{"id":431,"date":"2017-08-04T20:25:38","date_gmt":"2017-08-04T18:25:38","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=431"},"modified":"2017-08-04T20:25:38","modified_gmt":"2017-08-04T18:25:38","slug":"wplyw-wiary-moralnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wplyw-wiary-moralnosc\/","title":{"rendered":"Wp\u0142yw wiary na moralno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Najpierw dwie uwagi wst\u0119pne. Po pierwsze, nie wolno podejmowa\u0107 tego tematu w celu poprawienia sobie dobrego samopoczucia. Wszelkie tezy i argumenty wypowiadane z pozycji, \u017ce „my jeste\u015bmy lepsi”, nie tylko pog\u0142\u0119biaj\u0105 niezrozumienie i wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy lud\u017ami – przede wszystkim demobilizuj\u0105 moralnie zar\u00f3wno tych, kt\u00f3rzy takie opinie g\u0142osz\u0105, jak i tych, kt\u00f3rzy daj\u0105 im pos\u0142uch. Je\u017celi „my jeste\u015bmy lepsi”, to znaczy, \u017ce powinni\u015bmy by\u0107 sob\u0105 zachwyceni, a w ka\u017cdym razie nie mamy powodu martwi\u0107 si\u0119 swoj\u0105 sytuacj\u0105 moraln\u0105, bo przecie\u017c inni s\u0105 od nas gorsi.
\nTote\u017c nie tylko ma\u0142o szlachetne, ale i niem\u0105dre wydaj\u0105 si\u0119 pr\u00f3by poni\u017cania etyki religijnej przez ludzi niewierz\u0105cych i etyki \u015bwieckiej przez ludzi wierz\u0105cych. To samo nale\u017cy powiedzie\u0107 o zarzutach katolickich przeciwko protestantom, \u017ce s\u0105 to ludzie u\u0142o\u017ceni, ale egoi\u015bci i nie rozumiej\u0105cy warto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia. O zarzutach protestanckich przeciwko katolikom, \u017ce pleni si\u0119 w\u015br\u00f3d nas niesolidno\u015b\u0107 i nieuczciwo\u015b\u0107. O niekt\u00f3rych wypowiedziach \u015bwiadk\u00f3w Jehowy, z kt\u00f3rych wynika niemal, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki sk\u0142ada si\u0119 z samych pijak\u00f3w, rozpustnik\u00f3w i z\u0142odziei, podczas gdy oni stanowi\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 czystych i \u015bwi\u0119tych.
\nNieprawda tych opinii polega nie na tym, jakoby by\u0142y one ca\u0142kowicie wyssane z palca, bo na og\u00f3\u0142 opieraj\u0105 si\u0119 one na jakich\u015b trafnych obserwacjach, nawet je\u015bli s\u0105 to obserwacje powierzchowne i jednostronne. Materialn\u0105 prawd\u0119 mo\u017cna powiedzie\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ce to s\u0142u\u017cy z\u0142u. Zatem mowa ta jest w jakim\u015b g\u0142\u0119bokim sensie nieprawdziwa, prawdzie zawartej w takiej wypowiedzi brak jakiego\u015b istotnego wymiaru, bo niemo\u017cliwe jest, \u017ceby autentyczna prawda s\u0142u\u017cy\u0142a z\u0142u.
\nOt\u00f3\u017c niekt\u00f3re wypowiedzi na temat moralno\u015bci innych grup \u015bwiatopogl\u0105dowych i wyznaniowych s\u0142u\u017c\u0105 z\u0142u, bo buduj\u0105 fa\u0142szywe i bezczynne zadowolenie z siebie oraz utrwalaj\u0105 podzia\u0142y i nieprzyja\u017anie mi\u0119dzy lud\u017ami. Wypowiedzi takie s\u0105 wi\u0119c g\u0142\u0119boko nieprawdziwe, r\u00f3wnie\u017c te, kt\u00f3re zawieraj\u0105 w sobie materialne elementy prawdy.
\nNa tematy moralne nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ceby przynajmniej nie gasi\u0107 w sobie i w innych tego p\u0119du ku dobru, kt\u00f3ry mamy z racji naszego pochodzenia od Boga. Bo ju\u017c i tak jest on w nas wskutek naszych grzech\u00f3w cz\u0119\u015bciowo przygaszony.
\nPismo \u015awi\u0119te podaje trzy zasady, kt\u00f3rymi nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107 w kszta\u0142towaniu swojego stosunku do post\u0119powania innych. Po pierwsze, nie wywy\u017cszajmy si\u0119 nad innych, „ka\u017cdy bowiem, kto si\u0119 wywy\u017csza, b\u0119dzie poni\u017cony, a kto si\u0119 uni\u017ca, b\u0119dzie wywy\u017cszony” (\u0141k\u00a018,14<\/a>). Po wt\u00f3re, nie wydawajmy na innych swoich wyrok\u00f3w: „Czy my\u015blisz, cz\u0142owiecze, co os\u0105dzasz tych, kt\u00f3rzy si\u0119 dopuszczaj\u0105 z\u0142ych czyn\u00f3w, a sam czynisz to samo, \u017ce ty unikniesz pot\u0119pienia Bo\u017cego?” (Rz\u00a02,3<\/a>) Po trzecie, starajmy si\u0119 sami zwraca\u0107 ku dobru oraz innym do tego pomaga\u0107, „bo kto nawr\u00f3ci\u0142 grzesznika z jego b\u0142\u0119dnej drogi, wybawi dusz\u0119 jego od \u015bmierci i zakryje liczne grzechy” (Jk\u00a05,20<\/a>).
\nI druga uwaga wst\u0119pna. Nie pytam o wp\u0142yw religii w og\u00f3le na moralno\u015b\u0107, ale o to, jak na kszta\u0142towanie postaw moralnych wp\u0142ywa i mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 wiara katolicka. Ufam, \u017ce oddzia\u0142ywanie innych religii na swoich wyznawc\u00f3w i na ca\u0142e kultury jest g\u0142\u0119boko pozytywne. Jednak\u017ce jako chrze\u015bcijanin jestem g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce wiara moja nie tylko anga\u017cuje moje uzdolnienia religijne w trwaj\u0105cy przez ca\u0142e \u017cycie doczesne proces kszta\u0142towania wra\u017cliwo\u015bci moralnej. Dzi\u0119ki wierze mam przecie\u017c dost\u0119p do moralnej nauki Syna Bo\u017cego – a je\u015bli On jest naprawd\u0119 Synem Bo\u017cym, to nie potrafi\u0119 Jego nauki odbiera\u0107 jako czego\u015b jedynie paralelnego do nauk Sokratesa, Buddy czy Mahometa. Jego nauka jest dla mnie czym\u015b jedynym. Co wi\u0119cej, dzi\u0119ki wierze mam dost\u0119p do samego Syna Bo\u017cego i do Jego mocy, kt\u00f3ra realnie wspiera moje wysi\u0142ki moralne. Ufam, \u017ce t\u0105 postaw\u0105 nikogo nie obra\u017cam i nikomu nie zagra\u017cam.
\nPonadto jest dla mnie czym\u015b bardzo wa\u017cnym, \u017ceby Syna Bo\u017cego poznawa\u0107 i z Nim si\u0119 spotyka\u0107 nie gdzie indziej, jak tylko w Ko\u015bciele katolickim. Got\u00f3w jestem z ca\u0142ym szacunkiem odnosi\u0107 si\u0119 do innych form bycia chrze\u015bcijaninem. Zarazem innych chrze\u015bcijan prosz\u0119 o tolerancj\u0119 dla mojej wiary, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest tym samym Ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3ry budowali aposto\u0142owie, kt\u00f3ry zosta\u0142 za\u0142o\u017cony przez Chrystusa. Sam zg\u0142aszam pe\u0142ne zrozumienie dla postawy tych chrze\u015bcijan niekatolik\u00f3w, kt\u00f3rzy analogicznie s\u0105dz\u0105 o swoich Ko\u015bcio\u0142ach. Ekumenizm, kt\u00f3ry nie ma tolerancji dla takich postaw, jest albo podst\u0119pn\u0105 form\u0105 imperializmu wyznaniowego, albo nowym wcieleniem religijnego liberalizmu, kt\u00f3rego istot\u0119 stanowi ukryte zw\u0105tpienie w to, \u017ceby wiara kt\u00f3regokolwiek z Ko\u015bcio\u0142\u00f3w mog\u0142a autentycznie odzwierciedla\u0107 s\u0142owo Bo\u017ce og\u0142oszone przez Chrystusa.
\nDlaczego w zwi\u0105zku z pytaniem o wp\u0142yw wiary na moralno\u015b\u0107 przywi\u0105zuj\u0119 tak\u0105 wag\u0119 do mojego katolicyzmu? Bo g\u0142\u0119boko wierz\u0119, \u017ce na przyk\u0142ad sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest naprawd\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em mocy Bo\u017cej w r\u00f3\u017cnych – cz\u0119sto nie\u0142atwych – okoliczno\u015bciach \u017cycia rodzinnego. Bo wierz\u0119 g\u0142\u0119boko, \u017ce podczas mszy \u015bwi\u0119tej naprawd\u0119 si\u0119 uobecnia jedyna Ofiara Chrystusa, a ja – i ca\u0142a uczestnicz\u0105ca wsp\u00f3lnota – otrzymujemy realn\u0105 szans\u0119 po temu, \u017ceby \u015bwiat\u0142o i moc p\u0142yn\u0105ce z tej Ofiary przenikn\u0119\u0142y nasze aktualne \u017cycie, chroni\u0142y nas od z\u0142a, umocni\u0142y w dobru i coraz bardziej zwraca\u0142y nas ku Bogu. Bo wierz\u0119 g\u0142\u0119boko, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przekazuje autentyczn\u0105 nauk\u0119 Chrystusa na temat nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa – bez wzgl\u0119du na inne interpretacje, z jakimi mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 w niekt\u00f3rych Ko\u015bcio\u0142ach niekatolickich. I tak dalej, i tak dalej.
\nZarazem nie trzeba o tych rzeczach m\u00f3wi\u0107 w taki spos\u00f3b, jakoby\u015bmy my, katolicy, byli lepsi od innych chrze\u015bcijan albo bardziej wierni nauce Chrystusa. Raczej chodzi o to, \u017ceby\u015bmy my sami byli lepsi i wierniejsi Chrystusowi ni\u017c obecnie. W tym w\u0142a\u015bnie duchu nale\u017cy pyta\u0107 o wp\u0142yw wiary na moralno\u015b\u0107. Pytajmy nie o to, jak bardzo i jak pozytywnie wiara wp\u0142ywa na moralno\u015b\u0107. Pytajmy raczej o to, co robi\u0107, \u017ceby nasza wiara bardziej wp\u0142ywa\u0142a na nasze post\u0119powanie.
\nPrzypatrzmy si\u0119 samemu poj\u0119ciu Bo\u017cych przykaza\u0144, bo jest ono dla naszego tematu kluczowe. Chodzi nie tylko o Dekalog. W s\u0142owie Bo\u017cym znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wiele innych wytycznych dla naszego post\u0119powania. Zacznijmy od prostego pytania: jakie skojarzenie budzi si\u0119 w nas odruchowo na sam wyraz „Bo\u017ce przykazanie”? Czy my\u015blimy sobie w\u00f3wczas: „tak trzeba” albo: „tego B\u00f3g wymaga”, czy mo\u017ce: „to jest dobre” lub nawet: „to jest s\u0142owo kochaj\u0105cego Boga”? O prawach ludzkich niekiedy nie da si\u0119 powiedzie\u0107: „jest ono s\u0142uszne i potrzebne”, „broni ono naszego wsp\u00f3lnego dobra”; niekiedy mo\u017cna o nim powiedzie\u0107 tylko tyle, \u017ce „tego si\u0119 od nas wymaga”. Jednak przykazania s\u0105 to przecie\u017c prawa samego Boga, kt\u00f3remu niew\u0105tpliwie zale\u017cy na naszym dobru i kt\u00f3ry lepiej od nas wie, co dla nas jest dobrem.
\nIdea obowi\u0105zku jest dla moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej czym\u015b wt\u00f3rnym. Jest jakby wa\u0142em ochronnym, kt\u00f3ry nas broni przed moralnym chaosem, kiedy kto\u015b nie zrozumia\u0142 jeszcze samej istoty tej moralno\u015bci. Istot\u0105 za\u015b chrze\u015bcija\u0144skiej postawy moralnej jest zaufanie Bogu. Z obowi\u0105zkiem zachowywania Bo\u017cych przykaza\u0144 jest troch\u0119 podobnie jak z obowi\u0105zkiem rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy powinni troszczy\u0107 si\u0119 o swoje dzieci. Rzecz jasna, \u017ce rodzice maj\u0105 taki obowi\u0105zek, ale czy – poza rzadkimi przypadkami zwyrodnienia zmys\u0142u rodzicielskiego – trzeba im o tym przypomina\u0107? Wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w rodzicielskich wymaga niekiedy wielkich ofiar i samozaparcia, ale rodzice kochaj\u0105 przecie\u017c swoje dzieci i \u017cadne okoliczno\u015bci nie potrafi\u0105 doprowadzi\u0107 ich do zw\u0105tpienia w to, \u017ce ten ich trud ma wielki sens.
\nObowi\u0105zek zachowania Bo\u017cych przykaza\u0144 wychodzi na pierwszy plan dopiero wtedy, gdy ga\u015bnie w nas mi\u0142o\u015b\u0107 albo gdy ona nie zdo\u0142a\u0142a si\u0119 w nas jeszcze dostatecznie rozwin\u0105\u0107. Je\u015bli kocham Boga albo je\u015bli kocha\u0107 Go jest przynajmniej moim pragnieniem, to ogromnie mi zale\u017cy na tym, \u017ceby post\u0119powa\u0107 zgodnie z Jego wol\u0105. Przecie\u017c przykazania On nam da\u0142 tylko dlatego, \u017ce Go obchodzimy, \u017ce nas kocha. Przykazania to s\u0142owa mi\u0142o\u015bci Boga do cz\u0142owieka, ich celem jest nasze dobro, i to nie jakie\u015b dobro cz\u0105stkowe, ale nasze dobro ca\u0142o\u015bciowe, ostatecznie za\u015b – \u017cycie wieczne.
\nJednak\u017ce pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce przykazania stoj\u0105 na stra\u017cy mojego dobra, jest czym\u015b tak samo wt\u00f3rnym, jak patrzenie na Bo\u017ce przykazania w kategoriach obowi\u0105zku. Chc\u0119 zachowa\u0107 przykazania, bo Ten, kt\u00f3ry mnie kocha i kt\u00f3rego ja chc\u0119 kocha\u0107, tego ode mnie oczekuje! Zatem m\u00f3j stosunek do Bo\u017cych przykaza\u0144 jest nieomylnym sprawdzianem, czy jest we mnie mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca. W moim stosunku do przykaza\u0144 ujawnia si\u0119 zar\u00f3wno to, jak bardzo moja mi\u0142o\u015b\u0107 jest wci\u0105\u017c jeszcze s\u0142aba, jak i to, w jaki spos\u00f3b j\u0105 umacnia\u0107.
\nZ powy\u017cszego wynika, \u017ce wiara dynamizuje – powinna dynamizowa\u0107 – nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 co najmniej w dw\u00f3ch kierunkach. Po pierwsze, chroni nas przed przykrawaniem prawdy o dobru i z\u0142u na miar\u0119 naszej ludzkiej u\u0142omno\u015bci, pomaga przekracza\u0107 r\u00f3\u017cne si\u0142y bezw\u0142adu, utrudniaj\u0105ce nam w\u0142a\u015bciwe rozpoznanie tych warto\u015bci.
\nOwe si\u0142y bezw\u0142adu najch\u0119tniej podszywaj\u0105 si\u0119 pod zdrowy rozs\u0105dek. Ot\u00f3\u017c zdrowy rozs\u0105dek jest to wspania\u0142y dar Bo\u017cy, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 zmys\u0142em rzeczywisto\u015bci. Chroni on nas zar\u00f3wno przed bujaniem w ob\u0142okach, jak przed przebijaniem muru g\u0142ow\u0105 albo budowaniem zamk\u00f3w na lodzie. Niekiedy jednak zdrowym rozs\u0105dkiem lubimy nazywa\u0107 zwyk\u0142\u0105 ma\u0142oduszno\u015b\u0107, \u017ceby w ten spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107 nasz brak wyobra\u017ani i egoizm.
\nZwierzy\u0142a mi si\u0119 kiedy\u015b pewna pani ginekolog, \u017ce zabijanie pocz\u0119tych dzieci zawsze budzi\u0142o w niej wewn\u0119trzny sprzeciw. Zdarza\u0142y si\u0119 jednak sytuacje, kiedy wydawa\u0142o jej si\u0119, \u017ce dokonanie poronienia jest jedynym wyj\u015bciem z jakiego\u015b nieszcz\u0119\u015bcia lub dramatu. Czyni\u0142a to w\u00f3wczas z ci\u0119\u017ckim sercem, ale zarazem pochlebia\u0142a sobie, \u017ce nie jest osob\u0105 bezduszn\u0105 ani doktrynerk\u0105, bo potrafi dopu\u015bci\u0107 wyj\u0105tek od zasady, je\u015bli w ten spos\u00f3b mo\u017cna zaradzi\u0107 czyjemu\u015b nieszcz\u0119\u015bciu. Dopiero po nawr\u00f3ceniu zrozumia\u0142a sw\u00f3j b\u0142\u0105d. Zrozumia\u0142a, \u017ce niewinnych istot ludzkich po prostu nie zabija si\u0119 nigdy. Zrozumia\u0142a, \u017ce mo\u017cna przekroczy\u0107 t\u0119 przekl\u0119t\u0105 alternatyw\u0119: spe\u0142ni\u0107 pro\u015bb\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwej kobiety albo bezdusznie odm\u00f3wi\u0107. Zobaczy\u0142a wyj\u015bcie trzecie: mo\u017cna przecie\u017c obroni\u0107 dziecko, a zarazem otoczy\u0107 gruntown\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 jego matk\u0119 i tylko w\u00f3wczas prawdziwie si\u0119 jej pomaga w dramatycznym po\u0142o\u017ceniu.
\nNie twierdz\u0119, \u017ce cz\u0142owiek niewierz\u0105cy nie jest zdolny do przekroczenia tego rodzaju przekl\u0119tych alternatyw, kiedy jedno i drugie rozwi\u0105zanie polega na czynieniu z\u0142a i kiedy wydaje mu si\u0119, \u017ce pozosta\u0142 mu jedynie wyb\u00f3r z\u0142a mniejszego. Faktem jest jednak, \u017ce morali\u015bci niewierz\u0105cy niepokoj\u0105co cz\u0119sto usprawiedliwiaj\u0105 czynienie mniejszego z\u0142a. Nie spos\u00f3b ponadto nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w wielu konkretnych przypadkach w\u0142a\u015bnie wzgl\u0105d na Boga i Jego wol\u0119 uchroni\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo b\u0119d\u0105ce w kryzysie przed ruin\u0105 albo powstrzyma\u0142 cz\u0142owieka przed jakim\u015b innym fa\u0142szywym krokiem.
\nPo wt\u00f3re: Wiara nie tylko wzmacnia i oczyszcza nasze naturalne rozpoznanie dobra i z\u0142a, ale dostarcza nam mocy do czynienia r\u00f3wnie\u017c tego dobra, kt\u00f3re – cho\u0107 jest nasz\u0105 powinno\u015bci\u0105 – zdaje si\u0119 przekracza\u0107 nasze obecne si\u0142y, nadw\u0105tlone przez nasz\u0105 grzeszno\u015b\u0107. Inaczej m\u00f3wi\u0105c: dzi\u0119ki wierze – \u017cywej wierze, moc\u0105 kt\u00f3rej cz\u0142owiek dociera do samego Boga i do \u017ar\u00f3de\u0142 Jego \u0142aski – staje si\u0119 zdolny do rzeczy, do jakich sam z siebie nie jest zdolny.
\nChrze\u015bcija\u0144ska nauka moralna bardzo podkre\u015bla t\u0119 prawd\u0119, \u017ce wype\u0142nienie powinno\u015bci moralnej przekracza niekiedy nasze obecne mo\u017cliwo\u015bci. Ale nie jest to tak, i\u017c Pan B\u00f3g na\u0142o\u017cy\u0142 na nas obowi\u0105zki przekraczaj\u0105ce nasze si\u0142y. Chodzi raczej o to, \u017ce nawet niewielkie obowi\u0105zki mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 zbyt ci\u0119\u017ckie dla cz\u0142owieka chorego. Ot\u00f3\u017c my stali\u015bmy si\u0119 moralnie chorzy z w\u0142asnej winy.
\nOdwo\u0142ajmy si\u0119 do przyk\u0142adu: Pijak nie jest w stanie sprosta\u0107 elementarnym obowi\u0105zkom wobec swoich najbli\u017cszych, ale musieliby\u015bmy ju\u017c nie widzie\u0107 w nim cz\u0142owieka, gdyby\u015bmy przestali oczekiwa\u0107 od niego wype\u0142niania tych obowi\u0105zk\u00f3w. Nie \u015bwiadczy to o braku mi\u0142osierdzia, ale o szacunku dla osoby, gdy w takiej sytuacji mimo wszystko oczekuje si\u0119 od niej, \u017ce podejmie obowi\u0105zki, kt\u00f3re z jej winy s\u0105 obecnie ponad jej si\u0142y. W miar\u0119 jak cz\u0142owiek ten wyjdzie naprzeciw owym oczekiwaniom i w miar\u0119 jak ludzie mu bliscy i \u017cyczliwi skutecznie pomog\u0105 mu w tej drodze, odzyska swoj\u0105 godno\u015b\u0107.
\nNiekt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142czesnym czym\u015b ponad si\u0142y wydaj\u0105 si\u0119 chrze\u015bcija\u0144skie wymogi, dotycz\u0105ce etyki seksualnej, cho\u0107 przecie\u017c nie chodzi w nich o \u017cadne nadzwyczajno\u015bci. Postulat panowania nad sob\u0105, uszanowania w sobie i w innym tego wymiaru, w kt\u00f3rym poczynaj\u0105 si\u0119 nowi ludzie, respektu dla swojej i cudzej podmiotowo\u015bci, uznanie podmiotowo\u015bci ludzkiej istoty od pierwszego momentu jej istnienia – c\u00f3\u017c w tym takiego nadzwyczajnego, co by wykracza\u0142o poza przeci\u0119tne t\u0119sknoty zdrowego ludzkiego sumienia?
\nJe\u015bli realizowanie tych zasad przekracza niekiedy si\u0142y cz\u0142owieka, to nie wynika st\u0105d, jakoby by\u0142y to wymagania ponadludzkie, ale tylko to, \u017ce jeste\u015bmy duchowo chorzy. Pan B\u00f3g musia\u0142by przesta\u0107 nas szanowa\u0107, gdyby w tej sytuacji zdyspensowa\u0142 nas od powinno\u015bci przestrzegania zasad tak elementarnych. W swoim stosunku do nas B\u00f3g woli kierowa\u0107 si\u0119 prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105: oczekuje od nas post\u0119powania stosownie do naszej ludzkiej godno\u015bci, a poniewa\u017c przekracza to nieraz nasze obecne si\u0142y, got\u00f3w jest wspomaga\u0107 nas w tym, do czego sami z siebie – wskutek naszej u\u0142omno\u015bci – jeszcze nie byli\u015bmy zdolni.
\nTote\u017c tajemnica skuteczno\u015bci w realizowaniu wymog\u00f3w etyki chrze\u015bcija\u0144skiej le\u017cy w umiej\u0119tno\u015bci dotarcia do \u017ar\u00f3de\u0142 mocy Bo\u017cej, jaka przychodzi do nas w modlitwie, przez s\u0142uchanie s\u0142owa Bo\u017cego, w sakramencie pokuty, a zw\u0142aszcza we mszy i Komunii \u015bwi\u0119tej. Nie znaczy to, \u017ce moc Bo\u017ca przep\u0142ywa do nas z tych \u017ar\u00f3de\u0142 automatycznie. S\u0105 to najbardziej uprzywilejowane miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z Bogiem \u017cywym i pot\u0119\u017cnym. Tam najbardziej skutecznie mo\u017cna Go ub\u0142aga\u0107, \u017ceby On sam raczy\u0142 rozlu\u017ani\u0107 w nas egoistyczne skurcze, kt\u00f3rymi zamykamy si\u0119 na Jego moc. A w\u00f3wczas z ca\u0142\u0105 prawd\u0105 cz\u0142owiek mo\u017ce m\u00f3wi\u0107, tak jak Aposto\u0142 Pawe\u0142: „Wszystko mog\u0119 w Tym, kt\u00f3ry mnie umacnia” (Flp\u00a04,13<\/a>).
\nMoc Bo\u017ca jest nam szczeg\u00f3lnie niezb\u0119dna w momentach pr\u00f3by, kiedy grozi zw\u0105tpienie w prawdziwo\u015b\u0107 i pot\u0119g\u0119 dobra, w sens \u017cycia, a nawet w samego Boga. Je\u015bli nie zagubimy w\u00f3wczas tej wiedzy podstawowej, \u017ce przez ca\u0142e \u017cycie znajdujemy si\u0119 w przestrzeni Bo\u017cej obecno\u015bci, zdo\u0142amy zachowa\u0107 nadziej\u0119 nawet wbrew nadziei. Ot\u00f3\u017c to wyj\u015bcie ponad samego siebie i ponad swoj\u0105 dramatyczn\u0105 sytuacj\u0119 jest mo\u017cliwe tylko dlatego, \u017ce B\u00f3g, chocia\u017c dozwala z\u0142ym si\u0142om dokonywa\u0107 w\u0142a\u015bciwych im niegodziwo\u015bci, nie dopu\u015bci do tego, \u017ceby ten \u015bwiat kiedykolwiek przesta\u0142 by\u0107 Jego \u015bwiatem, \u015bwiatem Bo\u017cym.
\nPrawd\u0119 t\u0119 Pismo \u015awi\u0119te formu\u0142uje r\u00f3\u017cnorodnie. Raz – \u017ce si\u0142y z\u0142a mog\u0105 bardzo cz\u0142owiekowi zaszkodzi\u0107, mog\u0105 nawet pozbawi\u0107 go \u017cycia, ale nie s\u0105 w stanie, bez naszej zgody, zabi\u0107 w nas duszy (por. Mt\u00a010,28<\/a>). Innym razem – \u017ce „wierny jest B\u00f3g i nie dozwoli kusi\u0107 was ponad si\u0142\u0119, lecz zsy\u0142aj\u0105c pokus\u0119, zarazem udzieli mocy, aby\u015bcie do\u015bwiadczenie to przetrwa\u0107 mogli” (1\u00a0Kor\u00a010,13<\/a>).
\nI to jest jedna z najbardziej charakterystycznych cech etyki katolickiej: nie zwalnia ona cz\u0142owieka z jego elementarnych powinno\u015bci, nawet je\u015bli sta\u0142y si\u0119 one ponad jego si\u0142y, ale z ca\u0142ym szacunkiem dla niego i z wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105 (nie pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105!) dla jego s\u0142abo\u015bci wskazuje mu drog\u0119 powrotu do si\u0142.
\nDwa jeszcze zagadnienia nale\u017c\u0105 istotnie do naszego tematu: wp\u0142yw wiary na stosunek do samego siebie oraz na stosunek do drugiego cz\u0142owieka. W stosunku do samego siebie wiara podpowiada nam postaw\u0119 pokory. Pokora jest czym\u015b innym ni\u017c skromno\u015b\u0107. Jestem skromny, je\u015bli nosz\u0119 w sobie g\u0142\u0119bokie prze\u015bwiadczenie, \u017ce nie wolno mi wywy\u017csza\u0107 si\u0119 ponad innych ludzi. Pod niejednym wzgl\u0119dem bowiem przewy\u017cszaj\u0105 mnie oni ju\u017c teraz lub potencjalnie, te za\u015b walory, w kt\u00f3re ja jestem od nich bogatszy, stawiaj\u0105 mnie ponad nimi tylko drugorz\u0119dnie – w ludzkiej godno\u015bci jeste\u015bmy przecie\u017c wszyscy sobie r\u00f3wni!
\nPokora jest czym\u015b innym. To radosna \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce B\u00f3g jest niesko\u0144czenie wi\u0119kszy ode mnie. \u017be w Nim – a nie we mnie – ma swe \u017ar\u00f3d\u0142o prawda i dobro, sprawiedliwo\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107. \u017be On – a nie ja – wart jest tego, \u017ceby Go kocha\u0107 ca\u0142ym sercem, ca\u0142ym umys\u0142em, ze wszystkich si\u0142 i z ca\u0142ej duszy. Pokora to radosna \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce B\u00f3g jest i \u017ce ja jestem od Niego ca\u0142kowicie zale\u017cny. To gor\u0105ca t\u0119sknota, \u017ceby Mu podlega\u0107 naprawd\u0119 we wszystkim.
\nKarykatur\u0105 i przeciwie\u0144stwem pokory jest poczucie mojej nico\u015bci wobec bezmiaru kosmosu albo wobec pot\u0119gi bezosobowych struktur lub innych zjawisk, w obliczu kt\u00f3rych czuj\u0119 si\u0119 bezsilny i niewa\u017cny. Powolno\u015b\u0107 wobec niesko\u0144czonego i kochaj\u0105cego Boga umacnia moj\u0105 osobow\u0105 godno\u015b\u0107 i odr\u0119bno\u015b\u0107.
\n„Pokora” wobec bezdusznych si\u0142 tego \u015bwiata, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 cz\u0142owiekowi niesko\u0144czenie pot\u0119\u017cne, degraduje nas z godno\u015bci os\u00f3b i utrudnia zachowanie w\u0142a\u015bciwej cz\u0142owiekowi podmiotowo\u015bci.
\nObecno\u015b\u0107 Bo\u017ca, je\u015bli pod jej namiotem pragn\u0119 umie\u015bci\u0107 swoje \u017cycie, przymusza mnie r\u00f3wnie\u017c do pog\u0142\u0119bienia mojej \u017cyczliwo\u015bci dla innych ludzi. Z natury bowiem jestem – ka\u017cdy z nas – \u017cyczliwy dla innych, ale to \u017cyczliwo\u015b\u0107 egocentryczna. Obejmuje ona trzy kategorie ludzi: tych, kt\u00f3rym co\u015b zawdzi\u0119czam, tych, z kt\u00f3rymi warto – ze wzgl\u0119d\u00f3w takich czy innych, wa\u017cnych lub ma\u0142o wa\u017cnych – by\u0107 zwi\u0105zanym, i wreszcie tych, z kt\u00f3rymi czuj\u0119 si\u0119 jednym.
\nOt\u00f3\u017c Chrystus \u017c\u0105da od nas, \u017ceby\u015bmy przekraczali ten egocentryzm, a zarazem \u017ceby\u015bmy przekszta\u0142cali nasz\u0105 \u017cyczliwo\u015b\u0107 w mi\u0142o\u015b\u0107. Ka\u017cdy cz\u0142owiek jest niew\u0105tpliwie wart mi\u0142o\u015bci, bo ka\u017cdy jest stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Bo\u017ce. Wi\u0119cej: ka\u017cdy cz\u0142owiek jest niew\u0105tpliwie kochany przez Boga, za ka\u017cdego z nas poszczeg\u00f3lnie umar\u0142 Syn Bo\u017cy. Straszna to pycha s\u0105dzi\u0107, \u017ce kto\u015b, kogo kocha sam B\u00f3g, nie jest wart mi\u0142o\u015bci.
\nSprawdzianem, a zarazem miejscem szczeg\u00f3lnego pog\u0142\u0119biania naszej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego jest zw\u0142aszcza nasz stosunek do dw\u00f3ch kategorii ludzi. Po pierwsze, do ludzi w taki lub inny spos\u00f3b bezradnych i potrzebuj\u0105cych, wobec kt\u00f3rych nie mamy \u017cadnych spo\u0142ecznych zobowi\u0105za\u0144. Bezinteresowne i pe\u0142ne czci pochylanie si\u0119 nad takimi lud\u017ami stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych gest\u00f3w Ewangelii.
\nPo wt\u00f3re, stosunek do krzywdzicieli i nieprzyjaci\u00f3\u0142. Rozmaite konflikty z innymi s\u0105 by\u0107 mo\u017ce nieusuwaln\u0105 cz\u0105stk\u0105 naszego obecnego losu. Bywaj\u0105 nawet sytuacje, kiedy s\u0142uszniej jest wej\u015b\u0107 w jaki\u015b konflikt, ni\u017c si\u0119 od niego powstrzyma\u0107; w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym znajdziemy takich sytuacji bez liku. Ot\u00f3\u017c Pan Jezus z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 poucza\u0142 nas, \u017ce na tej ziemi nie mog\u0105 si\u0119 zdarzy\u0107 podzia\u0142y mi\u0119dzy lud\u017ami tak g\u0142\u0119bokie, kt\u00f3re by nas od siebie oddziela\u0142y ca\u0142kowicie. Nawet je\u015bli oddziela nas wzajemnie od siebie jaka\u015b wielka krzywda.
\nJest to jednak temat, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na osobne potraktowanie. Tutaj chcia\u0142em powiedzie\u0107 jedynie tyle, \u017ce martwa to wiara, kt\u00f3ra nie d\u0105\u017cy do przezwyci\u0119\u017cania egocentryzmu naszej \u017cyczliwo\u015bci dla innych.
\n 
\nO. Jacek Salij \u2013 \u201ePoszukiwania w wierze\u201d<\/i>
\n