{"id":356,"date":"2017-08-03T19:46:32","date_gmt":"2017-08-03T17:46:32","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=356"},"modified":"2017-08-03T19:46:32","modified_gmt":"2017-08-03T17:46:32","slug":"w-jakim-sensie-bog-jest-kims-osobowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/w-jakim-sensie-bog-jest-kims-osobowym\/","title":{"rendered":"W jakim sensie B\u00f3g jest Kim\u015b Osobowym?"},"content":{"rendered":"

„Mam zbyt wznios\u0142e poj\u0119cie o Bogu, \u017ceby uzna\u0107, \u017ce jest On osob\u0105. Wyobra\u017ca\u0107 Go sobie jako osob\u0119 to czyni\u0107 Go kim\u015b na obraz i podobie\u0144stwo cz\u0142owieka. A przecie\u017c nie powinno si\u0119 przypisywa\u0107 Bogu naszych ludzkich ogranicze\u0144. Mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 osobowe wyobra\u017cenia Boga u ludzi prostych oraz u pocz\u0105tkuj\u0105cych na drodze wiary. Ale ludzie religijnie zaawansowani winni z takimi wyobra\u017ceniami zerwa\u0107”.<\/i>
\nKiedy cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry g\u0142osi te pogl\u0105dy, zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na to, \u017ce takiego Boga nie spos\u00f3b kocha\u0107 ani si\u0119 do Niego modli\u0107, odpowiedzia\u0142, \u017ce naiwno\u015bci\u0105 jest s\u0105dzi\u0107, i\u017c B\u00f3g s\u0142yszy i rozr\u00f3\u017cnia ka\u017cd\u0105 z milion\u00f3w i miliard\u00f3w modlitw, jakie ludzie codziennie do Niego zanosz\u0105.<\/i>
\n\nPrzypominaj\u0105 mi si\u0119 wspania\u0142e teksty biblijne, w kt\u00f3rych syn Syracha wydobywa naiwno\u015b\u0107 wyobra\u017ce\u0144, jakoby – skoro jest nas na \u015bwiecie tak wielu – B\u00f3g nie by\u0142 w stanie zajmowa\u0107 si\u0119 ka\u017cdym z nas poszczeg\u00f3lnie:
\nNie m\u00f3w: Ukryj\u0119 si\u0119 przed Panem
\ni kt\u00f3\u017c z wysoka o mnie pami\u0119ta\u0107 b\u0119dzie?
\nW wielkim t\u0142umie nie b\u0119d\u0119 rozpoznany
\ni czym\u017ce jest moja dusza w bezmiarze stworzenia? <\/cite>(Syr\u00a016,17<\/a>)
\nKilka rozdzia\u0142\u00f3w dalej syn Syracha ostrzega przed naiwnym przypuszczeniem, jakoby Bogu mog\u0142o nie starczy\u0107 uwagi na zauwa\u017cenie wszystkich czyn\u00f3w ka\u017cdego z nas:
\nCz\u0142owiek pope\u0142niaj\u0105c cudzo\u0142\u00f3stwo
\nm\u00f3wi do swej duszy: Kt\u00f3\u017c na mnie patrzy?
\nWok\u00f3\u0142 mnie ciemno\u015bci, a mury mnie zakrywaj\u0105,
\nnikt mnie nie widzi: czego mam si\u0119 l\u0119ka\u0107?
\nNajwy\u017cszy nie b\u0119dzie pami\u0119ta\u0142 moich grzech\u00f3w!
\n– Tylko oczy ludzkie s\u0105 postrachem dla niego,
\na zapomina, \u017ce oczy Pana,
\nnad s\u0142o\u0144ce dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy razy ja\u015bniejsze,
\npatrz\u0105 na wszystkie drogi cz\u0142owieka
\ni widz\u0105 zak\u0105tki najbardziej ukryte. <\/cite>(Syr\u00a023,18n<\/a>)
\nOwszem, autorzy natchnieni bardzo l\u0119kaj\u0105 si\u0119 tego, \u017ce nasze modlitwy mog\u0105 do Boga nie dotrze\u0107, tote\u017c w Biblii cz\u0119sto s\u0142ycha\u0107 b\u0142aganie: „niech dojdzie do Ciebie moje wo\u0142anie!” Ale je\u015bli niekiedy tak si\u0119 zdarza, \u017ce nasze modlitwy do Boga nie dochodz\u0105, dzieje si\u0119 tak nie dlatego, jakoby
\ns\u0142uch Jego by\u0142 tak przyt\u0119piony,
\nby nie m\u00f3g\u0142 us\u0142ysze\u0107.
\nLecz wasze winy wykopa\u0142y przepa\u015b\u0107
\nmi\u0119dzy wami a waszym Bogiem;
\nwasze grzechy zas\u0142oni\u0142y Mu oblicze
\nprzed wami tak, i\u017c was nie s\u0142ucha. <\/cite>(Iz\u00a059,1n<\/a>)
\nZ listu Pani trudno wywnioskowa\u0107, co rz\u0105dzi my\u015bleniem owego cz\u0142owieka o Bogu: intuicja, \u017ce nie powinno si\u0119 przypisywa\u0107 Bogu naszych ludzkich ogranicze\u0144, czy te\u017c decyzja, aby z naszych poj\u0119\u0107 na temat Boga wyrzuci\u0107 to wszystko, na co trudno si\u0119 zgodzi\u0107 naszej wyobra\u017ani. Oba te paradygmaty s\u0105 w jego my\u015bleniu obecne, a przecie\u017c wykluczaj\u0105 si\u0119 one wzajemnie. My\u015blenie Pani znajomego o Bogu mo\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0107 w kierunku bardzo po\u017c\u0105danym albo zupe\u0142nie fa\u0142szywym – w zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3ra z tych dw\u00f3ch fundamentalnych intuicji we\u017amie w nim g\u00f3r\u0119.
\nAle ocieram si\u0119 ju\u017c chyba o granice przyzwoito\u015bci, wypowiadaj\u0105c si\u0119 na temat sytuacji duchowej osoby trzeciej. Wprawdzie stara\u0142em si\u0119 m\u00f3wi\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ceby dotyczy\u0142o to raczej pewnego modelu postawy ni\u017c konkretnej osoby, niemniej od tej chwili b\u0119d\u0119 si\u0119 zastanawia\u0142 nad tajemnic\u0105 Boga osobowego, nie nawi\u0105zuj\u0105c ju\u017c do pogl\u0105d\u00f3w Pani znajomego.
\nOt\u00f3\u017c nasze poj\u0119cia o tym, co to znaczy by\u0107 osob\u0105, kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 w nieustannym odniesieniu do tego, \u017ce my sami jeste\u015bmy osobami. Jednak\u017ce osoba ludzka jest bytem sko\u0144czonym. By\u0107 osob\u0105 – w przypadku cz\u0142owieka – oznacza zawsze r\u00f3wnie\u017c by\u0107 bytem oddzielonym od ca\u0142ego wszech\u015bwiata, w tym r\u00f3wnie\u017c od innych byt\u00f3w osobowych: ja jestem jedynie cz\u0105stk\u0105 wszechbytu. S\u0105dzi\u0107 za\u015b, \u017ce B\u00f3g jest kim\u015b osobowym jako cz\u0105stka wszechbytu, cho\u0107by najdoskonalsza, to tyle samo co przenosi\u0107 Boga Prawdziwego w sfer\u0119 mitolog\u00fc, co wyobra\u017ca\u0107 Go sobie jako jak\u0105\u015b istot\u0119 poza\u015bwiatow\u0105.
\nTe w\u0142a\u015bnie intuicje – jak\u017ce\u017c s\u0142uszne! – prowadz\u0105 niekt\u00f3rych ludzi do wyobra\u017ce\u0144 panteistycznych oraz do odrzucenia Boga Osobowego. Jak\u017ce\u017c nies\u0142usznie! Ludzie ci podj\u0119li oczyszczanie swoich poj\u0119\u0107 o Bogu, ale ich wyobra\u017ania jakby przestraszy\u0142a si\u0119 i nie pozwala im tego procesu doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. W rezultacie wyobra\u017caj\u0105 sobie Boga jako duchow\u0105 plazm\u0119, wsz\u0119dzie obecn\u0105 i bezosobow\u0105, kt\u00f3ra le\u017cy u podstaw wszystkiego, co istnieje, i kt\u00f3ra wyznacza cz\u0142owiekowi kierunek duchowej drogi.
\nNie zauwa\u017caj\u0105, \u017ce zdegradowali w ten spos\u00f3b Boga Prawdziwego do poziomu zasady kosmologicznej, cz\u0142owiek za\u015b traci w\u00f3wczas podstawy do wiary, i\u017c pojawi\u0142 si\u0119 na tej ziemi z Jego mi\u0142o\u015bci. Co wi\u0119cej – je\u015bli B\u00f3g nie jest osobowy, to nasze bycie osobami jest kaprysem natury, kt\u00f3ry zaistnia\u0142 – nie wiadomo po co – w wyniku koniecznego toczenia si\u0119 bezosobowych praw bytu i r\u00f3wnie bezsensownie zaniknie.
\nNie da si\u0119 jednocze\u015bnie odrzuca\u0107 prawdy o Bogu osobowym i nie przyjmowa\u0107 p\u0142yn\u0105cych st\u0105d konsekwencji. Je\u015bli za\u015b nie ma Boga osobowego, to wszelkie oazy sensu, jakim uda\u0142o si\u0119 wyrosn\u0105\u0107 z bezosobowej niesko\u0144czono\u015bci, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zostan\u0105 poch\u0142oni\u0119te przez ostateczny bezsens. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu gwa\u0142townie przeklina\u0142 zwolennik\u00f3w takiej filozofii Boga Zygmunt Krasi\u0144ski – tym gwa\u0142towniej, \u017ce przez jaki\u015b czas sam podziela\u0142 ich teorie:
\n„Oni chc\u0105, by materia i duch jedno by\u0142y; by zewn\u0105trz \u015bwiata, by za natur\u0105 nic ju\u017c nie by\u0142o, by organizm \u015bwiata by\u0142 Bogiem \u017cyj\u0105cym na ci\u0105g\u0142ej przemianie, na ustawicznym umieraniu cz\u0105stek swoich. Przekl\u0119ci, przekl\u0119ci – oni mnie pozbawili na czas d\u0142ugi uczucia pi\u0119kno\u015bci. A je\u017celi to prawd\u0105, \u017ce\u015bmy b\u0142aznami dni kilku, a potem prochem, gazem, infuzoriami id\u0105cymi si\u0119 zrosn\u0105\u0107 w jakie inne b\u0142aze\u0144stwo organiczne? A je\u015bli prawd\u0105, \u017ce \u015bwiat tylko nie\u015bmiertelny, a wszystka cz\u0105stka jego \u015bmiertelna, bez wiecznej indywidualno\u015bci? Je\u015bli B\u00f3g to otch\u0142a\u0144 tylko przemian bez ko\u0144ca, to wieczno\u015b\u0107 \u015bmierci i urodzin, to \u0142a\u0144cuch niesko\u0144czony o pryskaj\u0105cych ogniwach, to ocean, w kt\u00f3rym ka\u017cda fala wspina si\u0119, by kszta\u0142t dosta\u0107, i opada natychmiast bez kszta\u0142tu?” (List 31 do Konstantego Gaszy\u0144skiego z 9 lutego 1836) „Tak, panteizm jest to rozpacz wyrozumowana, panteizm zatru\u0142 mi wiele wiar i dlatego, prosz\u0119 Ciebie, nie ufaj jemu; czekaj lepiej w niepewno\u015bci zgonu, ni\u017c \u017ceby\u015b mia\u0142 uwierzy\u0107 w tak okropn\u0105 i such\u0105 pewno\u015b\u0107” (List 35 z 12 czerwca 1836).
\nMentalno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesna jest jednak podejrzliwa. Czy Krasi\u0144ski – pytamy natychmiast – nie my\u015bli tu \u017cyczeniowo? Zgoda, \u017ce je\u015bli B\u00f3g jest bezosobowy, to nie ma miejsca na nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 ani na \u017caden sens ostateczny. Zgoda, \u017ce w cz\u0142owieku – a przynajmniej w niekt\u00f3rych ludziach – jest pragnienie nie\u015bmiertelno\u015bci. Ale z tego nie wynika jeszcze, \u017ce B\u00f3g naprawd\u0119 jest osobowy, za\u015b cz\u0142owiek zachowa na zawsze sw\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 i niepowtarzalno\u015b\u0107.
\nPrzypatrzmy si\u0119 jednak nie temu, co by\u015bmy chcieli, ale temu, co jest. Ot\u00f3\u017c wielu z nas nosi w sobie intuicj\u0119 \u017cycia nieautentycznego, powierzchownego, oraz \u017cycia autentycznego, g\u0142\u0119boko wkorzenionego w rzeczywisto\u015b\u0107. Intuicj\u0119 t\u0119 maj\u0105 cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c ci spo\u015br\u00f3d nas, kt\u00f3rzy sami \u017cyj\u0105 niestety powierzchownie. I tak dziwnie si\u0119 sk\u0142ada, i\u017c powierzchowne \u017cycie zawsze polega na tym, \u017ce cz\u0142owiek \u017cyje, „jak to mu samo leci” a jego post\u0119pki stanowi\u0105 wypadkow\u0105 unosz\u0105cych go ch\u0119tek i nami\u0119tno\u015bci. Cz\u0142owiek powierzchowny nie jest zreszt\u0105 przeciwnikiem dobra. Niekiedy ogarnia go \u017cyczliwo\u015b\u0107 do ca\u0142ej wr\u0119cz ludzko\u015bci, trudno mu tylko kocha\u0107 konkretnego cz\u0142owieka.
\nDlaczego jest w\u0142a\u015bnie tak? Dlaczego tak si\u0119 dzieje, i\u017c nasze \u017cycie zyskuje na autentyczno\u015bci poprzez postaw\u0119 rozumn\u0105, poprzez to, \u017ce jestem panem samego siebie, poprzez mi\u0142o\u015b\u0107 okazywan\u0105 konkretnym ludziom?
\nSp\u00f3jrzmy uwa\u017cnie na ten potr\u00f3jny prymat w naszym \u017cyciu: na prymat rozumu nad materi\u0105, prymat wolno\u015bci nad konieczno\u015bci\u0105, prymat tego, co konkretne, nad tym, co powszechne. Czy\u017c nie \u015bwiadczy to o naszym pochodzeniu od Kogo\u015b Osobowego? Gdyby ostatecznym fundamentem rzeczywisto\u015bci by\u0142a jaka\u015b transcendencja bezosobowa, rzeczywisto\u015b\u0107 przedstawia\u0142aby si\u0119 zupe\u0142nie inaczej – nasza rozumno\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107 w ostatecznym wymiarze by\u0142yby czym\u015b z\u0142udnym.
\nWydaje si\u0119, \u017ce ods\u0142onili\u015bmy w ten spos\u00f3b g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 naszych zar\u00f3wno mitologicznych, jak panteistycznych wyobra\u017ce\u0144 o Bogu. Po prostu im mniej autentyzmu w naszej rozumno\u015bci, wolno\u015bci i mi\u0142o\u015bci, tym trudniej jest nam wierzy\u0107 autentycznie w Boga Prawdziwego. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: pytanie, czy B\u00f3g jest kim\u015b osobowym, powinno si\u0119 zg\u0142\u0119bia\u0107 nie tylko teoretycznie, ale przede wszystkim przez ca\u0142e swoje bycie osob\u0105 w wymiarze intelektualnym, moralnym i religijnym.
\nKim jednak jest B\u00f3g Prawdziwy, skoro nie jest On najdoskonalsz\u0105 cz\u0105stk\u0105 wszechbytu ani jak\u0105\u015b istot\u0105 poza\u015bwiatow\u0105, ale te\u017c nie jest bezosobow\u0105 duchow\u0105 plazm\u0105, przenikaj\u0105c\u0105 i podtrzymuj\u0105c\u0105 wszystko, co istnieje? Jako chrze\u015bcijanie, odpowiedzi na takie pytania szukamy przede wszystkim w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym.
\n„W Nim \u017cyjemy, poruszamy si\u0119 i jeste\u015bmy” (Dz\u00a017,38<\/a>) – a wi\u0119c nie jest On istot\u0105 poza\u015bwiatow\u0105. Zarazem jednak, jak modli si\u0119 Salomon w dniu konsekracji \u015awi\u0105tyni, „niebo i niebiosa najwy\u017csze nie mog\u0105 Ci\u0119 obj\u0105\u0107” (1\u00a0Krl\u00a08,27<\/a>) – a wi\u0119c Wszechobecny jest zarazem transcendentny wobec wszystkiego, co stworzy\u0142. B\u00f3g jest oddzielony od stworzenia przepa\u015bci\u0105 swojej niesko\u0144czono\u015bci: „O g\u0142\u0119boko\u015bci bogactw, m\u0105dro\u015bci i wiedzy Boga! Jak\u017ce niezbadane s\u0105 Jego wyroki i nie do wy\u015bledzenia Jego drogi!” (Rz\u00a011,33<\/a>) A przecie\u017c jest On bli\u017cszy stworzeniu ni\u017c ono samo sobie: „Jeszcze nie mam s\u0142owa na j\u0119zyku, a Ty, Panie, ju\u017c znasz je w ca\u0142o\u015bci. Ty ogarniasz mnie zewsz\u0105d i k\u0142adziesz na mnie sw\u0105 r\u0119k\u0119” (Ps\u00a0139,4n<\/a>). Co wi\u0119cej, „sama ciemno\u015b\u0107 nie jest ciemna dla Ciebie!” (Ps\u00a0139,12<\/a>)
\nO tej transcendentnej wszechobecno\u015bci Boga oraz o Jego immanentnej odr\u0119bno\u015bci od stworze\u0144 trafnie pisa\u0142 Krasi\u0144ski: „my, cho\u0107 wolni, jednak nie zewn\u0105trz Niego, ale w Nim samym \u017cyjem. On wszystko oblewa, On wszystkim, a zarazem sob\u0105! On nie \u017cadn\u0105 cz\u0105stk\u0105, jak ka\u017cden z nas – cokolwiek si\u0119 stanie, to w Nim si\u0119 staje, On ju\u017c wy\u017cej, On ju\u017c dalej, On g\u0142\u0119biej od tego!” (List 344 do Delfiny Potockiej z 22 maja 1844)
\nPrzede wszystkim jednak B\u00f3g kocha. „Mi\u0142ujesz wszystkie stworzenia i \u017cadnym si\u0119 nie brzydzisz. Bo gdyby\u015b mia\u0142 co\u015b w nienawi\u015bci, nie by\u0142by\u015b tego uczyni\u0142” (Mdr\u00a011,24<\/a>). T\u0119 swoj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 B\u00f3g posun\u0105\u0142 dos\u0142ownie do szale\u0144stwa: „Tak bowiem B\u00f3g umi\u0142owa\u0142 \u015bwiat, \u017ce Syna swego Jednorodzonego da\u0142, aby ka\u017cdy, kto w Niego wierzy, nie zgin\u0105\u0142, ale mia\u0142 \u017cycie wieczne” (J\u00a03,16<\/a>). Ta prawda o Bogu stanowi dla nas nieustanne wezwanie: „Umi\u0142owani, mi\u0142ujmy si\u0119 wzajemnie, poniewa\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 jest z Boga, a ka\u017cdy, kto mi\u0142uje, narodzi\u0142 si\u0119 z Boga i zna Boga. Kto nie mi\u0142uje, nie zna Boga, bo B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105. W tym objawi\u0142a si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 Boga ku nam, \u017ce zes\u0142a\u0142 Syna swego Jednorodzonego na \u015bwiat, aby\u015bmy \u017cycie mieli dzi\u0119ki Niemu. W tym przejawia si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107, \u017ce nie my umi\u0142owali\u015bmy Boga, ale \u017ce On sam nas umi\u0142owa\u0142 i pos\u0142a\u0142 Syna swojego jako ofiar\u0119 przeb\u0142agaln\u0105 za nasze grzechy. Umi\u0142owani, je\u015bli B\u00f3g tak nas umi\u0142owa\u0142, to i my winni\u015bmy si\u0119 wzajemnie mi\u0142owa\u0107” (1\u00a0J\u00a04,7-11<\/a>).
\nZatem nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci: Nie mo\u017cna by\u0107 chrze\u015bcijaninem, nie wierz\u0105c w Boga osobowego.
\n 
\nO. Jacek Salij \u2013 \u201ePoszukiwania w wierze\u201d<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Mam zbyt wznios\u0142e poj\u0119cie o Bogu, \u017ceby uzna\u0107, \u017ce jest On osob\u0105. Wyobra\u017ca\u0107 Go sobie jako osob\u0119 to czyni\u0107 Go kim\u015b na obraz i podobie\u0144stwo cz\u0142owieka. A przecie\u017c nie powinno si\u0119 przypisywa\u0107 Bogu naszych ludzkich ogranicze\u0144. Mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 osobowe wyobra\u017cenia… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1049],"tags":[],"class_list":["post-356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}