{"id":3516,"date":"2020-05-31T22:30:17","date_gmt":"2020-05-31T20:30:17","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=3516"},"modified":"2020-05-31T22:30:17","modified_gmt":"2020-05-31T20:30:17","slug":"przepis-na-boskie-cialo-lukasza-wybranczyka-dziurawe-jak-sito","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/przepis-na-boskie-cialo-lukasza-wybranczyka-dziurawe-jak-sito\/","title":{"rendered":"Przepis na boskie cia\u0142o \u0141ukasza Wybra\u0144czyka dziurawe jak sito"},"content":{"rendered":"

Pomimo zupe\u0142nego braku czasu na porz\u0105dne zajmowanie si\u0119 apologetyk\u0105 \u2013 obecnie w og\u00f3le na zajmowanie si\u0119 ni\u0105 niestety \u2013 chcia\u0142bym podzieli\u0107 si\u0119 kilkoma refleksjami, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142 we mnie ostatni filmik \u015amiem W\u0105tpi\u0107.<\/strong>
\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yK4Bp3qJtNI<\/a>
\nGeneralnie bardzo mi si\u0119 on podoba, spos\u00f3b wprowadzenia w temat i tak dalej, cho\u0107 zapewne autor w\u00a0pewnej mierze zaczerpn\u0105\u0142 ten spos\u00f3b z ksi\u0105\u017cki\/filmu, na kt\u00f3re si\u0119 powo\u0142ywa\u0142. Poza tym ja og\u00f3lnie bardzo doceniam zw\u0142aszcza metodologiczne fragmenty filmik\u00f3w \u015amiem W\u0105tpi\u0107, kt\u00f3re s\u0105 moim zdaniem warto\u015bciowe. Przy okazji inspiruj\u0105 mnie, w tym tak\u017ce do zauwa\u017cenia pewnych polemicznych w\u0105tk\u00f3w, za co dzi\u0119kuj\u0119 autorowi kana\u0142u. Przejd\u017amy jednak do refleksji i pewnego przeformu\u0142owania omawianego filmiku:<\/p>\n

    \n
  1. Refleksja \u2013 argument \u015amiem W\u0105tpi\u0107<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    Argument, kt\u00f3ry zosta\u0142 przedstawiony nazw\u0119 \u2018argumentem z ograniczono\u015bci poznawczej\u2019. Ot\u00f3\u017c bardzo dobitnie uwidacznia on sytuacj\u0119 poznawcz\u0105 cz\u0142owieka, jego ograniczone mo\u017cliwo\u015bci do wyja\u015bniania otaczaj\u0105cych go zjawisk:<\/p>\n

      \n
    1. z jednej strony przez bardzo du\u017c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci, w tym post\u0119puj\u0105c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105,<\/li>\n
    2. z drugiej przez ograniczone zdolno\u015bci cz\u0142owieka. Historycznie w samych dziejach ludzko\u015bci jeden cz\u0142owiek trwa u\u0142amek czasu, nie \u017cy\u0142 przed swoimi narodzinami, \u015bwiat si\u0119 dzieje w ka\u017cdej chwili i miejscu, a on mo\u017ce by\u0107 tylko w jednym z nich. Co wi\u0119cej, \u017cycie ludzkie to oczywi\u015bcie nie tylko kwestia poznawania wci\u0105\u017c nowych fakt\u00f3w, teorii czy jakich\u015b g\u0142\u0119bszych spostrze\u017ce\u0144 filozoficznych, a w du\u017cej mierze spanie, zaspokajanie potrzeb, mi\u0142o\u015b\u0107, praca i \u2018odm\u00f3\u017cd\u017canie si\u0119\u2019. Zdaje si\u0119, \u017ce wiele os\u00f3b ma\u0142o po\u015bwi\u0119ca na zagadnienia poznawcze anga\u017cuj\u0105c si\u0119 za to bardziej w jakie\u015b fajnie wolontariaty itp. i bardzo dobrze ; ).<\/li>\n<\/ol>\n

      Argumentem tym \u015amiem W\u0105tpi\u0107 zauwa\u017cy\u0142, \u017ce nie musi wcale zna\u0107 jakiego\u015b wyja\u015bnienia popularno\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwa wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, \u017ceby jednocze\u015bnie w\u0105tpi\u0107 w nadprzyrodzone przyczyny tej popularno\u015bci. I oczywi\u015bcie, nie ma tutaj \u017cadnego przymusu przekona\u0144 czy logicznego wynikania, a zwr\u00f3cenie uwagi na ograniczono\u015b\u0107 poznawcz\u0105 cz\u0142owieka jest s\u0142usznym w tym kontek\u015bcie spostrze\u017ceniem.<\/p>\n

        \n
      1. Refleksja \u2013 Ksi\u0119ga Hioba i problem z\u0142a<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        Wydaje mi si\u0119, \u017ce z podobn\u0105 argumentacj\u0105 spotykamy si\u0119 w Ksi\u0119dze Hioba.
        \nZastrze\u017cenie:<\/strong>\u00a0biblist\u0105 oczywi\u015bcie niestety nie jestem, wi\u0119c nic, co pisz\u0119, nie jest niestety poprzedzone odpowiednim dla tematu zg\u0142\u0119bieniem literatury przedmiotu, to raczej lu\u017ane i niekategoryczne refleksje.
        \nOsobi\u015bcie na Ksi\u0119g\u0119 Hioba patrz\u0119 jak na wybitne dzie\u0142o literackie \u2013 zapewne w jakim\u015b stopniu wzorowane na historycznych wydarzeniach \u2013 kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym celem jednak nie jest relacjonowanie jakiej\u015b historii, a refleksja nad problemem z\u0142a i cierpieniem niewinnych. (Podobnie jest chocia\u017cby w\u00a0Iliadzie<\/em>\u00a0Homera, w kt\u00f3rej te\u017c nie jest istotna sama pe\u0142na adekwatno\u015b\u0107 historyczno\u015b\u0107 opisu wydarzenia \u2013 wojny Troja\u0144skiej \u2013 ale w oparciu o historyczne wydarzenia s\u0105 przekazywane tre\u015bci bardziej moralistyczne, poetyckie, refleksyjne itp., oczywi\u015bcie wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie te\u017c powstaje wiele dzie\u0142 literackich tego typu, przyk\u0142adowo Szczepan Twardoch pisuje takie dzie\u0142a.) Ksi\u0119ga Hioba posiada bardzo dobitn\u0105 i mocn\u0105 tre\u015b\u0107. Zdaje si\u0119, \u017ce Hiob sam mia\u0142 by\u0107 przedstawiony w tak koszmarnej sytuacji, \u017ceby trudno by\u0142o sobie wyobrazi\u0107 gorsz\u0105.
        \nCo ciekawe, w konkluzji ksi\u0119gi r\u00f3wnie\u017c mamy odwo\u0142anie do ograniczono\u015bci poznawczej cz\u0142owieka: \u201eCzy dotar\u0142e\u015b do \u017ar\u00f3de\u0142 morza? Czy doszed\u0142e\u015b do dna Otch\u0142ani? Czy wskazano ci bramy \u015bmierci? Widzia\u0142e\u015b drzwi do ciemno\u015bci? Czy zg\u0142\u0119bi\u0142e\u015b przestrze\u0144 ziemi? Powiedz, czy znasz wszystko?\u201d (Hi 38,16-18)
        \nI tutaj r\u00f3wnie\u017c widz\u0119 zasadno\u015b\u0107 tego argumentu \u2013 brak wiedzy na temat uzasadnienia z\u0142a wynika (mo\u017ce wynika\u0107) z ograniczono\u015bci poznawczej cz\u0142owieka, a nie z braku tego uzasadnienia. Nie sprawia to oczywi\u015bcie, \u017ce z\u0142o zosta\u0142o usprawiedliwione. Ukazuje za\u015b, \u017ce daleka droga przed uznaniem sprawy za rozstrzygni\u0119t\u0105 w jedn\u0105 lub w drug\u0105 stron\u0119.
        \nW zwi\u0105zku z tym ciekawie te\u017c pisa\u0142 Comte w dziele\u00a0Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej<\/em>\u00a0\u201eJe\u015bli utrata jakiego\u015b wa\u017cnego zmys\u0142u wystarcza, by ca\u0142kowicie usun\u0105\u0107 spod naszej obserwacji ca\u0142\u0105 kategori\u0119 zjawisk, zachodz\u0105cych w przyrodzie, to naturalnym jest, \u017ce odwrotnie, zdobycie jakiego\u015b nowego zmys\u0142u ods\u0142oni\u0142oby przed nami klas\u0119 fakt\u00f3w, o kt\u00f3rych teraz nie mamy poj\u0119cia.\u201d (2001, s. 23)
        \n\u015amiem W\u0105tpi\u0107 pod koniec omawianego filmiku wyzna\u0142, \u017ce w\u0142asne argumenty przeciwko chrze\u015bcija\u0144stwu uwa\u017ca za wystarczaj\u0105ce dla niego, aby wiedzie\u0107 (sic!), \u017ce B\u00f3g chrze\u015bcija\u0144ski to istota zmy\u015blona. Jednym z nich, jednym z mocniejszych moim zdaniem, jest w\u0142a\u015bnie ten stary dobry, epikurejski argument ze z\u0142a\/cierpienia, kt\u00f3ry ma do\u015b\u0107 bogat\u0105 i ciekaw\u0105 literatur\u0119 i nie powinien by\u0107 lekcewa\u017cony przez \u017cadn\u0105 ze stron dyskursu apologetycznego.
        \nU \u015amiem W\u0105tpi\u0107 pojawi\u0142 si\u0119 w tym temacie ostatnio m. in. w\u0105tek ogromnego cierpienia zwierz\u0105t. I\u00a0tutaj chcia\u0142bym pozostawi\u0107 dwa odno\u015bniki. W kontek\u015bcie postrzegania, w tym odczuwania b\u00f3lu przez zwierz\u0119ta, Dennett pisa\u0142:
        \n\u201eMo\u017ce nie potrafi m\u00f3wi\u0107, ale na pewno my\u015bli! – jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki by\u0142o zachwianie twojej wiary w to popularne przekonanie. By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 w naszych pr\u00f3bach wyja\u015bnienia umys\u0142owych kompetencji zwierz\u0105t (poza cz\u0142owiekiem) jest nasz prawie nieodparty nawyk wyobra\u017cania sobie, \u017ce ich inteligentnym zachowaniom towarzyszy strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci przypominaj\u0105cy nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Nie jest tak, \u017ce teraz wiemy, \u017ce nic takiego si\u0119 tam nie dzieje; chodzi o to, \u017ce w tym wczesnym okresie naszych docieka\u0144 nie powinni\u015bmy od razu zak\u0142ada\u0107, \u017ce si\u0119 dzieje.\u201d (Dennett, 1997, s. 182).
        \nSkinner za\u015b pisa\u0142 o b\u0142\u0119dnej tendencji, tak\u017ce w\u015br\u00f3d uczonych, do mentalistycznych wyja\u015bnie\u0144 zachowa\u0144 zwierz\u0105t w artykule\u00a0P\u00f3\u0142 wieku behawioryzmu\u00a0<\/em>(2000, s. 99-100), samemu twierdz\u0105c, \u017ce gdyby nie j\u0119zyk, \u017cadne zachowanie nie by\u0142oby \u015bwiadome (Skinner, 1977, s. 212).
        \nCzy uznaj\u0119 tutaj Dennetta, Skinnera za autorytet? Jak najdalej mi do tego, przyznam, \u017ce osobi\u015bcie czuj\u0119 niech\u0119\u0107 do ich sposobu my\u015blenia. Ukazuj\u0119 jednak inne perspektywy, pokazuj\u0119, \u017ce istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c kwestie do dyskusji i dalszego badania, w kontek\u015bcie problemu cierpienia zwierz\u0105t tutaj akurat \u2013 ale oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c w innych kontekstach.<\/p>\n

          \n
        1. Refleksja \u2013 kto bardziej zamyka systemy?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

          Z mojej ograniczonej perspektywy poznawczej wydaje mi si\u0119, \u017ce odwo\u0142ywanie si\u0119 do argumentu z\u00a0ograniczono\u015bci poznawczej cz\u0142owieka przez apologet\u00f3w teizmu, jest odbierane jako s\u0142abo\u015b\u0107 ich \u015bwiatopogl\u0105du. To B\u00f3g z definicji zawsze by\u0142 transcendentny, wraz z zagadnieniami z Nim zwi\u0105zanymi oraz przez teist\u00f3w i ateist\u00f3w traktowany jako pewien kres poznawczy. Kres, do kt\u00f3rego z poczuciem sacrum odnosz\u0105 si\u0119 tei\u015bci, \u015bwiadomi swoich ogranicze\u0144 poznawczych, za\u015b atei\u015bci chcieliby si\u0119 go pozby\u0107. Niewys\u0142owiony dla \u015bw. Anzelma (JPII, 1998, s.\u00a042), o kt\u00f3rym mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 tylko w analogiach wg \u015bw. Tomasza \u00a0(2003, s. 98), a nie wprost.
          \nPopularni atei\u015bci i antytei\u015bci osobi\u015bcie kojarz\u0105 mi si\u0119 raczej z pr\u00f3b\u0105 tworzenia zamkni\u0119tych i wszystko wyja\u015bniaj\u0105cych system\u00f3w, gdzie Rozum cz\u0142owieka pokonuje wszelkie ograniczenia: (1) cho\u0107by Laplace i jego s\u0142ynna odpowied\u017a Napoleonowi w zwi\u0105zku z wyja\u015bnianiem przez niego Uk\u0142adu S\u0142onecznego, czy (2) ksi\u0105\u017cka \u201eZagadki wszech\u015bwiata\u201d Haeckla, w kt\u00f3rej w XIX wieku g\u0142osi\u0142 on rych\u0142e i ostateczne rozwi\u0105zanie zagadnie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci, \u017cycia, struktury wszech\u015bwiata itp.
          \nW podobnym tonie o ludziach nowo\u017cytnych (raczej bardziej ateistach ni\u017c teistach) Ludwig Wittgenstein w Traktacie logiczno-filozoficznym na pocz\u0105tku XX wieku pisa\u0142:
          \n\u201e6.371 U podstaw ca\u0142ego nowo\u017cytnego pogl\u0105du na \u015bwiat le\u017cy z\u0142udzenie, \u017ce tzw. prawa przyrody s\u0105 wyja\u015bnieniem zjawisk.
          \n6.372 Tak wi\u0119c nowo\u017cytni zatrzymuj\u0105 si\u0119 na prawach przyrody jako na czym\u015b nietykalnym, podobnie jak staro\u017cytni na Bogu i Losie. (…) Staro\u017cytni widzieli to co prawda o tyle ja\u015bniej, \u017ce uznawali wyra\u017any kres, podczas gdysystemy nowsze stwarzaj\u0105 poz\u00f3r, i\u017c\u00a0wszystko<\/u><\/strong>\u00a0zosta\u0142o wyja\u015bnione\u201d. (podkre\u015blenie Ludwika)
          \nZ drugiej jednak, strony przyk\u0142adowo Hitchens twierdzi\u0142: \u201eI have been called arrogant myself in my time, and hope to earn the title again, but to claim that I am privy to the secrets of the universe and its creator \u2013 that\u2019s beyond my conceit\u201d\u00a0<\/em>zauwa\u017caj\u0105c tym samym, \u017ce religijne m\u00f3wienie o Bogu nie jest jedynie m\u00f3wieniem o tajemnicy, \u017ce sam aspekt tajemnicy, mocno podkre\u015blany przyk\u0142adowo przez Tomasa Halika, nie jest cz\u0119sto wyra\u017any. Czy to dobrze czy \u017ale i kiedy to dobrze, a kiedy \u017ale to nie rozstrzygam tutaj, to temat na oddzielne rozwa\u017cania.
          \nCzy zamkni\u0119te systemy maj\u0105ce w pe\u0142ni wyja\u015bni\u0107 dane zagadnienie tworz\u0105 bardziej tei\u015bci czy atei\u015bci zatem? Nie wiem, jak wida\u0107 po obu stronach robi si\u0119 z tego argumenty w dwie strony (zar\u00f3wno uderzaj\u0105c w brak wyja\u015bnienia jak i uderzaj\u0105c w pych\u0119 poznawcz\u0105).<\/p>\n

            \n
          1. Refleksja \u2013 ograniczenia da si\u0119 jednak prze\u0142amywa\u0107<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

            Cho\u0107 oczywi\u015bcie ograniczenia poznawcze nigdy nie zostan\u0105 w pe\u0142ni prze\u0142amane, to jednak mo\u017cna i\u00a0nale\u017cy je prze\u0142amywa\u0107. Dlatego w\u0142a\u015bnie tworzy si\u0119 r\u00f3\u017cne hipotezy, teorie, wyja\u015bnienia, tak\u017ce w kontek\u015bcie bada\u0144 nad chrze\u015bcija\u0144stwem i w og\u00f3le staro\u017cytno\u015bci\u0105. Nawet je\u015bli s\u0105 zupe\u0142nie b\u0142\u0119dne to mog\u0105 by\u0107 warto\u015bciowe czy to jako punkt wyj\u015bcia, bodziec do dalszych bada\u0144 itp. A wszystko to dzieje si\u0119 w toku polemiki w\u0142a\u015bnie i bardzo dobrze! Historia oczywi\u015bcie ma i powinna korzysta\u0107 z innych metodologii ni\u017c nauki przyrodnicze, ale nie jest to jej umniejszeniem. I cho\u0107 jaka\u015b ca\u0142a czy obiektywna prawda jest moim zdaniem niemo\u017cliwa, to jednak pewne jej przybli\u017cenia pozwalaj\u0105 czasem co\u015b ciekawego czy wa\u017cnego dostrzec.
            \nI tak jest w naturalistycznych wyja\u015bnieniach chrze\u015bcija\u0144stwa (w kt\u00f3rych te\u017c si\u0119 pewne rzeczy zak\u0142ada na pocz\u0105tku \u2013 jawnie i niejawnie, \u015bwiadomie i nie\u015bwiadomie, jak wsz\u0119dzie \u2013 i dobrze!) czy w\u00a0wyja\u015bnianiu z\u0142a (gdzie jest bardzo podobnie w kwestii za\u0142o\u017ce\u0144), gdzie r\u00f3\u017cni badacze staraj\u0105 si\u0119 dotrze\u0107 do r\u00f3\u017cnych niewertowanych jeszcze aspekt\u00f3w rzeczywisto\u015bci. Pojawiaj\u0105cym si\u0119 tutaj problemem jest jeszcze czy kto\u015b potem wyniki pracy tych badaczy popularyzuje i w jaki spos\u00f3b, ale to te\u017c inny ogromny temat.<\/p>\n

              \n
            1. Refleksja \u2013 do kogo jest mi bli\u017cej?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

              W kontek\u015bcie zastanawiania si\u0119 nad (nie)\u201dwyj\u0105tkowo\u015bci\u0105\u201d chrze\u015bcija\u0144stwa od razu nasuwa si\u0119\u00a0 my\u015bl o innych religiach plus ewentualnie takich doktrynach jak marksizm czy pozytywizm. I\u00a0tutaj zawsze wydaje mi si\u0119, \u017ce znacznie bli\u017cej mi cho\u0107by do Gandhiego, staro\u017cytnych Grek\u00f3w czy mistrz\u00f3w japo\u0144skiego Zen ni\u017c do ludzi z nurtu pozytywizmu, marksizmu czy do innych apologet\u00f3w ateizmu, przynajmniej je\u015bli chodzi o podchodzenie do zagadnie\u0144 metafizycznych. Spos\u00f3b my\u015blenia religijnego przy uwzgl\u0119dnieniu wielu religii, nieredukcjonistycznie, bada\u0142 m. in. Rudolf von Otto czy Mircea Eliade, ale te\u017c Carl Jung w ramach swojej wersji psychoanalizy i przynajmniej te fragmenty ich my\u015bli, na kt\u00f3re si\u0119 natykam, uwa\u017cam za bardzo ciekawie oddaj\u0105ce pewne wsp\u00f3lne aspekty obecne w\u015br\u00f3d religii \u015bwiata, kt\u00f3re nurty ateistyczne niestety odrzucaj\u0105.<\/p>\n

                \n
              1. Refleksja \u2013 czy\u017c judaizm nie jest wyj\u0105tkowy?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                Kwestia (nie)wyj\u0105tkowo\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwa to ogromny temat, wymagaj\u0105cy wiedzy, kt\u00f3rej nie mam. Na temat judaizmu mam oczywi\u015bcie wiedzy jeszcze mniej. Jednak chcia\u0142bym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce o ile samo ostanie si\u0119 i popularno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa mo\u017cna \u0142atwo zby\u0107 zauwa\u017caj\u0105c \u2013\u00a0no co\u015b musia\u0142o si\u0119 osta\u0107, a \u017ce akurat chrze\u015bcija\u0144stwo, no to akurat z\u0142udnie wydaje ci si\u0119 to wyj\u0105tkowe naiwniaku \u0142atwowierny!<\/em>\u00a0\u2013 o tyle znacznie bardziej problematyczne jest zbycie pewnej koincydencji najpopularniejszych religii \u015bwiata. Ot\u00f3\u017c wszystkie trzy \u2013 judaizm, chrze\u015bcija\u0144stwo i islam \u2013 dok\u0142adnie w tej kolejno\u015bci \u2013 odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do Abrahama, Moj\u017cesza, chrze\u015bcija\u0144stwo i islam za\u015b odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 razem jeszcze do Maryi i Jezusa, to nie s\u0105 jakie\u015b trzy zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne religie, kt\u00f3re akurat obecnie s\u0105 popularne. Zbi\u00f3r ten w wyniku tego spostrze\u017cenia z pewno\u015bci\u0105 przestaje si\u0119 ju\u017c wydawa\u0107 losowy. Co ciekawe, jak si\u0119 zapozna z wieloma innymi religiami, to wida\u0107, \u017ce w du\u017cej mierze czerpi\u0105 one od tych trzech. Przyk\u0142adowo Sikhizm to po\u0142\u0105czenie element\u00f3w islamu i\u00a0hinduizmu, inny przyk\u0142ad: bahaizm, itd. itp. Poza tym sam judaizm, kt\u00f3ry jest wszak religi\u0105 z dawnej staro\u017cytno\u015bci, rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 po\u015br\u00f3d wielu r\u00f3\u017cnych i wielkich religii takich jak egipska, babilo\u0144ska, asyryjska itp. itd. przetrwa\u0142, cho\u0107 niemal wszystkie tamte religie upad\u0142y. Nale\u017cy to podkre\u015bli\u0107, chrze\u015bcija\u0144stwo nie powsta\u0142o, z kt\u00f3rej\u015b ze staro\u017cytnych religii, a jeszcze jaka\u015b inna staro\u017cytna si\u0119 osta\u0142a. Tryumf chrze\u015bcija\u0144stwa (i islamu) odbywa si\u0119 obok tryumfu judaizmu, z kt\u00f3rego si\u0119 wywodzi. Czy\u017c judaizm nie jest wyj\u0105tkowy?
                \nNie twierdz\u0119 oczywi\u015bcie, \u017ce z tego logicznie wynika jakiekolwiek twierdzenie o Opatrzno\u015bci Bo\u017cej zwi\u0105zanej z tymi trzema religiami monoteistycznymi. Jednak wskazuje to, \u017ce kryje si\u0119 w\u00a0nich przynajmniej co\u015b\u00a0egzystencjalnie<\/em>\u00a0wa\u017cnego dla wielu ludzi na Ziemi. I zdaje si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c uniwersalne w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych kultur, przyk\u0142adowo w Korei Po\u0142udniowej jest prawie dwa razy wi\u0119cej chrze\u015bcijan ni\u017c buddyst\u00f3w, cho\u0107 historycznie to zupe\u0142nie odmiennie ukszta\u0142towana kultura i pierwotnie buddyjska w\u0142a\u015bnie. (Nota bene: buddyzmu te\u017c nie neguj\u0119 jako powiernika niekt\u00f3rych wa\u017cnych \u201eprawd o cz\u0142owieku\u201d. zob. ziarna logosu \u015bw. Justyna M\u0119czennika.)
                \n 
                \nBibliografia:<\/strong>
                \nComte, A. (2001).\u00a0Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej<\/em>.\u00a0 K\u0119ty:\u00a0ANTYK.
                \nDennett, D. (1997). Natura umys\u0142\u00f3w, t\u0142um.\u00a0Turpolski, Warszawa<\/em>.
                \nJan Pawe\u0142 II.\u00a0(1998).\u00a0Fides et ratio<\/em>. Watykan: Libreria Editrice Vaticana.
                \nSkinner, B. (1978).\u00a0Poza wolno\u015bci\u0105 i godno\u015bci\u0105.<\/em>\u00a0Warszawa: Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy.
                \nSkinner, B. F. (2000). P\u00f3\u0142 wieku behawioryzmu.[W:] J. Siuta, K. Krzy\u015cewski (red.).\u00a0Behawioryzm i psychologia \u015bwiadomo\u015bci<\/em>, 87-105.
                \n\u015aw. Tomasz z Akwinu. (2003).\u00a0Summa contra gentiles<\/em>.\u00a0Prawda wiary chrze\u015bcija\u0144skiej,\u00a0<\/em>T. 1. Pozna\u0144: W drodze.
                \nWittgenstein, L. (1970). Traktat logiczno-filozoficzny.\u00a0Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe<\/em>.
                \nSceptyczny Chrze\u015bcijanin<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                Pomimo zupe\u0142nego braku czasu na porz\u0105dne zajmowanie si\u0119 apologetyk\u0105 \u2013 obecnie w og\u00f3le na zajmowanie si\u0119 ni\u0105 niestety \u2013 chcia\u0142bym podzieli\u0107 si\u0119 kilkoma refleksjami, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142 we mnie ostatni filmik \u015amiem W\u0105tpi\u0107. https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yK4Bp3qJtNI Generalnie bardzo mi si\u0119 on podoba, spos\u00f3b… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974,1020],"tags":[161,497,745,934],"class_list":["post-3516","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm","category-lukasz-wybranczyk","tag-ateizm","tag-lukasz-wybranczyk","tag-smiem-watpic","tag-zlo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3516"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3516\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}