<\/p>\n
NT nie zawiera okre\u015blenia \u201eTr\u00f3jca \u015awi\u0119ta, ale to nie oznacza<\/strong>, \u017ce B\u00f3g nie dzia\u0142a i nie istnieje w Niej. Zagadnienie to jest dok\u0142adnie opisane Pi\u015bmie \u015aw.<\/strong><\/p>\n W zdaniach tych zawarte jest dzia\u0142anie Boga w Tr\u00f3jcy<\/strong> (np. \u201eJezus (…) ujrza\u0142 Ducha Bo\u017cego (…) przychodz\u0105cego na Niego. A g\u0142os z nieba m\u00f3wi\u0142: Ten jest m\u00f3j Syn umi\u0142owany\u201d Mt 3:16n.)<\/p>\n oraz wzajemne \u015bwiadczenie o sobie i jedno\u015b\u0107<\/strong> (np. \u201eDuch Prawdy, kt\u00f3ry od Ojca pochodzi b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142 o Mnie\u201d J 15:26).<\/p>\n <\/p>\n Autorzy Biblii niekt\u00f3re wypowiedzi, jak na przyk\u0142ad tekst Iz 6:9n<\/strong>., przypisuj\u0105 czy to Ojcu<\/strong> (Iz 6:9n.), czy Synowi<\/strong> (J 12:40), czy te\u017c Duchowi \u015aw.<\/strong> (Dz 28:26n.).<\/p>\n <\/p>\n \u015awiadczy to o tym, \u017ce w ka\u017cdym czynie Bo\u017cym zaanga\u017cowana jest ca\u0142a Tr\u00f3jca \u015aw. W Iz 51:12 B\u00f3g m\u00f3wi: \u201eJa i tylko Ja jestem pocieszycielem\u201d (gr. parakletos<\/em>), ale z J 14:16 wynika, \u017ce pocieszycielami te\u017c s\u0105 Syn Bo\u017cy i Duch \u015aw. <\/strong><\/p>\n <\/p>\n Teksty biblijne m\u00f3wi\u0105, \u017ce zar\u00f3wno B\u00f3g, jak i Syn i Duch Bo\u017cy<\/strong> unosz\u0105 si\u0119 nad wodami (Hi 9:8, Ps 77:20, J 6:19, Rdz 1:2). Siedmioro Duch\u00f3w (czyli Duch \u015aw.; por. Iz 11:2) wyst\u0119puje czasem oddzielnie (Ap 1:4), czasem z Synem (Ap 3:1, 5:6), a czasem z Ojcem (Ap 4:5), ale i w formule trynitarnej w Ap 1:4-5. I jeszcze jedno. Odwieczny B\u00f3g jest Mi\u0142o\u015bci\u0105 (1J 4:8), a gdyby nie istnia\u0142 w Tr\u00f3jcy \u015aw., wobec kogo by mi\u0142o\u015b\u0107 Ojca by\u0142a okazywana przed aktem stworzenia? Oto wspomniane fragmenty biblijne o trzech osobach Bo\u017cych:<\/p>\n Mt<\/strong> 3:16n., 4:1-7, 10:18nn., 12:18, 12:28, 22:43n., 28:19; Mk<\/strong> 1:9nn., 12:36; \u0141k<\/strong> 1:31-35, 1:41-45, 2:26nn., 3:21n., 4:1-12, 4:18n., 10:21, 11:9, 13, 24:49; J<\/strong> 1:31nn., 3:2, 5, 3:34n., 4:21, 23, 4:24n., 14:16, 14:26, 15:26, 16:13nn., 20:21n.; Dz<\/strong> 1:1-4, 1:5nn., 2:17, 22, 2:33, 2:38n., 4:8nn., 5:31n., 6:10n., 14, 7:48-52, 7:55, 8:15n., 21, 8:27nn., 32, 10:38, 10:46nn., 11:15nn., 15:8-11, 16:6n., 10, 20:21n., 20:23n., 20:28, 21:11, 13n., 28:23nn., 28; Rz<\/strong> 1:1-4, 5:5n., 8:1nn., 8:9nn., 8:14n., 8:16n., 8:27nn., 8:39-9:1-4, 14:17nn., 15:12n., 15:16, 15:17nn., 15:30; 1Kor<\/strong> 2:13-16, 3:11, 16n., 6:11, 6:15 i 19n., 7:17 i 39n., 12:4nn., 12:12n., 18; 2Kor<\/strong> 1:21n., 3:3n., 3:14-17, 4:13n., 5:5n., 6:1-6, 13:13; Ga<\/strong> 3:1n., 5, 3:11-14, 4:6, 5:21-25, 6:1-7; Ef <\/strong>1:12nn., 1:17, 2:18, 2:21n., 3:2-5, 3:14-17, 4:3-6, 4:30nn., 5:18nn.; Flp<\/strong> 3:3; Kol<\/strong> 1:6nn.; 1Tes<\/strong> 1:3nn., 1:6nn., 4:1-8, 5:18n.; 2Tes<\/strong> 2:13; 1Tm<\/strong> 3:15n., 4:1-6; 2Tm<\/strong> 1:7n., 1:13-18; Tt<\/strong> 3:4-6; Hbr<\/strong> 2:3n., 3:6n., 6:4-7, 9:14, 10:12-15, 10:29n.; 1P<\/strong> 1:2, 1:11-17, 1:21n. (BG), 3:18, 4:13-16; 2P<\/strong> 1:18-21; 1J <\/strong>3:23n., 4:2nn., 4:13n., 5:4-6; Jud<\/strong> 20n.; Ap<\/strong> 1:4n., 2:1, 7, 2:28n., 3:1, 5n., 3:7, 12n., 3:21n., 5:6n., 14:12n., 22:1, 22:16nn.<\/p>\n <\/p>\n Twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy, \u017ce nie mo\u017ce istnie\u0107 jeden B\u00f3g w trzech osobach, bo w matematyce 3 x 1 = 3, a nie 1.<\/p>\n Odpowied\u017a.<\/u><\/strong> W Biblii ta zasada matematyki nie mo\u017ce by\u0107 zawsze brana pod uwag\u0119. Oto przyk\u0142ady: \u201ei rzek\u0142: Dlatego opu\u015bci cz\u0142owiek ojca i matk\u0119 i z\u0142\u0105czy si\u0119 ze swoj\u0105 \u017con\u0105 i b\u0119d\u0105<\/u> oboje<\/u> jednym<\/u> cia\u0142em. A tak ju\u017c nie s\u0105 dwoje, lecz jedno cia\u0142o\u201d (Mt 19:5n.); \u201eten za\u015b, kto si\u0119 \u0142\u0105czy z Panem jest z Nim jednym duchem\u201d (1Kor 6:17); \u201eTrzej bowiem daj\u0105 \u015bwiadectwo: Duch, woda i krew, a ci trzej w jedno si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105\u201d 1J 5:8. Tekst Mt 28:19, pomimo \u017ce wymienia trzy osoby Bo\u017ce, to m\u00f3wi o jednym Imieniu. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia Tr\u00f3jcy \u015aw. mo\u017cna ukaza\u0107 te\u017c na podstawie wody, lodu i pary, kt\u00f3re to wszystkie razem s\u0105 wod\u0105, a i ka\u017cdy czynnik z osobn\u0105 jest ni\u0105.<\/strong> Wracaj\u0105c do matematyki pami\u0119tajmy o tym, \u017ce 3 x niesko\u0144czono\u015b\u0107 = niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy tak\u017ce, \u017ce nauka o Tr\u00f3jcy \u015aw. zosta\u0142a przej\u0119ta od pogan, bo zosta\u0142a sprecyzowana po zaistnieniu tr\u00f3jc poga\u0144skich.<\/p>\n <\/p>\n Wszystkie triady poga\u0144skie s\u0105 tylko nieudolnymi imitacjami<\/strong> jedynej prawdziwej Tr\u00f3jcy \u015aw., kt\u00f3ra istnia\u0142a zawsze. \u017badna z poga\u0144skich \u201etr\u00f3jc\u201d nie by\u0142a okre\u015blana jako jeden B\u00f3g w trzech osobach.<\/strong> Zreszt\u0105 nie trzeba wyszukiwa\u0107 w poga\u0144stwie fa\u0142szywych \u201etr\u00f3jc\u201d, bo i w NT o takiej triadzie jest mowa. Z 2Kor 11:14 wiemy, \u017ce szatan podaje si\u0119 za, lub na\u015bladuje anio\u0142a \u015bwiat\u0142o\u015bci. W tym na\u015bladownictwie<\/strong> idzie on tak daleko, \u017ce sam przyjmuje posta\u0107 triady, tzn. Smoka, Bestii i fa\u0142szywego proroka (Ap 16:13). Przez to, jak wszystkie pseudo-tr\u00f3jce, potwierdza istnienie prawdziwej Tr\u00f3jcy. Klemens Aleksandryjski (ur. 150) te\u017c tak rozumie i pisze, \u017ce poganie ucz\u0105c o swoich triadach nie\u015bwiadomie potwierdzaj\u0105 istnienie prawdziwego Boga w Tr\u00f3jcy (\u201eKobierce\u201d V:103,1).<\/p>\n <\/p>\n Oto jedno\u015b\u0107 dzia\u0142ania, jak\u0105 zachowuje B\u00f3g w trzech osobach w stosunku do cz\u0142owieka.<\/p>\n Chrystusa poznajemy tylko przez Ojca i Ducha \u015aw<\/strong>.: \u201enikt nie mo\u017ce przyj\u015b\u0107 do Mnie je\u017celi go nie poci\u0105gnie Ojciec\u201d (J 6:44), \u201eNikt te\u017c nie mo\u017ce powiedzie\u0107 bez pomocy Ducha \u015awi\u0119tego: \u2018Panem jest Jezus\u2019.\u201d 1Kor 12:3.<\/p>\n Ojca poznajemy tylko przez Syna i Ducha \u015aw<\/strong>.: \u201eani Ojca nikt nie zna, tylko Syn i ten komu Syn zechce objawi\u0107\u201d (Mt 11:2), \u201eGdy za\u015b przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do ca\u0142ej prawdy\u201d J 16:13; por. Ga 4:6.<\/p>\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ducha \u015aw. poznajemy tylko dzi\u0119ki Ojcu i Synowi, kt\u00f3rzy Go pos\u0142ali:<\/strong> \u201ew ostatnich dniach \u2013 m\u00f3wi B\u00f3g \u2013 wylej\u0119 Ducha Mojego na wszelkie cia\u0142o…\u201d (Dz 2:17), \u201eOn Mnie otoczy chwa\u0142\u0105 poniewa\u017c z mojego we\u017amie i wam objawi\u201d J 16:14; por. J 20:22.<\/p>\n Wszystkie trzy osoby Tr\u00f3jcy \u015aw. maj\u0105 udzia\u0142 w stworzeniu cz\u0142owieka<\/strong> (Rdz 1:26, Hi 33:4, J 1:3). i zamieszkiwa\u0107 w nas ma ca\u0142a Tr\u00f3jca \u015aw<\/strong>. (1Kor 3:16, 2Kor 13:5, 1J 4:4, 12).<\/p>\n <\/p>\n Istnieje te\u017c takie stanowisko \u201eJe\u017celi kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce Ewangelia wed\u0142ug Mateusza 28:19, 20 sugeruje istnienie Tr\u00f3jcy, gdy\u017c s\u0142owo \u2018imi\u0119\u2019, odniesione do Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego, wyst\u0119puje tu w liczbie pojedynczej, niech zechce dla por\u00f3wnania sprawdzi\u0107, i\u017c w Ksi\u0119dze Rodzaju 48:16 u\u017cyto identycznej formy tego wyrazu w stosunku do Abrahama i Izaaka\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Odpowied\u017a.<\/u><\/strong> Przecie\u017c werset ten potwierdza to, \u017ce obaj wymienieni s\u0105 osobami <\/strong><\/p>\n i nie przeczy temu, \u017ce osoby Bo\u017ce z Mt 28:19 to Tr\u00f3jca \u015aw.<\/strong> Tak jak Rdz 48:16 ukazuje to, \u017ce obie osoby s\u0105 jednej natury, tzn. s\u0105 lud\u017ami, tak analogicznie Mt 28:19 ukazuje to, \u017ce wszystkie trzy osoby s\u0105 jednej natury<\/strong>, tzn. s\u0105 osobami Bo\u017cymi. Zupe\u0142nie inaczej uczyli o Mt 28:19 pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy:<\/p>\n Hipolit (ur. przed 170): \u201eS\u0142owo Ojca, (…) powiedzia\u0142o uczniom: Id\u017acie i nauczajcie wszystkie narody, udzielaj\u0105c im chrztu w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015aw<\/em>. Pouczy\u0142 tutaj, \u017ce kto by pomin\u0105\u0142 jednego z nich, ten nie okazuje prawdziwego uwielbienia Bogu. B\u00f3g bowiem otrzymuje uwielbienie w tej Tr\u00f3jcy<\/strong>\u201d (\u201ePrzeciw Noetosowi\u201d 14).<\/p>\n Orygenes (ur. 185): \u201ePowiedziano bowiem: \u2018Id\u017acie i nauczajcie wszystkie narody, udzielaj\u0105c im chrztu w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015aw<\/em>.\u2019 (…) i w ten spos\u00f3b zosta\u0107 ochrzczony w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015aw., to czy\u017c mo\u017ce by\u0107 zwyczajn\u0105 wod\u0105 to, co w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci uczestniczy w mocy Tr\u00f3jcy \u015aw…\u201d (\u201eKomentarz do Ewangelii \u015bw. Jana\u201d fragment 36, zawarty w wydaniu z 1981 r., t. 2).<\/p>\n Tertulian (ur. 155): \u201ewreszcie nakazuje, by chrzcili w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego, a nie w imi\u0119 Jednego. I rzeczywi\u015bcie jeste\u015bmy chrzczeni nie raz, lecz trzy razy, w ka\u017cde pojedyncze imi\u0119 ka\u017cdej poszczeg\u00f3lnej osoby\u201d (\u201ePrzeciw Prakseaszowi\u201d 26:9).<\/p>\n Ireneusz (ur. 130-140), nawi\u0105zuj\u0105c do formu\u0142y chrzcielnej z Mt 28:19, opisa\u0142 jej trynitarne znaczenie: \u201eDlatego chrzest (…) dokonuje si\u0119 przez te trzy artyku\u0142y, obdarzaj\u0105c nas zrodzeniem ku Bogu Ojcu przez jego Syna w Duchu \u015awi\u0119tym. Ci, kt\u00f3rzy nosz\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego, krocz\u0105 ku S\u0142owu, to jest w kierunku Syna. Syn za\u015b prowadzi (ich) do Ojca. Ojciec za\u015b udziela (im) nie\u015bmiertelno\u015bci. Tak wi\u0119c nie da si\u0119 bez Ducha widzie\u0107 S\u0142owo Bo\u017ce, nie mo\u017ce kto\u015b przyst\u0105pi\u0107 do Ojca bez Syna, gdy\u017c poznaniem Ojca jest Syn, a poznanie Syna Bo\u017cego (dokonuje si\u0119) za przyczyn\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego. Ducha za\u015b wedle upodobania Ojca przyznaje Syn i to tym, kt\u00f3rym postanowi\u0142 (da\u0107) Ojciec…\u201d (\u201eWyk\u0142ad Nauki Apostolskiej\u201d 7).<\/p>\n <\/p>\n Cytuj\u0105c J 17:3 m\u00f3wi\u0105 niekt\u00f3rzy, \u017ce tam nic nie ma o Duchu \u015aw., a wi\u0119c i o Tr\u00f3jcy \u015aw. Podobnie czyni\u0105 z innymi tekstami: Dz 7:56 (por. Dz 7:55 \u2013 Duch \u015aw.) i J 10:30 (por. 2Kor 13:13 \u2013 jedno\u015b\u0107 w Duchu \u015aw.).<\/p>\n Odpowied\u017a.<\/u><\/strong> W J 17:3 pada okre\u015blenie \u201eaby poznali Ciebie\u201d. Dzi\u0119ki komu poznajemy Ojca i Syna? NT uczy, \u017ce to nast\u0119puje dzi\u0119ki Duchowi \u015aw<\/strong>. (1Kor 12:3, Ga 4:6, J 16:13). M\u00f3wi wi\u0119c, domy\u015blnie, wy\u017cej wymieniony werset o Duchu \u015aw. Nie w ka\u017cdym tek\u015bcie musi by\u0107 te\u017c wymieniona ca\u0142a Tr\u00f3jca \u015aw., podobnie jak nie w ka\u017cdym wersecie m\u00f3wi\u0105cym o Bogu w ST pada imi\u0119 Jahwe<\/em>..<\/p>\n <\/p>\n W przesz\u0142o\u015bci dopatrywano si\u0119 zapowiedzi Tr\u00f3jcy \u015aw. w wielu tekstach Biblii:<\/strong> Rdz 1:26, 3:22, 11:7, Mdr 9:17, Iz 6:3, 8, 48:16, 61:1, 63:8nn., Wj 23:17, 34:23, Lb 6:22-26, 2Sm 23:2, a tak\u017ce w formie Elohim tzn. B\u00f3g<\/strong> (np. Rdz 1:1). S\u0142owo to jest w liczbie mnogiej. Z objawienia NT wiemy, \u017ce przy stwarzaniu \u015bwiata bra\u0142 udzia\u0142 pr\u00f3cz Ojca, Syn i Duch \u015aw. (Hbr 1:10, 9:14, Hi 33:4), przez co s\u0142owo Elohim<\/em> mo\u017ce zawiera\u0107 trzy osoby w Bogu<\/strong> (patrz Tertulian (ur. 155) \u201ePrzeciw Prakseaszowi\u201d 12:1-3; Teofil Antioche\u0144ski (\u2020182) \u201eDo Autolyka\u201d II:18; Ireneusz (ur. 130-140) \u201ePrzeciw herezjom\u201d 4:20,1). Pierwsi chrze\u015bcijanie dojrzeli te\u017c fragment, kt\u00f3ry m\u00f3wi na przemian o jednym Bogu i trzech osobach: \u201eJahwe\u201d (Rdz 18:1), \u201eTrzech\u201d (Rdz 18:2), \u201eo Panie\u201d (Rdz 18:3), \u201eWy\u201d, \u201eOni\u201d (Rdz 18:4n.), \u201erzek\u0142 Jahwe\u201d (Rdz 18:10-13), \u201eCi\u201d (Rdz 18:16), \u201eJahwe\u201d Rdz 18:17.<\/p>\n Dodajmy tu, \u017ce w fragmencie Mdr 7:22-25 (nawet do 8:4) niekt\u00f3rzy uczeni widz\u0105 \u015blad objawianej stopniowo nauki o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, czy pewn\u0105 jej zapowied\u017a, przed pe\u0142nym ukazaniem jej przez Nowy Testament. Ciekawe te\u017c, \u017ce Duch nazwany jest tu, \u201ejedynym, wielorakim\u201d (Mdr 7:22).<\/p>\n <\/p>\n Ucz\u0105, \u017ce Ga 3:20 (\u201ePo\u015brednika jednak nie potrzeba gdy chodzi o jedn\u0105 osob\u0119, a B\u00f3g w\u0142a\u015bnie jest sam jeden\u201d) m\u00f3wi o tym, \u017ce B\u00f3g jest jedn\u0105 osob\u0105, a nie trzema.<\/p>\n \u00a0<\/u><\/strong><\/p>\n Tekst ten uczy o tym, \u017ce t\u0105 jedn\u0105 osob\u0105 jest Abraham (Ga 3:16) i \u017ce B\u00f3g udzielaj\u0105c mu obietnicy by\u0142 sam jeden, tzn. bez po\u015brednika, kt\u00f3ry nie by\u0142 potrzebny. W oryginale greckim, i inne przek\u0142ady oddaj\u0105 ten wiersz nast\u0119puj\u0105co: \u201etam gdzie jest jeden nie potrzeba po\u015brednika a w\u0142a\u015bnie B\u00f3g jest jeden\u201d BP (te\u017c komentarz KUL do Ga); \u201elecz nie ma miejsca na po\u015brednika tam, gdzie jest tylko jedna strona, a B\u00f3g jest jeden\u201d ks. D\u0105br. (por. NP, BG, ks. Wu.).<\/p>\n <\/p>\n Ka\u017cda z os\u00f3b Bo\u017cych u\u017cywa podobnej formu\u0142y przed obwieszczeniem swych s\u0142\u00f3w, co ukazuje ich r\u00f3wno\u015b\u0107:<\/p>\n Ojciec \u2013 \u201eTo m\u00f3wi Jahwe\u201d Jr 2:5;<\/p>\n Syn Bo\u017cy \u2013 \u201eTo m\u00f3wi Syn Bo\u017cy\u201d Ap 2:18;<\/p>\n Duch \u015aw. \u2013 \u201eTo m\u00f3wi Duch \u015awi\u0119ty\u201d Dz 21:11.<\/p>\n Ka\u017cda z nich okre\u015blona jest podobnym tytu\u0142em (identyczne s\u0142owa greckie):<\/p>\n \u201eOjciec chwa\u0142y\u201d Ef 1:17 (\u201eB\u00f3g chwa\u0142y\u201d Dz 7:2);<\/p>\n \u201ePan chwa\u0142y\u201d 1Kor 2:8, Jk 2:1 NP;<\/p>\n \u201eDuch chwa\u0142y\u201d 1P 4:14.<\/p>\n Ka\u017cda z os\u00f3b Bo\u017cych okre\u015blona jest jako dobra:<\/p>\n Ojciec \u2013 \u201edobry, tylko sam B\u00f3g\u201d \u0141k 18:19<\/p>\n Syn \u2013 \u201edobre S\u0142owo\u201d (Ps 45:2 BG), \u201edobry Pasterz\u201d (J 10:11), Duch \u015aw. \u2013 \u201eDuch dobry\u201d (Ne 9:20), \u201eDuch Tw\u00f3j dobry\u201d Ps 143:10 komentarz KUL.<\/p>\n <\/p>\n Pytaj\u0105: czy Aposto\u0142owie mogli wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119 \u015aw., je\u015bli nie u\u017cyli tego terminu w NT?<\/p>\n <\/p>\n Odpowied\u017a.<\/u><\/strong> Nie jest najistotniejsze wypowiadanie s\u0142owa \u201eTr\u00f3jca \u015aw.\u201d (2Tm 2:14), lecz wiara w jednego Boga w trzech osobach. My cz\u0119sto wypowiadamy formu\u0142y trynitarne (np. \u201eW imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015aw.\u201d; \u201eChwa\u0142a Ojcu i Synowi i Duchowi \u015aw.\u201d) czy odmawiamy \u201eSk\u0142ad Apostolski\u201d (\u201eCredo\u201d) i nie pada w nich okre\u015blenie \u201eTr\u00f3jca \u015aw.\u201d, a jednak w Ni\u0105 wierzymy. Nikt dzi\u015b nie mo\u017ce te\u017c udowodni\u0107 tego, \u017ce Aposto\u0142owie nie znali okre\u015blenia \u201eTr\u00f3jca \u015aw.\u201d, ale wiemy, \u017ce oni podobnie jak my u\u017cywali formu\u0142 trynitarnych (np. Mt 28:19, 2Kor 13:13, Ef 4:4nn.).<\/p>\n Ucz\u0105, \u017ce nikt, kto b\u0119dzie samodzielnie czyta\u0142 i interpretowa\u0142 Bibli\u0119, nie znajdzie w niej nauki o Tr\u00f3jcy \u015aw.<\/p>\n Odpowied\u017a.<\/u><\/strong> 2P 1:20 uczy: \u201eTo przede wszystkim miejcie na uwadze, \u017ce \u017cadne proroctwo Pisma nie jest dla prywatnego wyja\u015bniania<\/u>\u201d, a 2P 3:16 dodaje: \u201ewe wszystkich listach <\/u>(…). S\u0105 w nich trudne do zrozumienia pewne sprawy<\/u>, kt\u00f3re ludzie niedouczeni i ma\u0142o utwierdzeni opacznie t\u0142umacz\u0105<\/u>, tak samo jak i inne Pisma<\/u>, na w\u0142asn\u0105 swoj\u0105 zgub\u0119<\/u>\u201d. Por. Jk 3:1. Ka\u017cdy, nawet samodzielnie czytaj\u0105c Bibli\u0119 zauwa\u017cy, \u017ce Duch \u015aw. m\u00f3wi\u0105c o sobie \u201eJa<\/u>\u201d (Dz 10:20), jest osob\u0105, a nie moc\u0105 czy si\u0142\u0105. Jezus za\u015b jest prawdziwym Bogiem (1J 5:20, J 20:28), a nie archanio\u0142em Micha\u0142em.<\/p>\n TR\u00d3JCA \u015aW. W PISMACH OJC\u00d3W KO\u015aCIO\u0141A<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Na wst\u0119pie przeczytajmy \u015bw. Teofila<\/strong> (\u2020182),<\/p>\n \u201eTrzy dni (…) s\u0105 obrazem Tr\u00f3jcy: Boga, Jego S\u0142owa i Jego M\u0105dro\u015bci\u201d (\u201eDo Autolyka\u201d II:15,4) [Stra\u017cnica Nr 6, 1996 s. 28-30 opisuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 Teofila, ale dla odmiany przemilcza to, \u017ce uczy\u0142 on o Tr\u00f3jcy \u015aw.]\n W tym samym czasie Atenagoras z Aten<\/strong> ok. 177 r. broni\u0142 chrze\u015bcijan s\u0142owami:<\/p>\n \u201eKt\u00f3\u017c wi\u0119c nie zdziwi\u0142by si\u0119 us\u0142yszawszy, \u017ce ateistami nazywani s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy uznaj\u0105 Boga-Ojca, Boga-Syna i Ducha \u015awi\u0119tego oraz ucz\u0105 o Ich pot\u0119dze w jedno\u015bci i Ich odr\u0119bno\u015bci w zakresie funkcji?\u201d (\u201ePro\u015bba za chrze\u015bcijanami\u201d 10).<\/p>\n Dalej Atenagoras wyznawa\u0142:<\/p>\n \u201eJak bowiem m\u00f3wimy o Bogu, o Jego Synu-S\u0142owie i o Duchu \u015awi\u0119tym, istotach stanowi\u0105cych jedno\u015b\u0107 w zakresie mocy, a rozdzielonych w zakresie funkcji na Ojca, Syna i Ducha…\u201d (jw. 24; por. jw. 12).<\/p>\n Jeszcze starszym \u015bwiadectwem nauczania o Tr\u00f3jcy jest \u201eApologia\u201d Arystydesa<\/strong> (ok. 140), kt\u00f3ry pisa\u0142:<\/p>\n \u201eChrze\u015bcijanie natomiast bior\u0105 sw\u00f3j pocz\u0105tek od Pana Jezusa Chrystusa. Wyznaj\u0105 w Duchu \u015awi\u0119tym, \u017ce jest On Synem Boga Najwy\u017cszego…\u201d (15:1), \u201eChrze\u015bcijanie (…) uznaj\u0105 bowiem Boga, Tw\u00f3rc\u0119 i Stworzyciela wszystkiego przez Syna Jednorodzonego i Ducha \u015awi\u0119tego, i opr\u00f3cz Niego nie czcz\u0105 \u017cadnego innego boga\u201d (15:3).<\/p>\n W tym czasie Hermas<\/strong> (ok. 140), wyja\u015bniaj\u0105c sw\u0105 przypowie\u015b\u0107 pisa\u0142:<\/p>\n \u201eZiemia to \u015bwiat nasz, w\u0142a\u015bciciel ziemi to Ten, kto wszystko stworzy\u0142, uporz\u0105dkowa\u0142 i obdarzy\u0142 moc\u0105; syn jest Duchem \u015awi\u0119tym, a niewolnik Synem Bo\u017cym\u201d (\u201ePasterz\u201d, \u2018Przypowie\u015b\u0107 pi\u0105ta\u2019 5:2);<\/p>\n \u201e(…) synowi [Duchowi \u015aw.] w\u0142a\u015bciciela [Ojca] spodoba\u0142 si\u0119 zamiar, \u017ceby niewolnik [Syn Bo\u017cy] zosta\u0142 z nim razem wsp\u00f3\u0142dziedzicem\u201d (jw. \u2018Przypowie\u015b\u0107 pi\u0105ta\u2019 2:8).<\/p>\n Barnaba<\/strong> w swym li\u015bcie (ok. 130), wspominaj\u0105c Chrystusa, stwierdza: \u201eM\u00f3wi\u0142 bowiem B\u00f3g, \u017ce rany swego cia\u0142a od nich otrzyma\u0142\u201d (5:12), a o Duchu \u015aw. m\u00f3wi\u0142 jako o osobie \u201ekt\u00f3rych Duch Pa\u0144ski z g\u00f3ry przewidzia\u0142\u201d (6:14).<\/p>\n Z pocz\u0105tku II w. pochodzi te\u017c hymn chrze\u015bcija\u0144ski \u201ePhos hilaron<\/strong>\u201d (\u201eRadosna \u015awiat\u0142o\u015bci\u201d) ukazuj\u0105cy jedynego Boga w Tr\u00f3jcy os\u00f3b:<\/p>\n \u201eKu czci Twojej, Bo\u017ce, Ojcze, Synu i Duchu \u015awi\u0119to\u015bci, \u015bpiewamy bo\u015b godzien jest, o Panie, by w ka\u017cdej porze g\u0142oszono Twoj\u0105 chwa\u0142\u0119 zbo\u017cnymi pie\u015bniami\u201d.<\/p>\n \u201eAkta m\u0119cze\u0144skie \u015bw. Polikarpa<\/strong>\u201d (ok. 156) odnotowuj\u0105 podobne s\u0142owa \u015bwi\u0119tego: \u201ePanie Bo\u017ce (…) uwielbiam Ci\u0119 przez Wiekuistego i Niebia\u0144skiego Kap\u0142ana Jezusa Chrystusa (…) przez kt\u00f3rego Tobie z Nim i Duchem \u015awi\u0119tym chwa\u0142a teraz i na wszystkie wieki\u201d.<\/p>\n Najwcze\u015bniejsze jednak fragmenty nauki o Tr\u00f3jcy \u015aw. ukazuj\u0105 chrze\u015bcijanie \u017cyj\u0105cy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie z Aposto\u0142ami i b\u0119d\u0105cy ich nast\u0119pcami. Nale\u017c\u0105 do nich \u015bw. Ignacy (\u2020107), \u015bw. Klemens Rzymski (\u2020101) i dzie\u0142o pt. \u201eDidache\u201d (ok. 90). \u201eList do Ko\u015bcio\u0142a w Magnezji\u201d (13:1-2) Ignacego <\/strong>(\u2020107) poucza\u0142:<\/p>\n \u201estarajcie si\u0119 wi\u0119c utwierdzi\u0107 w nauce Pana i Aposto\u0142\u00f3w (…) w Synu, Ojcu i Duchu na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu. (…) B\u0105d\u017acie poddani biskupom i sobie wzajemnie jak Jezus Chrystus wed\u0142ug cia\u0142a by\u0142 poddany Ojcu, Aposto\u0142owie za\u015b Chrystusowi, Ojcu i Duchowi aby jedno\u015b\u0107 by\u0142a zarazem cielesna i duchowa\u201d.<\/p>\n W innym li\u015bcie (\u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Rzymie\u201d 7:2-3), m\u00f3wi\u0142 on o wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu Tr\u00f3jcy:<\/p>\n \u201ejest tylko m\u00f3wi\u0105ca we mnie woda \u017cywa (Duch \u015aw.) kt\u00f3ra z wn\u0119trza mego wo\u0142a: P\u00f3jd\u017a do Ojca. (…) Chc\u0119 chleba Bo\u017cego, kt\u00f3rym jest Cia\u0142o Jezusa Chrystusa…\u201d.<\/p>\n Podobnie ukazywa\u0142 jedno\u015b\u0107 os\u00f3b Bo\u017cych w li\u015bcie \u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Efezie\u201d (9:1n.):<\/p>\n \u201eJeste\u015bcie bowiem kamieniami \u015bwi\u0105tyni Ojca, przygotowani na budow\u0119 jak\u0105 Sam wznosi. D\u017awiga was do g\u00f3ry machina Jezusa Chrystusa, kt\u00f3r\u0105 jest Krzy\u017c, a Duch \u015awi\u0119ty s\u0142u\u017cy wam za lin\u0119 (…) \u017cyj\u0105c \u017cyciem nowym nie kochajcie ju\u017c niczego innego poza jednym Bogiem\u201d.<\/p>\n Wspomniany Klemens Rzymski<\/strong> (\u2020101), trzeci po Piotrze biskup Rzymu, w swym z oko\u0142o 95 r. \u201eLi\u015bcie do Ko\u015bcio\u0142a w Koryncie\u201d uczy\u0142:<\/p>\n \u201eJak prawd\u0105 jest, \u017ce \u017cyje B\u00f3g, \u017cyje Pan Jezus Chrystus i Duch \u015awi\u0119ty, wsp\u00f3lna wiara i nadzieja wszystkich wybranych\u201d (58:2);<\/p>\n \u201eCzy\u017c nie mamy wszyscy jednego Boga i jednego Chrystusa i jednego Ducha, kt\u00f3ry zosta\u0142 na nas wylany?\u201d (46:6).<\/p>\n Najstarszym jednak pozabiblijnym pomnikiem literatury chrze\u015bcija\u0144skiej jest wymienione pismo \u201eDidache<\/strong>\u201d (ok. 90), czyli \u201eNauka Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w\u201d. Daje ono takie wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce chrztu w imi\u0119 Tr\u00f3jcy \u015aw.:<\/p>\n \u201ewszystko to wymawiajcie: chrzcijcie w Imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego w wodzie \u017cywej. (…) Je\u015bli brak (…) polej g\u0142ow\u0119 trzy razy wod\u0105 w Imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego\u201d (7:1-3).<\/p>\n <\/p>\n Termin \u201eTr\u00f3jca\u201d i okre\u015blenie \u201er\u00f3wny Ojcu\u201d, dotycz\u0105ce Chrystusa, nie pojawia si\u0119 w niekt\u00f3rych wcze\u015bniej cytowanych pismach gdy\u017c:<\/p>\n a) termin \u201eTr\u00f3jca \u015aw.\u201d sta\u0142 si\u0119 nieodzowny i u\u017cywany (np. Tertulian [ur. 155], Teofil Antioche\u0144ski [\u2020182]) z chwil\u0105, gdy pojawi\u0142y si\u0119 inne, ni\u017c obowi\u0105zuj\u0105ce w Ko\u015bciele, pogl\u0105dy na temat os\u00f3b Bo\u017cych (II w. np. Ceryntianie). Ciekawe, \u017ce Stra\u017cnica Nr 22, 1967 s. 11 cytuje angielsk\u0105 Encyklopedi\u0119 Katolick\u0105, kt\u00f3ra wymieniaj\u0105c powy\u017csze osoby m\u00f3wi: \u201eS\u0142owo to, ma si\u0119 rozumie\u0107, mog\u0142o<\/u> by\u0107<\/u> ju\u017c<\/u> wcze\u015bniej<\/u> u\u017cywane<\/u>\u201d. b) okre\u015blenie \u201er\u00f3wny Ojcu\u201d zacz\u0119\u0142o wyst\u0119powa\u0107 dopiero z chwil\u0105, gdy pojawili si\u0119 ludzie podwa\u017caj\u0105cy t\u0119 prawd\u0119 (np. ebionici); por. pkt 2.23.<\/p>\n Ireneusz<\/strong> (ur. 130-140) pisa\u0142: \u201ePanem jest Ojciec i Panem jest Syn, Bogiem jest Ojciec, Bogiem jest Syn, bo zrodzony z Boga jest Bogiem [por. J 1:18]. I tak wed\u0142ug substancji, swej mocy i istoty ukazuje si\u0119 jeden B\u00f3g, za\u015b wedle porz\u0105dku naszego zbawienia to Syn i Ojciec. Ojciec wszechrzeczy jest niewidzialny i niedost\u0119pny, trzeba aby przez Syna mieli dost\u0119p do Ojca ci, kt\u00f3rzy zamierzaj\u0105 si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do Ojca\u201d (\u201eWyk\u0142ad Nauki Apostolskiej\u201d 47).<\/p>\n Podobne pisa\u0142 Ignacy<\/strong> (\u2020107): \u201eWszyscy wi\u0119c biegnijcie, by zjednoczy\u0107 si\u0119 jakby w jedn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 Boga, (…) w jednym Jezusie Chrystusie, kt\u00f3ry wyszed\u0142 od Ojca jedynego, kt\u00f3ry by\u0142 w Nim jedyny i do Jedynego powr\u00f3ci\u0142 (…) \u017ce B\u00f3g jest jeden i \u017ce objawi\u0142 si\u0119 nam przez Jezusa Chrystusa swego Syna. On to jest Jego S\u0142owem wychodz\u0105cym z milczenia\u201d (\u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Magnezji\u201d 7:2-8:2).<\/p>\n <\/p>\n Dodatek<\/strong><\/p>\n Oto fragmenty pism Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy nauczali o Tr\u00f3jcy \u015aw:<\/p>\n Justyn M\u0119czennik<\/strong> (ur. 100) \u201eApologia\u201d I:61,3: \u201eNast\u0119pnie prowadzimy ich do miejsca gdzie znajduje si\u0119 woda, i tam w taki sam spos\u00f3b, w jaki my\u015bmy zostali odrodzeni, oni r\u00f3wnie\u017c odrodzenia dost\u0119puj\u0105. Ot\u00f3\u017c w imi\u0119 Boga Ojca i Pana wszechrzeczy i Jezusa Chrystusa, Zbawiciela naszego i Ducha \u015awi\u0119tego otrzymuj\u0105 tedy chrzest w wodzie\u201d;<\/p>\n I:6,2: \u201eZar\u00f3wno Jemu samemu jak Jego Synowi, kt\u00f3rego do nas pos\u0142a\u0142 (…) wreszcie Duchowi proroczemu, sk\u0142adamy uwielbienie i pok\u0142on, oddaj\u0105c im cze\u015b\u0107 zgodn\u0105 z rozumem i prawd\u0105\u201d;<\/p>\n I:65,3: \u201ePrze\u0142o\u017cony bierze je (chleb i kielich) wielbi Ojca wszechrzeczy przez imi\u0119 Syna i Ducha \u015awi\u0119tego\u201d.<\/p>\n Salij OP oceniaj\u0105c opini\u0119 broszury \u015aJ o Justynie napisa\u0142 mi\u0119dzy innymi: \u201eAutor przes\u0142anej mi przez Pana broszury ukrywa przed czytelnikami nawet to, \u017ce Justyn z wielkim naciskiem podkre\u015bla\u0142 prawd\u0119, \u017ce Jezus jest Bogiem. Prawdzie tej po\u015bwi\u0119ci\u0142 prawie po\u0142ow\u0119 swojego dzie\u0142a pt. Dialog z \u017bydem Tryfonem<\/em> (rozdz. 48-74). Ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 napisa\u0142 z my\u015bl\u0105 o czytelnikach \u017cydowskich, dla kt\u00f3rych prawda o b\u00f3stwie Chrystusa by\u0142a prawdziwym skandalem. Tote\u017c tym bardziej nale\u017cy podziwia\u0107 wysi\u0142ek Justyna, \u017ce na p\u0142aszczy\u017anie uznawanej przez teologi\u0119 \u017cydowsk\u0105, to znaczy odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do samego tylko Starego Testamentu, postanowi\u0142 udowodni\u0107, \u017ce \u2018Chrystus jako B\u00f3g najpierw istnia\u0142 przed wiekami, a potem zgodzi\u0142 si\u0119 na to, by zosta\u0107 cz\u0142owiekiem\u2019 (rozdz. 48). O tym wszystkim w broszurze (…), rzecz jasna, ani s\u0142owa\u201d (\u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d rozdz. Odn\u00f3wmy w sobie prawd\u0119 o Tr\u00f3jjedynym Bogu!<\/em>).<\/p>\n Cho\u0107 w kilku miejscach Justyn m\u00f3wi, \u017ce dla niego Jezus jest drugim po Ojcu [np. \u201eGo uznajemy za Syna Boga prawdziwego i na drugim miejscu stawiamy, na trzecim za\u015b Ducha Proroczego\u201d (\u201eApologia\u201d I:13,3-4); por. \u201eo kt\u00f3rym napisano, i\u017c jest Bogiem, jest inny ani\u017celi B\u00f3g, Stw\u00f3rca wszech rzeczy; m\u00f3wi\u0119 co do liczby, a nie co do my\u015bli\u201d (\u201eDialog z \u017bydem Tryfonem\u201d 56:11)], to w innych stosuje wypowiedzi Biblii dotycz\u0105ce Jahwe<\/em> do Chrystusa. Przyk\u0142adowo w \u201eApologii\u201d (I:63,4-15) odnosi do Jezusa s\u0142owa \u201eJam jest, kt\u00f3rym jest\u201d (Wj 3:14), a w \u201eDialogu z \u017bydem Tryfonem\u201d (85:1-4) nazywa Go \u201eKr\u00f3lem Chwa\u0142y\u201d i \u201ePanem Zast\u0119p\u00f3w\u201d, przytaczaj\u0105c teksty (Ps 24:7 i 10), kt\u00f3re w j\u0119zyku hebrajskim maj\u0105 okre\u015blenie \u201eJahwe Zast\u0119p\u00f3w\u201d (patrz te\u017c pkt 2.31.). Tak\u017ce tekst Rdz 19:24, w kt\u00f3rym w j\u0119zyku hebrajskim 2 razy pada imi\u0119 Jahwe<\/em> odni\u00f3s\u0142 do Syna i Ojca: \u201eKiedy m\u00f3wi: \u2018Spu\u015bci\u0142 Pan deszcz ognia z strony Pana z nieba\u2019, tedy S\u0142owo Prorocze zaznacza, \u017ce jest ich Dw\u00f3ch, co do liczby: jeden z nich przebywa na ziemi, a zst\u0105pi\u0142, by ogl\u0105da\u0107 narzekanie Sodomit\u00f3w, drugi natomiast przebywa w niebiesiech, a jest Panem r\u00f3wnie\u017c i tego Pana, co zst\u0105pi\u0142 na ziemi\u0119; jako Ojciec i B\u00f3g jest<\/u> \u017ar\u00f3d\u0142em<\/u> Jego<\/u> pot\u0119gi<\/u>, pa\u0144stwa i b\u00f3stwa<\/u>\u201d (\u201eDialog z \u017bydem Tryfonem\u201d 129:1). Uwa\u017ca on, \u017ce wszystkie (!) objawienia Boga w ST s\u0105 dzie\u0142em Chrystusa-Boga: \u201eJe\u015bli wi\u0119c wiemy, \u017ce ten B\u00f3g pod tak wielu postaciami objawi\u0142 si\u0119 Abrahamowi, Jakubowi i Moj\u017ceszowi, dlaczego sprzeciwia\u0107 si\u0119 i nie wierzy\u0107, \u017ce On wed\u0142ug woli Ojca wszech rzeczy m\u00f3g\u0142 si\u0119 jako cz\u0142owiek narodzi\u0107 tak\u017ce z Dziewicy?\u201d (\u201eDialog z \u017bydem Tryfonem\u201d II:75,4). Justyn nie ma te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, co do istnienia trzech os\u00f3b Bo\u017cych (patrz powy\u017cej). Wykazuje nawet poganom (kt\u00f3rzy zarzucali ateizm chrze\u015bcijanom) niekonsekwencj\u0119, podaj\u0105c, \u017ce i oni powinni \u201edostrzec\u201d osob\u0119 Ducha \u015aw.: \u201eJe\u015bli za\u015b Platon m\u00f3wi jeszcze o Trzeciej Istocie, to dlatego, poniewa\u017c u Moj\u017cesza czyta\u0142, jak si\u0119 wy\u017cej przytoczy\u0142o, \u017ce nad wodami unosi\u0142 si\u0119 Duch Bo\u017cy\u201d (\u201eApologia\u201d I:60,6).<\/p>\n \u015aw. Ireneusz<\/strong> (ur. 130-140) \u201eWyk\u0142ad Nauki Apostolskiej\u201d 3: \u201eChrzest jaki otrzymujemy na odpuszczenie grzech\u00f3w, zosta\u0142 nam udzielony w imi\u0119 Boga Ojca i w imi\u0119 Jezusa Chrystusa, Syna Bo\u017cego wcielonego oraz zmartwychwsta\u0142ego, i w imi\u0119 \u015awi\u0119tego Ducha Bo\u017cego\u201d; por. rozdz. 7;<\/p>\n \u201ePrzeciw herezjom\u201d 4,20: \u201eI nie potrzebowa\u0142 ich (anio\u0142\u00f3w) B\u00f3g do utworzenia tego, co postanowi\u0142, aby si\u0119 sta\u0142o. Jest w Nim, bowiem nieustannie S\u0142owo i M\u0105dro\u015b\u0107, Syn i Duch, przez kt\u00f3rych i w kt\u00f3rych wszystko w spos\u00f3b wolny i z w\u0142asnego zamys\u0142u stworzy\u0142. To do nich m\u00f3wi\u0142: \u2018Uczy\u0144my cz\u0142owieka na obraz i podobie\u0144stwo nasze\u2019\u201d;<\/p>\n 1,1: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142, bowiem (…) otrzyma\u0142 od Aposto\u0142\u00f3w i ich uczni\u00f3w wiar\u0119 w jednego Boga, Ojca Wszechmog\u0105cego (…) i w jednego Jezusa Chrystusa, Syna Bo\u017cego, Wcielonego dla naszego zbawienia i w Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry przez prorok\u00f3w przepowiada\u0142 zarz\u0105dzenia Bo\u017ce i Jego przybycie…\u201d; por. pkt 1.<\/p>\n Klemens Aleksandryjski<\/strong> (ur. 150) \u201eWychowawca\u201d 3:12: \u201eB\u0105d\u017a lito\u015bciwy dla swoich s\u0142ug, Ojcze kieruj\u0105cy Izraelem, Synu i Ojcze, kt\u00f3rzy Obaj jeste\u015bcie Jednym, Panie! (…) Dzi\u0119ki sk\u0142adaj\u0105c, wychwalajmy jednego Ojca i Syna, Syna i Ojca, kt\u00f3ry wraz z Duchem \u015awi\u0119tym jest Wychowawc\u0105 i Mistrzem. Wszystko od Niego Jednego, przez Kt\u00f3rego wszystko jest czym\u015b jednym, przez Kt\u00f3rego jest wieczno\u015b\u0107…\u201d;<\/p>\n 1,42: \u201eO cudowna tajemnico! Jeden jest Ojciec wszech\u015bwiata i jedno tak\u017ce S\u0142owo wszech\u015bwiata, Duch \u015awi\u0119ty te\u017c jeden i wsz\u0119dzie ten sam\u201d.<\/p>\n \u201eKobierce\u201d V:103,1: \u201eJa przynajmniej nie inaczej pojmuj\u0119 te s\u0142owa, jak tylko tak, \u017ce jest to wzmianka o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Tym trzecim jest mianowicie Duch \u015awi\u0119ty. Tym drugim \u2013 Syn Bo\u017cy, \u2018za po\u015brednictwem kt\u00f3rego wszystko si\u0119 sta\u0142o wedle woli Ojca\u2019 [J 1:3]\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Tertulian<\/strong> (ur. 155) \u201ePrzeciw Prakseaszowi\u201d 2:1-4: \u201eW jednego wprawdzie Boga wierzymy (…) niech b\u0119dzie jednak strze\u017cona tajemnica ekonomii, kt\u00f3ra rozdziela jedno\u015b\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119, trzech stawiaj\u0105c: Ojca, Syna i Ducha \u015aw. Trzech ale nie stanem, lecz stopniem, nie substancj\u0105, lecz form\u0105, nie moc\u0105, lecz postaci\u0105. S\u0105 Oni jedn\u0105 substancj\u0105, jedn\u0105 pot\u0119g\u0105, poniewa\u017c jeden jest B\u00f3g, owe za\u015b stopnie, formy i postaci rozr\u00f3\u017cniamy pod imionami Ojca, Syna i Ducha \u015aw.\u201d (por. 31:1);<\/p>\n \u201eO przyzwoito\u015bci\u201d 21: \u201eTr\u00f3jca jednego b\u00f3stwa, Ojciec i Syn i Duch \u015aw.\u201d;<\/p>\n \u201eO modlitwie\u201d 25: \u201emodlili si\u0119 przynajmniej trzy razy dziennie jako d\u0142u\u017cnicy wobec Trzech Os\u00f3b: Ojca, Syna i Ducha \u015aw.\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Hipolit<\/strong> (ur. przed 170) \u201ePrzeciw Noetosowi\u201d 8: \u201e[Noetos] wi\u0119c nawet wbrew woli powinien wyznawa\u0107 Boga Ojca wszechmog\u0105cego, powinien wyznawa\u0107 tak\u017ce Jezusa Chrystusa, Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem i kt\u00f3remu Ojciec podda\u0142 wszystko opr\u00f3cz samego siebie, powinien wreszcie wyznawa\u0107 Ducha \u015awi\u0119tego i \u017ce s\u0105 to trzy osoby. Je\u017celi za\u015b chce si\u0119 dowiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b objawia si\u0119 jeden B\u00f3g, niechaj wie, \u017ce jedna jest moc Boga. Co si\u0119 wi\u0119c tyczy Bo\u017cego planu zbawienia, B\u00f3g si\u0119 objawia w trzech osobach\u201d;<\/p>\n <\/p>\n Orygenes<\/strong> (ur. 185) \u201eO zasadach\u201d 1:3,5-7: \u201eDla osi\u0105gni\u0119cia zbawienia cz\u0142owiek potrzebuje pomocy Ojca, Syna i Ducha \u015aw., i nie dost\u0105pi zbawienia, je\u015bli nie b\u0119dzie pe\u0142nej Tr\u00f3jcy (…) Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o czym\u015b ni\u017cszym i wy\u017cszym w istocie Tr\u00f3jcy\u201d;<\/p>\n \u201eHomilie o Ksi\u0119dze Izajasza\u201d 4,1: \u201eNie wystarcza im raz zawo\u0142a\u0107: \u015awi\u0119ty, ani dwa razy; trzymaj\u0105 si\u0119 doskona\u0142ej liczby Tr\u00f3jcy, aby objawi\u0107 mnogo\u015b\u0107 Bo\u017cej \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3r\u0105 jest pomno\u017cona wsp\u00f3lnota potr\u00f3jnej \u015bwi\u0119to\u015bci; ze \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 Ojca \u0142\u0105czy si\u0119 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Syna i Ducha \u015aw.\u201d;<\/p>\n \u201eHomilie o Ksi\u0119dze Liczb\u201d 12,1: \u201ePrzeto owo rozr\u00f3\u017cnienie trzech os\u00f3b w Ojcu, Synu i Duchu \u015awi\u0119tym (…) Istnieje jednak jedno \u017ar\u00f3d\u0142o (…) jedna jest bowiem substancja i natura Tr\u00f3jcy\u201d.<\/p>\n[Stra\u017cnica Nr 7, 1992 s. 29, kiedy jej to potrzebne, pisz\u0105c o wielu pisarzach wczesnochrze\u015bcija\u0144skich potrafi wyzna\u0107: \u201eCo prawda ten i \u00f3w pod pewnymi wzgl\u0119dami zr\u00f3wnuje Ojca z Synem, ale pod innymi uwa\u017ca Syna za istot\u0119 podporz\u0105dkowan\u0105 Bogu Ojcu\u201d. Szkoda, \u017ce nie dodaje ona, \u017ce te \u201epewne wzgl\u0119dy\u201d to Boska natura Jezusa, a te drugie, to natura ludzka]\n Inne teksty powy\u017cszych chrze\u015bcijan patrz pkt. 2.31., 3.10., 14.11.<\/p>\n 3)<\/strong>. Inni przednicejscy Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a i \u015bwi\u0119ci, o kt\u00f3rych \u015aJ nic<\/u> nie<\/u> napisali<\/u> w \u201eCzy wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119?\u201d w rozdz. Czego nauczali przednicejscy Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a<\/em> (s. 7):<\/p>\n Hymn \u201eGloria\u201d <\/strong>(\u201eChwa\u0142a na wysoko\u015bci Bogu…\u201d) wprowadzony do liturgii przez papie\u017ca Telesfora (125-136) zawiera\u0142 pocz\u0105tkowo te\u017c adoracj\u0119 dla Ducha \u015aw. (patrz LXX \u201eOdy\u201d 14:15): \u201eChwalimy Ci\u0119, B\u0142ogos\u0142awimy Ci\u0119, Wielbimy Ci\u0119, Wys\u0142awiamy Ci\u0119, Dzi\u0119ki Ci sk\u0142adamy, bo wielka jest chwa\u0142a Twoja (…) Panie Bo\u017ce, Kr\u00f3lu Nieba, Bo\u017ce Ojcze wszechmog\u0105cy, Panie, Synu Jednorodzony, Jezu Chryste i Duchu \u015awi\u0119ty, Panie Bo\u017ce, Baranku Bo\u017cy, Synu Ojca (…) Albowiem tylko Ty\u015b jest \u015awi\u0119ty, tylko Ty\u015b jest Panem, tylko Ty\u015b Najwy\u017cszy, Jezu Chryste z Duchem \u015awi\u0119tym w chwale Boga Ojca, Amen\u201d.<\/p>\n Epipodiusz<\/strong> (\u2020178) \u201eAkta m\u0119cze\u0144skie\u201d: \u201eWyznaj\u0119, \u017ce Chrystus z Ojcem i Duchem \u015aw. jest Bogiem\u201d.<\/p>\n \u015aw. Cyprian<\/strong> (\u2020258) List<\/em> 73:5-12 i 18: \u201eId\u017acie tedy i nauczajcie wszystkie narody, chrzcz\u0105c je w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego. Wymienia Tr\u00f3jc\u0119, w kt\u00f3rej Tajemnic\u0119 narody maj\u0105 by\u0107 ochrzczone (…) Poniewa\u017c trzej s\u0105 jednym, jak\u017ce Duch \u015awi\u0119ty mo\u017ce si\u0119 z tym pojedna\u0107, kto jest wrogiem albo Ojca albo Syna? (…) Chrystus nakaza\u0142 chrzci\u0107 pogan w imi\u0119 ca\u0142kowitej i zjednoczonej Tr\u00f3jcy\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Dionizy Aleksandryjski<\/strong> (ur. 190) De sententia Dionisii<\/em>: \u201eDoda\u0142em r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 o Duchu \u015aw. i zaznaczy\u0142em r\u00f3wnocze\u015bnie od kogo i przez kogo (Syna) pochodzi. W ten wi\u0119c spos\u00f3b nierozdzieln\u0105 jedno\u015b\u0107 rozszerzymy na poj\u0119cie Tr\u00f3jcy i Tr\u00f3jc\u0119 znowu, bez \u017cadnego uszczerbku, \u015bcie\u015bniamy do poj\u0119cia jedno\u015bci\u201d.<\/p>\n Papie\u017c Dionizy<\/strong> (\u2020268) \u201eO Tr\u00f3jcy i Wcieleniu\u201d: \u201eS\u0142owo Bo\u017ce musi by\u0107 z\u0142\u0105czone z Bogiem Wszechrzeczy, a Duch \u015aw. jako mi\u0142o\u015b\u0107 w Nim przebywa\u0107 i trwa\u0107 i dlatego mo\u017cna twierdzi\u0107, \u017ce Bo\u017ca Tr\u00f3jca schodzi si\u0119 w jedno B\u00f3stwo (…) i tworzy suwerenn\u0105 jedno\u015b\u0107 os\u00f3b\u201d.<\/p>\n Monnulus<\/strong> (na synodzie w 256 r.): \u201eMonnulus z Girby rzek\u0142: Prawda Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, matki naszej, zawsze u nas, bracia, i by\u0142a, i jest, poniewa\u017c we chrzcie jest Tr\u00f3jca, jak m\u00f3wi Pan nasz: \u2018Id\u017acie i chrzcijcie narody w imi\u0119 Ojca, i Syna i Ducha \u015aw.\u2019 [Mt 28:19]\u201d (\u201eZdania biskup\u00f3w w liczbie 86 o chrzcie heretyk\u00f3w\u201d).<\/p>\n Eukracjusz<\/strong> (na synodzie w 256 r.): \u201eEukracjusz z Thenis rzek\u0142: Pan i B\u00f3g nasz Jezus Chrystus dope\u0142ni\u0142 wiary naszej i \u0142aski chrztu i regu\u0142y prawa ko\u015bcielnego, ucz\u0105c usty swymi aposto\u0142\u00f3w: \u2018Id\u017acie i nauczajcie narody, chrzcz\u0105c je w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015aw. [Mt 28:19]. Przeto fa\u0142szywy i nieprawy chrzest heretyk\u00f3w odrzuca\u0107 mamy i wszelkim \u015bwiadectwem zbija\u0107, bo z ust ich p\u0142ynie jad, nie \u017cycie, nie \u0142aska niebieska, lecz blu\u017anierstwo przeciw Tr\u00f3jcy. A przeto jasnym jest, \u017ce heretyk\u00f3w, przychodz\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a, nienaruszonym i katolickim chrztem chrzci\u0107 nale\u017cy, by po oczyszczeniu z ich blu\u017anierczego uporu mogli si\u0119 odmieni\u0107 pod wp\u0142ywem chwa\u0142y Ducha \u015awi\u0119tego\u201d (\u201eZdania biskup\u00f3w w liczbie 86 o chrzcie heretyk\u00f3w\u201d).<\/p>\n Grzegorz Cudotw\u00f3rca<\/strong> (\u2020270) \u201eWyznanie wiary\u201d: \u201eJeden jest B\u00f3g, Ojciec S\u0142owa \u017cywego, osobowej M\u0105dro\u015bci, mowy i obrazu Przedwiecznego. Jeden te\u017c Pan, jedyny z jedynego, B\u00f3g z Boga, odbicie i obraz B\u00f3stwa, S\u0142owo dzia\u0142aj\u0105ce, M\u0105dro\u015b\u0107 ogarniaj\u0105ca istot\u0119 wszystkich rzeczy, Moc powo\u0142uj\u0105ca do bytu wszelkie stworzenie, prawdziwy Syn prawdziwego Boga, niezniszczalny z niezniszczalnego, nie\u015bmiertelny z nie\u015bmiertelnego, wieczny z wiecznego. I jeden Duch \u015awi\u0119ty maj\u0105cy istnienie z Boga, a kt\u00f3ry i przez Syna objawi\u0142 si\u0119 ludziom. Doskona\u0142y obraz Syna doskona\u0142ego, \u017bycie i przyczyna \u017cycia, \u0179r\u00f3d\u0142o \u015bwi\u0119te, \u015awi\u0119to\u015b\u0107 daj\u0105ca u\u015bwi\u0119cenie. W Nim objawia si\u0119 B\u00f3g Ojciec, kt\u00f3ry jest ponad wszystkim i we wszystkim i B\u00f3g Syn, kt\u00f3ry jest przez wszystko. Tr\u00f3jca doskona\u0142a, niepodzielna i nieodmienna w chwale, wieczno\u015bci i kr\u00f3lowaniu. W Tr\u00f3jcy nie ma nic stworzonego, nic s\u0142u\u017cebnego, nic dodanego, czego by przedtem nie by\u0142o, a dopiero p\u00f3\u017aniej przyby\u0142o. Tak wi\u0119c nigdy nie brakowa\u0142o Ojcu Syna, ani Synowi Ducha, ale zawsze ta sama Tr\u00f3jca nieodwracalna i nieodmienna\u201d.<\/p>\n To \u201eWyznanie wiary\u201d ukazuje w z\u0142ym \u015bwietle opini\u0119 broszury \u015aJ (\u201eCzy wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119?\u201d s. 8), w kt\u00f3rej napisano: \u201eDopiero w p\u00f3\u017aniejszych wiekach nauka o Tr\u00f3jcy zosta\u0142a sformu\u0142owana w konkretnych wyznaniach<\/u> wiary<\/u>\u201d. Por. stwierdzenia papie\u017ca Dionizego (powy\u017cej) i Synodu w Arles (poni\u017cej).<\/p>\n Euplus<\/strong> (\u2020304) \u201eAkta m\u0119cze\u0144skie\u201d: \u201eOjca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego adoruj\u0119, \u015aw. Tr\u00f3jc\u0119 adoruj\u0119, opr\u00f3cz kt\u00f3rej nie ma Boga (…) Ofiaruj\u0119 si\u0119 Ojcu i Synowi i Duchowi \u015awi\u0119temu\u201d.<\/p>\n Afjanos<\/strong> (\u2020306) \u201eO m\u0119czennikach palesty\u0144skich\u201d (fragment grecki): \u201e Na pytania jedno tylko mia\u0142 s\u0142owo, by wyznawa\u0107 Chrystusa (…) Ojca Jego i Ducha \u015awi\u0119tego jako jednego uznaje Boga\u201d.<\/p>\n Synod w Arles<\/strong> (314 r.). Orzeczenie: \u201eJe\u015bli kto\u015b porzucaj\u0105c herezj\u0119 wraca do Ko\u015bcio\u0142a, nale\u017cy go zapyta\u0107 o symbol wiary. Gdy si\u0119 sprawdzi, \u017ce zosta\u0142 ochrzczony w imi\u0119 Ojca, Syna i Ducha \u015aw. wystarczy na\u0142o\u017cy\u0107 na\u0144 r\u0119ce, by otrzyma\u0142 Ducha \u015aw. Gdy za\u015b na pytanie nie odpowie wyznaniem Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej \u2013 powinien by\u0107 ochrzczony\u201d (Kanon 8).<\/p>\n O Tr\u00f3jcy \u015aw. na d\u0142ugo przed Soborem Nicejskim pisali te\u017c Firmiljan<\/strong> (ok. 255) w Li\u015bcie<\/em> 75:11 (patrz artyku\u0142 pt. Cyprian i B\u00f3g Jeden w Tr\u00f3jcy Os\u00f3b<\/em>) i Nowacjan<\/strong> (\u2020257) w dziele \u201eO Tr\u00f3jcy\u201d<\/p>\n Dodatkowymi \u015bwiadectwami potwierdzaj\u0105cymi wiar\u0119 w Tr\u00f3jc\u0119 \u015aw. w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa s\u0105 anonimowe pisma pozabiblijne (apokryfy):<\/p>\n \u201eTestament Abrahama\u201d (100 r.): \u201ewielbi\u0142 i chwali\u0142 Boga. Albowiem jemu nale\u017cy si\u0119 chwa\u0142a i cze\u015b\u0107 i uwielbienie Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego teraz i zawsze i po wszystkie wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d (14:7-recenzja kr\u00f3tsza). \u201eMy tak\u017ce (…) bracia, na\u015bladujmy go\u015bcinno\u015b\u0107 patriarchy Abrahama (…) aby\u015bmy w ten spos\u00f3b zostali uznani godnymi \u017cycia wiecznego wychwalaj\u0105c Ojca i Syna i Ducha \u015aw. Jemu niech b\u0119dzie chwa\u0142a i pot\u0119ga na wieki. Amen\u201d (20:15-recenzja d\u0142u\u017csza).<\/p>\n \u201eDzieje Andrzeja\u201d (II w.): \u201ePok\u00f3j wam i tym wszystkim, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w jednego Boga, doskona\u0142ego w Tr\u00f3jcy, prawdziwego Ojca niezrodzonego, prawdziwego Syna jedynego, prawdziwego Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry z Ojca pochodzi, a w Synu przebywa, aby wykaza\u0142, \u017ce jeden jest Duch w Ojcu i Synu…\u201d (\u2018M\u0119cze\u0144stwo \u015bwi\u0119tego Andrzeja\u2019 I).<\/p>\n \u201eDzieje Jana\u201d (ok. 150): \u201eRzeknij Mi znowu: Chwa\u0142a Ci, Ojcze! Chwa\u0142a Ci, S\u0142owo! Chwa\u0142a Ci, Duchu \u015awi\u0119ty\u201d (XCVI).<\/p>\n \u201eDzieje Piotra\u201d (ok. 180): \u201eA od tej pory bracia, jednym sercem, weselili si\u0119 i cieszyli w Panu, chwal\u0105c Boga i Zbawiciela, Pana naszego Jezusa Chrystusa, z Duchem \u015awi\u0119tym, kt\u00f3remu cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a na wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d (XLI [\u2018M\u0119cze\u0144stwo \u015bwi\u0119tego Piotra Aposto\u0142a\u2019 XII]).<\/p>\n Istniej\u0105c\u0105 od czas\u00f3w apostolskich nauk\u0119 o Tr\u00f3jcy \u015aw. potwierdzaj\u0105 te\u017c od\u0142amy antytrynitaria\u0144skie, pojawiaj\u0105ce si\u0119 od II w., kt\u00f3re zwalczaj\u0105 J\u0105 (np. adopcjoni\u015bci, monarchiani\u015bci). Zwalcza\u0107 mog\u0142y tylko to, co istnia\u0142o. Nie jest wi\u0119c prawd\u0105, \u017ce dopiero po Soborze Nicejskim (325 r.) pojawi\u0142a si\u0119 w Ko\u015bciele nauka o Tr\u00f3jcy \u015aw., jak uczy broszura pt. \u201eCzy wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119?\u201d s. 8 (w \u201eNiech B\u00f3g b\u0119dzie prawdziwy\u201d rozdz. 9, par. 4 \u015aJ podaj\u0105 dla odmiany, \u017ce wtedy \u201ezatwierdzono\u201d nauk\u0119 o Tr\u00f3jcy, kt\u00f3ra istnia\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej). K\u0142amliwe jest te\u017c podsumowanie w omawianej broszurze \u015aJ: \u201eTak wi\u0119c \u015bwiadectwo Biblii i historii wyra\u017anie dowodzi, \u017ce Tr\u00f3jca by\u0142a w czasach biblijnych i przez<\/u> kilka<\/u> nast\u0119pnych<\/u> wiek\u00f3w<\/u> poj\u0119ciem<\/u> nieznanym<\/u>\u201d (s. 7). Ciekawe, \u017ce Stra\u017cnica Rok C [1979] Nr 3 s. 13 dla odmiany podaje, \u017ce \u201edoktryny o (…) tr\u00f3jcy i innych (…) w II<\/u> wieku<\/u> n.e. przenikn\u0119\u0142y do odst\u0119pczego chrystianizmu\u201d. Za\u015b \u201eWspania\u0142y fina\u0142…\u201d (s. 30) uczy: \u201eNie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w IV<\/u> wieku<\/u> przenikn\u0119\u0142a do zbor\u00f3w fa\u0142szywa nauka o Tr\u00f3jcy\u201d. Ma\u0142o tego, Stra\u017cnica Nr 5, 2002 s. 27 podaj\u0105c, \u017ce nawet Ariusz (\u2020336), jeden z pierwszych przeciwnik\u00f3w Tr\u00f3jcy \u015aw., uznawa\u0142 osobowo\u015b\u0107 Ducha \u015aw., przyznaje si\u0119 do tego, \u017ce odrzucaj\u0105c t\u0119 nauk\u0119, g\u0142osi co\u015b, co nie by\u0142o znane dawniej.<\/p>\n <\/p>\n Na potrzeby apologetyki opracowany tekst W\u0142odzimierza Bednarskiego z \u201eW obronie wiary”<\/p>\n <\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n
\n\u201edobry jest Pan!\u201d (1P 2:3 BP, ks. Kow., ks. D\u0105br.), \u201eNauczyciel dobry\u201d (Mk 10:17); patrz pkt 2.7.<\/p>\n\n