{"id":362,"date":"2017-08-03T19:53:44","date_gmt":"2017-08-03T17:53:44","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=362"},"modified":"2017-08-03T19:53:44","modified_gmt":"2017-08-03T17:53:44","slug":"trudny-dialog-z-ekspansywnym-hinduizmem-i-buddyzmem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/trudny-dialog-z-ekspansywnym-hinduizmem-i-buddyzmem\/","title":{"rendered":"Trudny dialog z ekspansywnym hinduizmem i buddyzmem"},"content":{"rendered":"

Problem religii dalekowschodnich stawa\u0142 przede mn\u0105 wielokrotnie podczas mojej s\u0142u\u017cby kap\u0142a\u0144skiej. Nale\u017c\u0119 zapewne do pierwszego pokolenia polskich ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3re z problemem tym spotka\u0142o si\u0119 realnie w swojej codziennej pracy duszpasterskiej. Na studiach nie otrzymali\u015bmy jeszcze \u017cadnego przygotowania w tym kierunku. Moje konkretne spotkania z lud\u017ami i religiami Dalekiego Wschodu pozwoli\u0142y mi zrozumie\u0107, \u017ce wzrastaj\u0105ca obecno\u015b\u0107 u nas duchowo\u015bci hinduskiej i buddyjskiej jest zjawiskiem bardzo zr\u00f3\u017cnicowanym i niejednoznacznym. Zdecydowanie jednak nie czuj\u0119 si\u0119 dostatecznie zorientowany, \u017ceby m\u00f3c wyg\u0142asza\u0107 na ten temat jakie\u015b s\u0105dy og\u00f3lne. Chcia\u0142bym jedynie podzieli\u0107 si\u0119 paru osobistymi spostrze\u017ceniami na ten temat. Wszelkie za\u015b zdania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mia\u0142y posta\u0107 s\u0105d\u00f3w og\u00f3lnych, prosz\u0119 traktowa\u0107 jako czysto prywatn\u0105 opini\u0119.
\nTylko jeden raz w \u017cyciu zdarzy\u0142o mi si\u0119 przygotowywa\u0107 do chrztu rodowitego Azjat\u0119, wychowanego w religii buddyjskiej. Bardzo zale\u017ca\u0142o mi na tym, \u017ceby chrzest nie by\u0142 dla niego zmian\u0105 religii. „Przez chrzest – t\u0142umaczy\u0142em mu – zacznie si\u0119 tw\u00f3j osobisty i nierozerwalny zwi\u0105zek z Chrystusem, kt\u00f3ry \u017cyje i szuka ka\u017cdego z nas poszczeg\u00f3lnie. Uwa\u017cam, \u017ce z twojego buddyzmu powiniene\u015b zachowa\u0107 jak najwi\u0119cej. Odrzu\u0107 z niego tylko to, co mog\u0142oby ci\u0119 oddala\u0107 od Chrystusa. Jest rzecz\u0105 mo\u017cliw\u0105, \u017ce tw\u00f3j chrzest pomo\u017ce ci odkry\u0107 buddyzm na nowo, jako co\u015b g\u0142\u0119bszego, ni\u017c dotychczas s\u0105dzi\u0142e\u015b. Chrystus jednak \u017cywy Chrystus, nie jaka\u015b idea Chrystusa – niech b\u0119dzie dla ciebie wszystkim. Z nim b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 si\u0119 realnie spotyka\u0107 poprzez Pismo \u015awi\u0119te i sakramenty. Jego b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 coraz g\u0142\u0119biej poznawa\u0107 poprzez uczestnictwo we wsp\u00f3lnocie Ko\u015bcio\u0142a”.
\nTo, \u017ce Chrystus jest dla mnie wszystkim, kszta\u0142tuje ca\u0142y m\u00f3j stosunek do religii niechrze\u015bcija\u0144skich. Moim zdaniem fa\u0142szywy jest ten odruch obronny niekt\u00f3rych chrze\u015bcijan, kt\u00f3ry ka\u017ce pomniejsza\u0107 warto\u015bci duchowe innych religii. Chrystus, Syn Bo\u017cy, przez kt\u00f3rego \u015bwiat istnieje, z pewno\u015bci\u0105 nie jest wrogiem \u017cadnej autentycznej warto\u015bci. Wprawdzie na mojej w\u0142asnej drodze duchowej nie dane mi by\u0142o, jak dotychczas, czerpa\u0107 z religijnego do\u015bwiadczenia Dalekiego Wschodu, bez trudu jednak wyobra\u017cam sobie takie wej\u015bcie w te do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re b\u0119dzie ca\u0142e prze\u015bwietlone wiar\u0105 w Chrystusa. Dodam na wszelki wypadek, \u017ce przez wiar\u0119 w Chrystusa rozumiem nie jakie\u015b subiektywne prze\u015bwiadczenia o swojej blisko\u015bci z Chrystusem, ale przybli\u017canie si\u0119 do Niego, kt\u00f3ry \u017cyje i daje si\u0119 nam w ustanowionym przez siebie Ko\u015bciele.
\nJak z perspektywy mojej wiary w Chrystusa jawi mi si\u0119 obecna popularno\u015b\u0107 duchowo\u015bci i kult\u00f3w dalekowschodnich? Widz\u0119 w niej zar\u00f3wno wielk\u0105 szans\u0119, jak wielkie zagro\u017cenie, przy czym w znacznym stopniu od nas zale\u017cy, \u017ceby urzeczywistnia\u0142o si\u0119 raczej to pierwsze ni\u017c to drugie. Poniewa\u017c za\u015b chwasty rodz\u0105 si\u0119 same, po\u017cyteczne za\u015b ro\u015bliny nie wyrosn\u0105 bez naszej pracy, \u0142atwiej – niestety – o to, \u017ceby nasze wzajemne kontakty rozwija\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b z\u0142y ni\u017c w spos\u00f3b dobry.
\nZacznijmy od tego, \u017ce obie strony zupe\u0142nie inaczej oceniaj\u0105 stan faktyczny, a nie ma powod\u00f3w podejrzewa\u0107 tu kt\u00f3r\u0105\u015b ze stron o brak dobrej woli. A zatem w polskich \u015brodowiskach buddyjskich i hinduistycznych dostrzega si\u0119 przede wszystkim to, \u017ce wielu swoim adeptom pozwoli\u0142y one po raz pierwszy zetkn\u0105\u0107 si\u0119 powa\u017cnie z wielkim do\u015bwiadczeniem duchowym – pochodz\u0105 oni bowiem z rodzin niewierz\u0105cych lub religijnie oboj\u0119tnych a niekiedy w og\u00f3le nie s\u0105 ochrzczeni. Dla niekt\u00f3rych z nich – podkre\u015blaj\u0105 przedstawiciele tych \u015brodowisk – fascynacja buddyzmem lub hinduizmem by\u0142a etapem w drodze do chrze\u015bcija\u0144stwa. I to jest oczywi\u015bcie prawda.
\nZ kolei przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a zauwa\u017caj\u0105 g\u0142\u00f3wnie porzucanie wiary w Chrystusa, jakie si\u0119 dokonuje pod wp\u0142ywem wej\u015bcia w kr\u0105g jakiej\u015b duchowo\u015bci dalekowschodniej. Niekiedy towarzyszy temu otwarta wrogo\u015b\u0107 wobec duchowych tradycji chrze\u015bcija\u0144stwa. Cz\u0119\u015bciej chyba odst\u0119pstw od Chrystusa, zamkni\u0119ciu si\u0119 na Jego nauk\u0119 i sakramenty, towarzyszy deklaratywne przyznawanie si\u0119 do Niego, ze starannym zaznaczeniem jednak, \u017ce ani nie jest On Jednorodzonym Synem Bo\u017cym, ani Jego misja nie dotyczy ca\u0142ej ludzko\u015bci.
\nW \u015brodowiskach hinduistycznych i buddyjskich nie ma zapewne dostatecznej \u015bwiadomo\u015bci tego, jak g\u0142\u0119boko nas chrze\u015bcijan postawa taka rani. Dla nas Chrystus jest wszystkim. Kiedy kto\u015b od Niego odchodzi, musimy oczywi\u015bcie uszanowa\u0107 t\u0119 jego decyzj\u0119, ale nie mo\u017cna od nas \u017c\u0105da\u0107 tego, \u017ceby\u015bmy udawali, i\u017c si\u0119 tym nie przejmujemy i \u017ce to nas nie boli dotkliwie. Nie mo\u017cemy te\u017c udawa\u0107, \u017ce jest nam mi\u0142o, kiedy kto\u015b m\u00f3wi o Chrystusie rzeczy, kt\u00f3re w naszych uszach brzmi\u0105 jak blu\u017anierstwo. Nawet je\u015bli to m\u00f3wi w dobrej woli. Je\u015bli kto\u015b nie wierzy w Chrystusa ani Go nie szuka, woleliby\u015bmy, \u017ceby uszanowa\u0142 raczej milczeniem Tego, kt\u00f3ry dla nas jest wszystkim.
\nZauwa\u017cmy jednak od razu drug\u0105 stron\u0119. Przecie\u017c r\u00f3wnie\u017c z naszych katolickich \u015brodowisk niejedna wrogo\u015b\u0107 i niejeden brak delikatno\u015bci emanuje w kierunku dynamicznie rozwijaj\u0105cych si\u0119 grup hinduistycznych i buddyjskich. Wrogo\u015b\u0107 rodzi wrogo\u015b\u0107, a nast\u0119pnie obie wrogo\u015bci wzajemnie si\u0119 wzmacniaj\u0105. Ot\u00f3\u017c wrogo\u015b\u0107 nigdy nie jest w\u0142a\u015bciw\u0105 postaw\u0105 wobec \u017cywych ludzi. Wrogo\u015b\u0107 zamyka na racje drugiej strony, a stan \u017cywego napi\u0119cia, z kt\u00f3rego mog\u0105 rodzi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rzeczy dobre, roz\u0142adowuje poprzez wygodne i za\u015blepione demonizowanie strony przeciwnej.
\nTote\u017c pierwsz\u0105 rzecz\u0105, na kt\u00f3r\u0105 musimy si\u0119 zdoby\u0107 my, katolicy, wobec budz\u0105cej nasz\u0105 trosk\u0119 i niepok\u00f3j popularno\u015bci religii dalekowschodnich, jest wyzbycie si\u0119 wszelkiej wrogo\u015bci. Zatrzymywa\u0107 ludzi przy Chrystusie za pomoc\u0105 wrogo\u015bci do kogokolwiek to najwi\u0119kszy absurd religijny, jaki w og\u00f3le da si\u0119 pomy\u015ble\u0107. Chrystus jest tylko tam, gdzie jest mi\u0142o\u015b\u0107. Pragmatycznie za\u015b rzecz bior\u0105c, nasza wrogo\u015b\u0107 b\u0119dzie zamyka\u0142a drug\u0105 stron\u0119 na zobaczenie i uznanie naszych racji. A przecie\u017c s\u0105 to w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci ludzie dobrej woli, za\u015b propagowana przez nich duchowo\u015b\u0107 nie wyklucza radykalnie wiary w Chrystusa.
\nSpr\u00f3buj\u0119 wyliczy\u0107 najwa\u017cniejsze z naszych racji, kt\u00f3re – jestem g\u0142\u0119boko o tym przekonany – ju\u017c dawno dotar\u0142yby do naszych \u015brodowisk buddyjskich i hinduistycznych, gdyby\u015bmy umieli je przedstawia\u0107 w duchu \u017cyczliwo\u015bci i z gotowo\u015bci\u0105 ws\u0142uchiwania si\u0119 w ich z kolei racje. O tym, co najwa\u017cniejsze – o tym, kim jest dla nas Chrystus oraz jak ci\u0119\u017cko prze\u017cywamy ka\u017cde odej\u015bcie od Niego – ju\u017c powiedzia\u0142em. Wielokrotnie s\u0142ysza\u0142em zapewnienia z tamtej strony, \u017ce duchowo\u015b\u0107 hinduska i buddyjska nie odci\u0105ga od Chrystusa, je\u015bli kto\u015b w Niego wierzy. Ufaj\u0105c tym zapewnieniom, my, katolicy, oczekiwaliby\u015bmy praktycznego zauwa\u017cenia, \u017ce zaanga\u017cowanie si\u0119 w t\u0119 duchowo\u015b\u0107 do\u015b\u0107 cz\u0119sto bywa przyczyn\u0105 porzucenia wiary w Chrystusa. By\u0142oby uproszczeniem twierdzi\u0107, \u017ce w wyniku tego zaanga\u017cowania ujawnia si\u0119 jedynie brak wiary, kt\u00f3rej od dawna ju\u017c nie by\u0142o. Tak na pewno si\u0119 zdarza, ale zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i tak, \u017ce w wyniku fascynacji egzotyczn\u0105 tradycj\u0105 duchow\u0105 odchodz\u0105 od Chrystusa ludzie dotychczas gorliwie wierz\u0105cy.
\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, my, katolicy, oczekiwaliby\u015bmy tego, \u017ceby duchowo\u015b\u0107 hinduska i buddyjska naprawd\u0119, a nie tylko w go\u0142os\u0142ownych deklaracjach, nie odci\u0105ga\u0142a od Chrystusa. Oczekiwaliby\u015bmy przynajmniej tego, \u017ceby atmosfera tych wsp\u00f3lnot wolna by\u0142a od wrogo\u015bci wobec chrze\u015bcija\u0144stwa. Ale te\u017c b\u0105d\u017amy konsekwentni i nie przyczyniajmy si\u0119 do pojawiania si\u0119 tej wrogo\u015bci. Nie tylko w deklaracjach, ale naprawd\u0119.
\nSzczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 – obustronnie – powinni\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 na to, co m\u00f3wimy wzajemnie o sobie. Zarazem konieczna jest pewna doza wzajemnej wyrozumia\u0142o\u015bci. I jednym bowiem, i drugim mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce m\u00f3wi\u0105c w dobrej woli o nauce i duchowo\u015bci drugiej strony dokonamy jakiego\u015b przeinaczenia. S\u0105 jednak rzeczy, kt\u00f3re nigdy zdarza\u0107 si\u0119 nie powinny, bo s\u0105 po prostu nieprawdziwe. Na przyk\u0142ad w publicystyce hinduistycznej i buddyjskiej pojawiaj\u0105 si\u0119 twierdzenia, jakoby Ewangelie i staro\u017cytni chrze\u015bcijanie g\u0142osili lub dopuszczali wiar\u0119 w reinkarnacj\u0119, albo jakoby Chrystus by\u0142 adeptem hinduizmu, za\u015b aposto\u0142owie zniekszta\u0142cili rzekomo czysto hinduski sens Jego nauki. Nie jedyny to, niestety, wypadek g\u0142oszenia tez jawnie fa\u0142szywych. Kolportuje si\u0119 na przyk\u0142ad blu\u017aniercze wymys\u0142y jako odkryte rzekomo w klasztorach tybeta\u0144skich pierwotne teksty Ewangelii. Sam jestem w\u0142a\u015bcicielem dw\u00f3ch takich kurioz\u00f3w.
\nWiem oczywi\u015bcie, \u017ce \u017caden z moich znajomych, kt\u00f3rzy s\u0105 wyznawcami lub sympatykami religii dalekowschodnich, nie ma z tym nic wsp\u00f3lnego. Zjawiska te wsp\u00f3\u0142kszta\u0142tuj\u0105 jednak og\u00f3lny obraz, jaki niekt\u00f3rzy katolicy mog\u0105 sobie wytworzy\u0107 na temat wchodzenia Dalekiego Wschodu w nasze \u017cycie duchowe. Obraz ten wsp\u00f3\u0142kszta\u0142tuje r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych sekt, kt\u00f3re zapewne maj\u0105 niewiele wsp\u00f3lnego z autentycznym hinduizmem czy buddyzmem. Niemniej, kiedy nie tylko s\u0142yszy si\u0119 o r\u00f3\u017cnych rzeczach, ale kiedy i samemu widzi si\u0119, \u017ce siedemnastolatek po swoim hinduskim nawr\u00f3ceniu skutecznie dezorganizuje \u017cycie swojej rodziny, za\u015b jego mistrz duchowy pro\u015bby o przywo\u0142anie go do porz\u0105dku traktuje jedynie jako dow\u00f3d duchowej t\u0119poty albo \u017ce jaki\u015b wyznawca \u015bwiadomo\u015bci Kriszny porzuca \u017con\u0119 i dziecko, bo chce si\u0119 pe\u0142niej odda\u0107 \u017cyciu duchowemu – wywiera to oczywi\u015bcie jaki\u015b wp\u0142yw na nasz og\u00f3lny obraz hinduizmu i buddyzmu.
\nM\u00f3wi\u0119 o tym wszystkim nie po to, \u017ceby wystawia\u0107 jakie\u015b rachunki. Tym bardziej nie zamierzam usprawiedliwia\u0107 wrogo\u015bci, jaka si\u0119 pojawia po stronie katolickiej przeciwko entuzjastom duchowo\u015bci dalekowschodniej. Wrogo\u015b\u0107 skierowana przeciwko ludziom nigdy nie jest usprawiedliwiona. Pr\u00f3buj\u0119 jedynie pokaza\u0107, \u017ce nasze l\u0119ki przed ekspansj\u0105 duchowo\u015bci dalekowschodniej maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o nie tylko w naszym obskurantyzmie czy nietolerancji. Przedstawiciele otwartych i g\u0142\u0119bokich nurt\u00f3w hinduizmu i buddyzmu zdo\u0142aj\u0105 by\u0107 mo\u017ce znale\u017a\u0107 jaki\u015b spos\u00f3b na to \u017ceby w wymiarze dla nas dostrzegalnym odci\u0105\u0107 si\u0119 od intelektualnego szalbierstwa i duchowego sekciarstwa, kt\u00f3re dzieje si\u0119 niekiedy w imi\u0119 duchowo\u015bci Dalekiego Wschodu. A osi\u0105gn\u0119liby\u015bmy wr\u0119cz szczyt naszych marze\u0144, gdyby zechcieli wczuwa\u0107 si\u0119 w nasz punkt widzenia. Mo\u017ce w\u00f3wczas \u0142atwiej by\u0142oby im korygowa\u0107 nas po bratersku w zakresie tych grzech\u00f3w, kt\u00f3re my przeciwko nim pope\u0142niamy, a nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.
\nCzy z kolei jednak my, katolicy, zechcemy wczuwa\u0107 si\u0119 w punkt widzenia \u017cyj\u0105cych w\u015br\u00f3d nas buddyst\u00f3w i hinduist\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy porzucili wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105? Osobi\u015bcie wiele si\u0119 spodziewam po tych \u015brodowiskach katolickich, kt\u00f3re pragn\u0105 otwiera\u0107 si\u0119 na skarby duchowo\u015bci dalekowschodniej, trzymaj\u0105c si\u0119 obur\u0105cz Chrystusa, Jednorodzonego Syna Bo\u017cego, i w pe\u0142nej wierno\u015bci nauce Ko\u015bcio\u0142a. Mam kilku przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy realizuj\u0105 tak\u0105 postaw\u0119, i wydaje mi si\u0119, \u017ce praca duchowa, jak\u0105 wykonuj\u0105, ma znaczenie nie tylko dla nich samych, ale r\u00f3wnie\u017c dla Ko\u015bcio\u0142a.
\nO. Jacek Salij \u2013 \u201ePoszukiwania w wierze\u201d<\/i>
\n