{"id":503,"date":"2017-08-06T14:56:35","date_gmt":"2017-08-06T12:56:35","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=503"},"modified":"2017-08-06T14:56:35","modified_gmt":"2017-08-06T12:56:35","slug":"smierc-nauki-artykul-kontra-smierc-duszy-polityce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/smierc-nauki-artykul-kontra-smierc-duszy-polityce\/","title":{"rendered":"\u015aMIER\u0106 NAUKI? – artyku\u0142 kontra "\u015amier\u0107 duszy" w Polityce"},"content":{"rendered":"

Napisa\u0142: JAROS\u0141AW D\u0104BROWSKI
\nEksperymenty om\u00f3wione przez Marcina Rotkiewicza i Anet\u0119 Brzezick\u0105 w grudniowym Niezb\u0119dniku Inteligenta tygodnika \u201ePolityka\u201d (\u015amier\u0107 duszy[2]) wzbogacaj\u0105 wiedz\u0119 o tym, jak opisywa\u0107 i kontrolowa\u0107 oddzia\u0142ywanie pomi\u0119dzy dusz\u0105 (rozumian\u0105 jako \u015bwiadomo\u015b\u0107) i cia\u0142em. Wbrew twierdzeniu autor\u00f3w artyku\u0142u nie dotykaj\u0105 one jednak pytania, czy dusza i cia\u0142o to dwa niezale\u017cne obiekty (np. \u015bmiertelne cia\u0142o i nie\u015bmiertelna dusza), czy te\u017c jeden z nich pochodzi od drugiego (np. \u201edusza\u201d jest cielesna i umiera wraz z cia\u0142em). Nauki przyrodnicze nie mog\u0105 nawet w najgrubszym przybli\u017ceniu oszacowa\u0107, jak brzmi odpowied\u017a na to odwieczne pytanie. Uzasadnimy, \u017ce jakakolwiek pr\u00f3ba przekroczenia tego zakazu jest r\u00f3wnoznaczna ze sprzeniewierzeniem si\u0119 metodologii naukowej, dzi\u0119ki kt\u00f3rej nauki przyrodnicze umo\u017cliwi\u0142y rozw\u00f3j techniki i medycyny i w efekcie zdoby\u0142y sw\u00f3j autorytet spo\u0142eczny jako \u017ar\u00f3d\u0142o wiarygodnej wiedzy. Wniosek o \u015bmierci duszy autorzy uzyskali tylko i wy\u0142\u0105cznie na podstawie dogmat\u00f3w ich prywatnej wiary. Nie dodawajmy \u015bwiatopogl\u0105du \u2013 czyli subiektywnego punktu widzenia \u2013 do wiedzy nauk przyrodniczych, szczeg\u00f3lnie gdy zabieramy g\u0142os w kwestiach podstawowych. Taka mieszanka bezpodstawnie przyw\u0142aszcza sobie autorytet nauki i sieje zam\u0119t, r\u00f3wnie\u017c w umys\u0142ach naukowc\u00f3w. Rodzi si\u0119 w ten spos\u00f3b agresywna i dogmatyczna ideologia, wypieraj\u0105ca prawdziw\u0105 nauk\u0119.
\nWprowadzenie<\/strong>
\nMarcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka opublikowali w \u201ePolityce\u201d ciekawy sk\u0105din\u0105d artyku\u0142 popularyzuj\u0105cy osi\u0105gni\u0119cia neuropsychologii. Niestety, opatrzyli go tytu\u0142em koncentruj\u0105cym uwag\u0119 czytelnika na w\u0105tku pozanaukowym, sensacyjno-filozoficznym, potraktowanym mimo to jako w\u0105tek naukowy. Pozostaj\u0105c wci\u0105\u017c pod wra\u017ceniem tytu\u0142u (\u015amier\u0107 duszy) i komentarza redakcyjnego \u201ePolityki\u201d we wst\u0119pie do Niezb\u0119dnika Inteligenta (\u201eGdzie w m\u00f3zgu mie\u015bci si\u0119 dusza?\u201d[3]), czytamy, \u017ce \u201ejedyny pewny wniosek, kt\u00f3ry mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 [z wynik\u00f3w bada\u0144], to pogrzebanie kartezja\u0144skiego przekonania o istnieniu dw\u00f3ch niezale\u017cnych byt\u00f3w \u2013 cia\u0142a i duszy (rozumianej jako \u015bwiadomo\u015b\u0107). Dzi\u015b mo\u017cemy ostatecznie uzna\u0107 je za pomy\u0142k\u0119. [\u2026] Parafrazuj\u0105c s\u0142ynne zdanie Fryderyka Nietschego, mo\u017cna dzi\u015b og\u0142osi\u0107, \u017ce \u00abdusza umar\u0142a\u00bb\u201d[4]. W zasadzie mo\u017cna by mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce autorzy niezr\u0119cznie si\u0119 wyrazili i zmyli\u0142o to r\u00f3wnie\u017c redakcj\u0119 \u201ePolityki\u201d. Z reakcji czytelnik\u00f3w wida\u0107 jednak wyra\u017anie, \u017ce przekaz zosta\u0142 powszechnie zrozumiany jednoznacznie: Oto naukowo udowodniono, \u017ce samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 cz\u0142owieka pochodzi od cia\u0142a i \u017ce wobec tego \u017cadnej nie\u015bmiertelnej duszy nie ma, a \u015bwiatopogl\u0105dy i religie twierdz\u0105ce inaczej g\u0142osz\u0105 nienaukowe przes\u0105dy. Naturalnie neuropsychologia nic takiego nie udowodni\u0142a, ani nawet si\u0119 do takiego dowodu przymierzy\u0107 nie jest w stanie, a powy\u017csze twierdzenie o \u015bmierci duszy mo\u017cna uzasadni\u0107 wy\u0142\u0105cznie po przyj\u0119ciu na wiar\u0119 pewnych pozanaukowych (metafizycznych), arbitralnych dogmat\u00f3w. Zastan\u00f3wmy si\u0119, jakie naukowe wnioski mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na wynikach om\u00f3wionych bada\u0144, bez poszerzania ich o dogmaty wiary. Dla porz\u0105dku przyjrzyjmy si\u0119 jednak na pocz\u0105tek owemu \u201eb\u0142\u0119dowi Kartezjusza\u201d.
\nKartezjusz i niezale\u017cno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy<\/strong>
\nEksperymenty opisane w artykule \u015amier\u0107 duszy ucz\u0105 nas o duszy tylko tyle, \u017ce istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy jej stanem i stanem cia\u0142a. Jednak odkrycie tego zwi\u0105zku trudno nazwa\u0107 sukcesem neuropsychologii w\u0142a\u015bnie. To\u017c i Kartezjuszowi by\u0142y znane, na przyk\u0142ad, ewidentnie duchowe skutki jak najbardziej cielesnego nadu\u017cywania alkoholu. Kartezjusz napisa\u0142, \u017ce \u201egdy wreszcie dusza rozumna trafi do [cia\u0142a], znajdzie swe g\u0142\u00f3wne siedlisko w m\u00f3zgu i b\u0119dzie przypomina\u0107 zarz\u0105dc\u0119 [mechanicznie sterowanych] fontann, kt\u00f3ry staje u g\u0142\u00f3wnego zbiornika, gdzie zbiegaj\u0105 si\u0119 wszystkie rury owych mechanizm\u00f3w, by dowolnie wzmacnia\u0107, os\u0142abia\u0107 b\u0105d\u017a w jakikolwiek inny spos\u00f3b zmienia\u0107 ich ruchy\u201d[5]; i \u017ce \u201ewszystkie rodzaje spostrze\u017ce\u0144 albo poznania, kt\u00f3re w nas si\u0119 znajduj\u0105, mo\u017cna okre\u015bli\u0107 generalnie mianem dozna\u0144 [duszy], bo cz\u0119sto to nie nasza dusza czyni je takimi, jakimi s\u0105, i poniewa\u017c dusza otrzymuje je zawsze od rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 przez [doznania] przedstawiane\u201d[6]. Jak to podsumowa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz, wed\u0142ug Kartezjusza \u201ecia\u0142o mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na zmian\u0119 kierunku tego, co dzieje si\u0119 w duszy, a dusza na zmian\u0119 kierunku tego, co dzieje si\u0119 w ciele\u201d[7]. Pisz\u0105c o niezale\u017cno\u015bci duszy i cia\u0142a, Kartezjusz twierdzi\u0142, \u017ce maj\u0105 ona niezale\u017cne struktury i mog\u0105 istnie\u0107 niezale\u017cnie od siebie. Nie o braku zwi\u0105zku pomi\u0119dzy stanami cia\u0142a i duszy wnioskowa\u0142, trudno wi\u0119c uzyska\u0107 \u201epogrzebanie kartezja\u0144skiego przekonania o istnieniu dw\u00f3ch niezale\u017cnych byt\u00f3w \u2013 cia\u0142a i duszy\u201d[8] poprzez odniesienie si\u0119 do tego zwi\u0105zku! Zwi\u0105zku, z kt\u00f3rego istnienia Kartezjusz i jego nast\u0119pcy zdawali sobie doskonale spraw\u0119.
\nMarcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka najwidoczniej nie przemy\u015bleli poj\u0119cia duszy, kt\u00f3remu pr\u00f3bowali urz\u0105dzi\u0107 naukowy pono\u0107 pogrzeb.
\nAle przecie\u017c wiemy, \u017ce do\u015bwiadczenia \u017cyciowe i stan cia\u0142a mog\u0105 zmieni\u0107 osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Czy nie oznacza to jednak, \u017ce czynniki materialne zmieniaj\u0105 (nieraz drastycznie) struktur\u0119 duszy i \u017ce dusza jest w gruncie rzeczy jedynie nazw\u0105 zjawiska o pod\u0142o\u017cu materialnym? W tym momencie wypadnie nam powr\u00f3ci\u0107 do znaczenia s\u0142owa \u201edusza\u201d. Je\u015bli dusz\u0119 rozumie\u0107 \u2013 jak chc\u0105 tego Marcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka \u2013 jako \u015bwiadomo\u015b\u0107, to istota mojej duszy polega na moim subiektywnym odczuciu \u201eja istniej\u0119\u201d. Czyli na samo\u015bwiadomo\u015bci. Czy ta subiektywna samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 jest modyfikowana przez czynniki zewn\u0119trzne? Marcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka udzielili na to pytanie odpowiedzi przecz\u0105cej: \u201emamy nieodparte przekonanie o istnieniu naszego odr\u0119bnego i niezmiennego \u00abja\u00bb\u201d[9]. Czy udowodnili nast\u0119pnie, \u017ce to przekonanie jest b\u0142\u0119dne? Ot\u00f3\u017c nie, oni si\u0119 tym zagadnieniem w og\u00f3le nie zajmowali.
\nI nic dziwnego. Bowiem samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, jako odczucie w ca\u0142ej swojej istocie subiektywne, le\u017cy poza zakresem bada\u0144 naukowych.
\nCzym si\u0119 zajmuje, a czym si\u0119 nie zajmuje nauka?<\/strong>
\nNauki przyrodnicze zajmuj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie takimi tre\u015bciami, do kt\u00f3rych mog\u0105 dotrze\u0107 niezale\u017cni obserwatorzy i opisa\u0107 je w spos\u00f3b pozwalaj\u0105cy na por\u00f3wnanie owych tre\u015bci bez utraty tego, co stanowi istot\u0119 tych tre\u015bci. Co to znaczy? Ot\u00f3\u017c je\u015bli przedstawi\u0142em urz\u0105dzenie, kt\u00f3rego zadaniem ma by\u0107 umo\u017cliwienie prowadzenia rozm\u00f3w mi\u0119dzy obserwatorami z Europy i obserwatorami z Ameryki, i je\u015bli owi obserwatorzy potwierdzaj\u0105, \u017ce mog\u0105 za jego pomoc\u0105 rozmawia\u0107, to udowodni\u0142em \u2013 przez por\u00f3wnanie istotnej tre\u015bci odbieranej przez niezale\u017cnych obserwator\u00f3w \u2013 \u017ce moje urz\u0105dzenie dzia\u0142a. Dowodami tego typu (i wy\u0142\u0105cznie tego typu) zajmuj\u0105 si\u0119 nauki przyrodnicze. Warto powt\u00f3rzy\u0107, bo to jest rzecz najwy\u017cszej wagi: nauki przyrodnicze wymagaj\u0105, aby istotna tre\u015b\u0107 zjawiska by\u0142a obserwowana przez r\u00f3\u017cnych, niezale\u017cnych od siebie obserwator\u00f3w.
\nAle w jaki spos\u00f3b kto\u015b inny ni\u017c ja mo\u017ce dotrze\u0107 do istotnej tre\u015bci mojego odczucia \u201eja istniej\u0119\u201d? Badaj\u0105c aktywno\u015b\u0107 jakiego\u015b obszaru mojego m\u00f3zgu?
\nAktywno\u015b\u0107 mojego m\u00f3zgu nie jest istotn\u0105 tre\u015bci\u0105 mojego \u201eja istniej\u0119\u201d. R\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy og\u00f3lnodost\u0119pnymi przejawami aktywno\u015bci m\u00f3zgu i moim subiektywnym odczuciem zna\u0142em i wykorzywa\u0142em ju\u017c jako ma\u0142e dziecko. Gdy wali\u0142em koleg\u0119 w g\u0142ow\u0119 \u0142opatk\u0105, ca\u0142e podw\u00f3rko obserwowa\u0142o przejaw aktywno\u015bci m\u00f3zgu kolegi w reakcji na b\u00f3l: g\u0142o\u015bny wrzask. A czy samemu broni\u0105c si\u0119 przed ciosami \u0142opatki, broni\u0142em si\u0119 \u2013 niczym nie\u015bwiadomy automat \u2013 po prostu aby unikn\u0105\u0107 wrzasku na ca\u0142e podw\u00f3rko? Nie, ja si\u0119 broni\u0142em, aby unikn\u0105\u0107 mojego subiektywnego odczucia b\u00f3lu. O\u015bmiel\u0119 si\u0119 zaryzykowa\u0107 twierdzenie, \u017ce Czytelnik r\u00f3wnie\u017c zebra\u0142 w swoim \u017cyciu wiele analogicznych osobistych do\u015bwiadcze\u0144.
\n\u017badne naukowe przyrz\u0105dy pomiarowe nie mierz\u0105 samo\u015bwiadomo\u015bci w sensie duszy, tej istotnej tre\u015bci zawartej w s\u0142owach \u201eja istniej\u0119\u201d. One co najwy\u017cej dostarczaj\u0105 informacji o tym, jakie obszary m\u00f3zgu s\u0105 odpowiedzialne za kontakt pomi\u0119dzy samo\u015bwiadomo\u015bci\u0105 a \u015bwiatem zmys\u0142\u00f3w, my\u015bli i odruch\u00f3w. Dostarczaj\u0105 informacji o tym, jak pracuje m\u00f3zg, ale nie dostarczaj\u0105 \u017cadnej informacji o tym, dla kogo pracuje m\u00f3zg. M\u00f3wi\u0105 nam, jaka jest r\u00f3\u017cnica w pracy m\u00f3zgu pijanego i m\u00f3zgu trze\u017awego, m\u00f3zgu zdenerwowanego i m\u00f3zgu spokojnego, m\u00f3zgu emocjonalnie u\u0142omnego i m\u00f3zgu emocjonalnie zdrowego. Podpowiadaj\u0105 nam wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c, jakie stymulacje lub blokady mog\u0105 zmusi\u0107 m\u00f3zg do takiego czy innego re\u017cimu pracy. Dzi\u0119ki temu otwieraj\u0105 si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci w leczeniu chor\u00f3b dawniej nieuleczalnych. Jednak pomimo ca\u0142ego zaawansowania technicznego i praktycznych korzy\u015bci, w kontek\u015bcie dyskusji o istnieniu nie\u015bmiertelnej duszy, pomiary takie nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jako\u015bciowo od obserwacji, \u017ce \u201eod w\u00f3dki rozum kr\u00f3tki\u201d.
\nNaturalnie, przyczyn\u0105 ca\u0142ego nieporozumienia mo\u017ce by\u0107 specyficzne znaczenie nadawane s\u0142owu \u201esamo\u015bwiadomo\u015b\u0107\u201d w specjalistycznej terminologii naukowej. Dla neuropsychologa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 to poj\u0119cie sprowadzone do naukowo mierzalnych parametr\u00f3w \u2013 i przez to odarte z tej w\u0142a\u015bnie tre\u015bci, kt\u00f3ra czyni samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 rzecz\u0105 cenn\u0105 dla jej w\u0142a\u015bciciela. Je\u015bli na tym polega problem, to szkoda, \u017ce autorzy sami nie ostrzegli czytelnika przed t\u0105 czysto j\u0119zykow\u0105 pu\u0142apk\u0105. Poniewa\u017c jednak pomimo reakcji czytelnik\u00f3w pokazuj\u0105cej jednoznacznie ogrom nieporozumie\u0144 wywo\u0142anych przez artyku\u0142 \u015amier\u0107 duszy nie pojawi\u0142o si\u0119 do tej pory \u017cadne sprostowanie, wypadnie nam za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce w t\u0119 j\u0119zykow\u0105 pu\u0142apk\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wpadaj\u0105 regularnie przedstawiciele \u201enaukowego ateizmu\u201d, wpadli r\u00f3wnie\u017c pospo\u0142u Marcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka.
\nAutorzy zbadali tylko niesprzeczno\u015b\u0107 ich wiary z neuropsychologi\u0105
\nRozumowanie Marcina Rotkiewicza i Anety Brzezickiej biegnie nast\u0119puj\u0105cym torem:
\na. Dusza to siedlisko ludzkiego jestestwa, kieruj\u0105cego ludzkim post\u0119powaniem;
\nb. Czynniki fizyczne wp\u0142ywaj\u0105 na ludzkie post\u0119powanie;
\nc. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 cz\u0119\u015bci i funkcje m\u00f3zgu, poprzez kt\u00f3re ten wp\u0142yw nast\u0119puje;
\nd. Wobec tego ludzkie post\u0119powanie i jestestwo to efekty wy\u0142\u0105cznie fizyczne;
\ne. Czyli \u201edusza\u201d jest zjawiskiem fizycznym, a niecielesnej (niefizycznej) duszy nie ma.
\nNa jakiej podstawie autorzy uzyskuj\u0105 decyduj\u0105cy dla ich rozumowania wniosek (d)? Tego czytelnikowi nie ujawniaj\u0105. Co gorsza, nie rozwa\u017caj\u0105 w og\u00f3le zwi\u0105zku pomi\u0119dzy przedmiotem bada\u0144 neuropsychologii i tym, co stanowi istot\u0119 poj\u0119cia ludzkiej duszy, gdy mowa o \u201emej \u015bwiadomo\u015bci mojego istnienia\u201d. To\u017csamo\u015b\u0107 tych dw\u00f3ch zakres\u00f3w znaczeniowych jest dla nich dogmatycznie oczywista. Tyle \u017ce dogmaty wiary to nie prawdy nauk przyrodniczych!
\nWnioskowanie przedstawione w artykule \u015amier\u0107 duszy by\u0142oby prawid\u0142owe, gdyby w nieznaczny, lecz istotny spos\u00f3b przeformu\u0142owa\u0107 punkt (d), zast\u0119puj\u0105c s\u0142owa \u201ewobec tego\u201d s\u0142owami \u201eza\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce\u201d:
\na. Dusza to siedlisko ludzkiego jestestwa, kieruj\u0105cego ludzkim post\u0119powaniem;
\nb. Czynniki fizyczne wp\u0142ywaj\u0105 na ludzkie post\u0119powanie;
\nc. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 cz\u0119\u015bci i funkcje m\u00f3zgu, poprzez kt\u00f3re ten wp\u0142yw nast\u0119puje;
\nd\u2019. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce ludzkie post\u0119powanie i jestestwo to efekty wy\u0142\u0105cznie fizyczne.
\nOtrzymany wniosek brzmi wtedy:
\ne\u2019. Za\u0142o\u017cenie o ca\u0142kowitej cielesno\u015bci \u201eduszy\u201d nie jest sprzeczne z wiedz\u0105 naukow\u0105.
\nInnymi s\u0142owy, autorzy s\u0105 w stanie uzasadni\u0107 wy\u0142\u0105cznie twierdzenie, \u017ce my\u015bl przewodnia tego artyku\u0142u (\u201enie ma niecielesnej duszy\u201d) jest niesprzeczna z wiedz\u0105 naukow\u0105. \u015aci\u015ble tak samo jak niesprzeczna z t\u0105 wiedz\u0105 jest my\u015bl przeciwna, kt\u00f3rej analiz\u0105 artyku\u0142 w og\u00f3le si\u0119 nie zajmuje: my\u015bl, \u017ce niecielesna dusza istnieje\u2026
\nPar\u0119 s\u0142\u00f3w o etyce naukowej<\/strong>
\nTo naturalne, \u017ce pracownik naukowy stara si\u0119 popularyzowa\u0107 wyniki uzyskiwane przez jego dziedzin\u0119. To naturalne, \u017ce popularyzowanie nauki musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 z daleko id\u0105cymi uproszczeniami. To naturalne, \u017ce popularyzator musi wydoby\u0107 te aspekty, kt\u00f3re s\u0105 najbardziej atrakcyjne dla og\u00f3\u0142u czytelnik\u00f3w i kt\u00f3rych wag\u0119 mo\u017cna oceni\u0107 na podstawie kilku zda\u0144 lub nawet kilku s\u0142\u00f3w.
\nNaturalnym jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce naukowiec interpretuje wyniki swoich bada\u0144 w ramach swojego \u015bwiatopogl\u0105du i \u017ce pragnie si\u0119 t\u0105 interpretacj\u0105 podzieli\u0107 z czytelnikiem w artykule popularnonaukowym. Jednak jego obowi\u0105zkiem jest zwr\u00f3cenie uwagi czytelnika na punkt, w kt\u00f3rym ko\u0144cz\u0105 si\u0119 nauki przyrodnicze, a zaczyna si\u0119 arbitralna filozofia. Zaniechanie tego obowi\u0105zku tym bardziej wygl\u0105da na manipulacj\u0119 lub niedouczenie, im wi\u0119ksza jest waga tematu.
\nCzuj\u0119 si\u0119 powa\u017cnie zaniepokojony \u201epopularnonaukowymi\u201d artyku\u0142ami pisanymi w takiej formie. Skutkuje to bowiem nieuczciwym przyw\u0142aszczaniem sobie autorytetu nauk przyrodniczych przez dogmatyczny scjentyzm i w efekcie do prowadzenia przeze\u0144 walki ideologicznej za pomoc\u0105 rozpowszechniania fa\u0142szywych informacji.
\nPodsumowanie<\/strong>
\nPowt\u00f3rzmy: eksperymenty omawiane w artykule \u015amier\u0107 duszy wzbogacaj\u0105 nasz\u0105 wiedz\u0119 o tym, jak opisywa\u0107 i kontrolowa\u0107 znane od dawna oddzia\u0142ywanie pomi\u0119dzy dusz\u0105 i cia\u0142em. Nie m\u00f3wi\u0105 one jednak nic o tym, czy dusza i cia\u0142o to dwa niezale\u017cne obiekty, czy te\u017c jeden z nich pochodzi od drugiego. Na przyk\u0142ad, czy dusza to \u015bmiertelny produkt \u015bmiertelnego \u2013 jak wiadomo \u2013 cia\u0142a. Albo czy cia\u0142o to \u015bmiertelny wykwit na nie\u015bmiertelnej duszy. Albo czy \u015bmiertelne cia\u0142o i \u015bmiertelna dusza to dwa r\u00f3\u017cne, dost\u0119pne nam na tym \u015bwiecie obrazy nie\u015bmiertelnego cz\u0142owieka.
\nMarcin Rotkiewicz i Aneta Brzezicka nie udowodnili \u015bmierci duszy. Niezale\u017cnie od swoich intencji pokazali jednak kierunek, w kt\u00f3rym nale\u017cy pod\u0105\u017ca\u0107, aby u\u015bmierci\u0107 nauk\u0119 i filozofi\u0119 i zast\u0105pi\u0107 je dogmatyczn\u0105 ideologi\u0105.
\nJarek D\u0105browski (Wuj Zb\u00f3j)
\n(29 grudnia 2004)
\nAutor prowadzi w\u0142asn\u0105 stron\u0119 apologetyczn\u0105 http:\/\/www.geocities.com\/jarkowi jako Wuj Zb\u00f3j.<\/span>
\nPRZYPISY:
\n[2] M. Rotkiewicz, A. Brzezicka, \u015amier\u0107 duszy, \u201ePolityka\u201d 52\/2004 (2485), http:\/\/polityka.onet.pl\/artykul.asp?DB=162&ITEM=1208994&MP=1.
\n[3] Wst\u0119p redakcyjny, tam\u017ce.
\n[4] Tam\u017ce, s. 4, http:\/\/polityka.onet.pl\/artykul.asp?DB=162&ITEM=1208994&MP=4.
\n[5] R. Descartes, Cz\u0142owiek, Krak\u00f3w 1989, s. 13.
\n[6] Ten\u017ce, Nami\u0119tno\u015bci duszy, Warszawa 1986, 17.
\n[7] W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. II, Warszawa 1981, s. 51.
\n[8] M. Rotkiewicz, A. Brzezicka, \u015amier\u0107 duszy, art. cyt., s. 4, http:\/\/polityka.onet.pl\/artykul.asp?DB=162&ITEM=1208994&MP=4.
\n[9] Tam\u017ce<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Napisa\u0142: JAROS\u0141AW D\u0104BROWSKI Eksperymenty om\u00f3wione przez Marcina Rotkiewicza i Anet\u0119 Brzezick\u0105 w grudniowym Niezb\u0119dniku Inteligenta tygodnika \u201ePolityka\u201d (\u015amier\u0107 duszy[2]) wzbogacaj\u0105 wiedz\u0119 o tym, jak opisywa\u0107 i kontrolowa\u0107 oddzia\u0142ywanie pomi\u0119dzy dusz\u0105 (rozumian\u0105 jako \u015bwiadomo\u015b\u0107) i cia\u0142em. Wbrew twierdzeniu autor\u00f3w artyku\u0142u nie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[],"class_list":["post-503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}