{"id":519,"date":"2017-08-06T15:15:32","date_gmt":"2017-08-06T13:15:32","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=519"},"modified":"2017-08-06T15:15:32","modified_gmt":"2017-08-06T13:15:32","slug":"sprzeczne-podania-o-dziecinstwie-jezusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/sprzeczne-podania-o-dziecinstwie-jezusa\/","title":{"rendered":"SPRZECZNE PODANIA O DZIECI\u0143STWIE JEZUSA?"},"content":{"rendered":"<header class=\"entry-header\">\n<h2 class=\"entry-title\"><\/h2>\n<\/header>\n<div class=\"entry-content\">\nCzasami ze strony ludzi chc\u0105cych uchodzi\u0107 za \u201eracjonalist\u00f3w\u201d oraz ze strony innych przeciwnik\u00f3w Biblii pojawia si\u0119 zarzut, \u017ce tzw. Ewangelie dzieci\u0119ctwa Jezusa zawarte w Ewangeliach \u015bw. Mateusza i \u015bw. \u0141ukasza (w obu tych Ewangeliach jest to rozdzia\u0142 drugi) s\u0105 sprzeczne<sup>[1]<\/sup>. Z. Kosidowski, jeden z koryfeusz\u00f3w i nestor\u00f3w polskiego racjonalizmu okresu PRL, ujmuje to w taki oto spos\u00f3b:<\/p>\n<p class=\"cyt\">\u201eMateusz ka\u017ce rodzinie uchodzi\u0107 do Egiptu, sk\u0105d powraca ona do Nazaretu dopiero na wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Heroda. \u0141ukasz natomiast opowiada o jej przeniesieniu si\u0119 z Betlejem do Nazaretu po obrzezaniu o\u015bmiodniowego Jezusa oraz o wyprawie do \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej, gdzie wed\u0142ug Prawa Moj\u017ceszowego Jezus, b\u0119d\u0105c synem pierworodnym, zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony Bogu. Nie ma w tej Ewangelii ani s\u0142owa o ucieczce do Egiptu. Je\u017celi zatem wierzy\u0107 obydwu ewangelistom, Jezus wraz z rodzicami by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie w Nazarecie i w odleg\u0142ym o 140 km Egipcie\u201d<sup>[2]<\/sup>.<\/p>\n<p>W niniejszym tek\u015bcie przeanalizuj\u0119 ten\u017ce zarzut, kt\u00f3ry jest raczej efektem charakterystycznego dla \u201eracjonalist\u00f3w\u201d w takich momentach braku elastyczno\u015bci czy g\u0142\u0119bi my\u015blowej i wyobra\u017ani ni\u017c b\u0142yskotliwo\u015bci i spostrzegawczo\u015bci. Na pocz\u0105tek zobaczmy, jakie jest nast\u0119pstwo wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z okresem dzieci\u0144stwa Jezusa, zrelacjonowanym w obu Ewangeliach. Obaj wspomniani Ewangeli\u015bci dziel\u0105 to opowiadanie na segmenty.<br \/>\n\u0141ukasz:<br \/>\n1) Narodziny Jezusa w Betlejem (\u0141k 2,4-20)<br \/>\n2) Obrzezanie Jezusa osiem dni p\u00f3\u017aniej (\u0141k 2,21)<br \/>\n3) Dzieci\u0119 Jezus zaniesione do Jerozolimy w celu wype\u0142nienia Prawa (\u0141k 2,22-38)<br \/>\n4) Powr\u00f3t \u015awi\u0119tej Rodziny do Nazaretu (\u0141k 2,39-40)<br \/>\nMateusz:<br \/>\n1) Narodziny Jezusa w Betlejem (Mt 2,1).<br \/>\n2) Magowie chc\u0105 odda\u0107 pok\u0142on nowo narodzonemu Jezusowi (Mt 2,1-2)<br \/>\n3) Herod przera\u017cony faktem narodzin Mesjasza zwo\u0142uje narad\u0119 (Mt 2,3-5)<br \/>\n4) Herod wysy\u0142a mag\u00f3w do Betlejem, gdzie oddaj\u0105 oni pok\u0142on Jezusowi (Mt 2,7-12)<br \/>\n5) Ucieczka \u015awi\u0119tej Rodziny do Egiptu przed Herodem (Mt 2,13-15)<br \/>\n6) Herod zarz\u0105dza w Betlejem rze\u017a wszystkich ch\u0142opc\u00f3w do lat dw\u00f3ch (Mt 2,16-18)<br \/>\n7) Po \u015bmierci Heroda \u015awi\u0119ta Rodzina wraca z Egiptu do Nazaretu w Galilei (Mt 2,19-23)<br \/>\nKiedy popatrzymy na te dwa opisy okresu dzieci\u0119ctwa Jezusa, to na pierwszy rzut oka jawi\u0105 si\u0119 nam one jako r\u00f3\u017cne. Jednak czy \u201er\u00f3\u017cne\u201d oznacza \u201esprzeczne\u201d? Zastan\u00f3wmy si\u0119 nad tym przez chwil\u0119 na przyk\u0142adzie oderwanym od ewangelicznej rzeczywisto\u015bci, cho\u0107 zarazem do tej rzeczywisto\u015bci dopasowanym. Wyobra\u017amy sobie takie oto dwa r\u00f3\u017cne opisy kilku godzin z jednego i tego samego dnia \u017cycia jednego i tego samego Kowalskiego, dokonane przez niezale\u017cnych od siebie obserwator\u00f3w.<br \/>\nObserwator X:<br \/>\n1) Kowalski rano wyszed\u0142 z domu.<br \/>\n2) Potem Kowalski poszed\u0142 na poczt\u0119.<br \/>\n3) Potem Kowalski by\u0142 na zebraniu szkolnym dziecka.<br \/>\n4) Potem Kowalski spotka\u0142 si\u0119 z przyjacielem.<br \/>\n5) Potem Kowalski poszed\u0142 do sklepu kupi\u0107 co\u015b na kolacj\u0119.<br \/>\n6) Potem Kowalski poszed\u0142 spa\u0107.<br \/>\nObserwator Y:<br \/>\n1) Kowalski rano wyszed\u0142 z domu.<br \/>\n2) Potem Kowalski poszed\u0142 do pracy.<br \/>\n3) Potem Kowalski wr\u00f3ci\u0142 z pracy.<br \/>\n4) Potem Kowalski by\u0142 na obiedzie w barze mlecznym.<br \/>\n5) Potem Kowalski odebra\u0142 dziecko z przedszkola.<br \/>\n6) Potem Kowalski pojecha\u0142 po \u017con\u0119 do pracy.<br \/>\n7) Potem Kowalski poszed\u0142 spa\u0107.<br \/>\nJak wida\u0107, oba opisy tego samego jednego dnia z \u017cycia tego samego Kowalskiego s\u0105 \u2013 tak jak wcze\u015bniej wspomniane ewangeliczne opisy dzieci\u0144stwa Jezusa \u2013 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne. Jednak zn\u00f3w zapytajmy: <i>czy to oznacza, \u017ce s\u0105 one sprzeczne<\/i>? Nie. <i>Obserwator X zwr\u00f3ci\u0142 po prostu uwag\u0119 na inne wydarzenia ni\u017c obserwator Y<\/i>. Nie oznacza to wcale, \u017ce obaj obserwatorzy twierdz\u0105, i\u017c opisane przez nich wydarzenia by\u0142y <i>jedynymi wydarzeniami<\/i>, jakie nast\u0105pi\u0142y tego dnia w \u017cyciu Kowalskiego. <i>Nie oznacza to te\u017c, \u017ce wspomniane w ka\u017cdym z opis\u00f3w<\/i> <i>wydarzenia nast\u0119powa\u0142y bezpo\u015brednio po sobie<\/i>. Wszystkie te wydarzenia, o jakich donosz\u0105 obaj wspomniani obserwatorzy jednego dnia z \u017cycia Kowalskiego, <i>z powodzeniem mog\u0142y nast\u0105pi\u0107 w jednym dniu, nie koliduj\u0105c ze sob\u0105<\/i>. Dlatego te\u017c relacje obu tych obserwator\u00f3w mog\u0105 zosta\u0107 <i>pogodzone ze sob\u0105<\/i> i tym samym <i>nie s\u0105 sprzeczne<\/i>, przeciwnie, <i>uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie<\/i>. Mo\u017cemy wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce Kowalski rzeczywi\u015bcie rano wyszed\u0142 z domu, a potem poszed\u0142 na poczt\u0119 (jak m\u00f3wi obserwator X), potem poszed\u0142 do pracy i wr\u00f3ci\u0142 z tej pracy (jak m\u00f3wi obserwator Y), nast\u0119pnie poszed\u0142 na obiad i odebra\u0142 dziecko z przedszkola (jak donosi dalej obserwator Y), po czym poszed\u0142 na zebranie swego drugiego dziecka (jak m\u00f3wi obserwator X). Nast\u0119pnie Kowalski pojecha\u0142 po \u017con\u0119 do pracy (jak m\u00f3wi obserwator Y), kt\u00f3ra tego dnia zosta\u0142a tam po godzinach, po czym spotka\u0142 si\u0119 z przyjacielem, jak m\u00f3wi obserwator X. Wreszcie Kowalski poszed\u0142 kupi\u0107 co\u015b na kolacj\u0119, jak m\u00f3wi obserwator X, i potem, po kolacji (o kt\u00f3rej z kolei nie wspomina \u017caden z obserwator\u00f3w) poszed\u0142 spa\u0107, o czym obaj obserwatorzy wspominaj\u0105 ju\u017c zgodnie ze sob\u0105. Jak zatem widzimy, oba opisy w tym wypadku mo\u017cna doskonale uzgodni\u0107 ze sob\u0105, mimo \u017ce m\u00f3wi\u0105 one o czym\u015b zupe\u0142nie innym, lub jeszcze klarowniej: mimo \u017ce obaj obserwatorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na r\u00f3\u017cne zdarzenia z dnia \u017cycia Kowalskiego.<br \/>\nSpostrze\u017cenia na temat obserwator\u00f3w jednego dnia z \u017cycia Kowalskiego spr\u00f3bujmy teraz przenie\u015b\u0107 na Ewangelist\u00f3w Mateusza i \u0141ukasza, kt\u00f3rzy s\u0105 takimi analogicznymi \u201eobserwatorami\u201d wczesnego dzieci\u0144stwa Jezusa. Czy da si\u0119 to zrobi\u0107? My\u015bl\u0119, \u017ce nie ma ku temu \u017cadnych przeciwwskaza\u0144. <i>Nikt nie powiedzia\u0142, \u017ce obaj wspomniani Ewangeli\u015bci, relacjonuj\u0105c dzieci\u0119ctwo Jezusa, opisywali wydarzenia bezpo\u015brednio nast\u0119puj\u0105ce po sobie<\/i>, a <i>tylko wtedy<\/i> opisy tych wydarze\u0144 by\u0142yby wzajemnie sprzeczne. Tymczasem wcale tak <i>nie jest<\/i>. Nie wiemy dok\u0142adnie, w jakiej kolejno\u015bci nast\u0119powa\u0142y wydarzenia z dzieci\u0144stwa Jezusa, opisane w drugim rozdziale \u0141k i Mt. Jednak\u017ce mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re uka\u017c\u0105, \u017ce wydarzenia z opis\u00f3w dzieci\u0144stwa Jezusa zawartych w \u0141k i Mt mog\u0142y nast\u0105pi\u0107, nie wykluczaj\u0105c si\u0119 wzajemnie ani nie wpadaj\u0105c ze sob\u0105 w konflikt. Mo\u017cemy na przyk\u0142ad przyj\u0105\u0107, \u017ce Jezus urodzi\u0142 si\u0119 w Betlejem, zosta\u0142 tam odwiedzony przez mag\u00f3w, a potem wraz z Rodzin\u0105 uciek\u0142 do Egiptu, jak m\u00f3wi Mateusz. Zanim nast\u0105pi\u0142a ta ucieczka i w og\u00f3le zanim nast\u0105pi\u0142y odwiedziny mag\u00f3w i ich zainteresowanie Jezusem, Rodzice J\u00f3zefa z powodzeniem mogli zd\u0105\u017cy\u0107 obrzeza\u0107 Go i uda\u0107 si\u0119 do Jerozolimy, zanosz\u0105c Go do \u015bwi\u0105tyni w celu wype\u0142nienia Prawa, o czym wspomina z kolei \u0141ukasz. Mog\u0142o to te\u017c nast\u0105pi\u0107 po odwiedzinach mag\u00f3w, poniewa\u017c jak dalej zobaczymy, od czasu odjazdu mag\u00f3w z Betlejem do ucieczki \u015awi\u0119tej Rodziny do Egiptu mog\u0142y min\u0105\u0107 nawet dwa lata. By\u0142oby wi\u0119c na to wiele czasu. Po obrzezaniu Jezusa i wizycie w Jerozolimie \u015awi\u0119ta Rodzina mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do Betlejem. W tym czasie Herod m\u00f3g\u0142 wpa\u015b\u0107 w gniew i zarz\u0105dzi\u0107 rze\u017a niemowl\u0105t z Betlejem, co spowodowa\u0142o, \u017ce aby tego unikn\u0105\u0107, \u015awi\u0119ta Rodzina uchodzi do Egiptu, jak wspomina Mateusz. Kiedy Herod umar\u0142, \u015awi\u0119ta Rodzina powraca do Nazaretu, o czym wspomina zar\u00f3wno \u0141ukasz, jak i Mateusz. Takie nast\u0119pstwo wydarze\u0144 jest zupe\u0142nie mo\u017cliwe, poniewa\u017c jak wspomnia\u0142em wcze\u015bniej, \u017caden z Ewangelist\u00f3w nie nadmienia, \u017ce opisywane przez niego wydarzenia nast\u0119powa\u0142y <i>bezpo\u015brednio po sobie ani \u017ce s\u0105 to jedyne wydarzenia, jakie nast\u0105pi\u0142y w dzieci\u0144stwie Jezusa<\/i>.<br \/>\nCzy jednak mo\u017cemy przytoczy\u0107 jakie\u015b dodatkowe argumenty za tym, \u017ce \u0141ukasz i Mateusz, opisuj\u0105c dzieci\u0119ctwo Jezusa, nie relacjonowali wydarze\u0144 bezpo\u015brednio po sobie? Tak. Zauwa\u017cmy, \u017ce w Ewangeliach istnieje pewna wskaz\u00f3wka odno\u015bnie do tego, \u017ce opisywane przez Mateusza wydarzenia z dzieci\u0119ctwa Jezusa <i>nie nast\u0119powa\u0142y bezpo\u015brednio po sobie<\/i>, przeciwnie, <i>by\u0142y od siebie oddzielone do\u015b\u0107 d\u0142ugimi okresami<\/i>. Ot\u00f3\u017c w Mt 2,16 czytamy, \u017ce Herod, zarz\u0105dzaj\u0105c \u015bmier\u0107 dzieci w Betlejem, postanowi\u0142, i\u017c rze\u017a ta ma dotkn\u0105\u0107 ch\u0142opc\u00f3w <i>do lat dw\u00f3ch<\/i>. Oznacza to, \u017ce Herod przypuszcza\u0142, i\u017c fakt narodzenia Jezusa m\u00f3g\u0142 nast\u0105pi\u0107 nawet dwa lata wcze\u015bniej. To cenna wskaz\u00f3wka, bowiem sugeruje ona, \u017ce ewangeliczny opis dzieci\u0119ctwa Jezusa sk\u0142ada si\u0119 z wydarze\u0144, kt\u00f3re <i>mog\u0142y by\u0107 rozci\u0105gni\u0119te w czasie na okres nawet dw\u00f3ch lat<\/i>. A przecie\u017c w okresie oko\u0142o dw\u00f3ch lat musi nast\u0105pi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c tylko jedno wydarzenie w czyim\u015b \u017cyciu, w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka. W takiej sytuacji ewangeliczny opis wydarze\u0144 z dzieci\u0144stwa Jezusa tym bardziej <i>nie mo\u017ce by\u0107 opisem wydarze\u0144 nast\u0119puj\u0105cych bezpo\u015brednio po sobie<\/i> i w luk\u0119 czasow\u0105 zawart\u0105 w tkance opisu Mateuszowego, kt\u00f3ra istnieje np. pomi\u0119dzy wizyt\u0105 mag\u00f3w w Betlejem i gniewem Heroda (luka ta mo\u017ce trwa\u0107 nawet dwa lata), mo\u017cemy bez \u017cadnych trudno\u015bci wpasowa\u0107 wydarzenia opisane przez \u0141ukasza: wizyt\u0119 \u015awi\u0119tej Rodziny w Jerozolimie, obrzezanie Jezusa po o\u015bmiu dniach. Nawet wspomniana wy\u017cej \u201eracjonalistka\u201d Heinemann zauwa\u017ca, \u017ce \u201emusia\u0142 up\u0142yn\u0105\u0107 przynajmniej rok mi\u0119dzy narodzinami Jezusa i odwiedzinami mag\u00f3w, kieruj\u0105cych si\u0119 \u015bwiat\u0142em gwiazdy\u201d<sup>[3]<\/sup>. Szkoda, \u017ce ju\u017c owej niewie\u015bcie nie przysz\u0142o w tym momencie do g\u0142owy, \u017ce w tym w\u0142a\u015bnie czasie Jezus m\u00f3g\u0142 by\u0107 wraz z Rodzin\u0105 w Jerozolimie. Zamiast tego zak\u0142ada ona b\u0142\u0119dnie, pr\u00f3buj\u0105c oprze\u0107 si\u0119 na \u0141k 2,39, \u017ce z Jerozolimy Jezus i Jego Rodzina \u201ewr\u00f3cili bezpo\u015brednio do Galilei i Nazaretu\u201d<sup>[4]<\/sup>. Jednak\u017ce \u0141k 2,39 nie m\u00f3wi nic o tym, \u017ce Jezus wraz ze \u015awi\u0119t\u0105 Rodzin\u0105 wr\u00f3cili z Jerozolimy \u201ebezpo\u015brednio\u201d do Galilei i Nazaretu. To ju\u017c tylko domniemania Uty Ranke-Heinemann. Takim samym wymys\u0142em jest jej stwierdzenie, \u017ce \u201eWed\u0142ug Mateusza Maria i J\u00f3zef nie mieszkaj\u0105 w Nazarecie, lecz od pocz\u0105tku w\u0142a\u015bnie w Betlejem\u201d<sup>[5]<\/sup>. Mateusz nic takiego jednak nie m\u00f3wi, wi\u0119c jest to kolejne nadu\u017cycie Heinemann. Nonsens ten jest zreszt\u0105 powielany tak\u017ce przez polsk\u0105 szko\u0142\u0119 racjonalistyczn\u0105. Wspomniany wy\u017cej Keller pisze, \u017ce Jezus i \u015awi\u0119ta Rodzina \u201emieszkaj\u0105 stale w Betlejem [\u2026]\u201d<sup>[6]<\/sup>.<br \/>\nIstniej\u0105 te\u017c inne argumenty za tym, \u017ce opis dzieci\u0119ctwa Jezusa w \u0141k i Mt nie musia\u0142 by\u0107 opisem wydarze\u0144 nast\u0119puj\u0105cych bezpo\u015brednio po sobie. Na pocz\u0105tek zauwa\u017cmy, \u017ce zawarte w Mt 3,1 zdanie wspomina nam o dzia\u0142alno\u015bci Jana Chrzciciela. W zdaniu tym czytamy, \u017ce Chrzciciel dzia\u0142a\u0142 w \u201eowych dniach\u201d (<i>hemerais ekeinais<\/i>). Zdanie to nast\u0119puje bezpo\u015brednio po opisie dzieci\u0119ctwa Jezusa i gdyby\u015bmy potraktowali je dos\u0142ownie, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce Ewangeli\u015bci opisywali wydarzenia bezpo\u015brednio po sobie, to musieliby\u015bmy uzna\u0107, \u017ce Chrzciciel dzia\u0142a\u0142 ju\u017c w czasach wczesnego dzieci\u0144stwa Jezusa. Jest to jednak niemo\u017cliwe, poniewa\u017c Jezus i Chrzciciel byli w tym samym wieku, co wynika z \u0141k 1. Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce opisy ewangeliczne zawieraj\u0105 luk\u0119, kt\u00f3ra powsta\u0142a przez pomini\u0119cie w ich relacji wi\u0119kszo\u015bci wydarze\u0144 z \u017cycia Jezusa. Mateusz w swej narracji przechodzi bezpo\u015brednio od dzieci\u0144stwa Jezusa do okresu Jego zaawansowanej doros\u0142o\u015bci (Mt 2-3), jak gdyby okresy te nast\u0119powa\u0142y bezpo\u015brednio po sobie. Podobnie \u0141ukasz, kt\u00f3ry opisuje tylko jeden epizod z tego okresu, zupe\u0142nie pomini\u0119tego przez Mateusza \u2013 gdy Jezus mia\u0142 12 lat (\u0141k 2,41-52)<sup>[7]<\/sup>. <i>Ewangeli\u015bci nie opisuj\u0105 wi\u0119c zdarze\u0144 z \u017cycia Jezusa nast\u0119puj\u0105cych bezpo\u015brednio po sobie<\/i>, przeciwnie, <i>wybieraj\u0105 tylko to, co ich interesuje<\/i>.<br \/>\nReasumuj\u0105c, nie ma podstaw dla stwierdzenia, \u017ce opisy wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z dzieci\u0144stwem Jezusa, kt\u00f3re zawarto w Mt i \u0141k, s\u0105 sprzeczne. Opisy te tylko wtedy by\u0142yby sprzeczne, gdyby wydarzenia zawarte w tych opisach nast\u0119powa\u0142y <i>bezpo\u015brednio po sobie<\/i> i gdyby opisy te <i>by\u0142y kompletne<\/i>. Ewangeli\u015bci nigdzie nie sugeruj\u0105 jednak, \u017ce ich opisy zawieraj\u0105 takie cechy. Przeciwnie, jak wskazuje analiza stylu ich narracji, opisuj\u0105 oni tylko te wydarzenia, kt\u00f3re ich interesuj\u0105, wi\u0105\u017c\u0105c je do\u015b\u0107 lu\u017ano ze sob\u0105 w taki spos\u00f3b, \u017ce zawieraj\u0105 one luki czasowe. W tym wypadku obie relacje na temat dzieci\u0119ctwa Jezusa zawarte w \u0141k i Mt mo\u017cna traktowa\u0107 jako wzajemnie uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119. Obaj Ewangeli\u015bci dostarczyli nam w tym wypadku opis\u00f3w, kt\u00f3re po po\u0142\u0105czeniu wzbogacaj\u0105 si\u0119 wzajemnie.<\/p>\n<p align=\"RIGHT\">(stycze\u0144 2005)<\/p>\n<p><b>PRZYPISY:<\/b><\/p>\n<div id=\"1\">\n<sup>[1]<\/sup> Por. J. Keller, <i>Jezus<\/i>, w: <i>Od Moj\u017cesza do Mahometa<\/i>, red. ten\u017ce, Warszawa 1987, s. 138; por. te\u017c U. Ranke-Heinemann, <i>Nie i Amen<\/i>, Gdynia 1994, s. 34-36.\n<\/div>\n<div id=\"2\">\n<sup>[2]<\/sup> Z. Kosidowski, <i>Opowie\u015bci Ewangelist\u00f3w<\/i>, Warszawa 1979, s. 206.\n<\/div>\n<div id=\"3\">\n<sup>[3]<\/sup> U. Ranke-Heinemann, <i>Nie i Amen<\/i>, dz. cyt., s. 35-36.\n<\/div>\n<div id=\"4\">\n<sup>[4]<\/sup> Tam\u017ce, s. 36.\n<\/div>\n<div id=\"5\">\n<sup>[5]<\/sup> Tam\u017ce, s. 34.\n<\/div>\n<div id=\"6\">\n<sup>[6]<\/sup> J. Keller, <i>Jezus<\/i>, dz. cyt., s. 138.\n<\/div>\n<div id=\"7\">\n<sup>[7]<\/sup> Marek w og\u00f3le nie wspomina o okresie dzieci\u0144stwa Jezusa, natomiast Jan daje tylko niewiele m\u00f3wi\u0105ce aluzje do tego okresu w swym Prologu (J 1,1-14).\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czasami ze strony ludzi chc\u0105cych uchodzi\u0107 za \u201eracjonalist\u00f3w\u201d oraz ze strony innych przeciwnik\u00f3w Biblii pojawia si\u0119 zarzut, \u017ce tzw. Ewangelie dzieci\u0119ctwa Jezusa zawarte w Ewangeliach \u015bw. Mateusza i \u015bw. \u0141ukasza (w obu tych Ewangeliach jest to rozdzia\u0142 drugi) s\u0105 sprzeczne[1].&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[184],"class_list":["post-519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-biblia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=519"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/519\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}