{"id":3702,"date":"2020-08-14T08:55:16","date_gmt":"2020-08-14T06:55:16","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=3702"},"modified":"2020-08-14T08:55:16","modified_gmt":"2020-08-14T06:55:16","slug":"hybrydowa-inwazja-podmiana-poboznosci-katolickiej-na-zielonoswiatkowa-ks-andrzej-kobylinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/hybrydowa-inwazja-podmiana-poboznosci-katolickiej-na-zielonoswiatkowa-ks-andrzej-kobylinski\/","title":{"rendered":"Hybrydowa inwazja. Podmiana pobo\u017cno\u015bci \u2013 katolickiej na zielono\u015bwi\u0105tkow\u0105 – ks. Andrzej Kobyli\u0144ski"},"content":{"rendered":"

\"\"
\nCzy dzisiaj id\u0105c do ko\u015bcio\u0142a lub na spotkanie wsp\u00f3lnoty modlitewnej, mo\u017cemy by\u0107 spokojni, \u017ce to, co b\u0119dzie si\u0119 tam dzia\u0142o, i to, co zostanie tam podane, jest rzeczywi\u015bcie nauk\u0105 g\u0142oszon\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142? Czy mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce to, co zostanie nam zaproponowane na jakich\u015b popularnych rekolekcjach lub nawet podczas spowiedzi, jest zawsze katolickie? Odpowied\u017a na te pytania nie jest zadowalaj\u0105ca. Nasze ko\u015bcio\u0142y i duszpasterstwa s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej jak puste pola do zagospodarowania przez tego, kto zaproponuje jaki\u015b atrakcyjny sce\u00adnariusz i zagwarantuje organizuje. Czasami w to puste miejsce przychodzi warto\u015bciowa propozycja – ale r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce to by\u0107 co\u015b zupe\u0142nie niekatolickiego, byle zr\u0119cznie pos\u0142ugiwa\u0142o si\u0119 cytatami z Ewangelii i szokowa\u0142o emocjonalnym przes\u0142aniem.<\/strong> Z \u0142atwo\u015bci\u0105 oddajemy swoje serca energicznym liderom, kt\u00f3rzy obiecuj\u0105 duchowe odrodzenie i doczesn\u0105 pomy\u015blno\u015b\u0107, udzia\u0142 w czym\u015b wielkim i wstrz\u0105saj\u0105cym. To samo robi\u0105 cz\u0119sto nasi ksi\u0119\u017ca, zw\u0142aszcza gdy brak im w\u0142asnej energii i rozeznania. Od czasu do czasu pojawia si\u0119 jeszcze ostrze\u017ce\u00adnie przed podst\u0119pnym dzia\u0142aniem sekt. Jednak prawdziwe pole zma\u00adgania przenios\u0142o si\u0119 od dawna do wn\u0119trza instytucji czy wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych: albowiem dawna sekciarska agitaqa przeciw Ko\u015bcio\u0142owi to obecnie margines (przynajmniej w Polsce) – a prawdziwym proble\u00admem jest obca katolicyzmowi duchowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra bez otwartego atako\u00adwania naszej tradycji zast\u0119puje j\u0105 stopniowo zupe\u0142nie innym pojmo\u00adwaniem chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/strong> Aktywi\u015bci nowej religijno\u015bci nie namawiaj\u0105 nas do opuszczenia Ko\u015bcio\u0142a i nie atakuj\u0105 papie\u017ca – natomiast nama\u00adwiaj\u0105 nas do tego, by\u015bmy razem z nimi zmieniali Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/strong> A\u017c zmieni\u00admy go wed\u0142ug ich plan\u00f3w. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: nikt nie og\u0142osi\u0142 oficjalnie wojny, lecz od dawna toczy si\u0119 ona jako ukryta, hybrydowa inwazja.<\/strong>
\nKiedy\u015b nazywano to protestantyzacj\u0105. Oddzia\u0142ywanie g\u0142\u00f3wnych od\u0142am\u00f3w protestantyzmu na katolicyzm jest dzi\u015b jednak znikome. Problem, kt\u00f3ry nas dotyczy, przychodzi ze \u015bwiata protestanckiego, ale jest to problem r\u00f3wnie\u017c dla samych protestant\u00f3w z tradycyjnych wsp\u00f3lnot reformacyjnych.
\nCzym zatem jest ta nowa religijno\u015b\u0107, kt\u00f3ra wciska si\u0119 w miejsce Ewangelii Ko\u015bcio\u0142a i pobo\u017cno\u015bci katolickiej? Nasz ekspert, Ksi\u0105dz Andrzej Kobyli\u0144ski, etyk z Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144\u00adskiego, zajmuje si\u0119 tym zagadnieniem od lat, jest obecnie g\u0142\u00f3wnym autorytetem, kt\u00f3ry ostrzega przed \u201epentekostalizaj” chrze\u015bcija\u0144stw i katolicyzmu. Sprawa wymaga wyja\u015bnienia.
\nOd kilku lat ostrzega Ksi\u0105dz przed wchodzeniem do Ko\u015bcio\u0142a \u201enowej religijno\u015bci”, kt\u00f3ra zast\u0119puje tradycyjny katolicyzm formami nale\u017c\u0105cymi do kultury protestanckiej (a dok\u0142adnie: zielono\u015bwi\u0105tkowej). Sk\u0105d zainte\u00adresowanie t\u0105 kwesti\u0105?<\/em>
\nKs. Andrzej Kobyli\u0144ski:<\/strong> Jestem przede wszystkim filozofem i ety\u00adkiem, dlatego zajmuj\u0119 si\u0119 zawodowo troch\u0119 innymi sprawami – ale te nowe zagadnienia jakby same przysz\u0142y do mnie. W niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnotach reli\u00adgijnych, z kt\u00f3rymi mia\u0142em kiedy\u015b zwi\u0105zek, ju\u017c na pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku zauwa\u017cy\u0142em dziwne zachowania w\u015br\u00f3d moich przyjaci\u00f3\u0142. By\u0142 to czas, gdy do Polski zacz\u0119li przyje\u017cd\u017ca\u0107 r\u00f3\u017cni pastorzy, kaznodzieje protestanccy. Zacz\u0105\u0142em zwraca\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce podczas niekt\u00f3rych spotka\u0144 modlitew\u00adnych dziej\u0105 si\u0119 dziwne rzeczy: kto\u015b traci \u015bwiadomo\u015b\u0107 i pada, kto\u015b ma drgawki, kto\u015b krzyczy, kto\u015b nagle zmienia si\u0119 na twarzy nie do poznania i tym podob\u00adne. To by\u0142y dla mnie zupe\u0142nie nowe rzeczy, kt\u00f3rych w og\u00f3le nie rozumia\u0142em. W ci\u0105gu nast\u0119pnych lat zg\u0142\u0119bia\u0142em te kwestie – w trakcie podr\u00f3\u017cy po \u015bwiecie, rozmawiaj\u0105c z wieloma lud\u017ami z Azji, Afryki czy Ameryki Po\u0142udniowej, czytaj\u0105c publikacje w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach. Powoli wchodzi\u0142em w ten \u015bwiat \u017cycia religijnego. Ale przez wiele lat niczego nie publikowa\u0142em, zdecydowa\u0142em si\u0119 na to dopiero w roku 2014. Potem ukaza\u0142o si\u0119 wiele moich tekst\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich zar\u00f3wno te, kt\u00f3re drukowano w czasopismach naukowych, jak i teksty publicystyczne, w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach. Poza tym wyg\u0142asza\u0142em te\u017c konferencje i udziela\u0142em wywiad\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne w internecie.
\nWe wszystkich tych wyst\u0105pieniach m\u00f3wi Ksi\u0105dz o zagro\u017ceniu pentekostalizacj\u0105. Co znaczy to trudne s\u0142owo \u201epentekostalizacja”?<\/em>
\nKs. A.K.:<\/strong> S\u0142owo \u201epentekostalizacja\u201d pochodzi od s\u0142owa pentecoste, czyli Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnica, Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego w pi\u0119\u0107dziesi\u0105ty dzie\u0144 po Zmar\u00adtwychwstaniu Pa\u0144skim. W j\u0119zyku polskim ten dzie\u0144 okre\u015bla si\u0119 te\u017c jako Zielone \u015awi\u0105tki – i dlatego przymiotnik \u201epentekostalny\u201d t\u0142umaczymy u nas zwykle jako \u201ezielono\u015bwi\u0105tkowy\u201c. Mamy te\u017c s\u0142owo \u201ezielono\u015bwi\u0105tkowcy\u201d, kt\u00f3re oznacza pewien nurt w protestantyzmie. W 2014 roku stworzy\u0142em wyra\u017cenie \u201euzielono\u015bwi\u0105tkowienie\u201d kt\u00f3re jest synonimem pentekostalizacji. Pentekostalizacja to uzielono\u015bwi\u0105tkowienie.<\/strong>
\nRuch zielono\u015bwi\u0105tkowy powsta\u0142 w USA na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Ofic\u00adjalnie przyjmuje si\u0119, \u017ce jego pocz\u0105tek to rok 1901 i \u017ce ruch zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Bib\u00adlijnej Szkole Bethel (Bethel Bible College) w miejscowo\u015bci Topeka w stanie Kansas. Podstaw\u0105 jest przekonanie, \u017ce Duch \u015awi\u0119ty przychodzi dzisiaj do chrze\u015bcijan dok\u0142adnie tak jak do Aposto\u0142\u00f3w w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, czyli z wieloma nadzwyczajnymi znakami. Typowe przejawy religijno\u015bci pentekostalnej czy zielono\u015bwi\u0105tkowej to modlitwa j\u0119zykami, prorokowanie, padanie pod moc\u0105 Bo\u017c\u0105, ekstatyczny taniec, tak zwany \u015bwi\u0119ty \u015bmiech oraz inne nowe formy pobo\u017cno\u015bci przypisywane dzia\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego. Pentekostalizacja (ang. Pentecostalization, niem. die Pentekostalisierung, w\u0142. pentecostalizzazione) oznacza r\u00f3wnocze\u015bnie dwie rzeczy. Po pierwsze, nie\u00adzwykle szybki wzrost liczebny r\u00f3\u017cnego rodzaju wsp\u00f3lnot zielono\u015bwi\u0105tkowych jako odr\u0119bnego nurtu obok innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w i wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich. Po drugie, proces stopniowego przekszta\u0142cania wielu innych chrze\u015bcija\u0144\u00adskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych w jedn\u0105 uniwersaln\u0105 odmian\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa charyzmatycznego w wymiarze globalnym.<\/strong>
\nZacznijmy od tego pierwszego. Ekspansja wsp\u00f3lnot zielono\u015bwi\u0105tkowych przez ostatnie sto lat to prawdziwy podb\u00f3j…<\/em>
\nKs. A.K.: Pentekostalizm jako ruch spo\u0142eczno-religijny odni\u00f3s\u0142 niebywa\u0142y sukces. W ci\u0105gu zaledwie 100 lat sta\u0142 si\u0119 drugim co do wielko\u015bci nurtem chrze\u015bcija\u0144skim, a by\u0107 mo\u017ce ju\u017c nawet pierwszym. Obecnie r\u00f3\u017cnego rodzaju wsp\u00f3lnoty charyzmatyczne i zielono\u015bwi\u0105tkowe stanowi\u0105 najliczniejszy – obok Ko\u015bcio\u0142a katolickiego – chrze\u015bcija\u0144ski nurt religijny. Liczb\u0119 chrze\u015bci\u00adjan nale\u017c\u0105cych formalnie do r\u00f3\u017cnych od\u0142am\u00f3w ko\u015bcio\u0142\u00f3w, wsp\u00f3lnot i sekt zielono\u015bwi\u0105tkowych szacuje si\u0119 dzi\u015b na oko\u0142o 600-700 milion\u00f3w wyznaw\u00adc\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zielono\u015bwi\u0105tkowcy stanowi\u0105 dzisiaj oko\u0142o jedn\u0105 trzeci\u0105 wszystkich wyznawc\u00f3w Chrystusa oraz dwie trzecie chrze\u015bcijan nale\u017c\u0105cych do r\u00f3\u017cnego rodzaju protestanckich grup religijnych, kt\u00f3re oddzieli\u0142y si\u0119 od macierzystej organizacji religijnej.
\nZdumiewa tempo wzrostu wsp\u00f3lnot pentekostalnych. Jeszcze 100 lat temu prawie w ca\u0142ej Ameryce \u0141aci\u0144skiej nie by\u0142o w og\u00f3le wsp\u00f3lnot protestanc\u00adkich. Pierwsi misjonarze protestanccy zacz\u0119li przybywa\u0107 z USA do Brazylii czy Peru na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Dzisiaj w Ameryce \u0141aci\u0144skiej nowe wsp\u00f3lnoty b\u0105d\u017a sekty o charakterze zielono\u015bwi\u0105tkowym zast\u0119puj\u0105 w coraz wi\u0119kszym stopniu ko\u015bcio\u0142y tradycyjne b\u0105d\u017a wp\u0142ywaj\u0105 na zmian\u0119 katolickich form pobo\u017cno\u015bci. Obecnie a\u017c 52 procent katolik\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej to charyzmatycy. Charyzmatycy podbijaj\u0105 Ameryk\u0119 \u0141aci\u0144sk\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c te\u00adreny misyjne, jak na przyk\u0142ad Azj\u0119, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Chiny. W Europie, w nowych chrze\u015bcija\u0144skich grupach religijnych o charakterze charyzmatycz\u00adnym i zielono\u015bwi\u0105tkowym, mamy oko\u0142o 20 milion\u00f3w wyznawc\u00f3w, szczeg\u00f3l\u00adnie w Wielkiej Brytanii i Rosji.
\nRocznie na ca\u0142ym \u015bwiecie przybywa oko\u0142o 20 milion\u00f3w wyznawc\u00f3w pente\u00adkostalnych, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej opuszczaj\u0105 ko\u015bcio\u0142y tradycyjne i przechodz\u0105 do nowych wsp\u00f3lnot. Przewiduje si\u0119, \u017ce w 2025 roku r\u00f3\u017cnego rodzaju ko\u00ad\u015bcio\u0142y, wsp\u00f3lnoty i sekty stricte zielono\u015bwi\u0105tkowe osi\u0105gn\u0105 ponad 800 milio\u00adn\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w. S\u0105 to liczby podawane od lat przez uznanych badaczy, jak statystyk David B. Barrett (wydawca World Christian Encyclopedia) czy ana\u00adlizuj\u0105cy pentekostalizm Eugene Botha. Dzisiaj oficjalna liczna katolik\u00f3w wy\u00adnosi 1,2 miliarda. Cz\u0119sto s\u0105 to jednak osoby jedynie ochrzczone, kt\u00f3re w rze\u00adczywisto\u015bci nie maj\u0105 zwi\u0105zku z \u017cadn\u0105 religi\u0105. Je\u015bli zatem uwzgl\u0119dni\u0107 jedynie faktycznych wyznawc\u00f3w praktykuj\u0105cych autentycznie w\u0142asn\u0105 religi\u0119, to ju\u017c dzisiaj chrze\u015bcijanie zielono\u015bwi\u0105tkowi s\u0105 najwi\u0119kszym od\u0142amem chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ry z roku na rok umacnia swoj\u0105 pozycj\u0119 i zyskuje na znaczeniu.
\nZ perspektywy polskiej nie widzimy tej ekspansji.<\/em>
\nKs. A.K.: Ona si\u0119 odbywa, ale inaczej, na innym poziomie. W takich kra\u00adjach jak Polska, S\u0142owacja czy W\u0119gry mamy do czynienia przede wszystkim z przenikaniem duchowo\u015bci i religijno\u015bci charyzmatycznej do ko\u015bcio\u0142\u00f3w tradycyjnych, w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego<\/strong>. Czyli chodzi tu o pentekostalizacj\u0119 w drugim znaczeniu. Oczywi\u015bcie promieniowanie stylu zielono\u015bwi\u0105tkowego na przyk\u0142ad wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jest mo\u017cliwe dzi\u0119ki istnieniu wielkiego ruchu pentekostalnego poza nim.
\nW obu znaczeniach pentekostalizacja ma obecnie wymiar globalny. Z jednej strony mamy masowe porzucanie ko\u015bcio\u0142\u00f3w i wsp\u00f3lnot tradycyjnych przez ich cz\u0142onk\u00f3w (katolik\u00f3w, baptyst\u00f3w, metodyst\u00f3w…) i zak\u0142adanie nowych zbor\u00f3w zielono\u015bwi\u0105tkowych. W ten spos\u00f3b, zw\u0142aszcza w Afryce czy Ameryce Po\u0142udniowej, na gruncie tradycyjnych wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich rodz\u0105 si\u0119 nowe wsp\u00f3lnoty, zwi\u0105zki wyznaniowe lub sekty o charakterze charyzma\u00adtycznym i zielono\u015bwi\u0105tkowym. Z drugiej za\u015b strony obserwujemy, \u017ce katolicy, metody\u015bci, bapty\u015bci i tym podobni co prawda zostaj\u0105 w swoich wsp\u00f3lnotach, ale zmieniaj\u0105 swoje my\u015blenie i kszta\u0142t swoich wsp\u00f3lnot w kierunku chrze\u015bci\u00adja\u0144stwa zielono\u015bwi\u0105tkowego<\/strong>. Proces ten mocno przyspieszy\u0142 w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu lat. Tak rozumiana pentekostalizacja dotyczy obecnie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na ca\u0142ym \u015bwiecie – w tym tak\u017ce wielu wsp\u00f3lnot i \u015brodowisk 80 katolickich w Polsce.
\nCzy naprawd\u0119 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wielu? Jaki zasi\u0119g ma penteko\u00adstalizacja w Polsce?<\/em>
\nKs. A.K.:<\/strong> Sprawy takie jak uzdrowienia, dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego, z\u0142ych duch\u00f3w, op\u0119tania, egzorcyzmy – docieraj\u0105 ju\u017c w zasadzie do nas wszystkich. To dotyczy naszych rodzin, naszych znajomych, nauczania religii w szkole, kaza\u0144 w ko\u015bcio\u0142ach albo nawet spowiedzi.
\nOceniam, \u017ce w Polsce jest ju\u017c kilka milion\u00f3w katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 w r\u00f3\u017cnym stopniu dotkni\u0119ci procesem pentekostalizacji. Przypomnijmy sobie na przy\u00adk\u0142ad obecno\u015b\u0107 ksi\u0119dza Johna Bashobory z Ugandy, jego oddzia\u0142ywanie po\u00adprzez prawie 200 spotka\u0144 rekolekcyjnych zorganizowanych w ca\u0142ej Polsce czy wielkie spotkania na Stadionie Narodowym w Warszawie. S\u0105 i inni: James Manjackal i Rufus Pereira z Indii, Maria Vadia z USA, Myrna Nazzour z Syrii, w\u0142oscy duchowni Antonello Cadeddu i Enrico Porcu, kt\u00f3rzy obecnie pracuj\u0105 w Brazylii, i tak dalej. Takich aktywnych kaznodziej\u00f3w by\u0142o w Polsce w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat przynajmniej kilkunastu. S\u0105 to w sumie setki du\u017cych zgromadze\u0144, z udzia\u0142em setek tysi\u0119cy katolik\u00f3w. Podawane tam tre\u015bci s\u0105 cz\u0119sto bardzo synkretyczne, mieszaj\u0105ce katolicyzm z tradycjami azjatyckimi czy afryka\u0144skimi.<\/strong> Powstaje pytanie, czy chcemy takiego synkretyzmu w Polsce. Wiem, \u017ce w tej sprawie s\u0105 ogromne r\u00f3\u017cnice zda\u0144, tak\u017ce w\u015br\u00f3d ksi\u0119\u017cy biskup\u00f3w. Ale obecno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych zagranicznych kaznodziej\u00f3w to nie wszystko. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na to, co si\u0119 dzieje ze sposobem prowadzenia rekolekcji adwentowych, wielkopostnych czy oazowych. Jaki\u015b czas temu media og\u00f3lnopolskie nag\u0142o\u015b\u00adni\u0142y przypadek, gdy w jednej diecezji w Polsce p\u00f3\u0142nocnej odby\u0142y si\u0119 rekolekcje zorganizowane przez Szko\u0142\u0119 Nowej Ewangelizacji. Adresatem by\u0142y gimnazja, licea, szko\u0142y podstawowe, a wi\u0119c chodzi o w przewa\u017caj\u0105cej liczbie osoby nie\u00adletnie. By\u0142y to rekolekcje wielkopostne, podczas kt\u00f3rych obecne by\u0142y ca\u0142e klasy, razem ze swoimi nauczycielami. I widzieli\u015bmy, jak w ich trakcie urz\u0105dza si\u0119 co\u015b, przez co dzieci trac\u0105 przytomno\u015b\u0107, padaj\u0105 na ziemi\u0119. Tak si\u0119 dzieje nie w jed\u00adnym miejscu, lecz w setkach parafii i o\u015brodk\u00f3w rekolekcyjnych. Co wi\u0119cej, gdy kto\u015b zg\u0142asza zastrze\u017cenia, to kurie biskupie wydaj\u0105 uspokajaj\u0105ce komunikaty, \u017ce to wszystko jest zgodne z tradycj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i jego nauczaniem<\/strong>. To za\u00admyka dyskusj\u0119. R\u00f3wnie\u017c tutaj nale\u017cy po prostu spyta\u0107: czy my tego w\u0142a\u015bnie chcemy? To pytanie staje dzi\u015b g\u0142\u00f3wnie przed biskupami, kt\u00f3rzy maj\u0105 obok siebie zwolennik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w tych praktyk. Tak\u017ce wiele wsp\u00f3lnot (na przy\u00adk\u0142ad oazowych) jest podzielonych w tej sprawie.
\nZobaczmy jeszcze jeden przyk\u0142ad: popularno\u015b\u0107 publikacji dotycz\u0105cych egzorcyzm\u00f3w. Z nich przechodzi do codzienno\u015bci katolik\u00f3w m\u00f3wienie o op\u0119taniach, zniewoleniach, dr\u0119czeniach demonicznych, egzorcyzmach i tym po\u00addobnych. Coraz cz\u0119\u015bciej jest to banalne, infantylne, kompromituj\u0105ce religi\u0119. Uznany egzorcysta, kt\u00f3ry w ksi\u0105\u017cce wydanej w wydawnictwie katolickim opowiada, jak wyp\u0119dza\u0142 z\u0142e duchy (w tym wypadku \u201edemony wegetariani\u00adzmu\u201d) za pomoc\u0105 kie\u0142basy i salcesonu. Ksi\u0105dz, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce tatua\u017ce po\u00adwoduj\u0105 bezp\u0142odno\u015b\u0107. Duchowny, kt\u00f3ry rozmawia z diab\u0142em i dostaje od niego SMS-y. Jeszcze inny ksi\u0105dz katolicki, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce UFO jest spraw\u0105 de\u00admon\u00f3w. Tymczasem w Polsce jest ju\u017c wielu ludzi, kt\u00f3rzy reaguj\u0105 na to pe\u0142n\u0105 akceptacj\u0105: zjawiska te uwa\u017caj\u0105 za normalne, w pe\u0142ni uzasadnione. Co\u015b si\u0119 jednak zmieni\u0142o w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu lat.
\nMo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce w naszym kraju nast\u0105pi\u0142o, mniej wi\u0119cej od roku 2007, bardzo powa\u017cne przyspieszenie procesu pentekostalizacji \u017cycia religijne\u00adgo i zast\u0119powanie tradycyjnych form pobo\u017cno\u015bci katolickiej now\u0105 religijno\u015bci\u0105 zbor\u00f3w zielono\u015bwi\u0105tkowych. Przenikanie idei pentekostalnych do religijno\u015bci katolickiej dotyczy dzisiaj wi\u0119kszo\u015bci sfer naszego \u017cycia ko\u015bcielnego: semi\u00ad nari\u00f3w duchownych, zakon\u00f3w m\u0119skich i \u017ce\u0144skich, duszpasterstwa akademickiego, nauczania religii w szkole, ruchu oazowego oraz innych ruch\u00f3w reli\u00adgijnych i wsp\u00f3lnot modlitewnych, Szk\u00f3\u0142 Nowej Ewangelizacji, duszpasterstwa parafialnego i tym podobnych.<\/strong>
\nCzy pentekostalizacja jest problemem? Kto\u015b powie, \u017ce s\u0105 to objawy entuzjazmu religijnego, gorliwej pobo\u017cno\u015bci…<\/em>
\nKs. A.K.:<\/strong> Powinni\u015bmy si\u0119 zastanowi\u0107, czy to, co do nas dociera i co ewen\u00adtualnie przyjmujemy, ma zawsze podstaw\u0119 w nauczaniu katolickim.<\/strong> Albo jeszcze: czy potrafimy odr\u00f3\u017cni\u0107 katolickie rozumienie tych spraw od pojmo\u00adwania ich w spos\u00f3b niekatolicki?<\/strong> W spos\u00f3b niekatolicki – to znaczy w jaki\u015b spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy ogromnej liczbie r\u00f3\u017cnych grup religijnych, zw\u0142aszcza protestanckich. S\u0105 w rozumieniu tych rzeczy g\u0142\u0119bokie r\u00f3\u017cnice.<\/strong> Gdy o tych r\u00f3\u017c\u00adnicach nie wiemy – zaczyna si\u0119 zam\u0119t.
\nTak\u017ce w Polsce sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas, w kt\u00f3rym wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma potrzeby prowadzi\u0107 spor\u00f3w w sprawach religijnych, \u017ce panuje tu jaka\u015b og\u00f3lna zgoda i \u017ce tej zgody nie potrzeba burzy\u0107 dyskusjami<\/strong>. Jest ju\u017c zupe\u0142nie inaczej. Czas tamtej atmosfery zgody si\u0119 sko\u0144czy\u0142, jest ju\u017c czas spor\u00f3w i dyskusji. I powin\u00adni\u015bmy by\u0107 do tych dyskusji przygotowani poprzez rozwijanie wiedzy o spra\u00adwach religijnych.<\/strong>
\nNa czym polegaj\u0105 zasadnicze r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy duchowo\u015bci\u0105 pentekostaln\u0105, zielono\u015bwi\u0105tkow\u0105 a tradycyjn\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105 katolick\u0105?<\/strong>
\nKs. A.K.<\/strong>: Podstawowym przekonaniem zielono\u015bwi\u0105tkowym jest to, \u017ce prawdziwa wi\u0119\u017a z Bogiem to bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie.<\/strong> Charyzmatycy g\u0142osz\u0105, \u017ce do\u015bwiadczaj\u0105 Boga bezpo\u015brednio, a nie za po\u015brednictwem sakra\u00admentu czy pos\u0142ugi kap\u0142ana.<\/strong> Jest to w konflikcie z katolick\u0105 nauk\u0105, \u017ce do Boga i z Bogiem tu, na ziemi, idziemy wszyscy za po\u015brednictwem danych nam znak\u00f3w i \u017ce w ten spos\u00f3b si\u0119 z Nim jednoczymy, po\u015brednio. Tymczasem zie\u00adlono\u015bwi\u0105tkowcy chc\u0105 zawsze do\u015bwiadcza\u0107 i czu\u0107 – tak jakby zwyk\u0142\u0105 drog\u0105 chrze\u015bcijanina by\u0142o do\u015bwiadczenie mistyczne. Zielono\u015bwi\u0105tkowiec m\u00f3wi:
\n\u201eWierz\u0119, poniewa\u017c do\u015bwiadczam\u201d Wa\u017cne jest do\u015bwiadczanie, a rozum i na\u00adwet sama wiara s\u0105 dopiero na dalszym miejscu.
\nZielono\u015bwi\u0105tkowcy maj\u0105 bardzo siln\u0105 potrzeb\u0119 cud\u00f3w i cudowno\u015bci. W ich przekonaniu wszystkie nadzwyczajne zjawiska, jak na przyk\u0142ad cuda i uzdro\u00adwienia opisane w Biblii, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 z tak\u0105 sam\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 tak\u017ce dzisiaj, je\u015bli odpowiednio \u017cywa b\u0119dzie wiara cz\u0142onk\u00f3w ko\u015bcio\u0142\u00f3w czy grup modlitewnych. Je\u015bli tych cudowno\u015bci nie ma, pojawia si\u0119 podejrzenie, \u017ce cz\u0142o\u00adwiek nie jest prawdziwym chrze\u015bcijaninem, \u017ce nie ma silnej wiary i tak dalej.<\/strong> To te\u017c jest przeciwne katolicyzmowi, kt\u00f3ry nie uwa\u017ca cud\u00f3w i cudowno\u015bci za konieczne atrybuty wiary czy nawet \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/strong> Cuda, kt\u00f3re dzia\u0142y si\u0119 w pocz\u0105t\u00adkach Ko\u015bcio\u0142a, by\u0142y wa\u017cne dla umocnienia fundamentu wiary, ale nie s\u0105 g\u0142\u00f3w\u00adnym znakiem spe\u0142niania woli Bo\u017cej.<\/strong> To ju\u017c oko\u0142o II wieku chrze\u015bcijanie musieli sobie odpowiedzie\u0107 na pytanie, co ma by\u0107 zwyk\u0142\u0105 drog\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa – wte\u00addy gdy zamyka\u0142a si\u0119 ju\u017c epoka Ko\u015bcio\u0142a Aposto\u0142\u00f3w i ich bezpo\u015brednich uczni\u00f3w. Obfito\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych cudownych zjawisk pomaga\u0142a w zauwa\u017ceniu chrze\u015bcija\u0144stwa przez pogan – ale ju\u017c \u015awi\u0119ty Justyn M\u0119czennik reprezentuje my\u015bl, \u017ce chrze\u00ad\u015bcija\u0144stwo nawraca przez swoj\u0105 prawd\u0119,- kt\u00f3ra przemawia do rozumu.<\/strong> Tymczasem w ruchu pentekostalnym idzie si\u0119 tu jeszcze dalej: rozum jest dla cz\u0142owieka wierz\u0105cego mniej wa\u017cny ni\u017c emocje. Je\u015bli jednak pomniejsza si\u0119 rol\u0119 rozumu, to prawdy religijne s\u0105 nie tyle poznawane, ile prze\u017cywane w spos\u00f3b emocjonalny, czysto subiektywny. Tutaj te\u017c mamy r\u00f3\u017cnic\u0119 z katolicyzmem, kt\u00f3ry w swej tradycyjnej formie wymaga pracy rozumu, po\u0142\u0105czenia wiary i ro\u00adzumu,<\/strong> ostrzega za\u015b przed kierowaniem si\u0119 emocjami.
\nOd tych podstaw teoretycznych przejd\u017amy do praktyki. Skoro wiara to do\u00ad\u015bwiadczenie i prze\u017cywanie, emocje – to i modlitwa musi by\u0107 zupe\u0142nie inna. Od lat 90. XX wieku w ruchu charyzmatycznym ro\u015bnie tendencja do wpro\u00adwadzania na szerok\u0105 skal\u0119 nowych technologii akustycznych i efekt\u00f3w mul\u00adtimedialnych. W pentekostalnym do\u015bwiadczeniu religijnym to w\u0142a\u015bnie muzyka, d\u017awi\u0119k i \u015bwiat\u0142o<\/strong> zaczynaj\u0105 odgrywa\u0107 zdecydowanie dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119. Wymownym potwierdzeniem tego typu pobo\u017cno\u015bci i prze\u017cywania religij\u00adno\u015bci s\u0105 bardzo popularne w wielu krajach nabo\u017ce\u0144stwa nazywane Wieczo\u00adrami Chwa\u0142y.
\nTutaj ju\u017c chyba zbli\u017camy si\u0119 do tego, co najmocniej kojarzy si\u0119 z pentekostalizmem – czyli do r\u00f3\u017cnych niezwyk\u0142ych stan\u00f3w i zachowa\u0144 w czasie nabo\u017ce\u0144stw?<\/em>
\nKs. A.K.:<\/strong> Tak, rozmaite nadzwyczajne zjawiska, typowe dla duchowo\u015bci pentekostalnej, to r\u00f3\u017cnego rodzaju objawy psychosomatyczne: drgawki cia\u0142a, spazmatyczny \u015bmiech lub zjawiska tak zwanych upadk\u00f3w w duchu.<\/strong> Te spek\u00adtakularne zjawiska odgrywaj\u0105 we wsp\u00f3lnotach pentekostalnych ogromnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Ale w\u0142a\u015bnie wprowadzanie ludzi w odmienne stany \u015bwiadomo\u00ad\u015bci<\/strong> budzi te\u017c najwi\u0119ksze sprzeciwy. Uczestnicy spotka\u0144 trac\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, upadaj\u0105 na ziemi\u0119 – jest to nazywane \u201espoczynkiem w Duchu\u201d<\/strong> i podobnie. R\u00f3wnie dobrze mo\u017ce to by\u0107 trans, hipnoza, autosugestia i tym podobne. Gdy spotykamy si\u0119 z takimi niezwyk\u0142ymi zjawiskami, mamy do wyboru trzy mo\u017cliwo\u015bci: \u017ce jest to zjawisko naturalne (na przyk\u0142ad chodzi o jakie\u015b zak\u0142\u00f3\u00adcenie wyt\u0142umaczalne medycznie), \u017ce pochodzi z mocy Boga albo \u017ce jest wy\u00adwo\u0142ane przez z\u0142e duchy. Wszystkie te trzy mo\u017cliwo\u015bci wchodz\u0105 w gr\u0119. Pytamy: dlaczego? po co? R\u00f3wnie\u017c ta trzecia ewentualno\u015b\u0107 musi by\u0107 brana pod uwag\u0119. Przecie\u017c i szatan mo\u017ce zwodzi\u0107 ludzi takimi sztuczkami.
\nJe\u015bli chodzi o wymiar naturalny, istnieje si\u0142a autosugestii czy transu, wywo\u00ad\u0142anego dynamik\u0105 grupy.<\/strong> Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce najcz\u0119\u015bciej chodzi o hipnoz\u0119 magnetyczn\u0105, czyli tzw. mesmeryzm.<\/strong> Ta praktyka by\u0142a i jest obecna w trady\u00adcjach religii naturalnych – i czasami s\u0105 stamt\u0105d przenoszone nawet na spot\u00adkania charyzmatyczne w ko\u015bcio\u0142ach katolickich.
\nCzy poza zjawiskami wyt\u0142umaczalnymi s\u0105 tu takie, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b tak obja\u015bni\u0107 przy obecnym stanie wiedzy?<\/em>
\nKs. A.K.: Jest to skromny margines tych przypadk\u00f3w – ale chocia\u017c jest tego niewiele, s\u0105 to zjawiska naprawd\u0119 niepoj\u0119te – i jednak mocno niepoko\u00adj\u0105ce. Zaliczam tu zw\u0142aszcza Toronto Blessing.<\/strong> Chodzi tutaj o wywo\u0142ywanie u uczestnik\u00f3w dziwnych form histerycznego \u015bmiechu lub wprowadzanie ich w r\u00f3\u017cne rodzaje transu czy histerii.
\nRuch Toronto Blessing narodzi\u0142 si\u0119 w 1994 roku w kanadyjskim zborze Toronto Airport Christian Fellowship. Mimo tego, \u017ce w wielu \u015brodowiskach chary\u00adzmatycznych uznano Toronto Blessing za przejaw oszustwa ze strony z\u0142ych mocy i dzia\u0142alno\u015b\u0107 demoniczn\u0105, tak\u017ce dzisiaj w wielu krajach na \u015bwiecie li\u00adderzy pentekostalni wywo\u0142uj\u0105 u swoich s\u0142uchaczy mi\u0119dzy innymi ataki hi\u00adsterycznego, niepohamowanego \u015bmiechu lub p\u0142aczu, stany \u201eupojenia w duchu\u201d polegaj\u0105ce na utracie wszelkiej kontroli nad cia\u0142em i mow\u0105,<\/strong> a\u017c po wydawanie przez uczestnik\u00f3w tego typu nabo\u017ce\u0144stw zwierz\u0119cych odg\u0142os\u00f3w (na przyk\u0142ad \u015bwini, psa, lwa, koguta), kt\u00f3re rzekomo s\u0105 darem Boga i maj\u0105 prorocze zna\u00adczenie. Jest te\u017c zjawisko tak zwanego rodzenia w duchu. Chodzi tu o sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej ludzie, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, przyjmuj\u0105 pozy rodz\u0105cych i wydaj\u0105 odg\u0142osy, jakby rzeczywi\u015bcie prze\u017cywali b\u00f3le porodowe. Zjawiska nale\u017c\u0105ce do Toronto Blessing, tak zwane rodzenie w duchu czy wprowadzanie ludzi w histeryczny \u015bmiech, s\u0105 dzisiaj praktykowane w Polsce i na \u015bwiecie przez niekt\u00f3rych lider\u00f3w pentekostalnych i ksi\u0119\u017cy katolickich.
\nCo stoi u podstawy Toronto Blessing? Dla mnie jest to zagadka. O ile nie znaj\u00addziemy wyt\u0142umacze\u0144 naturalnych, jestem sk\u0142onny widzie\u0107 w tym dzia\u0142anie ciemnych mocy. W Nowym Testamencie s\u0105 przecie\u017c tak\u017ce ostrze\u017cenia przed zwodzeniem szata\u0144skim. Osobi\u015bcie oddalam od siebie hipotez\u0119, \u017ce s\u0105 to fe\u00adnomeny dzia\u0142ania szata\u0144skiego. Ale wtedy zostaj\u0119 bez odpowiedzi. I to mnie wr\u0119cz przera\u017ca – bo nie chcia\u0142bym przyj\u0105\u0107 tej ewentualno\u015bci, \u017ce przez te fe\u00adnomeny nowej religijno\u015bci diabe\u0142 dzia\u0142a bez przeszk\u00f3d wewn\u0105trz wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych.<\/strong>
\nPami\u0119tajmy o tym, \u017ce w takim stanie – podobnie jak w hipnozie – jeste\u015bmy bezbronni, nie chroni nas rozum, do naszej \u015bwiadomo\u015bci i pod\u015bwiadomo\u015bci mo\u017cna wprowadzi\u0107 wiele r\u00f3\u017cnych tre\u015bci, z pomini\u0119ciem naszej woli. Je\u015bli przyj\u00admujemy, \u017ce rozum, wolno\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 s\u0105 wielkimi darami Boga, kt\u00f3re wy\u00adr\u00f3\u017cniaj\u0105 nas spo\u015br\u00f3d wszystkich innych stworze\u0144 na ziemi, to czemu mia\u0142yby s\u0142u\u017cy\u0107 sytuacje, w kt\u00f3rych B\u00f3g nam te dary chwilowo odbiera?
\nNiestety, nawet co\u015b tak kontrowersyjnego, jak Toronto Blessing, wchodzi dzi\u015b do Polski. Chodzi o \u0142\u0105czenie go – podczas katolickich nabo\u017ce\u0144stw – mi\u0119dzy innymi z adoracj\u0105 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu.<\/strong> S\u0105dz\u0119, \u017ce wprowadzanie ludzi w histeryczny \u015bmiech w trakcie modlitwy przed Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem jest profanacj\u0105 najwi\u0119kszego skarbu naszej wiary. Niestety, moja negatywna opinia w tej sprawie jest odosobniona. Wyra\u017cam m\u00f3j stanowczy sprzeciw od kilkunastu lat. Niestety, w Polsce panuje du\u017ca akceptacja dla takich nowych praktyk modlitewnych. W\u0142a\u015bciwie nie spotykam duchownych katolickich, kt\u00f3rym takie nowe formy przeszkadzaj\u0105.
\nJe\u015bli pozostaniemy jeszcze przy pentekostalnej sk\u0142onno\u015bci do zjawisk nad\u00adzwyczajnych, nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce do tego ruchu przyci\u0105ga wielu ludzi obietnica uzdrowie\u0144.<\/strong>
\nKs. A.K.<\/strong>: Owszem, na pewno. I powa\u017cnym problemem etycznym s\u0105 tu r\u00f3\u017cnego rodzaju nadu\u017cycia zwi\u0105zane z bardzo mocnym zaakcentowaniem pro\u00adblematyki uzdrowienia fizycznego i duchowego.<\/strong> Oczywi\u015bcie spotkania chary\u00adzmatyczne mog\u0105 pom\u00f3c niekt\u00f3rym ludziom chorym i cierpi\u0105cym, ale niestety liderzy charyzmatyczni stawiaj\u0105 zbyt \u0142atwo i za szybko diagnozy dotycz\u0105ce stanu zdrowia innych ludzi.<\/strong> Czasami mo\u017ce to by\u0107 tak sugestywne, \u017ce osoby autentycznie chore rezygnuj\u0105 z koniecznego leczenia medycznego. S\u0105 sytu\u00adacje, w kt\u00f3rych kto\u015b przestaje przyjmowa\u0107 niezb\u0119dne lekarstwa, poniewa\u017c chwilowo poczu\u0142 si\u0119 lepiej podczas mszy \u015bwi\u0119tej z modlitw\u0105 o uzdrowienie lub podczas innego spotkania charyzmatycznego.
\nJednak wydaje si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie nabo\u017ce\u0144stwa uzdrowieniowe przyci\u0105ga\u00adj\u0105 do zielono\u015bwi\u0105tkowc\u00f3w najwi\u0119ksze t\u0142umy, bez wzgl\u0119du na zdarzaj\u0105ce si\u0119 szkody. Czy duchowo\u015b\u0107 pentekostalna w jaki\u015b spos\u00f3b wchodzi tu w miej\u00adsce pobo\u017cno\u015bci ludowej, kt\u00f3ra te\u017c by\u0142a mocno zwi\u0105zana z modlitwami o cuda, o uzdrowienia?<\/em>
\nKs. A.K.: Stosunek do pobo\u017cno\u015bci ludowej bardzo si\u0119 zmieni\u0142 w samym pentekostalizmie. W pierwszej fazie wsp\u00f3lnoty zielono\u015bwi\u0105tkowe podcho\u00addzi\u0142y do pobo\u017cno\u015bci ludowej bardzo krytycznie, uznawano j\u0105 za co\u015b szkodli\u00adwego. Natomiast obecnie to si\u0119 zmieni\u0142o i we wsp\u00f3lnotach zielono\u015bwi\u0105tko\u00adwych mo\u017cna spotka\u0107 wiele element\u00f3w zaczerpni\u0119tych z religii afryka\u0144skich, na przyk\u0142ad rozumienie obecno\u015bci z\u0142ych duch\u00f3w i ich wp\u0142ywu na \u017cycie ludzi oraz r\u00f3\u017cnego rodzaju metody uwalniania cz\u0142owieka od wszelkich form z\u0142a. W konsekwencji to w\u0142a\u015bnie pod wp\u0142ywem religijno\u015bci pentekostalnej popu\u00adlarne sta\u0142y si\u0119 tak zwane nowe sakramentalia (woda egzorcyzmowana, s\u00f3l egzorcyzmowana i olej egzorcyzmowany). Maj\u0105 one pomaga\u0107 w przep\u0119dza\u00ad niu mocy z\u0142ych duch\u00f3w i chroni\u0107 ludzi przed wp\u0142ywem si\u0142 demonicznych.
\nS\u0105 dzisiaj stosowane bardzo cz\u0119sto w Polsce przez setki tysi\u0119cy katolik\u00f3w.<\/em>
\nTo bardzo smutne, \u017ce pewne praktyki wzi\u0119te z szamanizmu i antropologii religii afryka\u0144skich przenosz\u0105 si\u0119 do Polski za po\u015brednictwem synkretycznej religijno\u015bci pentekostalnej. Na przyk\u0142ad tak zwane spowiedzi furtkowe<\/strong>. Zosta\u00ad\u0142y one zakazane przez Episkopat Polski w roku 2015. W tle tej praktyki jest antropologia tradycji afryka\u0144skiej. Jest tam za\u0142o\u017cenie, \u017ce powodzenie i niepowodzenie \u017cyciowe cz\u0142owieka s\u0105 konsekwencj\u0105 walki duch\u00f3w. Z\u0142e duchy wchodz\u0105 do \u017cycia cz\u0142owieka przez \u201efurtki\u201d, czyli z\u0142e zachowania moje lub moich przodk\u00f3w. Uwa\u017ca si\u0119 te\u017c, \u017ce winy naszych praojc\u00f3w spadaj\u0105 na nas i trze\u00adba si\u0119 z nich wyzwoli\u0107 przez specjalne obrz\u0119dy. Podczas przygotowania do spowiedzi furtkowej wierni skupiaj\u0105 si\u0119 na tym, by znale\u017a\u0107 w swoim \u017cyciu wszystkie sytuacje, poprzez kt\u00f3re z\u0142e duchy zamieszkuj\u0105 w ich \u017cyciu. Szuka si\u0119 tak\u017ce takich furtek w \u017cyciorysach swoich przodk\u00f3w – pojawia si\u0119 przeko\u00adnanie, \u017ce z\u0142e duchy mog\u0105 si\u0119 dosta\u0107 do naszego \u017cycia z powodu s\u0142uchania muzyki rockowej, posiadania tatua\u017cy czy lektury Harry ego Pottera.
\nZjawiska te s\u0105 ju\u017c obecne w Polsce. Czy polski pentekostalizm ma jak\u0105\u015b specyfik\u0119 – czy po prostu powtarza si\u0119 w nim to, co w innych krajach?<\/strong>
\nKs. A.K.: Armia nowych m\u00f3wc\u00f3w, kaznodziej\u00f3w, lider\u00f3w o nastawieniu pentekostalnym zdominowa\u0142a atmosfer\u0119 Ko\u015bcio\u0142a w Polsce. Specyficzn\u0105 cech\u0105 ruchu charyzmatycznego nad Wis\u0142\u0105 jest wzajemne przenikanie si\u0119, cz\u0119sto wi\u0119ksze ni\u017c w innych krajach, zbor\u00f3w stricte zielono\u015bwi\u0105tkowych i katolic\u00adkich wsp\u00f3lnot charyzmatycznych. W\u0142a\u015bciwie nie powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107 w Polsce o zielono\u015bwi\u0105tkowcach i charyzmatykach jako o dw\u00f3ch oddzielnych ruchach, gdy\u017c wielu pastor\u00f3w zielono\u015bwi\u0105tkowych oraz cz\u0142onk\u00f3w ich zbor\u00f3w ma za sob\u0105 formacj\u0119 w katolickich grupach Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym. W Polsce Odnowa w Duchu \u015awi\u0119tym jest jednym z wielu ruch\u00f3w zatwierdzonych przez odpowiednie w\u0142adze ko\u015bcielne. Chodzi jednak o to, \u017ceby katolickie wsp\u00f3l\u00adnoty charyzmatyczne zachowa\u0142y swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/strong>
\nW Polsce pentekostalizm ma te\u017c specyfik\u0119 ruchu ch\u0119tnie nawi\u0105zuj\u0105cego do naszego mesjanizmu narodowego. Nawi\u0105zuje do przekonania, \u017ce chrze\u015bci\u00adja\u0144stwo w Polsce ma do odegrania jak\u0105\u015b pot\u0119\u017cn\u0105 dziejow\u0105 misj\u0119 w stosunku do ca\u0142ego \u015bwiata. To od Polski ma si\u0119 zacz\u0105\u0107 reewangelizacja Europy. Ale \u017ceby podj\u0105\u0107 t\u0119 misj\u0119, Polska musi \u201epowr\u00f3ci\u0107 do gor\u0105cej wiary naszych ojc\u00f3w\u201d. Ten powr\u00f3t ma si\u0119 jednak dokona\u0107 nie tyle przez zaczerpni\u0119cie z w\u0142asnej tra\u00addycji wiary, lecz przez przyj\u0119cie \u201eproroczego\u201d przepowiadania kaznodziej\u00f3w charyzmatycznych przybywaj\u0105cych ze \u015bwiata, z Ugandy, z Indii, z Brazylii. Dzi\u0119ki temu dojdzie do przebudzenia charyzmatycznego.
\nTen ideowy zapa\u0142 ma zast\u0105pi\u0107 namys\u0142 i formacj\u0119 intelektualn\u0105 – gdy\u017c polska religijno\u015b\u0107 katolicko-zielono\u015bwi\u0105tkowa pozostaje mocno antyintelektualna.<\/strong> Motywacja mesjanistyczna przyci\u0105ga wielu patriot\u00f3w. Ale poza tym mamy tak\u017ce w Polsce typow\u0105 dla \u015bwiatowego pentekostalizmu teologi\u0119 materialne\u00adgo sukcesu i dobrobytu. Powodzenie materialne jest bowiem wa\u017cnym zna\u00adkiem b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Bo\u017cego, a niepowodzenie w tej dziedzinie ma by\u0107 sygna\u0142em, \u017ce twoja wiara jest za s\u0142aba, za ma\u0142o anga\u017cujesz si\u0119 we wsp\u00f3lnot\u0119, jeszcze nie w pe\u0142ni zaufa\u0142e\u015b proroctwu.
\nChyba jednak w Polsce to zorientowanie na doczesno\u015b\u0107 i sukces mate\u00adrialny nie jest tak mocne jak na przyk\u0142ad w sektach zielono\u015bwi\u0105tkowych w Ameryce Po\u0142udniowej?<\/em>
\nKs. A.K.: Na pewno w Ameryce Po\u0142udniowej ten rys organizacyjno-finan\u00adsowy jest o wiele mocniejszy. Wsp\u00f3lnoty pentekostalne s\u0105 tam zorganizowane jak du\u017ce przedsi\u0119biorstwa czy koncerny mi\u0119dzynarodowe. W Brazylii pot\u0119ga finansowa, medialna i rynkowa takiego na przyk\u0142ad Uniwersalnego Ko\u015bcio \u0142a Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego jest obecnie por\u00f3wnywana z najwi\u0119kszymi koncernami dzia\u0142aj\u0105cymi w tym kraju. Ma on oko\u0142o 2 milion\u00f3w wyznawc\u00f3w w samej Brazylii oraz oko\u0142o 10 milion\u00f3w wiernych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jest obecny pra\u00adwie w 100 krajach, szczeg\u00f3lnie w krajach j\u0119zyka portugalskiego. Dysponuje olbrzymimi \u015brodkami finansowymi, pochodz\u0105cymi z dziesi\u0119ciny, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 pot\u0119g\u0105 medialn\u0105. Dysponuje mi\u0119dzy innymi og\u00f3lnokrajowym dzien\u00adnikiem \u201eFolha Universal\u201d o nak\u0142adzie 2,5 miliona egzemplarzy, zarz\u0105dza sieci\u0105 rozg\u0142o\u015bni radiowych, a przede wszystkim wielk\u0105 stacj\u0105 telewizyjn\u0105 Rede Re\u00adcord, drug\u0105 co do wielko\u015bci w Brazylii. Cz\u0142onkowie tego rodzaju ko\u015bcio\u0142\u00f3w, na wz\u00f3r wielkich korporacji, s\u0105 zobowi\u0105zani do szczeg\u00f3lnego pos\u0142usze\u0144stwa w stosunku do swoich lider\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto podejmuj\u0105 decyzje dotycz\u0105ce \u017cycia osobistego cz\u0142onk\u00f3w swoich wsp\u00f3lnot. Ma to r\u00f3wnie\u017c prze\u0142o\u017cenie na \u017cycie polityczne niekt\u00f3rych kraj\u00f3w.
\nTo pytanie musi pa\u015b\u0107, poniewa\u017c wisi nad nami od samego pocz\u0105tku rozmowy: czy po stronie katolickiej, po stronie Ko\u015bcio\u0142a jest reakcja na to, co w pentekostalizacji jest gro\u017ane dla naszej wiary?<\/em>
\nKs. A.K.: W Polsce tre\u015bci zielono\u015bwi\u0105tkowe bardzo \u0142atwo przenikaj\u0105 do wn\u0119trza Ko\u015bcio\u0142a katolickiego,<\/strong> poniewa\u017c do\u015b\u0107 cz\u0119sto katolicy po prostu nie wiedz\u0105, czym teologia katolicka r\u00f3\u017cni si\u0119 od zielono\u015bwi\u0105tkowej.<\/strong> Dzisiaj nie\u00adstety wielu ksi\u0119\u017cy, kleryk\u00f3w, wielu wiernych twierdzi, \u017ce nie ma r\u00f3\u017cnicy, wa\u017c\u00adnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy teologi\u0105 katolick\u0105 i teologiami pentekostalnymi.<\/strong> To prowa\u00addzi do zaniku pojmowania katolicyzmu jako odr\u0119bnej i specyficznej formy chrze\u015bcija\u0144stw<\/strong>a. To, co mnie dziwi i przera\u017ca, to milczenie teolog\u00f3w polskich wobec takich nadu\u017cy\u0107.<\/strong> Teolodzy powinni wypracowywa\u0107 rzetelne zasady, t\u0142u\u00admaczy\u0107 wiernym, co jest prawd\u0105, a co jest fa\u0142szem, co jest dozwolone, co jest zakazane, co jest katolickie, a co katolickie nie jest.<\/strong>
\nTymczasem pentekostalizacja to jakby hybrydowa wojna religijna: zamiast krwawej wojny religijnej – jak w czasach po reformacji – mamy dzi\u015b jaki\u015b rozpad chrze\u015bcija\u0144stwa na mn\u00f3stwo \u201edenominacji\u201d<\/strong>. Chrze\u015bcija\u0144stwo podlega wi\u0119c fragmentacji – istnieje obecnie na \u015bwiecie kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy odmien\u00adnych zwi\u0105zk\u00f3w, denominacji. Oczywi\u015bcie nie ma mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby ten podzia\u0142 – istnienie mn\u00f3stwa sekt o sprzecznych doktrynach – nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 przypisywany Duchowi \u015awi\u0119temu. <\/strong>Jest to natomiast pole wielu oszustw i zwo\u00addze\u0144. W tym kontek\u015bcie zadaj\u0119 sobie pytanie o \u201eowoce Ducha\u201d – te, o kt\u00f3rych pisze \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 w li\u015bcie do Galat\u00f3w. Powinny by\u0107 mocno obecne i widoczne w \u017cyciu zw\u0142aszcza tych wsp\u00f3lnot, kt\u00f3re szczyc\u0105 si\u0119 dynamicznym dzia\u0142aniem Ducha \u015awi\u0119tego w nich. To nie jest jednak pewne. Widz\u0119 cz\u0119sto, \u017ce w kon\u00adsekwencji wprowadzenia nowych form modlitwy pojawia si\u0119 – zamiast owo\u00adc\u00f3w mi\u0142o\u015bci i pokoju – co\u015b w rodzaju przeciwie\u0144stwa tych dar\u00f3w: roz\u0142am, rozbicie emocjonalne.
\nPo stronie pentekostalnej m\u00f3wi si\u0119 o chrze\u015bcija\u0144stwie ponaddenominacyjnym czy \u201ezdekonfesjonalizowanym\u201d – czyli podobno skoncentrowanym na \u201etym, co istotne\u201d, a pozbywaj\u0105cym si\u0119 rzeczy drugorz\u0119dnych. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest to \u017ar\u00f3d\u0142owo obecne ju\u017c w zmianie, kt\u00f3r\u0105 wprowadzi\u0142 Marcin Luter i re\u00adformacja. Dzisiaj jest to wyra\u017anie widoczne w pentekostalizacji. Chodzi o od\u00adrzucenie po\u015brednictwa, wymaganie, by to jednostka stawa\u0142a bezpo\u015brednio przed Bogiem, w swej subiektywno\u015bci. W ka\u017cdym razie na etapie penteko\u00adstalizacji chodzi ju\u017c o likwidacj\u0119 struktury w\u0142a\u015bciwej katolicyzmowi.
\nI w takiej sytuacji kryzysowej jako\u015b brak reakcji.<\/em>
\nKs. A.K.: Brak nawet stawiania pyta\u0144. Jak zachowa\u0107 rozumienie dzia\u0142a\u00adnia Ducha \u015awi\u0119tego wierne nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a?<\/strong> Jak nie da\u0107 si\u0119 rozwodni\u0107 i rozmy\u0107 w galaktyce tysi\u0119cy wsp\u00f3lnot zielono\u015bwi\u0105tkowych?<\/strong> Jak wychowa\u0107 w tym pokolenia nasze dzieci, naszych wnuk\u00f3w? Nie ma tu prostych odpo\u00adwiedzi, ale pytania trzeba stawia\u0107 g\u0142o\u015bno i jest na to ostatni moment. Dalej: czy s\u0142yszymy o takich sprawach, jak na przyk\u0142ad masowy przep\u0142yw katolik\u00f3w w Ameryce Po\u0142udniowej do r\u00f3\u017cnych sekt i wsp\u00f3lnot zielono\u015bwi\u0105tkowych? Czy tym si\u0119 martwimy? Czy rozmawiamy o tym, jakie s\u0105 tego powody?
\nW jednej diecezji upadki w trakcie nabo\u017ce\u0144stw (spoczynek w duchu, hipnoza magnetyczna, trans, autosugestia) s\u0105 zakazane, w innej dozwolone, a nawet promowane przez biskup\u00f3w. Mamy diecezje, kt\u00f3re organizuj\u0105 rekolekcje z ksi\u0119\u00addzem Johnem Bashobor\u0105 z Ugandy, ale s\u0105 te\u017c inne diecezje, w kt\u00f3rych obo\u00adwi\u0105zuje zakaz takich spotka\u0144. Bywa tak, \u017ce to, za co w jednej diecezji ksi\u0119\u017ca mog\u0105 by\u0107 nagradzani przez swoich prze\u0142o\u017conych, w innej b\u0119dzie przed\u00admiotem r\u00f3\u017cnego rodzaju krytyki i kar ko\u015bcielnych. Niestety, ogromny ba\u00ad\u0142agan doktrynalny dotyczy rozumienia podstawowych prawd wiary i mo\u00adralno\u015bci.<\/strong>
\nKt\u00f3re kwestie s\u0105, zdaniem Ksi\u0119dza, najwa\u017cniejsze, by zatrzyma\u0107 to samo\u00adzniszczenie?<\/em>
\nKs. A.K.: W moich artyku\u0142ach, wywiadach czy wyk\u0142adach wskazuj\u0119 naj\u00adcz\u0119\u015bciej sze\u015b\u0107 problem\u00f3w, kt\u00f3re wymagaj\u0105 szybkiej i zdecydowanej reakcji. Po pierwsze – konieczna jest przede wszystkim \u015bwiadomo\u015b\u0107 tych spraw, czyli potrzeba analizy filozoficznej i teologiczne<\/strong>j. W tym obszarze jeste\u015bmy mocno sp\u00f3\u017anieni. Trzeba, \u017ceby dobre rozeznanie tych problem\u00f3w najpierw powsta\u0142o na poziomie uniwersyteckim i zaraz zesz\u0142o na poziom popularyzacji.<\/strong> Na razie pojawi\u0142y si\u0119 pewne dobre ruchy w obr\u0119bie Episkopatu Polski. Efektem by\u0142 na przyk\u0142ad zakaz tak zwanej spowiedzi furtkowej w 2015 roku. Te zakazy nie mia\u0142y jednak konsekwencji w postaci jakiej\u015b dok\u0142adniejszej analizy teolo\u00adgicznej.
\nPo drugie – niezb\u0119dne jest ostrze\u017cenie przed niebezpieczn\u0105 ingerencj\u0105 w psy\u00adchik\u0119 dzieci<\/strong>, kt\u00f3re uczestnicz\u0105 w rekolekcjach typu pentekostalnego. W przy\u00adpadku os\u00f3b poni\u017cej 18 lat trzeba by\u0107 wyj\u0105tkowo ostro\u017cnym.
\nPo trzecie – delikatna sprawa: potrzebna jest wi\u0119ksza kontrola nad tym, co spowiednicy m\u00f3wi\u0105 penitentom podczas spowiedzi. Na przyk\u0142ad wtedy, gdy spowiednik narzuca penitentowi pogl\u0105d, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em jego grzech\u00f3w jest op\u0119tanie, b\u0142\u0119dy przodk\u00f3w czy dr\u0119czenie z\u0142ego ducha.<\/strong>
\nPo czwarte – trzeba pyta\u0107, kim s\u0105 ci znani zagraniczni kaznodzieje, kt\u00f3rych si\u0119 zaprasza do naszych diecezji. Przecie\u017c maj\u0105 oni jak\u017ce wielki wp\u0142yw na rzesze ludzi. Mo\u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach s\u0105 to postaci, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci by\u0142y przyczyn\u0105 wielu r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w w swoich diecezjach czy zakonach?
\nPo pi\u0105te – konieczny jest sprzeciw wobec tak zwanego egzorcyzmu terapeu\u00adtycznego<\/strong>. Czyli takiego egzorcyzmu, kt\u00f3ry si\u0119 praktykuje \u201ena wszelki wypa\u00addek\u201d, nie wiedz\u0105c, czy egzorcyzm jest w og\u00f3le potrzebny. Takie praktykowanie egzorcyzmu mo\u017ce by\u0107 form\u0105 szkodliwego wmawiania op\u0119tania tym oso\u00adbom, kt\u00f3re s\u0105 po prostu chore i potrzebuj\u0105 w\u0142a\u015bciwej pomocy medycznej, psychiatrycznej czy terapeutycznej.
\nPo sz\u00f3ste – trzeba powstrzyma\u0107 wlewanie si\u0119 tych nowinek, bez \u017cadnej kon\u00adtroli,<\/strong> do klasztor\u00f3w m\u0119skich i \u017ce\u0144skich, seminari\u00f3w duchownych diecezjalnych i zakonnych, ruch\u00f3w katolickich, duszpasterstwa akademickiego, duszpaster\u00adstwa m\u0142odzie\u017cy, grup modlitewnych i tym podobnych.
\nWygl\u0105da na to, \u017ce jeste\u015bmy na polu trudnego zmagania, a tymczasem autorytety katolickie udaj\u0105, \u017ce problemu nie ma.<\/strong><\/em>
\nKs. A.K.: Na pewno jeste\u015bmy \u015bwiadkami g\u0142\u0119bokiej rewolucji w naszym Ko\u015bciele. Mieszanie si\u0119 katolicyzmu z religijno\u015bci\u0105 zielono\u015bwi\u0105tkow\u0105 jest czym\u015b bardzo zaawansowanym w niekt\u00f3rych regionach \u015bwiata. Nie wiadomo, w kt\u00f3ych krajach katolicyzm przetrwa jako odr\u0119bna forma religijna. W zwi\u0105zku z tym latem 2018 roku. w wywiadzie dla Katolickiej Agencji Informacyjnej przypomnia\u0142em dramatyczne s\u0142owa, kt\u00f3re Papie\u017c Pawe\u0142 VI wypowiedzia\u0142 na kilka miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105, w rozmowie z francuskim my\u015blicielem kato\u00adlickim Jeanem Guittonem: \u201eWewn\u0105trz katolicyzmu zdaje si\u0119 czasami dominowa\u0107 rodzaj my\u015blenia niekatolickiego i mo\u017ce si\u0119 sta\u0107, \u017ce to my\u015blenie nieka\u00adtolickie w obr\u0119bie katolicyzmu stanie si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci najsilniejsze. Ale ono nie b\u0119dzie nigdy wyra\u017ca\u0107 my\u015blenia Ko\u015bcio\u0142a. Potrzeba, aby trwa\u0142a ma\u0142a trz\u00f3dka, niezale\u017cnie od tego, jak ma\u0142a ona b\u0119dzie\u201d
\n 
\nMamy wi\u0119c trudn\u0105 wojn\u0119 hybrydow\u0105 w dziedzinie ducha.<\/strong> Z roz\u00adpozna\u0144 Ksi\u0119dza Kobyli\u0144skiego wynika, \u017ce pierwszym zwyci\u0119stwem by\u0142oby dokonanie poprawnych odr\u00f3\u017cnie\u0144 – mi\u0119dzy tym, co katolic\u00adkie, i tym, co niekatolickie. Wraz z upowszechnieniem tych odr\u00f3\u017c\u00adnie\u0144 niezb\u0119dne b\u0119dzie tak\u017ce powstrzymanie praktycznego miesza\u00adnia si\u0119 jednego z drugim, a wi\u0119c i roztropny nadz\u00f3r nad obszarami, w kt\u00f3rych obecnie mamy du\u017co pentekostalnej samowolki. Tylko czy w\u0142adza ko\u015bcielna jest zdeterminowana, by podj\u0105\u0107 te dzia\u0142ania?
\nCzy istnieje przy tym ryzyko wylania dziecka z k\u0105piel\u0105? Owszem, trzeba uwa\u017ca\u0107, by nie gasi\u0107 gorliwo\u015bci (czasami rozbudzonej w\u0142a\u00ad\u015bnie przez pentekostalnych charyzmatyk\u00f3w), lecz nakierowa\u0107 j\u0105 na w\u0142a\u015bciwe tory. Jednym z motyw\u00f3w popularno\u015bci obecnego pentekostalizmu jest powa\u017cne traktowanie takich problem\u00f3w, jak dzia\u0142anie diab\u0142a czy nadzwyczajne przejawy \u0142aski, cuda – traktowanie powa\u017c\u00adne, lecz przesadne, czasami skrajne. Lekarstwem na to nie mo\u017ce by\u0107 zwyk\u0142e przy\u0142o\u017cenie do tych nadzwyczajno\u015bci miernika psychologii. Nie pomo\u017ce te\u017c krytyka \u017cywio\u0142owej pobo\u017cno\u015bci za pomoc\u0105 takich argument\u00f3w, jakimi wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie krytykuje si\u0119 ka\u017cd\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105.
\nSednem problemu jest szukanie wiary \u017cywej. Czy jednak wiara \u017cywa to po prostu atmosfera, emocje, krzyk, nabo\u017ce\u0144stwa przypominaj\u0105ce spektakle i dramy? Czy tego potrzeba, \u017ceby naprawd\u0119 sta\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem Ducha? Ludzi szukaj\u0105cych \u017cywej wiary prowadzi w t\u0119 stron\u0119 pentekostalizm. Ale tradycja katolicka ma lepsze rozwi\u0105\u00adzanie: zamiast emocjonalnego rozbujania – liczne drogi pog\u0142\u0119bienia. Wydaje si\u0119, \u017ce pentekostalizm wchodzi dzi\u015b cz\u0119sto w miejsce, w kt\u00f3\u00adrym Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce dzieli\u0107 si\u0119 ze swoimi wiernymi czym\u015b znacznie wi\u0119cej – prawdziw\u0105 mistyk\u0105, wraz z jej skarbami \u201edrogi duszy do Boga”. Czy dzieli si\u0119 tym wystarczaj\u0105co?
\nTrzeba wi\u0119c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele zjawisk, kt\u00f3re w pentekostalizmie przyjmuj\u0105 rozmiary karykaturalne, jest normalnymi sk\u0142adnikami pobo\u017cno\u015bci – tyle \u017ce we w\u0142a\u015bciwej mierze.
\nGdzie jest ta miara? Oczywi\u015bcie w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i Tradycji jako formie przekazu objawienia Bo\u017cego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczy korzysta\u0107 z tego kryterium \u017ar\u00f3de\u0142 – i w tym celu zaleca rozwijanie inteligencji wiary, czyli pos\u0142ugiwania si\u0119 rozumem w s\u0142u\u017cbie wiary. Niew\u0105tpliwie tam, gdzie metodycznie neguje si\u0119 znaczenie rozumu dla wiary, chrze\u015bci\u00adjanie pozostaj\u0105 potem bezbronni wobec inwazji nowych duchowo\u00ad\u015bci: s\u0105 skazani na kierowanie si\u0119 jedynie subiektywnymi odczuciami i gustami. I cz\u0119sto id\u0105 raczej tam, gdzie si\u0119 gra na emocjach, ni\u017c tam, gdzie podaje si\u0119 prawdy wiary do zrozumienia.
\nZjawiska, o kt\u00f3rych opowiada wy\u017cej Ksi\u0105dz Kobyli\u0144ski, s\u0105 sy\u00adgna\u0142em ostrego kryzysu duchowo\u015bci. Jeszcze niedawno wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnym niepokoj\u0105cym zjawiskiem jest New Age i zainteresowanie duchowo\u015bciami azjatyckimi. Dzisiaj jednak prawdziwym wyzwaniem jest dla katolicyzmu religijno\u015b\u0107 zielono\u015bwi\u0105tkowa, kt\u00f3ra powsta\u0142a w \u015brodowisku chrze\u015bcija\u0144stwa protestanckiego. Jej szerokie wej\u015bcie do naszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki nadu\u017cywaniu ekumenizmu. Lekcewa\u017cono zdrow\u0105 nauk\u0119 wiary i jej dogmaty twierdz\u0105c, \u017ce przeszkadzaj\u0105 spontaniczno\u015bci wiary i jedno\u015bci chrze\u00ad\u015bcijan. Tymczasem po zlekcewa\u017ceniu tych fundament\u00f3w rozeznania trudno znale\u017a\u0107 obiektywne kryteria. Nie ma zdrowej duchowo\u015bci bez fundamentu zdrowej doktryny.
\nJe\u015bli wi\u0119c kwestia pentekostalizmu ma by\u0107 rozwi\u0105zana naprawd\u0119, dla dobra dusz – niezb\u0119dne jest porzucenie nadu\u017cy\u0107 ekumenizmu.
\nObrona odr\u0119bno\u015bci tego, co katolickie, nie mo\u017ce si\u0119 natomiast od\u00adbywa\u0107 jedynie pod has\u0142em obrony \u201etego, co nasze”, czyli jakiej\u015b na\u00adszej \u201especyfiki”. Obrona tego, co katolickie, jest obron\u0105 pe\u0142nej praw\u00addy i duchowo\u015bci, wielkiej tradycji duchowej – dla ka\u017cdego z nas. Tak\u017ce dla tych, kt\u00f3rym chwilowo wystarcz\u0105 strz\u0119py prawdy i du\u00adchowo\u015bci.
\nAlarm dla Ko\u015bcio\u0142a, Nowa reformacja? <\/strong>Pawe\u0142 Milcarek,\u00a0 Tomasz Rowi\u0144ski, 77-97<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy dzisiaj id\u0105c do ko\u015bcio\u0142a lub na spotkanie wsp\u00f3lnoty modlitewnej, mo\u017cemy by\u0107 spokojni, \u017ce to, co b\u0119dzie si\u0119 tam dzia\u0142o, i to, co zostanie tam podane, jest rzeczywi\u015bcie nauk\u0105 g\u0142oszon\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142? Czy mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce to, co zostanie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1034],"tags":[1072,1071,1073,1070],"class_list":["post-3702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-problemy-charyzmatyczne","tag-ks-kobylinski","tag-odnowa-w-duchu-sw","tag-pentakostalizm","tag-zielonoswiatkowcy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}