{"id":543,"date":"2017-08-06T15:39:55","date_gmt":"2017-08-06T13:39:55","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=543"},"modified":"2017-08-06T15:39:55","modified_gmt":"2017-08-06T13:39:55","slug":"sprzecznosci-starym-testamencie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/sprzecznosci-starym-testamencie\/","title":{"rendered":"SPRZECZNO\u015aCI W STARYM TESTAMENCIE?"},"content":{"rendered":"<div class=\"entry-content\">\nNiniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Bogdana Motyla pt. <i>Biblia i jej sprzeczno\u015bci<\/i><sup>[1]<\/sup>, zamieszczony w serwisie racjonalistycznym Mariusza Agnosiewicza. W tek\u015bcie tym Motyl pr\u00f3buje za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych tekst\u00f3w ze Starego Testamentu zarzuci\u0107 Biblii sprzeczno\u015bci. Postaram si\u0119 ni\u017cej odpowiedzie\u0107 na te zarzuty. Dla u\u0142atwienia odr\u00f3\u017cnienia moich wypowiedzi od wypowiedzi Motyla jego tekst zaznaczam kursyw\u0105, za\u015b sw\u00f3j tekst pozostawiam bez zmian formatu czcionki. Z tekstu wycinam ko\u0144c\u00f3wk\u0119, w kt\u00f3rej autor zab\u0142\u0105dzi\u0142 i kompletnie odchodz\u0105c od tematu swego tekstu, snuje dywagacje o sprawach krzy\u017cy, medalik\u00f3w, wiedzy syn\u00f3w Lota o przyrodzie, o Apisie itd. Nic to nie wnosi do zaproponowanego przez niego tematu artyku\u0142u.<br \/>\nPolemika:<br \/>\n<i>Naukowiec, kt\u00f3ry by dowodzi\u0142, \u017ce kr\u0105\u017cenie pierwiastk\u00f3w jest prawem przyrody; \u017ce cz\u0105stka, b\u0119d\u0105ca dzisiaj sk\u0142adnikiem cia\u0142a ka\u017cdego cz\u0142owieka, nawet Nieomylnego Wojty\u0142y, jutro mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 ro\u015bliny, a nast\u0119pnie os\u0142a lub innego \u201enieczystego\u201d zwierz\u0119cia, aby znowu powr\u00f3ci\u0107 do innego cz\u0142owieka, a wi\u0119c, gdyby ten naukowiec dowodzi\u0142 takiej metasomatozy (na wz\u00f3r poga\u0144skiej metampsychozy), uniemo\u017cliwiaj\u0105cej zmartwychwstanie \u2013 b\u0119dzie przekl\u0119ty.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nWst\u0119p jest b\u0142yskotliwy, nie ma co.<br \/>\n<i>Bibli\u015bci, sk\u0142onni \u201erozbiera\u0107\u201d Pismo na czynniki pierwsze, maj\u0105 wiele argument\u00f3w na poparcie swoich twierdze\u0144. \u017be te twierdzenia niejednokrotnie s\u0105 nic niewarte, lub mocno naci\u0105gan\u0105 frazeologi\u0105, to zupe\u0142nie inna sprawa.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nZawsze mo\u017cna tak powiedzie\u0107. Co ciekawsze, w przypadku twierdze\u0144 \u201eracjonalist\u00f3w\u201d na temat Biblii nie tylko mo\u017cna tak powiedzie\u0107, ale nawet wykaza\u0107, \u017ce ich twierdzenia niejednokrotnie s\u0105 nic niewart\u0105, naci\u0105gan\u0105 frazeologi\u0105.<br \/>\n<i>Niedawno czyta\u0142em gdzie\u015b tekst, pt. \u201eCzy biblia sobie przeczy?\u201d, w kt\u00f3rym autor napisa\u0142: \u201eHebrajscy kopi\u015bci, przepisuj\u0105c ksi\u0119gi biblijne, byli nadzwyczaj skrupulatni.\u201d A nieco dalej: \u201eskrybowie mieli zasad\u0119, \u017ceby nie poprawia\u0107 niczego w ksi\u0119gach biblijnych.\u201d No, je\u017celi rzeczywi\u015bcie, \u201enie poprawiali\u201d, to przynajmniej si\u0119 mylili.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nLudzka rzecz pomyli\u0107 si\u0119 przy przepisywaniu czego\u015b.<br \/>\n<i>Twierdzenie autora, \u017ce \u201eopis potopu jest napisany z dw\u00f3ch perspektyw, a ca\u0142a relacja wydaje si\u0119 nieco niesp\u00f3jna, nie \u015bwiadczy o sprzeczno\u015bci\u201d, jest niepowa\u017cne.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nNiepowa\u017cne to raczej jest to, co pisze niejaki Motyl. To, \u017ce jakie\u015b opisy nie s\u0105 sp\u00f3jne, bowiem si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105, nie znaczy jeszcze, \u017ce sprzeczne. Ka\u017cde dwa opisy, dokonane nawet przez naocznych \u015bwiadk\u00f3w jakiego\u015b wydarzenia, b\u0119d\u0105 si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0107 w szczeg\u00f3\u0142ach, nigdy nie b\u0119dzie mo\u017cna ich ostatecznie uzgodni\u0107, co nie znaczy od razu, \u017ce s\u0105 sprzeczne, a opisywane wydarzenie nie nast\u0105pi\u0142o. Sprzeczno\u015b\u0107 a r\u00f3\u017cnica to dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne rzeczy i z logicznego punktu widzenia jedno nie r\u00f3wna si\u0119 drugiemu.<br \/>\n<i>A o czym, w takim razie to \u015bwiadczy? By\u0142 jeden potop i mia\u0142 okre\u015blony przebieg. Dw\u00f3ch autor\u00f3w, naocznych \u015bwiadk\u00f3w, relacjonuje go inaczej. Ale Autor znajduj\u0105c \u201eokoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105ce\u201d, pyta: \u201eale czy jest sprzeczna\u201d? To jest charakterystyczna linia obrony wiarygodno\u015bci biblii, stosowana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i \u201eznawc\u00f3w\u201d biblii.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTrudno si\u0119 dziwi\u0107 pewnym biblistom, \u017ce ostro\u017cnie wyci\u0105gaj\u0105 wnioski w stosunku do tekstu Biblii. Przecie\u017c widzenie gdzie\u015b sprzeczno\u015bci cz\u0119sto po prostu jest efektem naszej niewiedzy. Wielu rzeczy nie wiemy tak naprawd\u0119 o tamtych czasach, kiedy pisano ST.\u00a0W bardzo wielu miejscach nie rozumiemy po prostu tamtych ludzi, w\u0142a\u015bnie przez\u00a0to,\u00a0\u017ce wci\u0105\u017c nasza wiedza o tamtych czasach jest bardzo skromna. Niby te badania nad staro\u017cytnym \u015bwiatem posun\u0119\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich stu lat mocno do przodu, ale\u00a0to tylko wtedy, kiedy patrzy si\u0119 z punktu widzenia naszej dawnej niewiedzy. Kiedy patrzy si\u0119 z perspektywy tego, co jeszcze powinni\u015bmy wiedzie\u0107, wci\u0105\u017c niewiedza jest znaczna. Je\u015bli kto\u015b redagowa\u0142 opowiadanie o potopie w Pi\u0119cioksi\u0119gu i rzeczywi\u015bcie by\u0142a tam sprzeczno\u015b\u0107, to on niby tego nie dostrzeg\u0142 przy \u0142\u0105czeniu tych opowiada\u0144 (zna\u0142 przecie\u017c dobrze j\u0119zyk, w jakim to redagowano), tylko dopiero dostrzegli to tacy geniusze jak Motyl i Agnosiewicz?\u00a0Tak cz\u0119sto\u00a0si\u0119 dzi\u015b mniema, \u017ce dopiero jacy\u015b wybitni badacze w epoce O\u015bwiecenia odkryli w Biblii sprzeczno\u015bci, kt\u00f3rych ca\u0142e tysi\u0105ce lat nikt nie m\u00f3g\u0142 dostrzec (w\u0142\u0105cznie z tymi, kt\u00f3rzy tworzyli te teksty w ST), ale wydaje mi si\u0119, \u017ce ci atei\u015bci, kt\u00f3rzy tak ostro jak Motyl pisz\u0105 o sprzeczno\u015bciach\u00a0w opowiadaniu o potopie, ulegaj\u0105 po prostu mniemaniu o swej wi\u0119kszej wiedzy od wiedzy tych, kt\u00f3rzy\u00a0znane nam dzisiaj z Ksi\u0119gi Rodzaju opowiadanie o potopie stworzyli. Bardzo \u0142atwo ulec z\u0142udzeniu swej wielko\u015bci, tak\u017ce w zakresie wiedzy. Tymczasem jest tak, \u017ce im wi\u0119cej cz\u0142owiek wie, to tym bardziej zdaje sobie spraw\u0119,\u00a0jak ma\u0142o wie. Im za\u015b\u00a0mniej wie, tym bardziej wydaje mu si\u0119, \u017ce wie\u00a0nie wiadomo ile. Nie widz\u0119 powodu, \u017ceby\u015bmy tak pochopnie jak Motyl musieli ocenia\u0107 tamtych autor\u00f3w, tym bardziej \u017ce to oni wiedzieli wszystko o swych czasach, kulturze, j\u0119zyku,\u00a0a nie\u00a0my. My\u00a0ju\u017c dost\u0119pu do tej wiedzy nie mamy, a wyrokujemy o tamtych pisarzach, jakby\u015bmy wiedzieli o ich kulturze nie wiadomo ile, nawet wi\u0119cej ni\u017c oni sami. Trudno, \u017ce tak zachowuje si\u0119 Motyl i jemu podobni, ich cele s\u0105 jasne, przeakcentowa\u0107 wszystko w celu osi\u0105gni\u0119cia swych antychrze\u015bcija\u0144skich cel\u00f3w (kt\u00f3rych nawet nie maskuj\u0105); ale ludzie rozs\u0105dni i rozwa\u017cni, nietargani jakimi\u015b uprzedzeniami, powinni by\u0107 ostro\u017cniejsi wobec\u00a0pochopnych s\u0105d\u00f3w o Pi\u015bmie. Tym samym postawa wy\u017cej wspomnianego biblisty, kt\u00f3ry tak w\u0142a\u015bnie ostro\u017cnie podchodzi do opowiadania o potopie, jest godna uznania.<br \/>\n<i>\u017badnych naukowych dowod\u00f3w, tylko argumentem jest naiwne pytanie.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nJakich niby \u201enaukowych dowod\u00f3w\u201d? Czy krytykowany przez Motyla autor ma udowadnia\u0107, \u017ce co\u015b, co si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni, jest sprzeczne? Niech wpierw udowodni to Motyl, niech poda naukow\u0105 lub logiczn\u0105 definicj\u0119 sprzeczno\u015bci, skoro komu\u015b j\u0105 zarzuca. Jak na razie poza pustos\u0142owiem nie podaje Motyl nic.<br \/>\n<i>A w og\u00f3le, sk\u0105d pewno\u015b\u0107, \u017ce to \u201eprzynajmniej dw\u00f3ch syn\u00f3w Noego\u201d pisa\u0142o relacj\u0119 o potopie? Przede wszystkim na pewno nie spisali tego synowie Noego, bajkowej postaci biblijnej. Dlaczego zaraz im si\u0119 przypisuje autorstwo? Dlatego, \u017ce prze\u017cyli? Je\u017celi synowie Noego poszli w \u015blady tatusia, kt\u00f3ry nadu\u017cywa\u0142 wina, i w czasie potopu byli w stanie, w jakim ich ojciec si\u0119 obna\u017ca\u0142, to mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 sprzeczno\u015b\u0107 relacji.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nNie znam nikogo w\u015br\u00f3d biblist\u00f3w, kto twierdzi\u0142by dzi\u015b, \u017ce synowie Noego spisali opowiadanie o potopie. To, co pisze Motyl, to jakie\u015b nieporozumienie, a polemizuje on co najwy\u017cej sam ze sob\u0105.<br \/>\n<i>Istniej\u0105ca r\u00f3\u017cnica w opisie potopu sk\u0142ania do przypuszczenia, \u017ce by\u0142a ona ustnie przekazywana przez wieki z pokolenia na pokolenie, a\u017c wreszcie kto\u015b j\u0105 spisa\u0142. Dlaczego w dw\u00f3ch wersjach, tego nie wiemy. Potop przeszed\u0142 do \u017cydowskiej tradycji z Babilonu, a wi\u0119c zajmowanie si\u0119 tu jego wiarygodno\u015bci\u0105 jest bezcelowe.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nJako\u015b Motyl tego nigdzie nie udowodni\u0142. Jest to jedynie takie \u201eja tak m\u00f3wi\u0119\u201d, i ju\u017c.<br \/>\n<i>W \u201eGilgameszu\u201d starszym o setki lat od biblii, nie ma podobnych sprzeczno\u015bci. Jest jedna relacja, i \u017cadnych konfabulacji.<\/i><br \/>\n<i>Nauka wykaza\u0142a ju\u017c tyle sprzeczno\u015bci, przek\u0142ama\u0144 oraz \u015bwi\u0119tego, acz niezwykle po\u017cytecznego urabiania ideologii do potrzeb w t\u0142umaczeniach biblijnych, \u017ce doprawdy, trzeba du\u017co z\u0142ej woli, aby bez cienia krytycyzmu broni\u0107 wiarygodno\u015bci pisma \u015bw.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\n\u201eNauka wykaza\u0142a\u201d, bo tak napisa\u0142 Motyl. Je\u015bli to prawda, to po co w og\u00f3le komukolwiek do szcz\u0119\u015bcia jego tekst lub strona jego szefa, Agnosiewicza? Jako\u015b pewnie nie jest to wcale takie oczywiste, \u017ce nauka \u201ewykaza\u0142a\u201d.<br \/>\n<i>Pisz\u0119 dla Czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 my\u015ble\u0107.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nCzytaj: \u201emy\u015ble\u0107\u201d tak, jak im podyktuje wcze\u015bniej Motyl.<br \/>\n<i>i analizowa\u0107<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nZobaczymy wi\u0119c, jak umie \u201eanalizowa\u0107\u201d Motyl. Niech nam poka\u017ce, co to jest prawdziwe \u201emy\u015blenie i analizowanie\u201d.<br \/>\n<i>O opini\u0119 kleryka\u0142\u00f3w lub \u201eznawc\u00f3w\u201d biblii, nie dbam, bowiem zazwyczaj s\u0105 to ludzie \u201ezakochani\u201d w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym, i w \u017cadnym razie nie sta\u0107 ich na jakikolwiek obiektywny os\u0105d.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nI <i>vice versa<\/i>. Antykleryka\u0142owie to bardzo cz\u0119sto osobnicy agresywni, nienawidz\u0105cy Biblii i chrze\u015bcijan, wypowiadaj\u0105cy si\u0119 pogardliwie o Biblii i chrze\u015bcijanach (czego dobrym przyk\u0142adem jest Motyl i niniejszy jego tekst). To ma by\u0107 wz\u00f3r obiektywizmu na temat chrze\u015bcija\u0144stwa? Je\u015bli tak, to ja dzi\u0119kuj\u0119.<br \/>\n<i>Chc\u0119 s\u0142\u00f3w kilka po\u015bwi\u0119ci\u0107 tak zwanemu \u201edekalogowi\u201d, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, czemu s\u0142u\u017cy? W \u015bwietle \u201ewytycznych\u201d Jahwe, kt\u00f3re jawi\u0105 si\u0119 w biblii, mo\u017cna wysun\u0105\u0107 tez\u0119, \u017ce Wszechmocny w ko\u0144cu zg\u0142upia\u0142 z nadmiaru nauk, i pogubi\u0142 si\u0119 w tej ca\u0142ej katechizacji Izraelit\u00f3w.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTo ju\u017c jaki\u015b czysty be\u0142kot.<br \/>\n<i>Bibli\u015bci i tak zinterpretuj\u0105 ni\u017cej przytoczone sprzeczno\u015bci na korzy\u015b\u0107 wiarygodno\u015bci oraz bosko\u015bci Pisma \u015bwi\u0119tego\u2026 Oni pseudonaukowymi wywodami udowodni\u0105, \u017ce maj\u0105 racj\u0119, a ktokolwiek inaczej interpretuje zapisy Pisma \u015bw., myli si\u0119.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nC\u00f3\u017c, Motyl ma wi\u0119c okazj\u0119 wywodami \u201enaukowymi\u201d udowodni\u0107, \u017ce bezdyskusyjnie s\u0105 to sprzeczno\u015bci. Czy ktokolwiek zwi\u0105za\u0142 mu r\u0119ce? Chyba nikt, zobaczymy, jak mu to p\u00f3jdzie.<br \/>\n<i>Oto, jakie sprzeczno\u015bci zaleca\u0142 Jahwe \u201ewybranemu ludowi\u201d.<\/i><br \/>\n<i>I PRZYK\u0141AD. Jahwe \u017ca\u0142uje dzie\u0142a stworzenia cz\u0142owieka:<\/i><br \/>\n\u201e<i>I rzek\u0142 B\u00f3g: uczyni\u0119 ludzi na obraz Nasz i pod\u0142ug podobie\u0144stwa Naszego..\u201d (IMoj: I,26)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Po\u017ca\u0142owa\u0142 wtedy Wiekuisty, \u017ce stworzy\u0142 cz\u0142owieka na ziemi i ubolewa\u0142 w sercu Swoim.\u201d (I Moj:VI,6)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nMamy tu do czynienia z antropomorfizmem. Jest to gatunek literacki, kt\u00f3ry polega na tym, \u017ce autor biblijny opisuje zachowania Boga przeno\u015bnie, za pomoc\u0105 cech ludzkich. Tylko ignorant nie znaj\u0105cy podstawowych gatunk\u00f3w literackich stosowanych przez autor\u00f3w Biblii mo\u017ce bra\u0107 to dos\u0142ownie i doszukiwa\u0107 si\u0119 w tym jakiej\u015b sprzeczno\u015bci z innym tekstem Biblii. Tylko ignorowanie antropomorfizm\u00f3w w Biblii mo\u017ce doprowadzi\u0107 do takich wniosk\u00f3w w przypadku tak dos\u0142ownej interpretacji Biblii. Zgodnie z takim rozumowaniem B\u00f3g powinien te\u017c mie\u0107 skrzyd\u0142a, jak to wynika z Ps 91,4! R\u00f3wnie niepowa\u017cne by\u0142oby na przyk\u0142ad dos\u0142owne branie opis\u00f3w antropomorfizuj\u0105cych cechy zwierz\u0105t i doszukiwanie si\u0119 w tym jakiej\u015b sprzeczno\u015bci z czym\u015b innym. Jak wida\u0107, Motyl nie ma poj\u0119cia o podstawowych gatunkach literackich stosowanych przez autor\u00f3w staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu, a ju\u017c zabiera si\u0119 za krytykowanie Biblii. R\u00f3wnie naiwne by\u0142oby krytykowa\u0107 jakiego\u015b poet\u0119 za to, \u017ce nazwa\u0142 s\u0142o\u0144ce wielk\u0105 pomara\u0144cz\u0105, bo przecie\u017c s\u0142o\u0144ce nie jest wielk\u0105 pomara\u0144cz\u0105.<br \/>\n<i>II PRZYK\u0141AD. Zakaz ogl\u0105dania Pana pod gro\u017ab\u0105 \u015bmierci:<\/i><br \/>\n\u201e<i>I rzek\u0142 Wiekuisty do Moj\u017cesza: Znijd\u017a, przestrze\u017c lud, aby si\u0119 nie porywa\u0142 do Wiekuistego, aby widzie\u0107, bo pad\u0142oby ze\u0144 mn\u00f3stwo.\u201d (II Moj: XIX,5)<\/i><br \/>\n\u201e<i>I rzek\u0142 Wiekuisty do Moj\u017cesza: Tak powiesz synom Izraela, i wy\u015bcie widzieli, \u017cem z nieba przemawia\u0142 do was.\u201d (II Moj: XX, 22)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nMotyl nie rozumie nawet prostego tekstu. Przecie\u017c w drugim z przytoczonych przez niego tekst\u00f3w nie jest powiedziane, \u017ce lud widzia\u0142 Boga, tylko widzia\u0142, \u017ce B\u00f3g do nich przemawia. I tylko tyle, nie jest tu wcale powiedziane, \u017ce lud \u201ewidzia\u0142 Boga\u201d. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by ze zdania \u201ewidz\u0119, \u017ce rozumiesz\u201d wnioskowa\u0107, \u017ce nast\u0119puj\u0105cy w m\u00f3zgu proces rozumienia czego\u015b jest do uchwycenia za pomoc\u0105 oczu. Nie ma mi\u0119dzy powy\u017cszymi tekstami \u017cadnej sprzeczno\u015bci.<br \/>\n<i>III PRZYK\u0141AD. Wszechmocny deklaruje dozgonn\u0105 m\u015bciwo\u015b\u0107:<\/i><br \/>\n\u201e<i>Ja, Wiekuisty, B\u00f3g tw\u00f3j, B\u00f3g zawistny, pomny winy na synach, na wnukach i prawnukach tych, kt\u00f3rzy mnie nienawidz\u0105.\u201d (II Moj: XX, 5)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Opoka, On, nieskazitelne zrz\u0105dzenia Jego, bo wszystkie drogi Jego prawem. B\u00f3g rzetelny i bez krzywdy, sprawiedliwy i prawy On.\u201d (V Moj: XXXII, 4)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nGdzie tu ma by\u0107 sprzeczno\u015b\u0107? Czy to, \u017ce B\u00f3g pami\u0119ta winy tych, kt\u00f3rzy go nienawidz\u0105, oznacza od razu, \u017ce jest to sprzeczne z tym, co podaje drugi tekst, tzn. \u017ce B\u00f3g jest sprawiedliwy? Taka argumentacja nie ma \u017cadnego sensu.<br \/>\n<i>IV PRZYK\u0141AD: Raz jeszcze o \u201eogl\u0105daniu\u201d Pana:<\/i><br \/>\n\u201e<i>I rzek\u0142 Wiekuisty (do Moj\u017cesza): Nie b\u0119dziesz jednak m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 oblicza Mojego, gdy\u017c nie mo\u017ce ujrze\u0107 Mnie cz\u0142owiek i pozosta\u0107 \u017cywym.\u201d (II Moj: XXXIII, 20)<\/i><br \/>\n\u201e<i>I rozmawia\u0142 Wiekuisty z Moj\u017ceszem twarze w twarz, jakoby rozmawia\u0142 kto z towarzyszem swoim; poczem wraca\u0142 do obozu..\u201d (II Moj: XXXIII, 11)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nW drugim przyk\u0142adzie czytamy, \u017ce Moj\u017cesz rozmawia\u0142 z Bogiem \u201etwarz\u0105 w twarz\u201d. Sam spos\u00f3b u\u017cycia tego zwrotu w Biblii wyklucza jednak czasem takie bezpo\u015brednie widzenie i nie musi by\u0107 rozumiany a\u017c tak dos\u0142ownie. Dobrym przyk\u0142adem tego jest Pwt 5,4, kt\u00f3ry te\u017c podaje, i\u017c B\u00f3g przemawia\u0142 do \u017byd\u00f3w z p\u0142on\u0105cej g\u00f3ry \u201etwarz\u0105 w twarz\u201d, cho\u0107 jednocze\u015bnie zaledwie jeden rozdzia\u0142 wcze\u015bniej ten sam tekst z Pwt podaje (4,15), \u017ce gdy B\u00f3g przemawia\u0142 do \u017byd\u00f3w z tej g\u00f3ry ognia, to wtedy oni \u201enie widzieli postaci\u201d. Podobnie czytamy w podanym przez Motyla fragmencie Wj 33,11: \u201eA Pan rozmawia\u0142 z Moj\u017ceszem twarz\u0105 w twarz (<i>panim \u2018el-panim<\/i>), jak si\u0119 rozmawia z przyjacielem\u201d. Gdyby Moj\u017cesz widzia\u0142 twarz Boga, nie prosi\u0142by kilka wierszy dalej: \u201eI rzek\u0142 Moj\u017cesz: \u00abSpraw, abym ujrza\u0142 Twoj\u0105 chwa\u0142\u0119\u00bb\u201d (Wj 33,18), na co B\u00f3g odpowiedzia\u0142: \u201eNie b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 ogl\u0105da\u0107 mojego oblicza, gdy\u017c \u017caden cz\u0142owiek nie mo\u017ce ogl\u0105da\u0107 mojego oblicza i pozosta\u0107 przy \u017cyciu\u201d (Wj 33,20). Dalej B\u00f3g obiecuje Moj\u017ceszowi, \u017ce poka\u017ce mu si\u0119 tylko od ty\u0142u, lecz swego oblicza mu nie uka\u017ce (Wj 33,23). Jak wida\u0107 po tych przyk\u0142adach, biblijny zwrot \u201etwarz\u0105 w twarz\u201d (<i>panim \u2018el-panim<\/i>) nie musi wi\u0119c by\u0107 rozumiany a\u017c tak dos\u0142ownie, \u017ce kto\u015b ogl\u0105da czyje\u015b oblicze, patrz\u0105c mu w oczy. Zwrot ten mo\u017ce opisywa\u0107 jedynie sam fakt przebywania w pobli\u017cu kogo\u015b. Motyl nie widzi tego w przypadku \u201ecytowanego\u201d przez niego Wj 33,11, bo wyrwa\u0142 go z kontekstu. Gdyby przeczyta\u0142 ten tekst cho\u0107by do wersu 23, to zobaczy\u0142by sam, \u017ce zwrot <i>panim \u2018el-panim<\/i> nie musi by\u0107 rozumiany a\u017c tak dos\u0142ownie, \u017ce kto\u015b ogl\u0105da czyj\u0105\u015b twarz. Nie ma tu wi\u0119c sprzeczno\u015bci z wersem poprzednim, w kt\u00f3rym B\u00f3g m\u00f3wi, \u017ce cz\u0142owiek nie mo\u017ce patrze\u0107 na Boga.<br \/>\n<i>V PRZYK\u0141AD. O poha\u0144bieniu niewiasty:<\/i><br \/>\n\u201e<i>A kto sha\u0144bi kobiet\u0119 zam\u0119\u017cn\u0105, kto sha\u0144bi \u017con\u0119 bli\u017aniego swego, wydani b\u0119d\u0105 na \u015bmier\u0107, ha\u0144bi\u0105cy i sha\u0144biona.\u201d (III Moj: XX, 10)<\/i><br \/>\n\u201e<i>A gdy pan spa\u0142 z kobiet\u0105 i obcowa\u0142 z ni\u0105 a ona niewolnic\u0105, oddan\u0105 m\u0119\u017cowi, lecz jeszcze nie wykupiona, albo wolno\u015bci\u0105 jeszcze niedarowan\u0105; \u015bledztwo niechaj b\u0119dzie, nie b\u0119d\u0105 zabici, gdy\u017c zwolniona nie by\u0142a.\u201d (III Moj: XIX, 20)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nDrugi tekst m\u00f3wi o kobiecie jeszcze niezam\u0119\u017cnej, pierwszy o m\u0119\u017catce. Dotycz\u0105 wi\u0119c ich r\u00f3\u017cne kary prawa o r\u00f3\u017cnej surowo\u015bci. Nie ma tu sprzeczno\u015bci, bo teksty te dotycz\u0105 kobiet o r\u00f3\u017cnym statusie matrymonialnym. Nie mo\u017ce by\u0107 sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy tekstami, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o czym\u015b innym. Powy\u017csze zestawienie jest naci\u0105gane \u2013 lub w najlepszym przypadku czysto omy\u0142kowe.<br \/>\n<i>VI PRZYK\u0141AD. O cudzoziemcach:<\/i><br \/>\n\u201e<i>A gdy zamieszka u ciebie cudzoziemiec, w kraju waszym, nie uciskajcie go! Jak ka\u017cdy z krajowc\u00f3w mi\u0119dzy wami b\u0119dzie u was cudzoziemiec, zamieszka\u0142y przy was, i b\u0119dziesz go mi\u0142owa\u0142 jak samego siebie; gdy\u017c cudzoziemcami byli\u015bcie na ziemi Micraim [tj. Egpit \u2013 przyp.BM].\u201d (III Moj: XIX, 33-34)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Cudzoziemcowi mo\u017cesz lichw\u0119 dawa\u0107, ale bratu twemu nie dawaj lichwy, aby b\u0142ogos\u0142awi\u0142 ci Wiekuisty, B\u00f3g, tw\u00f3j we wszelkim przedsi\u0119wzi\u0119ciu r\u0105k twoich, na ziemi, do kt\u00f3rej wchodzisz, aby\u015b j\u0105 posiad\u0142.\u201d (V Moj: XXIII, 21)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTutaj jak wy\u017cej. Teksty te tycz\u0105 si\u0119 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych spraw. Po\u017cyczanie na procent nie ma nic wsp\u00f3lnego z \u201euciskaniem innych narod\u00f3w\u201d. Przecie\u017c to niepowa\u017cne. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by dzi\u015b oskar\u017ca\u0107 o \u201euciskanie narod\u00f3w\u201d banki kredytowe, kt\u00f3re po\u017cyczaj\u0105 innym na procent. Powy\u017csze zestawienie Motyla jest wr\u0119cz absurdalne.<br \/>\n<i>VII PRZYK\u0141AD. Jahwe nakazuje okra\u015b\u0107 Egipcjan:<\/i><br \/>\n\u201e<i>Nie kradnij\u201d (II Moj: XX, 15)<\/i><br \/>\n\u201e<i>A tak wyci\u0105gn\u0119 r\u0119k\u0119 Moj\u0105 i pora\u017c\u0119 Micraim wszystkimi cudami Moimi, kt\u00f3rych dokonam po\u015br\u00f3d niego. (..) i b\u0119dzie, \u017ce gdy p\u00f3jdziecie, nie p\u00f3jdziecie z niczym. Lecz wypo\u017cyczy ka\u017cda niewiasta u s\u0105siadki swojej i u mieszkanki domu swego \u2013 naczy\u0144 srebrnych i naczy\u0144 z\u0142otych i szat i w\u0142o\u017cycie to na syn\u00f3w waszych i na c\u00f3rki wasze i z\u0142upicie Micrejczyk\u00f3w.\u201d (II Moj: III, 20-22; II Moj: XII, 35-36)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\n\u017bydzi i chrze\u015bcijanie wierz\u0105, \u017ce prawo moralne zawarte w siedmiu ostatnich przykazaniach Dekalogu obowi\u0105zuje wszystkich ludzi, \u017ce to jest prawo naturalne. Jednak interpretacja tej moralno\u015bci za czas\u00f3w Moj\u017cesza r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 wielce od chrze\u015bcija\u0144skiej interpretacji moralno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 Motyl chce transportowa\u0107 do staro\u017cytno\u015bci. Przykazania s\u0105 normami \u017cycia wewn\u0105trz pewnej wsp\u00f3lnoty. Zupe\u0142nie inaczej traktowano wroga, kt\u00f3ry dla \u017byd\u00f3w nie by\u0142 bli\u017anim (por. Mt 5,43). Na przyk\u0142adzie nierz\u0105dnicy Rachab (Joz 2,4-21), kt\u00f3rej zachowanie wed\u0142ug dzisiejszych norm obyczajowych kwalifikowa\u0142o si\u0119 jako zdrada w\u0142asnego narodu, w Hbr 11,31 zas\u0142uguje na pochwa\u0142\u0119 za to, \u017ce \u201eprzyj\u0119\u0142a go\u015bcinnie wys\u0142anych na zwiady\u201d. Egipcjanie byli dla \u017byd\u00f3w narodem wrogim, tak wi\u0119c pozyskanie ich srebra i z\u0142ota nie by\u0142o zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 moralno\u015bci\u0105 kradzie\u017c\u0105, lecz z\u0142upieniem wroga. Przemy\u015blno\u015b\u0107 za\u015b, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a obej\u015b\u0107 si\u0119 bez strat w\u0142asnych \u2013 taktyk\u0105 wojenn\u0105.<br \/>\n<i>VIII PRZYK\u0141AD. Jahwe nakazuje zabija\u0107:<\/i><br \/>\n\u201e<i>Nie zabijaj\u201d (II Moj: XX, 13)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Je\u017celiby mia\u0142 kto syna rozpustnego i krn\u0105brnego, kt\u00f3ryby nie s\u0142ucha\u0142 g\u0142osu ojca swego i g\u0142osu matki swojej\u2026 ukamienuj\u0105 go wszyscy mieszka\u0144cy miasta kamieniami na \u015bmier\u0107.\u201d (V Moj: XXI, 18-21)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Kto uderzy ojca swego, albo matk\u0119 swoj\u0105, \u015bmierci\u0105 ukarany b\u0119dzie.\u201d (II Moj. XXI, 1)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Je\u017celi w podkopie schwytany b\u0119dzie z\u0142odziej, a pobitym zostanie na \u015bmier\u0107, nie b\u0119dzie o niego winy krwi.\u201d (tam\u017ce: XXII,1)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Kto ofiaruje bogom, opr\u00f3cz Wiekuistemu, wyt\u0119piony b\u0119dzie.\u201d (tam\u017ce: XXII,19)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Tedy rzek\u0142 Wiekuisty do Moj\u017cesza: Wyprowad\u017a blu\u017anierc\u0119 za ob\u00f3z i niech\u2026 ukamienuje go zb\u00f3r ca\u0142y.\u201d (III Moj: XXIV,14)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Je\u015bliby\u015b us\u0142ysza\u0142, \u017ce w kt\u00f3rymkolwiek z miast twoich.. powiadaj\u0105.. p\u00f3jd\u017amy, a s\u0142u\u017cmy bogom cudzym.. to pozabijaj mieszka\u0144c\u00f3w miasta tego ostrzem miecza.. i byd\u0142o te\u017c podaj ostrzu miecza.\u201d (V M\u00f3j: XIII,13-16)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nB\u00f3g w Dekalogu zakazuje mordowa\u0107. Nie znaczy to jednak, \u017ce nie mo\u017ce ustanawia\u0107 kary \u015bmierci za przekroczenie swych praw. On jest dawc\u0105 \u017cycia, On mo\u017ce je odbiera\u0107. R\u00f3wnie absurdalne by\u0142oby wytykanie np. policji niekonsekwencji tylko dlatego, \u017ce w celu obrony prawa i czyjego\u015b \u017cycia pozbawia przest\u0119pc\u0119 \u017cycia (np. terroryst\u0119). Nie ma pomi\u0119dzy powy\u017cszymi tekstami \u017cadnej sprzeczno\u015bci.<br \/>\n<i>IX PRZYK\u0141AD. O mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego:<\/i><br \/>\n\u201e<i>Nie miej w nienawi\u015bci brata twojego w sercu twoim i napomina\u0107 napominaj bli\u017aniego twego, aby\u015b nie ponosi\u0142 grzechu za niego; nie pomstuj i nie chowaj gniewu na syn\u00f3w narodu twego, a mi\u0142uj bli\u017aniego twego jak samego siebie: jam Wiekuisty.\u201d (III Moj: XIX: 16-18)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Je\u017celi za\u015b zajdzie wypadek, tedy ustanowisz \u017cycie za \u017cycie, je\u017celi oko za oko; je\u017celi z\u0105b za z\u0105b; je\u017celi r\u0119ka za r\u0119k\u0119; je\u017celi noga za nog\u0119.\u201d (II Moj: XXI, 23-24)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Z\u0142amanie za z\u0142amanie; oko za oko; z\u0105b za z\u0105b: jako on zada\u0142 kalectwo cz\u0142owiekowi, tak i jemu niech zadane b\u0119dzie.\u201d (III Moj: XXIV,20)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nTu podobnie jak wy\u017cej. \u017bydzi maj\u0105 si\u0119 mi\u0142owa\u0107. Przytoczony wy\u017cej tekst z Lb 19,16-18 podaje jednak, \u017ce \u201eje\u015bli zajdzie taka potrzeba\u201d, nale\u017cy w spos\u00f3b surowy wobec z\u0142oczy\u0144cy zastosowa\u0107 prawo odwetu, aby z\u0142o nie pleni\u0142o si\u0119 bezkarnie. Nie ma tu sprzeczno\u015bci. Mi\u0142o\u015b\u0107 to nie pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 dla osobnik\u00f3w stwarzaj\u0105cych zagro\u017cenie dla \u017cycia lub zdrowia innych.<br \/>\n<i>X PRZYK\u0141AD. O tym, \u017ce b\u00f3g kocha wszystkich ludzi.<\/i><br \/>\n\u201e<i>Bo te\u017c mi\u0142uje On (B\u00f3g) ludy..\u201d (V Moj: XXXII,3)<\/i><br \/>\n\u201e<i>Oto ustawy i prawa, kt\u00f3re stara\u0107 si\u0119 powinni\u015bcie spe\u0142nia\u0107 na ziemi, kt\u00f3r\u0105 oddaje Wiekuisty, B\u00f3g ojc\u00f3w twoich, tobie, aby\u015b j\u0105 posiad\u0142 po wszystkie dni, w kt\u00f3rych \u017cy\u0107 b\u0119dziesz na ziemi: do szcz\u0119tu zburzycie wszystkie miejsca, na kt\u00f3rych s\u0142u\u017cy\u0142y narody, kt\u00f3rymi zaw\u0142adniecie, bogom swoim.. I rozwalicie ofiarnice ich, i skruszycie pos\u0105gi ich i po\u015bwi\u0119cone gaje ich spalicie, rze\u017aby te\u017c b\u00f3stw ich rozbijecie, a zg\u0142adzicie imi\u0119 ich z miejsca onego.\u201d (V Moj: XII,1-3)<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nNie ma tu sprzeczno\u015bci. To, \u017ce B\u00f3g mi\u0142uje wszystkie ludy, nie znaczy, \u017ce toleruje ich kulty obcych bog\u00f3w i ba\u0142wochwalstwo. Powy\u017cszy przyk\u0142ad jest bardzo naci\u0105gany.<br \/>\n<i>Tu widzimy wyra\u017ane zacz\u0105tki nietolerancji religijnej.. Dekalog jest deklaracj\u0105 praw boga, kt\u00f3ry dla swych wyznawc\u00f3w zabija\u0142 \u201ewszystkie pierworodztwa w ziemi egipskiej\u201d<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nJak wy\u017cej. Je\u015bli B\u00f3g jest dawc\u0105 \u017cycia, mo\u017ce je odbiera\u0107, kiedy tylko zechce. Nie \u015bwiadczy to o \u017cadnej niekonsekwencji Boga. Wr\u0119cz przeciwnie. B\u00f3g to nie bezmy\u015blna maszyna, kt\u00f3ra musi dzia\u0142a\u0107 wedle raz ustalonego kodeksu post\u0119powania, danego przecie\u017c ludziom, a nie sobie samemu.<br \/>\n<i>Nasuwa si\u0119 pytanie: w ko\u0144cu zabija\u0107, czy nie? Kra\u015b\u0107 czy nie kra\u015b\u0107? W ko\u0144cu mo\u017cna jedno i drugie!<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nW zale\u017cno\u015bci od sytuacji mo\u017cna lub nie mo\u017cna czyni\u0107 czego\u015b. Nie ma w tym niekonsekwencji, podobnie jak nie ma niekonsekwencji w tym, \u017ce np. \u017co\u0142nierz raz broni jednych, drugi raz za\u015b zabija drugich. Zabija, aby unikn\u0105\u0107 jeszcze wi\u0119kszej liczby ofiar.<br \/>\n<i>Okazuje si\u0119, \u017ce jednakowo obowi\u0105zuj\u0105 nakazy jak i zakazy, kt\u00f3re wy\u0142o\u017cy\u0142 Wszechmocny (zob. wi\u0119cej: \u201erelatywizm etyczny Biblii\u201d, str.2076).<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nCa\u0142y s\u0119k w tym, \u017ce niejednakowo, bo w ka\u017cdej sytuacji inaczej. Motyl tego oczywi\u015bcie nie widzi, bo wyizolowa\u0142 teksty Biblii z kontekstu, st\u0105d wydaje mu si\u0119, \u017ce wszystkie one dotycz\u0105 bez \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy jednej i tej samej sytuacji. Tak nie jest.<br \/>\n<i>Biblia jest kodeksem post\u0119powania Izraelit\u00f3w wobec \u201eobcych\u201d; ich kodeksem moralnym, etycznym oraz karnym. By\u0142a drogowskazem dla ludu Moj\u017cesza, kilka tysi\u0119cy lat temu<\/i><br \/>\n<i>Ko\u015bci\u00f3\u0142 dobrze wiedzia\u0142 co robi, zakazuj\u0105c przez ca\u0142e stulecia czytania wiernym Pisma \u015bwi\u0119tego.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nBior\u0105c pod uwag\u0119 obecn\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania ludzi, dzi\u015b jest ju\u017c nie mo\u017cliwy taki zakaz. Jednak umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania nie oznacza jeszcze rozumienia tego, co si\u0119 czyta, st\u0105d mamy potem takie wpadki u niekt\u00f3rych przy czytaniu Biblii. Zainteresowanych za\u015b tym, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 naprawd\u0119 zakazywa\u0142 czytania Pisma \u015awi\u0119tego, odsy\u0142am do tekstu Jacka Salija na ten temat<sup>[2]<\/sup>.<br \/>\n<i>Dopiero w wyniku rewolty Marcina Lutra biblia sta\u0142a si\u0119 powszechnie dost\u0119pn\u0105.<\/i><br \/>\n<i>Z post\u0119pem wiedzy zmniejsza si\u0119 zakres cud\u00f3w. Mi\u0142o\u015bnicy oraz adoratorzy biblii s\u0105 tak ograniczeni w jej postrzeganiu, \u017ce widz\u0105 tylko jej bosko\u015b\u0107, a nie t\u0142o, w jakim majacz\u0105 \u015bwi\u0119te teksty. Oni b\u0119d\u0105 rozbiera\u0107 ka\u017cde s\u0142owo, analizowa\u0107 je, interpretowa\u0107, a na krok nie zbli\u017c\u0105 si\u0119 do prawdy.<\/i><br \/>\nOdpowied\u017a:<br \/>\nCo jednak robi\u0105 przeciwnicy Biblii? Czy oni te\u017c nie rozbieraj\u0105 j\u0105 na cz\u0119\u015bci, wyrywaj\u0105c nagminnie z kontekstu pojedyncze zdania i nadaj\u0105c im w\u0142asny kontekst? Przecie\u017c wida\u0107 to wr\u0119cz na ka\u017cdym kroku.<br \/>\nJak by\u0142o wida\u0107 wy\u017cej, zarzuty Motyla co do domniemanych przez niego sprzeczno\u015bci w Starym Testamencie opieraj\u0105 si\u0119 na nieporozumieniach i jego nieumiej\u0119tnym odczytaniu tekst\u00f3w, kt\u00f3re krytykuje.<br \/>\n<b><i>Jan Lewandowski<\/i><\/b><\/p>\n<hr \/>\n<p><b>P\u00a0R\u00a0Z\u00a0Y\u00a0P\u00a0I\u00a0S\u00a0Y\u00a0:<\/b><br \/>\n<sup>[1]<\/sup> Por. B. Motyl, <i>Biblia i jej sprzeczno\u015bci<\/i>,<u>http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,2709<\/u>.<br \/>\n<sup>[2]<\/sup> Por. J. Salij, <i>Pytania nieoboj\u0119tne<\/i>, <i>Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zakazywa\u0142 czytania Pisma \u015bwi\u0119tego<\/i>, http:\/\/www.mateusz.pl\/ksiazki\/js-pn\/js-pn_52.htm.\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niniejszy tekst jest odpowiedzi\u0105 na tekst Bogdana Motyla pt. Biblia i jej sprzeczno\u015bci[1], zamieszczony w serwisie racjonalistycznym Mariusza Agnosiewicza. W tek\u015bcie tym Motyl pr\u00f3buje za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych tekst\u00f3w ze Starego Testamentu zarzuci\u0107 Biblii sprzeczno\u015bci. Postaram si\u0119 ni\u017cej odpowiedzie\u0107 na te&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1024],"tags":[],"class_list":["post-543","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mity-racjonalista-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=543"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}