to by\u0107 zwyk\u0142e antycypowanie wydarze\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 do przysz\u0142o\u015bci. Skoro wedle Rdz 4,17n i 4,25-5-32 od Kaina i Seta wywodz\u0105 si\u0119 inni ludzie, kt\u00f3rzy dali pocz\u0105tek wielu plemionom na ziemi, to o nich w\u0142a\u015bnie m\u00f3g\u0142 my\u015ble\u0107 autor biblijny przypisuj\u0105cy Kainowi wypowied\u017a z Rdz 4,14. Jak wida\u0107, wszystko mo\u017cna tu wyja\u015bni\u0107 i nie ma \u017cadnej trudno\u015bci w pytaniu Kaina z Rdz 4,14, jak wmawia to wy\u017cej czytelnikom Agnosiewicz.
\nNajwa\u017cniejsz\u0105 jednak sprzeczno\u015bci\u0105 drugiego opisu stwarzania jest inna kolejno\u015b\u0107 stworze\u0144<\/b>. W koncepcji Elohity, pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem rozs\u0105dniejszej, przed cz\u0142owiekiem, stworzonym sz\u00f3stego dnia, pojawiaj\u0105 si\u0119 ro\u015bliny (trzeci dzie\u0144) i zwierz\u0119ta (zwierz\u0119ta wodne i ptactwo dnia pi\u0105tego, zwierz\u0119ta l\u0105dowe dnia sz\u00f3stego przed cz\u0142owiekiem), natomiast w koncepcji Jehowity (bez charakterystycznych dni stwarzania) cz\u0142owiek pojawia si\u0119 tu\u017c po stworzeniu nieba i ziemi. Nast\u0119pnie ro\u015blinno\u015b\u0107, kt\u00f3rej pocz\u0105tek daje ogr\u00f3d Eden. W ko\u0144cu stworzone zosta\u0142y zwierz\u0119ta.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTak si\u0119 tylko Agnosiewiczowi wydaje, w tek\u015bcie hebrajskim drugiego opisu stworzenia z Rdz 2, 4n nie ma w rzeczywisto\u015bci \u017cadnego nast\u0119pstwa wydarze\u0144. Tak ch\u0119tnie stosowane przez t\u0142umaczy BT s\u0142owa \u201epotem\u201d (Rdz 2,18) czy \u201ewtedy\u201d (Rdz 2,7) s\u0105 czysto \u201eozdobnym\u201d dodatkiem do tekstu, nie maj\u0105c odpowiednika w tek\u015bcie hebrajskim. Wyci\u0105ganie na bazie kolejno\u015bci wydarze\u0144 opisywanych w Rdz 2 wniosku co do ich rzeczywistej kolejno\u015bci jest bezpodstawne. Skoro zatem drugi opis stworzenia nie zak\u0142ada \u017cadnej kolejno\u015bci, tak jak opis pierwszy (kt\u00f3ry dla takiej kolejno\u015bci wprowadza kolejne dni stwarzania), to nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce wspomniane dwa opisy stworzenia s\u0105 sprzeczne pod wzgl\u0119dem kolejno\u015bci wydarze\u0144, jak to wy\u017cej twierdzi Agnosiewicz.
\nUczynione tylko po to,<\/b> aby nios\u0142y cz\u0142owiekowi \u201apomoc\u2019. Po wymy\u015bleniu przez Adama nazwy dla ka\u017cdego pomocnika, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niestety \u201anie znalaz\u0142a si\u0119 pomoc odpowiednia dla m\u0119\u017cczyzny\u2019. Wtedy B\u00f3g stworzy\u0142 udoskonalony model zwierz\u0119cia-idealnego-pomocnika, kt\u00f3ry nazwany zosta\u0142 niewiast\u0105.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTo tylko wnioski Agnosiewicza, wy\u017cej krytykowa\u0142em ju\u017c jego spos\u00f3b rozumowania, na podstawie kt\u00f3rego doszed\u0142 do takiego wniosku, nie b\u0119d\u0119 si\u0119 wi\u0119c powtarza\u0142.
\nCzytaj\u0105c Ksi\u0119g\u0119 Rodzaju w przyj\u0119tej powszechnie redakcji, widzimy dwa opisy (dwie koncepcje Upadku) cz\u0142owieka, co jest bez sensu<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTzn. Agnosiewicz widzi, wi\u0119c owo jest dyskusyjne. Wy\u017cej ju\u017c odnosi\u0142em si\u0119 do tych niezgodnych opis\u00f3w, kt\u00f3re on widzi, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 jedynie jako interpretacjami, st\u0105d nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tu powtarza\u0142.
\nbior\u0105c pod uwag\u0119 mitologiczny sens tego w\u0105tku (nale\u017ca\u0142o da\u0107 wyt\u0142umaczenie, dlaczego B\u00f3g nie \u017cyje z cz\u0142owiekiem w takich dobrych stosunkach, jak po stworzeniu, dlaczego ka\u017ce mu cierpie\u0107, dlaczego nie da\u0142 mu d\u0142u\u017cszego \u017cycia, etc.).<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nI niby dopiero domniemany \u201edrugi autor\u201d tych rzekomo \u201epo\u0142\u0105czonych\u201d opowiada\u0144 musia\u0142 na to wpa\u015b\u0107, pierwszy za\u015b nadal \u017cy\u0142 w sielance raju Eden? Bo tak wynika z wcze\u015bniejszych wywod\u00f3w Agnosiewicza, gdzie twierdzi on, i\u017c Kainici i \u201einne afery\u201d to tylko dodatek jakiego\u015b innego autora. Czy dopiero kto\u015b inny musia\u0142 wpa\u015b\u0107 na to, \u017ceby to wszystko obja\u015bni\u0107 i nie m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 tego jeden autor? Dobrze wida\u0107 w tym miejscu, jak naci\u0105gane s\u0105 wywody Agnosiewicza i jak sztuczne jego wnioski.
\nPierwszy to ten ba\u015bniowy, z\u0142y, g\u0142upi i okrutny, z jab\u0142kiem i w\u0119\u017cem, eksploatowany do granic rozs\u0105dku na przestrzeni dziej\u00f3w judeochrze\u015bcija\u0144stwa. Drugi to upadek ludzko\u015bci za czas\u00f3w Noego.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nCiekawe, gdzie Agnosiewicz widzi jab\u0142ko w tek\u015bcie o Adamie i Ewie z Ksi\u0119gi Rodzaju?
\nTutaj kara dla ludzko\u015bci mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119kszy sens, gdy\u017c z\u0142a okaza\u0142 si\u0119 nie reprezentant ludzko\u015bci (Adam), lecz ona ca\u0142a.<\/i>
\nDalsza cz\u0119\u015b\u0107 ST r\u00f3wnie\u017c potwierdza odr\u0119bno\u015b\u0107 tej opowie\u015bci. Mamy oto opis potopu w kt\u00f3rym ginie ca\u0142a z\u0142a ludzko\u015b\u0107 opr\u00f3cz Noego i jego rodziny. Musia\u0142 r\u00f3wnie\u017c zgin\u0105\u0107 i r\u00f3d Kaina. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce w dalszej cz\u0119\u015bci Pisma \u00f3w r\u00f3d jednak istnieje (zob. np. w Ksi\u0119dze S\u0119dzi\u00f3w 4, 11 oraz Ksi\u0119dze Liczb 24, 21n; BT).<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nPismo nie m\u00f3wi, \u017ce s\u0105 to potomkowie tego samego Kaina, o kt\u00f3rym czytamy w Rdz 4. To\u017csamo\u015b\u0107 imion o niczym nie \u015bwiadczy, skoro jedno imi\u0119 mo\u017ce nosi\u0107 wielu ludzi, zw\u0142aszcza w Pi\u015bmie.
\nPrzeczytaj jak brzmi <\/i>Ksi\u0119ga Rodzaju bez dodanych historii<\/i><\/b> \u2013 staje si\u0119 opisem sensownym i niesprzecznym.<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nRaczej: wolnym od sprzeczno\u015bci, jakie potworzy\u0142 sobie Agnosiewicz, i opisem zgodnym z jego teoriami.
\nSpr\u00f3buj oceni\u0107, czy czego\u015b tam brakuje, czy jest to obraz niezupe\u0142ny i nielogiczny?<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nJest pe\u0142ny i logiczny.
\nP\u00f3\u017aniej jednak w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w s\u0142usznie g\u00f3r\u0119 wzi\u0105\u0142 obraz Elohisty<\/b>. Nie znajdziemy najmniejszej wzmianki o rzekomym grzechu pierworodnym cz\u0142owieka w dalszej cz\u0119\u015bci Biblii (u Prorok\u00f3w, w Psalmach, w ksi\u0119gach historycznych, a nawet w Ewangeliach). Wizja Jehowisty zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 znacznie p\u00f3\u017aniej,<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nZnacznie p\u00f3\u017aniej ni\u017c Ewangelie? Jak to mo\u017cliwe, skoro nawet cytowany na pocz\u0105tku tekstu przez Agnosiewicza liberalny de Rosa m\u00f3wi, \u017ce wizja ta powsta\u0142a najp\u00f3\u017aniej 500 lat przed Chrystusem? Jak wida\u0107, dla Agnosiwicza nie ma znaczenia nawet to, co on pisze wcze\u015bniej w tym samym tek\u015bcie. Aby uderzy\u0107 w jaki\u015b przekaz biblijny, jest w stanie wywr\u00f3ci\u0107 wszystko do g\u00f3ry nogami, w\u0142\u0105cznie z argumentacj\u0105 przytaczanych przez siebie krytyk\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci jest jednak tak, \u017ce nawet ci, kt\u00f3rzy nie neguj\u0105 istnienia redaktora jahwisty, datuj\u0105 jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 na nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c a\u017c oko\u0142o 1000 lat przed Chrystusem[11]<\/sup>.
\na \u015bw. Pawe\u0142 \u201azbudowa\u0142 na tej ba\u015bni ludowej ca\u0142\u0105 teori\u0119 o odkupieniu ludzko\u015bci przez Jezusa Chrystusa\u2019 (Reinach). Tak musia\u0142o si\u0119 sta\u0107, aby haniebna \u015bmier\u0107 rzekomego Mesjasza mog\u0142a znale\u017a\u0107 sensowne wyt\u0142umaczenie. Wr\u00f3\u0107my jednak jeszcze na chwilk\u0119 do rajskiego ogrodu. Jest tam jeszcze jedna budz\u0105ca powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci kwestia: mamy Adama, kt\u00f3ry nie rozr\u00f3\u017cnia dobrego od z\u0142ego, gdy\u017c B\u00f3g go o\u015blepi\u0142 (dygresja: zawsze trapi mnie dylemat: c\u00f3\u017c ma oznacza\u0107 chrze\u015bcija\u0144skie has\u0142o: B\u00f3g jest \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105, B\u00f3g otworzy\u0142 mi oczy, itp) i ten sam B\u00f3g grozi mu: jak zjesz owoc to \u201aumrzesz \u015bmierci\u0105\u2019. Jak ten oszo\u0142omiony otaczaj\u0105cym go nieznanym \u015bwiatem cz\u0142owiek, kt\u00f3ry raczej nie zdawa\u0142 sobie jeszcze dok\u0142adnie sprawy z faktu swego jestestwa, nie za bardzo wiedzia\u0142 co si\u0119 dzieje itd, jak m\u00f3g\u0142 poj\u0105\u0107 sens \u015bmierci? Jak m\u00f3g\u0142 poj\u0105\u0107 \u015bmier\u0107, skoro jeszcze \u017cycia nie zrozumia\u0142 ?\u2026<\/i>
\nOdpowied\u017a:
\nTutaj rozumowanie Agnosiewicza jest oparte na zwyk\u0142ym nieporozumieniu. Je\u015bli on sam twierdzi, \u017ce B\u00f3g spowodowa\u0142 u Adama (\u201eo\u015blepi\u0142 go\u201d) brak pojmowania tylko kwestii dobra i z\u0142a, to nie wiem, czemu twierdzi on dalej, \u017ce Adam mia\u0142 nie rozumie\u0107 tego, co to jest \u015bmier\u0107. Za grosz logiki nie ma w tym rozumowaniu.
\nJan Lewandowski<\/i><\/b><\/p>\n

\n

P\u00a0R\u00a0Z\u00a0Y\u00a0P\u00a0I\u00a0S\u00a0Y\u00a0:<\/b>
\n[1]<\/sup> Por. M. Agnosiewicz, Genesis, czyli stworzenie<\/i>,http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,210.
\n[2]<\/sup> Zachowano oryginalny kszta\u0142t wypowiedzi M. Agnosiewicza (przyp. redakcji).
\n[3]<\/sup> Por. J. Synowiec, Pi\u0119cioksi\u0105g<\/i>, Krak\u00f3w 2000, s. 95-96, kt\u00f3ry referuje te najnowsze tendencje w biblistyce.
\n[4]<\/sup> Por. T. Brzegowy, Najnowsze teorie na temat powstania Pi\u0119cioksi\u0119gu \u2013 pr\u00f3ba oceny<\/i>, \u201eCollectanea Theologica\u201d 72 (2002) nr 1, s. 29.
\n[5]<\/sup> S. Wypych, Wprowadzenie w my\u015bl i wezwanie ksi\u0105g biblijnych<\/i>, t. I:Pi\u0119cioksi\u0105g<\/i>, Warszawa 1987, s. 39.
\n[6]<\/sup> Por. te\u017c: Encyklopedia biblijna<\/i>, Warszawa 1999, s. 13.
\n[7]<\/sup> Por. J. Synowiec, Na pocz\u0105tku<\/i>, Warszawa 1987, s. 127, 155.
\n[8]<\/sup> Por. T. Brzegowy, Pi\u0119cioksi\u0105g Moj\u017cesza<\/i>, Tarn\u00f3w 1997, s. 133, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 jeszcze wi\u0119cej uwag na temat pr\u00f3b okre\u015blenia etymologii s\u0142owa \u2018adam<\/i>.
\n[9]<\/sup> Por. tam\u017ce.
\n[10]<\/sup> J\u00f3zef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela<\/i>, I, 1, 2.
\n[11]<\/sup> Por. J. Synowiec, Na pocz\u0105tku<\/i>, dz. cyt., s. 30 i 43.\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Mariusza Agnosiewicza pt. Genesis czyli Stworzenie[1], zamieszczony w jego serwisie racjonalistycznym. W tek\u015bcie tym Agnosiewicz twierdzi, \u017ce opisy jahwisty i elohisty z Ksi\u0119gi Rodzaju s\u0105 nawzajem sprzeczne. Postaram si\u0119 ni\u017cej odpowiedzie\u0107 na te zarzuty.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1024],"tags":[],"class_list":["post-545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mity-racjonalista-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}