{"id":493,"date":"2017-08-06T09:15:10","date_gmt":"2017-08-06T07:15:10","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=493"},"modified":"2017-08-06T09:15:10","modified_gmt":"2017-08-06T07:15:10","slug":"niezmiennosc-ewangelii-zmiennosc-praw-koscielnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/niezmiennosc-ewangelii-zmiennosc-praw-koscielnych\/","title":{"rendered":"Niezmienno\u015b\u0107 Ewangelii i zmienno\u015b\u0107 praw ko\u015bcielnych"},"content":{"rendered":"

Znajdowa\u0142em si\u0119 przez pewien czas pod wp\u0142ywem adwentyst\u00f3w. Utrzymuj\u0105 oni, \u017ce nadal obowi\u0105zuje zakaz spo\u017cywania mi\u0119sa ze zwierz\u0105t „nieczystych”. Ale z tym sobie jako\u015b poradzi\u0142em, bo w Nowym Testamencie wiele razy m\u00f3wi si\u0119 na ten temat co\u015b przeciwnego (Mt\u00a015,11<\/a>; Dz\u00a010,13-16<\/a>; Rz\u00a014,14<\/a>; Kol\u00a02,20-23<\/a>; 1\u00a0Tm\u00a04,4<\/a>; Tt\u00a01,15<\/a>; Hbr\u00a09,10<\/a>). Teraz rozumiem, \u017ce zakaz ten zosta\u0142 przez Chrystusa zniesiony, podobnie jak wszystkie inne przepisy, dotycz\u0105ce czysto\u015bci i nieczysto\u015bci rytualnej. W \u015bwietle wypowiedzi z Hbr\u00a013,9<\/a> przekona\u0142em si\u0119, \u017ce rozr\u00f3\u017cnianie pokarm\u00f3w czystych i nieczystych zapowiada\u0142o dla nas obowi\u0105zek rozr\u00f3\u017cniania czystych i nieczystych pokarm\u00f3w dla ducha. Tylko ten pokarm duchowy, kt\u00f3ry p\u0142ynie od Chrystusa, jest pokarmem czystym, wszystkie za\u015b duchowe \u015bwiat\u0142a i moce, kt\u00f3re sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 Chrystusowi, s\u0105 pokarmem nieczystym i nale\u017cy go unika\u0107. A wi\u0119c z tym problemem sobie poradzi\u0142em.<\/i>
\nZupe\u0142nie jednak nie umiem sobie poradzi\u0107 z zakazem spo\u017cywania krwi, o kt\u00f3rym wspominaj\u0105 Dzieje Apostolskie 15,20<\/a> i 29<\/a>. Jest to przecie\u017c prawo Nowego Testamentu. Dlaczego wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie przypomina o tym zakazie i nie sprzeciwia si\u0119 na przyk\u0142ad jedzeniu kaszanki?<\/i>
\nJeszcze par\u0119 innych zarz\u0105dze\u0144 Aposto\u0142\u00f3w, zapisanych w Nowym Testamencie, w dzisiejszym Ko\u015bciele nie obowi\u0105zuje. Na przyk\u0142ad Aposto\u0142 Pawe\u0142 \u017c\u0105da stanowczo, aby kobiety nakrywa\u0142y g\u0142owy podczas modlitwy (1\u00a0Kor\u00a011,4-16<\/a>). Dzi\u015b nie przywi\u0105zujemy wagi do tej sprawy. Podobnie nie prowadzi dzi\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 instytucji wd\u00f3w, na temat kt\u00f3rej istniej\u0105 do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owe przepisy w 1\u00a0Tm\u00a05,3-16<\/a>. Rzadko si\u0119 te\u017c zdarza, \u017ceby wsp\u00f3\u0142czesnemu ksi\u0119dzu wolno by\u0142o zastosowa\u0107 si\u0119 \u015bci\u015ble do rozporz\u0105dzenia: „Trwaj\u0105cych w grzechu upominaj w obecno\u015bci wszystkich, \u017ceby tak\u017ce i pozostali przejmowali si\u0119 l\u0119kiem” (1\u00a0Tm\u00a05,20<\/a>).
\nDlaczego? Bo by\u0142y to pierwsze w historii Ko\u015bcio\u0142a przepisy prawa ko\u015bcielnego, w tamtym czasie ogromnie po\u017cyteczne, kt\u00f3re jednak wraz ze zmian\u0105 warunk\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 ich domaga\u0142y, przesta\u0142y obowi\u0105zywa\u0107. A m\u00f3wi\u0105c \u015bci\u015blej: przesta\u0142y obowi\u0105zywa\u0107 w swojej literze, ale tym bardziej trzeba nam wnika\u0107 w ducha, z kt\u00f3rego one powsta\u0142y, i wed\u0142ug tego ducha post\u0119powa\u0107 w naszych z kolei warunkach.
\nPrzypatrzmy si\u0119 sytuacji, w kt\u00f3rej Aposto\u0142owie wydali wspomniane przez Pana prawo. Bardzo niedawno zosta\u0142 ochrzczony pierwszy poganin, Korneliusz (Dz\u00a010<\/a>). Dla wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 dotychczas z samych tylko \u017byd\u00f3w, by\u0142a to decyzja wysoce kontrowersyjna (Dz\u00a011,2<\/a>), nawet dla Aposto\u0142a Piotra jej podj\u0119cie nie by\u0142o czym\u015b oczywistym, zdecydowa\u0142 si\u0119 ochrzci\u0107 Korneliusza dopiero pod wp\u0142ywem wyra\u017anych znak\u00f3w z nieba (Dz\u00a011,4-18<\/a>). Wkr\u00f3tce potem Barnaba i Szawe\u0142 wyruszaj\u0105 na pierwsz\u0105 w historii Ko\u015bcio\u0142a wypraw\u0119 misyjn\u0105 do pogan (Dz\u00a013,2nn<\/a>). Owoce tej wyprawy by\u0142y ogromne (Dz\u00a013,48<\/a>; 14,1<\/a>). Poniewa\u017c jednak, udzielaj\u0105c chrztu poganom, Aposto\u0142owie nie \u017c\u0105dali od nich poddania si\u0119 obrzezaniu ani przyj\u0119cia innych obowi\u0105zk\u00f3w religii \u017cydowskiej, w Ko\u015bciele \u00f3wczesnym zacz\u0119\u0142o si\u0119 powa\u017cne zamieszanie, kt\u00f3re grozi\u0142o nawet roz\u0142amem. Autor Dziej\u00f3w Apostolskich opisuje ten kryzys w prostych s\u0142owach: „Niekt\u00f3rzy przybysze z Judei nauczali braci: Je\u017celi si\u0119 nie poddacie obrzezaniu wed\u0142ug zwyczaju Moj\u017ceszowego, nie mo\u017cecie by\u0107 zbawieni. Dosz\u0142o do niema\u0142ych spor\u00f3w i zatarg\u00f3w mi\u0119dzy nimi a Paw\u0142em i Barnab\u0105” (Dz\u00a0l5,ln<\/a>). Zatem sytuacja by\u0142a dla m\u0142odego Ko\u015bcio\u0142a bardzo powa\u017cna.
\nW\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na t\u0119 sytuacj\u0119 Aposto\u0142owie zebrali si\u0119 na tzw. Sob\u00f3r Jerozolimski. Narady odby\u0142y si\u0119 w atmosferze rado\u015bci, \u017ce B\u00f3g r\u00f3wnie\u017c pogan wzywa do zbawienia. Wszyscy Aposto\u0142owie – nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c Jakuba, kt\u00f3ry by\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 chrze\u015bcijan, pochodz\u0105cych z \u017byd\u00f3w – opowiedzieli si\u0119 za tym, aby na pogan przyjmuj\u0105cych chrzest nie nak\u0142ada\u0107 jarzma prawa Moj\u017ceszowego. Ale w\u0142a\u015bnie Aposto\u0142 Jakub, najlepiej chyba rozumiej\u0105cy mentalno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy wszcz\u0119li ca\u0142y ten sp\u00f3r, zaproponowa\u0142 spos\u00f3b na jego uciszenie: niech wyznawcy Chrystusa, pochodz\u0105cy z pogan „powstrzymaj\u0105 si\u0119 od pokarm\u00f3w ofiarowanych bo\u017ckom, od nierz\u0105du, od tego, co uduszone, i od krwi” (Dz\u00a015,20<\/a>). Propozycja Jakuba zosta\u0142a przyj\u0119ta i uchwalona przez Sob\u00f3r (Dz\u00a015,29<\/a>).
\nO co tutaj chodzi? Dlaczego w zwi\u0105zku z tym sporem wydano w\u0142a\u015bnie takie zarz\u0105dzenie? Co wi\u0119cej, w zarz\u0105dzeniu tym znalaz\u0142a si\u0119 wzmianka o nierz\u0105dzie. Czy\u017cby podczas przygotowywania pogan do chrztu nie uczono ich o przykazaniu „Nie cudzo\u0142\u00f3\u017c”, czy\u017cby nie przekazano im s\u0142owa Chrystusa Pana, kt\u00f3ry \u017c\u0105da\u0142 znacznie wi\u0119cej, bo m\u00f3wi\u0142, \u017ce „ka\u017cdy, kto po\u017c\u0105dliwie spojrzy na kobiet\u0119, ju\u017c si\u0119 w swoim sercu dopu\u015bci\u0142 cudzo\u0142\u00f3stwa”? Na pewno ich tego uczono! Co zatem znaczy wzmianka o nierz\u0105dzie w zarz\u0105dzeniu Soboru Jerozolimskiego?
\nOt\u00f3\u017c propozycja Aposto\u0142a Jakuba by\u0142a niewielkim, ale niezwykle m\u0105drym wyj\u015bciem naprzeciw ludziom, kt\u00f3rzy przel\u0119kli si\u0119 otwarcia bram Ko\u015bcio\u0142a przed poganami. Jakub zaproponowa\u0142 mianowicie, \u017ceby chrze\u015bcijan, nawracaj\u0105cych si\u0119 z poga\u0144stwa, podda\u0107 \u0142atwemu do zachowania staremu \u017cydowskiemu prawu, kt\u00f3re obowi\u0105zywa\u0142o pogan mieszkaj\u0105cych w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w i nie zamierzaj\u0105cych przyj\u0105\u0107 religii Moj\u017ceszowej. To niewielkie ust\u0119pstwo ze strony chrze\u015bcijan pochodz\u0105cych z pogan mia\u0142o realne szanse na to, \u017ce usatysfakcjonuje tych chrze\u015bcijan pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 judaizacji nowo nawr\u00f3conych. Zaproponowane ust\u0119pstwo sz\u0142o bowiem po linii tradycyjnych rozwi\u0105za\u0144 \u017cydowskich.
\nMianowicie stare, w swoim rdzeniu wywodz\u0105ce si\u0119 z Pi\u0119cioksi\u0119gu Moj\u017cesza prawo \u017cydowskie mia\u0142o dla cudzoziemc\u00f3w, osiedlaj\u0105cych si\u0119 w\u015br\u00f3d Izraelit\u00f3w, dwie propozycje. Mogli oni sta\u0107 si\u0119 „prozelitami sprawiedliwo\u015bci”, tzn. podda\u0107 si\u0119 obrzezaniu i wej\u015b\u0107 w pe\u0142ni w lud Bo\u017cy, wzi\u0105\u0107 na siebie wszystkie religijne obowi\u0105zki i zachowywa\u0107 wszystkie zwyczaje. Mogli jednak poprzesta\u0107 na przyj\u0119ciu statusu „prozelit\u00f3w bramy”. Religijn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 takiego statusu rabini uzasadniali tym, \u017ce wprawdzie w czasach Moj\u017cesza B\u00f3g zawar\u0142 szczeg\u00f3lne przymierze ze swoim ludem, ale przedtem, w czasach Noego, zawar\u0142 przymierze z ca\u0142\u0105 ludzko\u015bci\u0105.
\nSt\u0105d „prozelit\u00f3w bramy” traktowano jako uczestnik\u00f3w przymierza noachickiego i zobowi\u0105zywano ich do zachowywania w\u0142a\u015bciwych temu przymierzu przykaza\u0144. Ot\u00f3\u017c pierwsze przykazanie noachickie zobowi\u0105zywa\u0142o do odwr\u00f3cenia si\u0119 od ba\u0142wochwalstwa. Dawanie takiego przykazania by\u0142oby jednak czym\u015b bezzasadnym w stosunku do nowo nawr\u00f3conych chrze\u015bcijan, samo bowiem przyj\u0119cie chrztu oznacza\u0142o porzucenie ba\u0142wochwalstwa. Tote\u017c Aposto\u0142 Jakub zaproponowa\u0142, aby nawr\u00f3conych z poga\u0144stwa zobowi\u0105za\u0107 do „wstrzymywania si\u0119 od pokarm\u00f3w ofiarowanych bo\u017ckom”.
\nW \u015bwietle rabinackich ustale\u0144, dotycz\u0105cych przymierza noachickiego, wyja\u015bnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wzmianka o nierz\u0105dzie w uchwa\u0142\u0119 Soboru Jerozolimskiego. Mianowicie „prozelit\u00f3w bramy” obowi\u0105zywa\u0142 zakaz zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw z krewnymi stosownie do przepis\u00f3w biblijnych i tego w\u0142a\u015bnie „nierz\u0105du” dotyczy zarz\u0105dzenie Aposto\u0142\u00f3w. W\u015br\u00f3d przykaza\u0144 noachickich znajduje si\u0119 ponadto zakaz spo\u017cywania krwi, zw\u0142aszcza \u017ce wzmiankowany jest on wyra\u017anie w biblijnym opisie przymierza, jakie B\u00f3g zawar\u0142 z Noem (Rdz\u00a09,4<\/a>). St\u0105d r\u00f3wnie\u017c Sob\u00f3r Jerozolimski nakazuje nawr\u00f3conym poganom powstrzyma\u0107 si\u0119 „od krwi i od tego, co uduszone”.
\n\u015aw. Augustyn, pisz\u0105c oko\u0142o roku 397 w polemice z manichejczykami dzie\u0142o Contra Faustum, tak oto wyja\u015bnia cel tego zarz\u0105dzenia oraz powody, dla kt\u00f3rych przesta\u0142o ono obowi\u0105zywa\u0107: „Aposto\u0142owie zarz\u0105dzili na jaki\u015b czas rzecz, kt\u00f3ra wydaje mi si\u0119 \u0142atwa i nieuci\u0105\u017cliwa dla tych, kt\u00f3rzy j\u0105 zachowuj\u0105, a to ze wzgl\u0119du na \u00f3w Kamie\u0144 W\u0119gielny, kt\u00f3ry buduje na sobie obie cz\u0119\u015bci ludzko\u015bci (Ef\u00a02,14-22<\/a>). (…) Obie \u015bciany – jedna pochodz\u0105ca z obrzezania, druga z nieobrzezania – chocia\u017c pogodzone w Kamieniu W\u0119gielnym wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 przecie\u017c pewnymi w\u0142a\u015bciwymi sobie cechami. Kiedy jednak zmieni\u0142y si\u0119 czasy i Ko\u015bci\u00f3\u0142 do tego stopnia sk\u0142ada si\u0119 z dawnych pogan, \u017ce nie ma w nim Izraelit\u00f3w wed\u0142ug cia\u0142a, kt\u00f3ry\u017c chrze\u015bcijanin b\u0119dzie unika\u0142 jedzenia kwiczo\u0142a albo mniejszego ptaka, z kt\u00f3rego nie wylano krwi? Albo czy\u017c nie b\u0119dzie jad\u0142 kr\u00f3lika tylko dlatego, \u017ce zabito go uderzeniem d\u0142oni\u0105 w kark, bez zadania krwawej rany?” (lib.32 cap.l3; PL 42,504) I powo\u0142uje si\u0119 Augustyn na s\u0142owa Pana Jezusa: „Nie to, co wchodzi do ust, czyni cz\u0142owieka nieczystym, ale co z ust wychodzi” (Mt\u00a015,11<\/a>).
\nPodobnie rzecz wyja\u015bnia \u015bw. Tomasz z Akwinu w swojej Sumie teologicznej<\/i>: „Celem tego zakazu by\u0142o utrwalenie jedno\u015bci chrze\u015bcijan pochodz\u0105cych z pogan i z \u017byd\u00f3w. (…) Tote\u017c zakaz ten obowi\u0105zywa\u0142 w czasie, w kt\u00f3rym mia\u0142o si\u0119 dokona\u0107 pojednanie pogan i \u017byd\u00f3w. Jednak\u017ce po up\u0142ywie tego czasu, kiedy usta\u0142a przyczyna, usta\u0142o r\u00f3wnie\u017c to, co z niej wynika\u0142o. Ujawni\u0142a si\u0119 prawda nauki ewangelicznej, w kt\u00f3rej Pan poucza, \u017ce nic, co wchodzi przez usta, nie czyni cz\u0142owieka nieczystym; za\u015b w 1 Tm 4,4 czytamy: Wszystko, co stworzy\u0142 B\u00f3g, jest dobre, i niczego, co jest spo\u017cywane z dzi\u0119kczynieniem, nie nale\u017cy odrzuca\u0107” (1-2 q.103 a.3 ad 1).
\nZreszt\u0105 w samym Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym znajdziemy rozstrzygaj\u0105cy dow\u00f3d, \u017ce zarz\u0105dzenie Soboru Jerozolimskiego by\u0142o jedynie prawem ko\u015bcielnym, kt\u00f3re podlega zmianie. Pierwszy z czterech nakaz\u00f3w tego zarz\u0105dzenia przewidywa\u0142: „Powstrzymajcie si\u0119 od ofiar sk\u0142adanych bo\u017ckom” (Dz\u00a015,29<\/a>). Ot\u00f3\u017c Aposto\u0142 Pawe\u0142, pisz\u0105c do wsp\u00f3lnoty w Koryncie, do kt\u00f3rej nie dotar\u0142y napi\u0119cia, b\u0119d\u0105ce przedmiotem obrad Soboru Jerozolimskiego, rozstrzyga ten problem inaczej: wolno je\u015b\u0107 mi\u0119so ofiarowane bo\u017ckom, kt\u00f3re przecie\u017c nie istniej\u0105, byleby nie podczas obrz\u0119d\u00f3w ba\u0142wochwalczych i byleby nie powodowa\u0142o to zgorszenia.
\n„Je\u017celi zaprosi was kto\u015b z niewierz\u0105cych, a wy zgodzicie si\u0119 przyj\u015b\u0107, jedzcie wszystko, co wam podadz\u0105, nie pytaj\u0105c o nic – dla spokoju sumienia. A gdyby kto\u015b powiedzia\u0142: To by\u0142o z\u0142o\u017cone na ofiar\u0119 – nie jedzcie przez wzgl\u0105d na tego, kt\u00f3ry was ostrzeg\u0142, i z uwagi na sumienie. Mam na my\u015bli sumienie nie twoje, lecz bli\u017aniego” (1\u00a0Kor\u00a010,27nn<\/a>). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, w innych warunkach Aposto\u0142 Pawe\u0142 ustanawia inne, bardziej dostosowane do tych warunk\u00f3w prawo ko\u015bcielne.
\nI to jest naprawd\u0119 wielkie w Ko\u015bciele katolickim, \u017ce niezmienne s\u0105 w nim tylko dary zostawione nam przez Chrystusa dla naszego zbawienia, nie przypisujemy za\u015b cechy niezmienno\u015bci niczemu, co nie jest niezmienne ze swojej natury. A zatem Pismo \u015awi\u0119te jest dla nas niezmiennie – dla ka\u017cdego nast\u0119pnego pokolenia wierz\u0105cych – s\u0142owem Bo\u017cym, niezmiennie te\u017c rozumiemy je zgodnie z wiar\u0105 wszystkich poprzednich pokole\u0144 Ko\u015bcio\u0142a. Zawsze w Ko\u015bciele b\u0119dzie udzielany ten sam chrzest i to samo odpuszczenie grzech\u00f3w, i ta sama Eucharystia. A\u017c do ko\u0144ca \u015bwiata b\u0119d\u0105 nas obowi\u0105zywa\u0142y te same przykazania Bo\u017ce, a zw\u0142aszcza przykazanie mi\u0142o\u015bci. Jest czym\u015b nie do pomy\u015blenia, \u017ceby pod wp\u0142ywem zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci Ko\u015bci\u00f3\u0142 odst\u0105pi\u0142 od moralnej nauki Ewangelii – \u017ceby na przyk\u0142ad odwo\u0142a\u0142 przykazanie mi\u0142o\u015bci nieprzyjaci\u00f3\u0142 czy zasad\u0119 nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa.
\nAle te\u017c nie do pomy\u015blenia jest, \u017ceby Ko\u015bci\u00f3\u0142 mia\u0142 si\u0119 istotnie zajmowa\u0107 jakimi\u015b przepisami rytualnymi, na przyk\u0142ad przepisami pokarmowymi. Owszem, mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce na przyk\u0142ad Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Indiach – zwa\u017caj\u0105c na warunki miejscowe – wprowadzi, dajmy na to, zakaz jedzenia mi\u0119sa z krowy czy nawet zakaz jedzenia mi\u0119sa w og\u00f3le. Ale w\u00f3wczas b\u0119dzie wiadome, \u017ce jest to przepis prawa ko\u015bcielnego, kt\u00f3re podlega zmianom, a tak\u017ce dyspensie. Powtarzam, tylko dary, jakimi obdarzy\u0142 nas Chrystus Pan dla naszego zbawienia, s\u0105 w Ko\u015bciele zawsze takie same. Wszystko inne w Ko\u015bciele podlega dostosowaniu do zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci miejsca i czasu. Czuwanie nad tym Chrystus Pan powierzy\u0142, rzecz jasna, pasterzom Ko\u015bcio\u0142a.
\nO. Jacek Salij \u2013 \u201ePoszukiwania w wierze\u201d<\/i>
\n