{"id":3350,"date":"2020-02-27T08:20:52","date_gmt":"2020-02-27T07:20:52","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=3350"},"modified":"2024-01-23T11:37:08","modified_gmt":"2024-01-23T11:37:08","slug":"jezyki-z-ognia-glosolalia-dar-jezykow-w-biblii-historii-i-we-wspolczesnosci-kosciola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/jezyki-z-ognia-glosolalia-dar-jezykow-w-biblii-historii-i-we-wspolczesnosci-kosciola\/","title":{"rendered":"J\u0119zyki z ognia. Glosolalia Dar j\u0119zyk\u00f3w w Biblii, historii i we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a"},"content":{"rendered":"
Bp Andrzej Siemieniewski, ks. Miros\u0142aw Kiwka
\n<\/span><\/span><\/span><\/h5>\n

\"\"
\nCa\u0142o\u015b\u0107
\nPobierz w formacie ePUB<\/a>
\nalbo czytaj tutaj<\/a>
\nJak otwiera\u0107 pliki EPUB?
\n<\/b>Program:\u00a0 http:\/\/www.epubfilereader.com<\/a>
\n<\/b>
\nDodatek do przegl\u0105darki: Chrome, <\/a>Opera, <\/a>Firefox<\/a><\/p>\n

Fragmenty:<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Wst\u0119p<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1. M\u00f3wienie j\u0119zykami w Biblii<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1.1 M\u00f3wienie j\u0119zykami w Dziejach Apostolskich: Co w\u0142a\u015bciwie dzia\u0142o si\u0119 w Wieczerniku?
\na. Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego: majestatyczny spok\u00f3j?
\nb. sceny zamieszania i chaosu?
\nc. duchowa szko\u0142a j\u0119zykowa?
\n1.2 kilka pomocnych krok\u00f3w przy lekturze biblijnych tekst\u00f3w o m\u00f3wieniu j\u0119zykami
\na. glosolalia czy ksenoglosja?
\nb. m\u00f3wienie j\u0119zykami znane w poga\u0144stwie?
\nc. lektura Dz 2 w \u015bwietle 1 Kor 14
\n1.3 mo\u017cliwe znaczenia restrykcji Aposto\u0142a co do m\u00f3wienia j\u0119zykami
\na. „M\u00f3wienie” kobiet jako istotny znak profetyczny wylania Ducha
\nb. „M\u00f3wienie” kobiet w codzienno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a apostolskiego
\nc. „M\u00f3wienie” kobiet w zgromadzeniu „ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a” (1 Kor 14,23)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

2. M\u00f3wienie j\u0119zykami w Ko\u015bciele staro\u017cytnym
\n3. Glosolalia – j\u0119zyki niebia\u0144skie?
\n4. M\u00f3wienie j\u0119zykami w \u015bredniowieczu
\n5. Czasy nowo\u017cytne: od XVI w.
\n6. Wielcy mistycy hiszpa\u0144scy XVI wieku
\n7. Prze\u017cywanie daru j\u0119zyk\u00f3w w duchowo\u015bci protestanckiej
\n8. Mormoni<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

9. Wsp\u00f3\u0142czesny fenomen m\u00f3wienia j\u0119zykami<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

9.1 Pocz\u0105tek nowo\u017cytnego pentekostalizmu
\n9.2 Oficjalne wypowiedzi katolickie o darze j\u0119zyk\u00f3w
\na. dokument Odnowa charyzmatyczna
\nb. dokument Chrzest w Duchu \u015awi\u0119tym
\n9.3 J\u0119zyki we wsp\u00f3\u0142czesnej Odnowie charyzmatycznej: minimalizm teologiczny
\n9.4 J\u0119zyki w Odnowie jako dar nadprzyrodzony<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zako\u0144czenie<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/h1>\n
\n

W pi\u0105tek 6 listopada 2015 znajdowa\u0142em si\u0119 w sali centrum konferencyjnego ojc\u00f3w karmelit\u00f3w tu\u017c ko\u0142o Rzymu. Wszystkie miejsca siedz\u0105ce by\u0142y wype\u0142nione, obok mnie z jednej strony siedzieli animatorzy wroc\u0142awskiej wsp\u00f3lnoty charyzmatycznej\u00a0HalleluJah<\/i>, a z drugiej – liderzy Ruchu Rodzin Nazareta\u0144skich. Ca\u0142a sal ws\u0142uchiwa\u0142a si\u0119 jak zahipnotyzowana w s\u0142owa Patti Gallagher Mansfield.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Starsza ju\u017c pani opowiada\u0142a o wydarzeniach sprzed prawie 50 lat, kiedy to grupa student\u00f3w Uniwersytetu Duquesne w Pittsburghu w stanie Pennsylwania w USA zapragn\u0119\u0142a modli\u0107 si\u0119 ze szczeg\u00f3ln\u0105 nadziej\u0105 o nowe wylanie Ducha \u015awi\u0119tego. By\u0142o to 17 lutego 1966 roku i te\u017c przypada\u0142 pi\u0105tek, kiedy wyruszyli do o\u015brodka rekolekcyjnego pod miastem. Po 50 latach Patti opowiada\u0142a nam o tym, jak \u015bpiewali stary ko\u015bcielny hymn\u00a0Veni, Creator Spiritus<\/i>\u00a0(O Stworzycielu Duchu Przyjd\u017a<\/i>). I ca\u0142kiem po prostu sta\u0142o si\u0119 to, o co prosili: Duch Stworzyciel przyszed\u0142, nape\u0142ni\u0142 ich serca do\u015bwiadczeniem Bo\u017cej obecno\u015bci i mocy, wzbudzi\u0142 nag\u0142e pragnienie \u015bwi\u0119to\u015bci – po czym otworzy\u0142 ich usta i nape\u0142ni\u0142 je s\u0142owami nowej, przedziwnej mocy: modlitw\u0105 w j\u0119zykach. Opowiadanie tej historii sprzed lat trwa\u0142o i trwa\u0142o\u2026 a\u017c nagle Patti Mansfield przerwa\u0142a i powiedzia\u0142a: „Dosy\u0107 ju\u017c tego m\u00f3wienia. Teraz my wszyscy obecni tutaj z wiar\u0105 za\u015bpiewamy po \u0142acinie hymn\u00a0Veni, Creator Spiritus<\/i>„.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wszyscy powstali\u015bmy, s\u0142owa \u015bredniowiecznego hymnu z IX w. p\u0142yn\u0119\u0142y z ust kilkuset obecnych, a kiedy wybrzmia\u0142a ostatnia zwrotka – niespodziewanie i p\u0142ynnie narodzi\u0142 si\u0119 \u015bpiew zupe\u0142nie innego rodzaju. Brzmi\u0105ce teraz sylaby zdecydowanie nie by\u0142y formu\u0142owane w \u017cadnej znanej mowie. Powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 ten sam dar sprzed lat – zwany \u015bpiewem modlitwy w j\u0119zykach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Od p\u00f3\u0142 wieku w takiej lub w podobnej formie katolicy modl\u0105 si\u0119 o wylanie Ducha \u015awi\u0119tego. Wielu z nich oczekuje przy tym objawienia si\u0119 nowego sposobu modlitwy, kt\u00f3ry nazywaj\u0105 darem j\u0119zyk\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c to takiego, dar j\u0119zyk\u00f3w czyli glosolalia? Nazwa ta wywodzi si\u0119 z Nowego Testamentu. S\u0142ownikowa definicja brzmi tak: „Glosolalia to fenomen, zwykle religijny, polegaj\u0105cy na wydawaniu d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105, albo przypominaj\u0105, j\u0119zyk nie znany m\u00f3wi\u0105cemu”[1].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ta definicja nie rozstrzyga, czy wspomniane d\u017awi\u0119ki s\u0105 j\u0119zykiem jakiej\u015b grupy ludzkiej realnie istniej\u0105cej dzi\u015b lub dawniej. Nie rozstrzyga te\u017c zagadnienia ewentualnie pozaludzkich j\u0119zyk\u00f3w (niebian? anio\u0142\u00f3w?). Pozostaje si\u0119 przy opisie zjawiska bez wchodzenia w zb\u0119dne szczeg\u00f3\u0142y.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

’M\u00f3wienie j\u0119zykami’ jest zjawiskiem bardzo silnie obecnym w Nowym Testamencie. Wspomina si\u0119 o nim w Ewangelii \u015bw. Marka, w Dziejach Apostolskich i w Pierwszym li\u015bcie do Koryntian. W sumie tych wzmianek jest a\u017c trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107[2]. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce to imponuj\u0105ca liczba.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Imponuje r\u00f3wnie\u017c czas trwania tego zjawiska oraz jego obecno\u015b\u0107 w bardzo zr\u00f3\u017cnicowanych miejscach. Nowy Testament wspomina o jego trwaniu przez trzydzie\u015bci lat, o jego wyst\u0119powaniu zar\u00f3wno w centrum judaistycznym (Jerozolima), jak w greckim (Korynt)[3].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jednak 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ nie nale\u017cy tylko do odleg\u0142ej historii. W ruchu Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym powszechnie m\u00f3wi si\u0119 o \u201ej\u0119zykach\u201d: o \u201emodlitwie w j\u0119zykach\u201d, o \u201e\u015bpiewie w j\u0119zykach\u201d czy te\u017c o \u201eproroctwie w j\u0119zykach\u201d. Wielu uczestnik\u00f3w Odnowy Charyzmatycznej jest przekonanych, \u017ce dost\u0119puje udzia\u0142u w tym samym biblijnym charyzmacie, kt\u00f3ry kiedy\u015b zosta\u0142 udzielony Aposto\u0142om lub ich uczniom. Oto przyk\u0142adowa seria zda\u0144 z jednego z popularnych opracowa\u0144:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u2212 \u201edar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>\u00a0[\u2026] pojawi\u0142 si\u0119 po zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego\u201d;
\n\u2212 \u201epo zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego\u00a0dar<\/i>\u00a0si\u0119 rozpowszechnia na innych wiernych\u201d;
\n\u2212 \u201ew\u015br\u00f3d wsp\u00f3lnot Koryntian\u00a0dar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>\u00a0by\u0142 powszechny\u201d;
\n\u2212 \u201eteologowie zauwa\u017caj\u0105\u00a0dar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>\u00a0m.in. u \u015bw. Pachomiusza, \u015bw. Teresy z Avila, \u015bw. Teresy od Dzieci\u0105tka Jezus, \u015bw. Proboszcza z Ars, \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu, \u015bw. Franciszka Ksawerego, \u015bw. o. Pio, b\u0142. Matki Teresy z Kalkuty i wielu innych\u201d;
\n\u2212 \u201edar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>\u00a0[\u2026] rozbudzi\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku XX wieku\u201d, np. \u201ewielebny Parham modli\u0142 si\u0119 nad osobami\u201d, kt\u00f3re \u201eotrzyma\u0142y\u00a0dar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>\u201d;
\n\u2212 \u201eod 1967 roku pocz\u0105wszy, \u201ewsp\u00f3lnoty charyzmatyczne dotykaj\u0105ce [\u2026] glosolalii (czyli\u00a0daru j\u0119zyk\u00f3w<\/i>) rozszerza\u0142y si\u0119 w Ko\u015bciele katolickim\u201d[4].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Czym wi\u0119c jest ten dar? Czy jest tym samym, co opisany w Dziejach Apostolskich (Dz 2) charyzmat m\u00f3wienia j\u0119zykami? Czy tak prze\u017cywana modlitw\u0105 jest t\u0105 sam\u0105, kt\u00f3rej do\u015bwiadczali chrze\u015bcijanie w Koryncie za czas\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a (1 Kor 14)? Czy po czasach Nowego Testamentu chrze\u015bcijanie oczekiwali na taki dar, modlili si\u0119 o niego i zauwa\u017cali jego dzia\u0142anie? Czy w literaturze pozosta\u0142y opisy, relacje i \u015bwiadectwa – a tak\u017ce teologiczne rozwa\u017cania i argumentacje na ten temat? O tym w\u0142a\u015bnie jest ta ksi\u0105\u017cka.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jak\u0105 drog\u0119 proponujemy, aby znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na powy\u017csze pytania? Jak\u0105 metod\u0105 b\u0119dziemy si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zaczniemy od Pisma \u015bw.: czy mo\u017cna sprawdzi\u0107, co w\u0142a\u015bciwie wydarzy\u0142o si\u0119 w Wieczerniku w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy? Jak wtedy mog\u0142o wygl\u0105da\u0107 'm\u00f3wienie obcymi j\u0119zykami’? Czy obiegowe przekonania na ten temat, cz\u0119sto utrwalone w ikonografii, dobrze odpowiadaj\u0105c biblijnemu opisowi? Dlaczego 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ w Koryncie, opisane w li\u015bcie \u015bw. Paw\u0142a, sprawia wra\u017cenie odmiennego zjawiska ni\u017c to zrelacjonowane w Dziejach Apostolskich? Poszukiwanie odpowiedzi na te pytania stanie si\u0119 tre\u015bci\u0105\u00a0pierwszego rozdzia\u0142u<\/b>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rozdzia\u0142 drugi<\/b>\u00a0to spotkanie z pobiblijn\u0105 literatur\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 z pierwszych wiek\u00f3w. Sprawdzimy, czy wspomniano co\u015b o m\u00f3wieniu j\u0119zykami w tekstach takich filar\u00f3w poapostolskiego Ko\u015bcio\u0142a jak \u015bw. Ireneusz, Orygenes czy Tertulian. Potem przejdziemy do najwi\u0119kszych staro\u017cytnych nauczycieli, kt\u00f3rzy zostali nazwani ojcami Ko\u015bcio\u0142a. Spotkamy tu \u015bw. Hieronima, \u015bw. Jana Chryzostoma, ale przede wszystkim \u015bw. Augustyna. Ten ostatni zostawi\u0142 niezwyk\u0142e dziedzictwo w interesuj\u0105cej nas tu dziedzinie: nie tylko wiele pisa\u0142 o biblijnym darze j\u0119zyk\u00f3w, ale dodatkowo przedstawi\u0142 ze szczeg\u00f3\u0142ami praktykowan\u0105 za jego czas\u00f3w modlitw\u0119 jubilacji. Czy jubilacja mia\u0142a co\u015b wsp\u00f3lnego z m\u00f3wieniem j\u0119zykami? To pytanie jest dzi\u015b jeszcze bardziej aktualne ni\u017c za czas\u00f3w Augustyna. Zdaje si\u0119 bowiem, \u017ce bardzo przypomina to, co dzi\u015b nazywa si\u0119 darem j\u0119zyk\u00f3w w wielu modlitewnych wsp\u00f3lnotach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W\u00a0trzecim rozdziale<\/b>\u00a0zajmiemy si\u0119 w\u0105tkiem nieco pobocznym, \u017ceby nie powiedzie\u0107 – niszowym. Wiemy, \u017ce Aposto\u0142 Pawe\u0142 u\u017cy\u0142 raz frazy „\u2026 cho\u0107bym m\u00f3wi\u0142 j\u0119zykami ludzi i anio\u0142\u00f3w\u2026”. Czy m\u00f3wienie j\u0119zykami mo\u017ce by\u0107 udzia\u0142em w j\u0119zykach istot niebia\u0144skich? Co my\u015bleli o tym chrze\u015bcijanie w staro\u017cytno\u015bci i w \u015bredniowieczu? Czy pozosta\u0142y po tym spisane \u015bwiadectwa?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W\u0105tek \u015bredniowiecza rozwiniemy w\u00a0rozdziale czwartym<\/b>, tym razem znacznie szerzej: czego nauczali o biblijnym darze j\u0119zyk\u00f3w wielcy teologowie i doktorzy Ko\u015bcio\u0142a, jak \u015bw. Tomasz z Akwinu. Jak oceniano zdarzaj\u0105cy si\u0119 cud pos\u0142ugiwania si\u0119 obcym j\u0119zykiem przez wielkich \u015bwi\u0119tych? Czy m\u00f3wili o tym tak\u017ce wierni chrze\u015bcija\u0144skiego Wschodu?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rozdzia\u0142 pi\u0105ty<\/b>\u00a0wprowadzi nas w nowe rejony zainteresowa\u0144. Do nowo\u017cytnego stylu poruszania tematu daru j\u0119zyk\u00f3w nale\u017cy dokument papie\u017ca Benedykta XIV z XVIII wieku. W zupe\u0142nie inny spos\u00f3b m\u00f3wili o tym samym wielcy mistycy hiszpa\u0144scy wieku XVI: \u015bw. Teresa z Avila i \u015bw. Ignacy Loyola. A \u015bw. Jan od Krzy\u017ca? Pozostaje to do weryfikacji i tym tak\u017ce zajmiemy si\u0119 w tym rozdziale.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Od XVI wieku pocz\u0105wszy spojrzenie na chrze\u015bcija\u0144stwo musi sta\u0107 si\u0119 szersze i obj\u0105\u0107 te\u017c tradycje protestanckie. Dlatego w\u00a0rozdziale sz\u00f3stym<\/b>\u00a0skierujemy wzrok ku inicjatorom protestanckiej reformacji, Marcinowi Lutrowi i Janowi Kalwinowi, by dowiedzie\u0107 si\u0119 o ich zdaniu na temat glosolalii. O wiele bogatsze i zdecydowanie bardziej zr\u00f3\u017cnicowane co do prze\u017cywania daru m\u00f3wienia j\u0119zykami oka\u017ce si\u0119 jednak protestanckie \u015brodowisko ewangelikalne, nast\u0119pnych wiek\u00f3w: XVII i XVIII. Z powodu wielkiego bogactwa materia\u0142u ju\u017c tylko za pomoc\u0105 kilku przyk\u0142ad\u00f3w zbli\u017cymy si\u0119 do tego, jak do\u015bwiadczali i jak rozumieli obecno\u015b\u0107 daru j\u0119zyk\u00f3w uczestnicy radykalnych grup charyzmatycznych na obrze\u017cach oficjalnego protestantyzmu tamtego okresu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Osobn\u0105 kategori\u0119 stanowi\u0105 mormoni. Powsta\u0142e na terenie USA w XIX wieku ugrupowanie stanie si\u0119 przedmiotem naszego zainteresowania w\u00a0rozdziale si\u00f3dmym<\/b>\u00a0z jednego tylko powodu: zar\u00f3wno w swoich ksi\u0119gach wyznaniowych jak i w literaturze opisuj\u0105cej modlitewne praktyki dnia codziennego mormoni w tamtych czasach cz\u0119sto i jednoznacznie odwo\u0142ywali si\u0119 do daru j\u0119zyk\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 zako\u0144czymy\u00a0rozdzia\u0142em \u00f3smym<\/b>, kt\u00f3ry b\u0119dzie po\u015bwi\u0119cony wsp\u00f3\u0142czesnemu fenomenowi m\u00f3wienia j\u0119zykami. Wsp\u00f3\u0142czesnemu – to znaczy zwi\u0105zanemu najpierw z rozwojem nowych protestanckich wyzna\u0144 pentekostalnych z pocz\u0105tkiem XX wieku. Kiedy potem, w latach ’60, duchowo\u015b\u0107 pentekostalna poszerzy\u0142a si\u0119 na tradycyjne wyznania protestanckie – wraz ze zwyczajem modlitwy w postaci m\u00f3wienia j\u0119zykami – zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 okre\u015blenia odnowa charyzmatyczna. W ko\u0144cu – od roku 1967 – te same sposoby modlitwy pojawi\u0142y si\u0119 w Ko\u015bciele katolickim wraz z katolick\u0105 Odnow\u0105 w Duchu \u015awi\u0119tym.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b spr\u00f3bujemy, co prawda cz\u0105stkowo i fragmentarycznie, uzyska\u0107 spojrzenie na ca\u0142o\u015bciow\u0105 panoram\u0119 rozumienia i praktykowania daru j\u0119zyk\u00f3w w dwudziestu wiekach istnienia Ko\u015bcio\u0142a.
\n<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przypisy<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

[1]\u00a0Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements<\/i>, s. 670.
\n[2]\u00a0Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements<\/i>, s. 671.
\n[3]\u00a0Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements<\/i>, s. 671.
\n[4] M. Wrzos,\u00a0Dar j\u0119zyk\u00f3w<\/i>, \u201eZeszyty Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym\u201d (2004), nr 5, s. 47-56.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a> 1. M\u00f3wienie j\u0119zykami w Biblii<\/span><\/span><\/h1>\n
\n

bp Andrzej Siemieniewski
\nks. Miros\u0142aw Kiwka<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

J\u0118ZYKI Z OGNIA. GLOSOLALIA:
\nDar j\u0119zyk\u00f3w w Biblii, historii i we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a<\/span><\/span><\/span><\/h2>\n

1. M\u00f3wienie j\u0119zykami w Biblii<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Pierwszy rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cimy temu, co na temat j\u0119zyk\u00f3w m\u00f3wi Biblia. Pierwszym odruchem mog\u0142oby by\u0107 si\u0119gni\u0119cie po dorobek uczonych biblist\u00f3w: opracowane przez nich t\u0142umaczenia tekst\u00f3w i komentarze stanowi\u0105 zwykle punkt wyj\u015bcia dla zorientowania si\u0119 w zagadnieniach biblijnych. W bibliotekach teologicznych dost\u0119pne s\u0105 w wielkiej ilo\u015bci naukowe dzie\u0142a w tym zakresie. Dlatego najcz\u0119\u015bciej to w\u0142a\u015bnie od takiej lektury rozpoczyna si\u0119 prezentacj\u0119 tego, co na dany temat m\u00f3wi nam Pismo \u015bwi\u0119te.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W naszym przypadku, czyli przy poszukiwaniu biblijnych \u017ar\u00f3de\u0142 na temat m\u00f3wienia j\u0119zykami, taki punkt wyj\u015bcia nie wydaje si\u0119 jednak najlepszy. Dlaczego? Pow\u00f3d jest natury historycznej: chrze\u015bcijanie do\u015bwiadczaj\u0105cy daru j\u0119zyk\u00f3w w ci\u0105gu wiek\u00f3w historii Ko\u015bcio\u0142a, otaczaj\u0105cy ich \u015bwiadkowie pojawiania si\u0119 tego daru, duszpasterze przekazuj\u0105cy biblijne nauczanie na jego temat – wszyscy ci ludzie czerpali z Pisma \u015bw. w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b. Cz\u0119\u015bciej pozostawiali na drugim planie zagadnienia \u015bci\u015ble naukowe, a tekst biblijny traktowali jako mow\u0119 samego Boga skierowan\u0105 wprost do serc wierz\u0105cej wsp\u00f3lnoty, ufnie przyjmuj\u0105cej Bo\u017ce objawienie. Je\u015bli wi\u0119c chcemy zrozumie\u0107 histori\u0119 oddzia\u0142ywania biblijnej tradycji m\u00f3wienia j\u0119zykami przez dwadzie\u015bcia wiek\u00f3w historii Ko\u015bcio\u0142a, to nasze podej\u015bcie musi by\u0107 mniej akademickie, a bardziej popularne.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Z takiego za\u0142o\u017cenia wynika metoda zastosowana w pierwszym rozdziale tej ksi\u0105\u017cki. Na pocz\u0105tku zajmiemy si\u0119 (ma\u0142o zapewne uczon\u0105) kwesti\u0105: gdyby dzisiaj kto\u015b chcia\u0142 stworzy\u0107 film na temat pierwszego zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego – jaki scenariusz by\u0142by najbardziej wierny historycznemu orygina\u0142owi? Co w\u0142a\u015bciwie dzia\u0142o si\u0119 w Wieczerniku w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy? Aby si\u0119 z tym zmierzy\u0107, si\u0119gniemy wprost do narracji Dziej\u00f3w Apostolskich. Poszukamy tam odpowiedzi na pytanie: czy tradycyjne reprezentacje ikonograficzne tchn\u0105ce majestatycznym spokojem zebranych Aposto\u0142\u00f3w z Maryj\u0105 po\u015br\u00f3d nich s\u0105 realistyczne? A mo\u017ce wi\u0119cej historycznej prawdy znajdziemy w niekt\u00f3rych ilustracjach oddaj\u0105cych zaskoczenie zgromadzonych, niespodziane wtargni\u0119cie mocy Ducha, nieprzewidywalno\u015b\u0107 Bo\u017cego daru i wybuch trudnej do opanowania rado\u015bci? Czy Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnica bardziej przypomina\u0142a stonowan\u0105 liturgi\u0119 w \u015bci\u015ble apostolskim gronie, czy raczej burzliwe (a mo\u017ce i chaotyczne?) spotkanie modlitewne ponad stu os\u00f3b?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kolejnym czekaj\u0105cym nas zagadnieniem b\u0119dzie natura opisanego w Nowym Testamencie daru j\u0119zyk\u00f3w. Przywo\u0142ajmy znowu nasz\u0105 filmow\u0105 metafor\u0119: w jaki spos\u00f3b hipotetyczny re\u017cyser mia\u0142by odda\u0107 'akustyczny efekt’ Wieczernika? Czy pobo\u017cna lektura biblijnego tekstu podsunie nam jakie\u015b odpowiedzi? Mo\u017ce odkryjemy, \u017ce bardziej prawdopodobna jest seria katechetycznych poucze\u0144 wyg\u0142oszonych przez Aposto\u0142\u00f3w do kolejnych grup j\u0119zykowych jerozolimskich pielgrzym\u00f3w. A mo\u017ce bli\u017csze prawdy wyda nam si\u0119, \u017ce chodzi\u0142o bardziej o zbiorowe wychwalanie Boga, o jakiej pierwsze, spontaniczne, wsp\u00f3lnotowe\u00a0Te Deum<\/i>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Odpowiedzi na pierwsze i drugie pytanie b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y poszerzenia lektury: z drugiego rozdzia\u0142u Dziej\u00f3w Apostolskich (dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy) przejdziemy wi\u0119c do rozdzia\u0142\u00f3w dziesi\u0105tego i dziewi\u0119tnastego Dziej\u00f3w. To dwa kolejne przyk\u0142ady m\u00f3wienia j\u0119zykami podczas zst\u0119powania Ducha \u015awi\u0119tego. Trzeba je wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, gdy\u017c dopiero wszystkie trzy razem daj\u0105 bardziej ca\u0142o\u015bciowy obraz tego, jak wygl\u0105da\u0142o m\u00f3wienie j\u0119zykami w Ko\u015bciele apostolskim.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kolejnym krokiem b\u0119dzie zauwa\u017cenie, \u017ce w naszych czasach lektur\u0119 tekstu biblijnego o m\u00f3wieniu j\u0119zykami cz\u0119sto determinuj\u0105 trzy narzucone z zewn\u0105trz za\u0142o\u017cenia, przy czym rzadko stawiamy pytanie o ich uzasadnienie. Pierwsze z nich to przekonanie, \u017ce trzeba czyta\u0107 Nowy Testament w \u015bwietle uprzedniego przyj\u0119cia osobnej kategorii dla daru j\u0119zyk\u00f3w w Dziejach Apostolskich (b\u0119dzie to zrozumia\u0142a dla \u015bwiadk\u00f3w wydarzenia\u00a0ksenoglosja<\/i>) i osobnej kategorii dla daru j\u0119zyk\u00f3w u \u015bw. Paw\u0142a (by\u0142aby to niezrozumia\u0142a dla \u015bwiadk\u00f3w\u00a0glosolalia<\/i>). Drugie za\u0142o\u017cenie dotyczy tego, jakoby 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ analogiczne do zjawiska opisanego w Nowym Testamencie, by\u0142o powszechne w greckiej, poga\u0144skiej staro\u017cytno\u015bci i dlatego mia\u0142oby by\u0107 kulturowym t\u0142em dla chrze\u015bcija\u0144skiego daru j\u0119zyk\u00f3w. I wreszcie – zak\u0142adanie zdecydowanej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy zjawiskiem z Dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy (zrozumia\u0142e dla innych j\u0119zyki rozmaitych lud\u00f3w) i z ko\u015bcio\u0142a w Koryncie (niezrozumia\u0142e d\u017awi\u0119ki tylko przypominaj\u0105ce ludzkie j\u0119zyki). By\u0107 mo\u017ce oka\u017ce si\u0119, \u017ce te trzy za\u0142o\u017cenia te s\u0105 nieuzasadnione, a rezygnacja z nich – znakomicie pomo\u017ce w lekturze biblijnych tekst\u00f3w na temat daru j\u0119zyk\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na koniec rozdzia\u0142u o biblijnym przekazie na temat daru j\u0119zyk\u00f3w zajmiemy si\u0119 jeszcze pewn\u0105 spraw\u0105 dodatkow\u0105. Cho\u0107 niezaanga\u017cowanemu obserwatorowi mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 ona marginalna, to jednak dla wielu os\u00f3b zaanga\u017cowanych we wsp\u00f3\u0142czesnym ruchu Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym jest niezmiernie istotna. Chodzi tu o dwie restrykcje na\u0142o\u017cone przez \u015bw. Paw\u0142a na publiczn\u0105, g\u0142o\u015bn\u0105 modlitw\u0119 – a wi\u0119c w konsekwencji tak\u017ce i na 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’. Pierwsza restrykcja zdaje si\u0119 ogranicza\u0107 wszelk\u0105 g\u0142o\u015bn\u0105 modlitw\u0119 w Ko\u015bciele (skutkiem tego i 'dar j\u0119zyk\u00f3w’) tylko do m\u0119\u017cczyzn: „kobiety maj\u0105 na zgromadzeniach milcze\u0107” (1 Kor 14, 34), pisze Aposto\u0142. Druga restrykcja wydaje si\u0119 jeszcze bardziej surowa i ogranicza – jak si\u0119 wydaje – korzystanie z daru j\u0119zyk\u00f3w tylko do osobistej modlitwy na osobno\u015bci: „\u2026niech za\u015b m\u00f3wi sobie samemu i Bogu!” (1 Kor 14, 28). \u0141atwo wyobrazi\u0107 sobie, jakie konsekwencje p\u0142yn\u0105 z tego dla dzisiejszych cz\u0142onk\u00f3w grup modlitewnych, kt\u00f3rzy z jednej strony pragn\u0105 Bo\u017cych charyzmat\u00f3w, a z drugiej strony chc\u0105 zachowa\u0107 pe\u0142n\u0105 wierno\u015b\u0107 nauczaniu S\u0142owa Bo\u017cego. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu na koniec pierwszego rozdzia\u0142u zajmiemy si\u0119 i tymi dwoma problemami.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1.1 M\u00f3wienie j\u0119zykami w Dziejach Apostolskich: Co w\u0142a\u015bciwie dzia\u0142o si\u0119 w Wieczerniku?<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

a. Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego: majestatyczny spok\u00f3j?<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Biblijna scena zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego (Dz 2,1-4) cz\u0119sto bywa\u0142a przedstawiana w ikonografii. Grupa dwunastu Aposto\u0142\u00f3w z Maryj\u0105 po\u015brodku nich, zst\u0119puj\u0105ce z g\u00f3ry p\u0142omienie, skupiony wyraz twarzy wszystkich obecnych oraz wewn\u0119trzny, majestatyczny pok\u00f3j odmalowany na obliczach uczestnik\u00f3w modlitwy: arty\u015bci zwykle te w\u0142a\u015bnie elementy uwiecznili jako najbardziej charakterystyczne dla ich wyobra\u017cenia sceny spe\u0142nionej obietnicy Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy. Tak w\u0142a\u015bnie mia\u0142o przebiega\u0107 to, co opisuje s\u0142owo Pisma: „ukaza\u0142y si\u0119 im j\u0119zyki jakby z ognia, kt\u00f3re si\u0119 rozdzieli\u0142y, i na ka\u017cdym z nich spocz\u0105\u0142 jeden; i wszyscy zostali nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym” (Dz 2, 3-4).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce to przeczucie uporz\u0105dkowanego majestatu i niemal\u017ce liturgicznego spokoju towarzyszy wyobra\u017ceniom dalszego ci\u0105gu biblijnej sceny, kiedy to zgromadzeni „zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 obcymi j\u0119zykami, tak jak im Duch pozwala\u0142 m\u00f3wi\u0107” (Dz 2, 4). Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w oczach wielu wsp\u00f3\u0142czesnych komentator\u00f3w i t\u0142umaczy wydarzenie to by\u0142oby zbli\u017cone charakterem do serii m\u00f3w w obcych j\u0119zykach (na kszta\u0142t pami\u0119tnych przem\u00f3wie\u0144 \u015bw. Jana Paw\u0142a II do r\u00f3\u017cnych grup j\u0119zykowych).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Biblia Tysi\u0105clecia (BT) oraz Biblia Towarzystwa \u015awi\u0119tego Paw\u0142a (B\u015aP) zdaj\u0105 si\u0119 sugerowa\u0107 sceneri\u0119 formalnych przem\u00f3wie\u0144 do kolejnych reprezentacji narodowo\u015bciowych:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Ka\u017cdy s\u0142ysza\u0142, jak\u00a0przemawiali<\/i>\u00a0[\u03bb\u03b1\u03bb\u03bf\u1f7b\u03bd\u03c4\u03c9\u03bd] w jego w\u0142asnym j\u0119zyku. \u00abCzy\u017c ci wszyscy, kt\u00f3rzy\u00a0przemawiaj\u0105<\/i>\u00a0[\u03bf\u1f31 \u03bb\u03b1\u03bb\u03bf\u1fe6\u03bd\u03c4\u03b5\u03c2], nie s\u0105 Galilejczykami?\u00bb” (Dz 2,7).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Podobnie formu\u0142uj\u0105 to komentatorzy: „Aposto\u0142owie zaczynaj\u0105\u00a0przemawia\u0107<\/i>\u00a0do zgromadzonych w ich w\u0142asnych j\u0119zykach”. Biblia Pozna\u0144ska (BP) przedstawia nam nawet „tych, kt\u00f3rzy\u00a0rozprawiaj\u0105<\/i>” w obcych j\u0119zykach[5].\u00a0Przemawianie<\/i>\u00a0i\u00a0rozprawianie<\/i>\u00a0pasuj\u0105 do obrazu uporz\u0105dkowanego i spokojnego wydarzenia, w kt\u00f3rym bior\u0105 udzia\u0142 prze\u0142o\u017ceni (Aposto\u0142owie) wyg\u0142aszaj\u0105cy przemowy do ludu. Dla innego komentatora dar j\u0119zyk\u00f3w w opisie \u0141ukaszowych Dziej\u00f3w przedstawiony jest jako \u201enatchnione i zrozumia\u0142e zwiastowanie\u201d[6].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce t\u0142umacze mieli przed oczami wyobra\u017ani gotow\u0105 scen\u0119 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy. Dlatego to samo greckie s\u0142owo „\u03bb\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03bd” raz staje si\u0119 „przemawianiem”, innym razem nawet „rozprawianiem”, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci jest po prostu niedookre\u015blonym na razie co do charakteru – „m\u00f3wieniem”[7]. Przy takim stylu prezentacji biblijnej Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy czytelnik Pisma \u015bw. jest w najwy\u017cszym stopniu zaskoczony, kiedy nagle dowiaduje si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy \u015bwiadkowie tego wydarzenia drwili sobie z tego wszystkiego i m\u00f3wili: „Upili si\u0119 m\u0142odym winem” (Dz 2,13). Ta reakcja nie pasuje do stereotyp\u00f3w utrwalonych przez ikonografi\u0119 i komentarze, a nawet przez pewne tradycje t\u0142umaczenia biblijnego tekstu. Dlaczego komu\u015b mog\u0142oby przyj\u015b\u0107 do g\u0142owy, aby seri\u0119 formalnych przem\u00f3wie\u0144 do grup j\u0119zykowych skwitowa\u0107 drwinami i podejrzeniem o upojenie? Jedno wyra\u017anie nie pasuje do drugiego.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Skoro wi\u0119c – poza wyobra\u017ani\u0105 – nie wiadomo, jak wygl\u0105da\u0142 pod tym wzgl\u0119dem dar j\u0119zyk\u00f3w w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, bezpieczniej wydaje si\u0119 pozosta\u0107 w t\u0142umaczeniu przy skromniejszym „m\u00f3wieniu obcymi j\u0119zykami”, jak zreszt\u0105 czyni to Wulgata (loquentes-loquuntur<\/i>).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Sami zewn\u0119trzni \u015bwiadkowie tego niezwyk\u0142ego wydarzenia, czyli „pobo\u017cni \u017bydzi ze wszystkich narod\u00f3w pod s\u0142o\u0144cem” (Dz 2, 5) nie daj\u0105 nam powodu do zakwalifikowania mowy uczni\u00f3w Jezusa jako „przem\u00f3wie\u0144” lub „rozpraw”. Ich wra\u017cenie opisuje zwrot: „s\u0142yszymy ich m\u00f3wi\u0105cych [\u03bb\u03b1\u03bb\u03bf\u1f7b\u03bd\u03c4\u03c9\u03bd] w naszych j\u0119zykach wielkie dzie\u0142a [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] Bo\u017ce” [BT].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dlaczego to wa\u017cne? Gdy\u017c wiele element\u00f3w opisu w Dziejach Apostolskich (Dz 2, 2-12) sugeruje raczej burzliw\u0105 (a mo\u017ce i chaotyczn\u0105) scen\u0119, w kt\u00f3rej bierze udzia\u0142 o wiele wi\u0119ksza grupa ni\u017c tylko dwunastu Aposto\u0142\u00f3w z Maryj\u0105, do tego z bardzo licznymi \u015bwiadkami.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

b. sceny zamieszania i chaosu<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Najpierw trzeba skorygowa\u0107 nasze wyobra\u017cenie o liczbie os\u00f3b, kt\u00f3re dost\u0105pi\u0142y zst\u0105pienia ognistych j\u0119zyk\u00f3w i m\u00f3wienia innymi j\u0119zykami. Czytamy bowiem, \u017ce kiedy nadszed\u0142 dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, „znajdowali si\u0119 wszyscy razem na tym samym miejscu” (Dz 2,1). S\u0142owo „wszyscy” mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 albo do grupy wspomnianej w Dz 1,12-14, albo do grupy opisanej w Dz 1,15:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Wr\u00f3cili do Jerozolimy z g\u00f3ry, zwanej Oliwn\u0105, kt\u00f3ra le\u017cy blisko Jerozolimy, w odleg\u0142o\u015bci drogi szabatowej. Przybywszy tam weszli do sali na g\u00f3rze i przebywali w niej: Piotr i Jan, Jakub i Andrzej, Filip i Tomasz, Bart\u0142omiej i Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Szymon Gorliwy, i Juda, [brat] Jakuba. Wszyscy oni trwali jednomy\u015blnie na modlitwie\u00a0razem z niewiastami, Maryj\u0105, Matk\u0105 Jezusa, i bra\u0107mi Jego<\/i>” (Dz 1, 12-14).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zaraz potem dowiadujemy si\u0119, \u017ce liczba mog\u0142a by\u0107 naprawd\u0119 spora: „Wtedy Piotr w obecno\u015bci braci, a zebra\u0142o si\u0119 razem oko\u0142o stu dwudziestu os\u00f3b, przem\u00f3wi\u0142\u2026” (Dz 1,15). Wszyscy musieli by\u0107 ju\u017c uwa\u017cani za jednolite zgromadzenie wyznawc\u00f3w nowej wiary w Jezusa Chrystusa, skoro to wobec nich dokona\u0142 si\u0119 wyb\u00f3r na urz\u0105d apostolski nast\u0119pcy Judasza (Dz 1,15-26). I to w\u0142a\u015bnie do nich wszystkich mog\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 s\u0142owa: „Kiedy nadszed\u0142 wreszcie dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, znajdowali si\u0119\u00a0wszyscy razem na tym samym miejscu<\/i>” (Dz 2,1).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mog\u0105 to potwierdza\u0107 jeszcze dwa fakty:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– W Dz 2,1 powtarzaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa z Dz 1,14-15: 'razem’ [\u1f41\u03bc\u03bf\u03b8\u03c5\u03bc\u03b1\u03b4\u1f78\u03bd] oraz 'na tym samym miejscu’ [\u1f10\u03c0\u1f76 \u03c4\u1f78 \u03b1\u1f50\u03c4\u1f79]. Ameryka\u0144ska\u00a0Encyklopedia Katolicka<\/i>\u00a0sugeruje: „W \u015bwi\u0119to Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy stu dwudziestu uczni\u00f3w pochodz\u0105cych z Galilei da\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 'm\u00f3wi\u0105cych r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami, tak jak Duch \u015awi\u0119ty pozwala\u0142 im m\u00f3wi\u0107'”[8]. Natomiast w komentarzu Biblii Jerozolimskiej do Dz 2,1 szuka si\u0119 raczej potwierdzenia tego, \u017ce w wydarzeniu Dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy uczestniczy\u0142a mniejsza grupa, ta opisana w wersach 1,13-14.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– W swoim wyja\u015bnieniu tego, co w\u0142a\u015bnie zdarzy\u0142o si\u0119 w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, Aposto\u0142 Piotr przytoczy\u0142 s\u0142owa proroka Joela, kt\u00f3re podkre\u015bla\u0142y r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 os\u00f3b, na kt\u00f3re zst\u0105pi\u0142 Duch \u015awi\u0119ty:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Piotr [\u2026] przem\u00f3wi\u0142 dono\u015bnym g\u0142osem:
\nspe\u0142nia si\u0119 przepowiednia proroka Joela:
\nW ostatnich dniach – m\u00f3wi B\u00f3g – wylej\u0119 Ducha mojego\u00a0na wszelkie cia\u0142o<\/i>,
\ni b\u0119d\u0105 prorokowali\u00a0synowie wasi i c\u00f3rki wasze<\/i>,
\nm\u0142odzie\u0144cy wasi<\/i>\u00a0widzenia mie\u0107 b\u0119d\u0105, a\u00a0starcy<\/i>\u00a0– sny.
\nNawet\u00a0na niewolnik\u00f3w i niewolnice moje<\/i>
\nwylej\u0119 w owych dniach Ducha mego, i b\u0119d\u0105 prorokowali” (Dz 2, 16-18, por. Jl 3,1-2).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy w 'sali na g\u00f3rze’ by\u0142a wa\u017cnym argumentem za tym, \u017ce rzeczywi\u015bcie Duch \u015awi\u0119ty wylewa si\u0119 „na wszelkie cia\u0142o”. Trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dwukrotnie powtarza si\u0119 tu podkre\u015blenie, \u017ce w wylaniu Ducha uczestnicz\u0105 zar\u00f3wno m\u0119\u017cczy\u017ani, jak i kobiety. W ka\u017cdym razie, to o wiele wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c tylko Aposto\u0142owie wraz z Maryj\u0105, skoro autor Dziej\u00f3w tak wyra\u017anie podkre\u015bla: „znajdowali si\u0119\u00a0wszyscy razem<\/i>\u00a0na tym samym miejscu” (Dz 2,1).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Id\u0105c dalej, musimy zauwa\u017cy\u0107 te wyra\u017cenia biblijnego tekstu, kt\u00f3re sugeruj\u0105 niespodziewane zamieszanie:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– „szum, jakby uderzenie gwa\u0142townego wiatru” (w. 2);
\n– „j\u0119zyki jakby z ognia, kt\u00f3re si\u0119 rozdzieli\u0142y” (w. 3);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– \u015bwiadkowie, kt\u00f3rzy najpierw:
\n– „zbiegli si\u0119 t\u0142umnie i zdumieli” (w. 5);
\n– i „m\u00f3wili pe\u0142ni zdumienia i podziwu” (w. 7);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– potem za\u015b:
\n– jedni „zdumiewali si\u0119 i nie wiedzieli, co my\u015ble\u0107” (w. 12);
\n– inni za\u015b „drwili” (w. 13).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W sumie nie wygl\u0105da to na scen\u0119 rz\u0105dzon\u0105 regu\u0142ami porz\u0105dku i rytu, a raczej na wydarzenie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie najpierw zaburzy\u0142o modlitewny spok\u00f3j nag\u0142\u0105, nieoczekiwan\u0105 i zaskakuj\u0105c\u0105 interwencj\u0119 Ducha, a potem wywo\u0142a\u0142o chaotyczne zbiegowisko ciekawskich, a mo\u017ce i zwyczajnych gapi\u00f3w, zapewne nie mniej licznych ni\u017c sami uczestnicy wydarzenia, skoro zbiegli si\u0119 „t\u0142umnie” (w. 5: \u03c0\u03bb\u1fc6\u03b8\u03bf\u03c2 – to po prostu „t\u0142um”. Burzliwy pocz\u0105tek, niespodziewany dalszy przebieg, t\u0142um ciekawskich – to lepiej t\u0142umaczy zr\u00f3\u017cnicowane reakcje widz\u00f3w na to, co widzieli i s\u0142yszeli, ni\u017c tradycyjne wyobra\u017cenie statycznej, niemal liturgicznej scenerii pierwszego zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

c. duchowa szko\u0142a j\u0119zykowa?<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

– j\u0119zyki z ognia<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Polski czytelnik Dziej\u00f3w Apostolskich zauwa\u017cy, \u017ce w biblijnym tek\u015bcie to samo s\u0142owo – „j\u0119zyki” – odnosi si\u0119 zar\u00f3wno do tajemniczych p\u0142omieni zst\u0119puj\u0105cych z nieba jak i do nowej mowy, jak\u0105 otrzymali uczniowie Jezusa. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w greckim oryginale sytuacja jest taka sama:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Ukaza\u0142y si\u0119 im te\u017c\u00a0j\u0119zyki<\/i>\u00a0[\u03b3\u03bb\u1ff6\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9]\u00a0jakby z ognia<\/i>, kt\u00f3re si\u0119 rozdzieli\u0142y, i na ka\u017cdym z nich spocz\u0105\u0142 jeden. I wszyscy zostali nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym, i zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107\u00a0obcymi j\u0119zykami\u00a0[\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2]” (Dz 2, 3-4).<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jest wi\u0119c zwi\u0105zek mi\u0119dzy p\u0142omieniem Ducha zst\u0119puj\u0105cego od Boga a p\u0142omienn\u0105 mow\u0105, kt\u00f3ra zaczyna p\u0142yn\u0105\u0107 z ust zgromadzonych. „Z ognia” s\u0105 zar\u00f3wno j\u0119zyki zst\u0119puj\u0105cego Ducha, jak i j\u0119zyki, w kt\u00f3rych m\u00f3wili wtedy uczniowie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W bardzo przejmuj\u0105cy spos\u00f3b podkre\u015bla to \u015bredniowieczny ojciec Ko\u015bcio\u0142a,\u00a0\u015bw. Grzegorz Wielki<\/b>(540-604). P\u0142omie\u0144 sta\u0142 si\u0119 \u015brodkiem objawienia Bo\u017cego, poniewa\u017c B\u00f3g sam jest niematerialnym i niewyra\u017calnym ogniem (Hbr 12, 29), kt\u00f3ry przybywa, by zapali\u0107 mi\u0142o\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105 serca ch\u0142odne i my\u015bl\u0105ce po ziemsku. A p\u0142omie\u0144 ten ukaza\u0142 si\u0119 w j\u0119zykach, gdy\u017c j\u0119zyk tworzy s\u0142owa, a kto jest dotkni\u0119ty przez Bo\u017cego Ducha, ten wyznaje S\u0142owo Boga, czyli Jego Jednorodzonego Syna. To dlatego Duch objawi\u0142 si\u0119 w j\u0119zykach ognia, gdy\u017c ka\u017cdy, kogo On wype\u0142ni, m\u00f3wi\u0105c p\u0142onie. Skutkiem tego nauczyciele wiary przemawiaj\u0105 p\u0142omienistym j\u0119zykiem z mi\u0142o\u015bci Boga i rozpalaj\u0105 serca swoich s\u0142uchaczy[9].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

To samo skojarzenie znajdziemy u\u00a0\u015bw. Bedy Czcigodnego<\/b>\u00a0(673-735):<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Duch \u015awi\u0119ty ujawni\u0142 si\u0119 w ogniu i w j\u0119zykach, by pokaza\u0107, \u017ce wszyscy nape\u0142nieni Duchem zarazem p\u0142on\u0105 i m\u00f3wi\u0105: p\u0142on\u0105 z powodu obecno\u015bci Trzeciej Osoby Bo\u017cej i m\u00f3wi\u0105 o niej”[10].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

J\u0119zyki, w kt\u00f3rych zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 zgromadzeni, okaza\u0142y si\u0119 inne ni\u017c ten, kt\u00f3rym uczniowie z Galilei pos\u0142ugiwali si\u0119 na co dzie\u0144. By\u0142y wi\u0119c „obce”. Inni t\u0142umacz\u0105 to wyra\u017cenie (\u1f11\u03c4\u1f73\u03c1\u03b1\u03b9\u03c2 \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2) jako m\u00f3wienie „r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami” (B\u015aP), „rozmaitymi j\u0119zykami” (Wujek); „innymi j\u0119zykami” (Komentarz \u017bydowski).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W opisie znajduj\u0105cym si\u0119 na pocz\u0105tku Dziej\u00f3w Apostolskich czytelnika uderza przede wszystkim to, \u017ce \u201ej\u0119zyki\u201d s\u0105 tu przedstawione jako niespodziewany i zaskakuj\u0105cy dar. Elementem budz\u0105cym zdumienie s\u0142uchaczy jest fakt, \u017ce chocia\u017c ludzie m\u00f3wi\u0105cy \u201ej\u0119zykami\u201d to miejscowi \u017bydzi, to ich s\u0142owa rozumieli ludzie rozmawiaj\u0105cy na co dzie\u0144 w najrozmaitszych j\u0119zykach wielu narod\u00f3w[11].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zostaje to potwierdzone dodatkowo przez tradycj\u0119 \u017cydowsk\u0105, kt\u00f3ra w opisie objawienia Boga na g\u00f3rze Synaj (por. Wj 19,16) widzia\u0142a opis rozbrzmiewania chwa\u0142y Bo\u017cej w siedemdziesi\u0119ciu rozmaitych j\u0119zykach nie\u017cydowskich[12]. Wydaje si\u0119 wi\u0119c jasne, \u017ce intencj\u0105 autora Dziej\u00f3w Apostolskich by\u0142o przekazanie, i\u017c \u201ew dzie\u0144 zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego uczniowie og\u0142aszaj\u0105 dziwy Bo\u017ce w j\u0119zykach, kt\u00f3re rozumiej\u0105 zebrani tam ludzie\u201d[13].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– g\u0142oszenie „wielkich dzie\u0142 Bo\u017cych”<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz cudu, polegaj\u0105cego na rozumieniu m\u00f3wienia j\u0119zykami przez ludzi z wielu r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, wa\u017cna jest te\u017c tre\u015b\u0107 owej cudownej mowy (w. 11): „wielkie dzie\u0142a Bo\u017ce [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1]”[14]. To samo wyra\u017cenie „wielkie dzie\u0142a Bo\u017ce” znamy na przyk\u0142ad z Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza. „Maryja rzek\u0142a: Wielbi dusza moja Pana, [\u2026] gdy\u017c wielkie rzeczy [\u03bc\u03b5\u03b3\u1f71\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] uczyni\u0142 mi Wszechmocny” (\u0141k 1,46-49). Greckie \u03bc\u03b5\u03b3\u1f71\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1 (\u0142ac.\u00a0magnalia<\/i>) znalaz\u0142o si\u0119 wi\u0119c w hymnie uwielbienia dla Boga. Skoro nic w tek\u015bcie Dziej\u00f3w Apostolskich nie zmusza nas do przyj\u0119cie wersji jakiego\u015b 'przemawiania’, 'rozprawiania’ czy 'zwiastowania’, to mo\u017ce w Dziejach Apostolskich bardziej ni\u017c o przem\u00f3wienia chodzi o wznoszenie hymn\u00f3w uwielbienia w owych „obcych j\u0119zykach”? Hymn\u00f3w podobnych w tre\u015bci do\u00a0Magnificat<\/i>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W\u00a0Encyklopedii katolickiej\u00a0znajdujemy kolejne argumenty. Po pierwsze, „fizyczne i psychologiczne warunki obecnych to ekstatyczny zachwyt, kiedy 'wielkie dzie\u0142a Bo\u017ce’ znalaz\u0142y sw\u00f3j naturalny wyraz w aklamacjach, modlitwach i hymnach – mo\u017cliwe \u017ce powsta\u0142ych w poprzedzaj\u0105cym tygodniu, gdy 'stale przebywali w \u015bwi\u0105tyni, wielbi\u0105c i b\u0142ogos\u0142awi\u0105c Boga’ (\u0141k 24,52-53). Po drugie, trzeba poczyni\u0107 uwag\u0119 og\u00f3lniejsz\u0105: „biblijna glosolalia nigdy nie s\u0142u\u017cy\u0142a do g\u0142oszenia, co zreszt\u0105 umkn\u0119\u0142o uwadze nawet \u015bw. Augustyna i \u015bw. Tomasza z Akwinu”[15].<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dynamika ca\u0142o\u015bci wygl\u0105da wi\u0119c tak:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Najpierw zgromadzeni w sali na pi\u0119trze zostali nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym i zacz\u0119li „m\u00f3wi\u0107 innymi j\u0119zykami [\u1f11\u03c4\u1f73\u03c1\u03b1\u03b9\u03c2 \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2]” (w. 4), a potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wielu spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy t\u0142umnie si\u0119 zbiegli s\u0142ysza\u0142o ich „m\u00f3wi\u0105cych naszymi j\u0119zykami [\u1f21\u03bc\u03b5\u03c4\u1f73\u03c1\u03b1\u03b9\u03c2 \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2]” (w. 11). „Inne j\u0119zyki” okaza\u0142y si\u0119 w uszach s\u0142uchaczy „naszymi j\u0119zykami”, mow\u0105 konkretnych narod\u00f3w z wielu miejsc \u015bwiata.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wersja wsp\u00f3lnotowego (i ze wzgl\u0119du na emocjonalne okoliczno\u015bci nieco chaotycznego) wznoszenia hymn\u00f3w czy g\u0142os\u00f3w uwielbienia lepiej t\u0142umaczy\u0142aby tak r\u00f3\u017cne reakcje \u015bwiadk\u00f3w. Jedni, b\u0119d\u0105cy bli\u017cej, czy lepiej s\u0142ysz\u0105cy konkretne osoby wznosz\u0105ce uwielbienie Boga po\u015br\u00f3d t\u0142umnego zamieszania, s\u0105 pe\u0142ni zdumienia wobec ewidentnego cudu. Inni za\u015b \u015bwiadkowie tych niezwyk\u0142ych chwil, mo\u017ce w wi\u0119kszym oddaleniu albo po prostu nie maj\u0105cy okazji do uchwycenia w chaotycznym gwarze swojego j\u0119zyka, reaguj\u0105 ca\u0142kiem inaczej: „\u00abUpili si\u0119 m\u0142odym winem\u00bb – drwili” (Dz 2,13).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Natomiast do\u015b\u0107 trudno wyobrazi\u0107 sobie takie uporz\u0105dkowane przem\u00f3wienie (lub rozprawianie czy zwiastowanie), kt\u00f3re u jednych budzi zdumienie z powodu zaskakuj\u0105cego u\u017cycia wielu obcych j\u0119zyk\u00f3w, a u innych budzi drwin\u0119 i podejrzenie o upojenie m\u00f3wcy. \u0141atwiej o wyobra\u017cenie sobie owej sceny, gdy w \u015brodku ruchliwego miasta grupa ponad stu os\u00f3b uwielbia Boga. Ci, kt\u00f3rzy s\u0105 bli\u017cej i maj\u0105 lepsz\u0105 okazj\u0119 do s\u0142yszenia szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, rozpoznaj\u0105 u jednej czy drugiej osoby zdumiewaj\u0105cy dar mowy obcym j\u0119zykiem. Ci, do kt\u00f3rych dotar\u0142 tylko widok uwielbiaj\u0105cego zgromadzenia i chaotycznego ha\u0142asu drwi\u0105 sobie z tego wszystkiego.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dodatkowy argument przeciw 'przemawianiu’ jako formie „m\u00f3wienia innymi j\u0119zykami” w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy to fakt, \u017ce kiedy dosz\u0142o do faktycznego przem\u00f3wienia, zosta\u0142o ono wyg\u0142oszone w jednym j\u0119zyku i przez jedn\u0105 osob\u0119, w dodatku przez uznanego pasterza ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, przez Aposto\u0142a Piotra.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– argument „z domu Korneliusza” i z „uczni\u00f3w z Efezu”<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Dodatkowy, cho\u0107 te\u017c istotny argument, pochodzi z kolejnych rozdzia\u0142\u00f3w\u00a0Dziej\u00f3w<\/i>, dziewi\u0105tego i dziewi\u0119tnastego. W rozdziale 10 czytamy tam, \u017ce pewien pobo\u017cny i bogobojny Rzymianin imieniem Korneliusz, setnik z italskiej kohorty zaprosi\u0142 do swego domu Aposto\u0142a Piotra, kt\u00f3remu towarzyszyli bracia z Jafy. Celem zaproszenia by\u0142o wys\u0142uchanie chrze\u015bcija\u0144skiego or\u0119dzia, a s\u0142uchaczami, opr\u00f3cz Korneliusza, mieli by\u0107 jego krewni i najbli\u017csi przyjaciele. Kulminacyjna scen\u0119 tak oto opisuje tekst Biblii:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Kiedy Piotr jeszcze m\u00f3wi\u0142 o tym, Duch \u015awi\u0119ty\u00a0zst\u0105pi\u0142<\/i>\u00a0na wszystkich, kt\u00f3rzy s\u0142uchali nauki. I zdumieli si\u0119 wierni pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rzy przybyli z Piotrem, \u017ce dar Ducha \u015awi\u0119tego\u00a0wylany zosta\u0142<\/i>\u00a0tak\u017ce na pogan. S\u0142yszeli bowiem, \u017ce\u00a0m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykami<\/i>\u00a0[\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2] i\u00a0wielbi\u0105 Boga<\/i>\u00a0[\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03c5\u03bd\u1f79\u03bd]. Wtedy odezwa\u0142 si\u0119 Piotr: \u00abKt\u00f3\u017c mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 chrztu tym, kt\u00f3rzy otrzymali Ducha \u015awi\u0119tego\u00a0tak samo jak my<\/i>?\u00bb I rozkaza\u0142 ochrzci\u0107 ich w imi\u0119 Jezusa Chrystusa” (Dz 10,44-48).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dwie rzeczy zwracaj\u0105 tu uwag\u0119. Pierwsza to s\u0142ownictwo opisuj\u0105ce dar udzielony poganom, to jest Korneliuszowi, jego krewnym i przyjacio\u0142om. „S\u0142yszeli ich\u00a0m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykami<\/i>” (\u03bb\u03b1\u03bb\u03bf\u1f7b\u03bd\u03c4\u03c9\u03bd \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2) to dos\u0142owne powt\u00f3rzenia frazy z Dz 2,11.\u00a0Wielbienie<\/i>\u00a0[\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u1f7b\u03bd\u03c9] Boga ma to samo \u017ar\u00f3d\u0142o j\u0119zykowe co „wielkie rzeczy Bo\u017ce” [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] z Dz 2,11. I znowu nietrudno skojarzy\u0107 to z\u00a0Magnificat<\/i>\u00a0Maryi: „Wielbi [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u1f7b\u03bd\u03b5\u03b9] dusza moja Pana” (\u0141 1, 46).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Druga za\u015b rzecz to same okoliczno\u015bci zdarzenia. Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w, dopiero co nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym Korneliusz i jego najbli\u017csi nie mogli pouczaj\u0105co 'przemawia\u0107’ do Piotra i do towarzysz\u0105cych mu do\u015bwiadczonych chrze\u015bcijan, nie mogli te\u017c z nimi 'rozprawia\u0107’ czy te\u017c im czego\u015b 'zwiastowa\u0107’. A jednak Piotr od razu postawi\u0142 diagnoz\u0119: „otrzymali Ducha\u00a0tak samo jak my<\/i>„. Aposto\u0142 potwierdzi to jeszcze mocniej po kilku dniach, w rozmowie z bra\u0107mi z Judei: na Korneliusza i jego towarzyszy „Duch \u015awi\u0119ty zst\u0105pi\u0142\u00a0jak na nas na pocz\u0105tku<\/i>” (Dz 11,15). Zst\u0105pi\u0142 tak samo, rozpoznawalny po tych samych darach, kt\u00f3rymi by\u0142o „m\u00f3wienie j\u0119zykami” oraz „wielbienie Boga” (= opiewanie wielko\u015bci Boga).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Tytu\u0142em dodatkowego potwierdzenia zajrzyjmy do dziewi\u0119tnastego rozdzia\u0142u Dziej\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Kiedy Apollos znajdowa\u0142 si\u0119 w Koryncie, Pawe\u0142 przeszed\u0142 okolice wy\u017cej po\u0142o\u017cone, przyby\u0142 do Efezu i znalaz\u0142 jakich\u015b uczni\u00f3w. Zapyta\u0142 ich: \u00abCzy otrzymali\u015bcie Ducha \u015awi\u0119tego, gdy przyj\u0119li\u015bcie wiar\u0119?\u00bb A oni do niego: \u00abNawet nie s\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce istnieje Duch \u015awi\u0119ty\u00bb. \u00abJaki wi\u0119c chrzest przyj\u0119li\u015bcie?\u00bb – zapyta\u0142. A oni odpowiedzieli: \u00abChrzest Janowy\u00bb. \u00abJan udziela\u0142 chrztu nawr\u00f3cenia, przemawiaj\u0105c do ludu, aby uwierzyli w Tego, kt\u00f3ry za nim idzie, to jest Jezusa\u00bb – powiedzia\u0142 Pawe\u0142. Gdy to us\u0142yszeli, przyj\u0119li chrzest w imi\u0119 Pana Jezusa. A kiedy Pawe\u0142 w\u0142o\u017cy\u0142 na nich r\u0119ce, Duch \u015awi\u0119ty zst\u0105pi\u0142 na nich.\u00a0M\u00f3wili te\u017c j\u0119zykami i prorokowali<\/i>. Wszystkich ich by\u0142o oko\u0142o dwunastu m\u0119\u017cczyzn” (Dz 19, 1-7).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Opisane tu kolejne zst\u0105pienie Ducha \u015awi\u0119tego wykazuje wiele podobie\u0144stw ze scen\u0105 z Dz 10. Tak jak Korneliusz by\u0142 „pobo\u017cny i bogobojny”, tak\u017ce i tu kandydatami s\u0105 „uczniowie”. Tak jak Korneliusz nie wiedzia\u0142 nic na temat spe\u0142niania si\u0119 obietnicy Jezusa o zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego, tak te\u017c i ci uczniowie „nawet nie s\u0142yszeli, \u017ce istnieje Duch \u015awi\u0119ty” (Dz 19, 2). I – co dla nas tutaj najwa\u017cniejsze – kiedy Duch na nich zst\u0105pi\u0142,\u00a0m\u00f3wili j\u0119zykami i prorokowali<\/i>. Podobnie jak w przypadku Korneliusza i jego towarzyszy, wydaje si\u0119 wysoce nieprawdopodobne, aby m\u00f3wienie j\u0119zykami oznacza\u0142o tu jaki\u015b rodzaj 'przemawiania’ czy 'rozprawiania’ do rozmaitych grup j\u0119zykowych. M\u00f3wi\u0105cy j\u0119zykami byli przecie\u017c nowicjuszami, a \u015bwiadkiem wydarzenia by\u0142 s\u0142ynny ju\u017c wtedy Aposto\u0142 Pawe\u0142, zapewne z jakimi\u015b pomocnikami. Bardziej prawdopodobne wydaje si\u0119, \u017ce m\u00f3wienie j\u0119zykami to wykrzykiwanie lub \u015bpiewanie tych samych tre\u015bci: uwielbianie Boga za Jego wielkie dzie\u0142a.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1.2 Kilka pomocnych krok\u00f3w przy lekturze biblijnych tekst\u00f3w o m\u00f3wieniu j\u0119zykami<\/b><\/p>\n

Jak \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, nie jest \u0142atwo wyci\u0105gn\u0105\u0107 jednoznaczne wnioski z lektury biblijnych opis\u00f3w 'm\u00f3wienia j\u0119zykami’. Potrzebne nam s\u0105 nowe spojrzenia z kilku nowych kierunk\u00f3w, aby uzupe\u0142ni\u0107 rozumienie odno\u015bnych tekst\u00f3w Biblii. Przejdziemy wi\u0119c do kolejnego etapu, w kt\u00f3rym na pierwsze miejsce znowu wysun\u0105 si\u0119 dane biblijne.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ju\u017c na wst\u0119pie zasygnalizujmy potrzeb\u0119 trzech koniecznych pyta\u0144:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(1) Czy po\u017cyteczne jest wprowadzanie – cz\u0119sto spotykanego – pozabiblijnego podzia\u0142u 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ na dwie r\u00f3\u017cne kategorie: na glosolali\u0119 i ksenoglosj\u0119? Czy dla naszych cel\u00f3w (duchowa lektura Nowego Testamentu) nie wprowadza to wi\u0119cej zamieszania ni\u017c wyja\u015bnienia?
\n(2) Czy jest historycznie uzasadnione przekonanie o istnieniu poga\u0144skich, greckich wzorc\u00f3w dla chrze\u015bcija\u0144skiej glosolalii?
\n(3) Czy jest pomocne radykalne przeciwstawiania glosolalii w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy (Dz 2) i glosolalii korynckiej (1 Kor 14) jako zjawisk zasadniczo r\u00f3\u017cnych?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W\u0119dr\u00f3wka szlakiem tych trzech pyta\u0144 to nasze zadanie w kolejnej cz\u0119\u015bci tej ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

a. glosolalia czy ksenoglosja?<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

W wielu opracowaniach rozwa\u017cania na temat nowotestamentowego m\u00f3wienia j\u0119zykami zaczyna si\u0119 od rozr\u00f3\u017cnienia terminologicznego mi\u0119dzy glosolali\u0105 a ksenoglosj\u0105. Takie podej\u015bcie mo\u017ce mie\u0107 swoje zalety, ale ma te\u017c podstawow\u0105 wad\u0119. Ot\u00f3\u017c, w przeciwie\u0144stwie do terminu 'ksenoglosja’, wyra\u017cenie 'glosolalia’ wiernie oddaje terminologi\u0119 Nowego Testamentu: 'gloso-lalia’ to tyle co 'j\u0119zyko-m\u00f3wienie’. W takiej postaci, czy w bardzo podobnych postaciach, spotykamy je wielokrotnie w Nowym Testamencie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Oto przyk\u0142ady tych form:
\n– uczniowie Jezusa „nowymi\u00a0j\u0119zykami m\u00f3wi\u0107<\/i>\u00a0b\u0119d\u0105” (\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2 \u03bb\u03b1\u03bb\u1f75\u03c3\u03bf\u03c5\u03c3\u03b9\u03bd \u03ba\u03b1\u03b9\u03bd\u03b1\u1fd6\u03c2) (Mk 16,17);
\n– w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy uczniowie ”zacz\u0119li\u00a0m\u00f3wi\u0107<\/i>\u00a0obcymi\u00a0j\u0119zykami<\/i>” (\u03bb\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03bd \u1f11\u03c4\u1f73\u03c1\u03b1\u03b9\u03c2 \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2) (Dz 2,4);
\n– widz\u0105c Korneliusza i jego towarzyszy \u015bwiadkowie „s\u0142yszeli, \u017ce\u00a0m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykami” (\u03bb\u03b1\u03bb\u03bf\u1f7b\u03bd\u03c4\u03c9\u03bd \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2 ) (Dz 10,46);
\n– nawr\u00f3ceni przez Paw\u0142a „m\u00f3wili j\u0119zykami” (\u1f10\u03bb\u1f71\u03bb\u03bf\u03c5\u03bd \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2) (Dz 19,6);
\n– w Hymnie o mi\u0142o\u015bci Aposto\u0142 u\u017cywa wyra\u017cenia: „cho\u0107bym\u00a0m\u00f3wi\u0142 j\u0119zykami” (\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2 \u03bb\u03b1\u03bb\u1ff6) (1 Kor 13,1);
\n– w nast\u0119pnym rozdziale swojego listu \u015bw. Pawe\u0142 omawia przypadek kogo\u015b „m\u00f3wi\u0105cego j\u0119zykami” (\u03bb\u03b1\u03bb\u1ff6\u03bd \u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u1fc3) (1 Kor 14,2);
\n– nawet o sobie samym stwierdza: „m\u00f3wi\u0119 j\u0119zykami” (\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2 \u03bb\u03b1\u03bb\u1ff6\u03bd) (1 Kor 14,18);
\n– tam, gdzie Biblia Tysi\u0105clecia ma skomplikowan\u0105 form\u0119 „poczn\u0105 korzysta\u0107 z daru j\u0119zyk\u00f3w”, tam Aposto\u0142 pisze zwyczajnie: „b\u0119d\u0105\u00a0m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykami” (\u03b3\u03bb\u1f7d\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2 \u03bb\u03b1\u03bb\u1ff6\u03bd) (1 Kor 14, 23).<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119 jasne, \u017ce w biblijnym j\u0119zyku Nowego Testamentu wspomniany dar duchowy nazywa si\u0119 (w bardzo zbli\u017conych wariantach) 'm\u00f3wieniem j\u0119zykami’, albo – je\u015bli mo\u017cna si\u0119 tak wyrazi\u0107 – 'j\u0119zyko-m\u00f3wieniem’, czyli w\u0142a\u015bnie glosolali\u0105. I to zupe\u0142nie niezale\u017cnie, czy akustyczny efekt tego daru jest zrozumia\u0142y dla s\u0142uchacza (jak w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy w Jerozolimie), czy te\u017c pozostaje zasadniczo niezrozumia\u0142y (jak w Koryncie). Tak czy inaczej, dla biblijnego autora jest to niezmiennie\u00a0glosolalia<\/i>. To prawda, \u017ce sam termin glosolalia zacz\u0105\u0142 by\u0107 u\u017cywany w j\u0119zyku angielskim dopiero w XIX wieku – ale ma bardzo solidne uzasadnienie w terminologii Nowego Testamentu[16].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kiedy natomiast wprowadzamy nowy termin 'ksenoglosja’, zaczynamy wchodzi\u0107 na grunt znacznie mniej pewny. „Wyra\u017cenie\u00a0ksenoglosia<\/i>\u00a0zosta\u0142o wprowadzone w 1905 r., pocz\u0105tkowo dla opisania medium spirytystycznego, kt\u00f3re umia\u0142o w transie sprawnie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 obcym j\u0119zykiem”[17]. Mo\u017ce wi\u0119c lepiej – dla naszych cel\u00f3w duchowej lektury Nowego Testamentu – trzyma\u0107 si\u0119 logiki j\u0119zykowej Pisma \u015bw. w nadziei, \u017ce to lepiej przys\u0142u\u017cy si\u0119 naszemu rozumieniu fenomenu 'm\u00f3wienia j\u0119zykami’.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

b. m\u00f3wienie j\u0119zykami znane w poga\u0144stwie?<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Kolejne wa\u017cne pytanie dotyczy szeroko dzi\u015b uznawanej tezy o tym, jakoby m\u00f3wienie j\u0119zykami by\u0142o znane i praktykowane w\u015br\u00f3d greckich pogan za czas\u00f3w apostolskich i dlatego w\u0142a\u015bnie tak bardzo zaznaczy\u0142o si\u0119 w Koryncie – czyli w Ko\u015bciele z\u0142o\u017conym z by\u0142ych pogan.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, do\u015b\u0107 powszechnie spotykana hipoteza wyja\u015bnienia fenomenu m\u00f3wienia j\u0119zykami wywodzi si\u0119 z faktu, \u017ce u \u015bw. Paw\u0142a s\u0105 one opisane w Ko\u015bciele korynckim, w kt\u00f3rym bardzo wielu chrze\u015bcijan ewidentnie wyznawa\u0142o wcze\u015bniej poga\u0144skie religie Grek\u00f3w („Wiecie, \u017ce gdy\u015bcie byli poganami, ci\u0105gn\u0119\u0142o was nieodparcie ku niemym bo\u017ckom” – 1 Kor 12, 1).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wyja\u015bnienie wygl\u0105da wtedy tak: wcze\u015bniej owi mieszka\u0144cy Koryntu mieli spotyka\u0107 si\u0119 z tym zjawiskiem w centrach greckiego, poga\u0144skiego kultu (gdzie glosolalia mia\u0142a by\u0107 cz\u0119sto praktykowana). Po nawr\u00f3ceniu na chrze\u015bcija\u0144stwo przenie\u015bli ten zwyczaj do Ko\u015bcio\u0142a. I tak pojawi\u0142aby si\u0119 w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan glosolalia, potem wstecznie uto\u017csamiona tak\u017ce z pierwotnym entuzjazmem pami\u0119tnego dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy w Jerozolimie podczas zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego. „W ci\u0105gu trzydziestolecia [1965-1995] w\u015br\u00f3d badaczy hellenistycznych precedens\u00f3w jako paraleli dla glosolalii w Nowym Testamencie uznano zgodnie: fenomen natchnionej mowy znajduj\u0105cy si\u0119 w Nowym Testamencie oraz terminologia u\u017cywana dla jego opisania maj\u0105 \u015bcis\u0142e paralele w \u015bwiecie ludowych religii hellenistycznych”. Innymi s\u0142owy: „Glosolalia i prorokowanie wywodz\u0105 si\u0119 z przed-chrze\u015bcija\u0144skich religijnych do\u015bwiadcze\u0144 wsp\u00f3lnoty korynckiej”[18].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nawet\u00a0S\u0142ownik Ruch\u00f3w Pentekostalnych i Charyzmatycznych<\/i>\u00a0przekazuje t\u0119 informacj\u0119. O wyroczni delfijskiej pisze tak: „M\u0142oda kap\u0142anka wypowiada\u0142a niezrozumia\u0142e s\u0142owa, a towarzysz\u0105cy jej kap\u0142an mia\u0142 je t\u0142umaczy\u0107 na zrozumia\u0142\u0105 grek\u0119 tamtego okresu”[19].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ma to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce „delfijska mowa ekstatyczna nie tylko jest paralel\u0105, ale te\u017c poprzedniczk\u0105 glosolalii w Koryncie, wspomaganej jeszcze przez \u017ale zrozumiany wysi\u0142ek, aby w chrze\u015bcija\u0144stwie dor\u00f3wna\u0107 mowie otaczaj\u0105cych b\u00f3stw poga\u0144skich”[20]. Inni dodaj\u0105 do tego jeszcze rzekome przyk\u0142ady glosolalii maj\u0105cej by\u0107 praktykowanej w greckim kulcie boga Apollina oraz Dionizosa.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Teza o greckich, poga\u0144skich \u017ar\u00f3d\u0142ach chrze\u015bcija\u0144skiej glosolalii wygl\u0105da na bardzo poci\u0105gaj\u0105c\u0105, ma jednak podstawow\u0105 wad\u0119. Trudno znale\u017a\u0107 dowody na jej potwierdzenie w pisanych \u017ar\u00f3d\u0142ach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zacznijmy od takiej uwagi: „Niekt\u00f3rzy badacze podawali przyk\u0142ady niesk\u0142adnej mowy zaczerpni\u0119tej z innych kultur jako paralel\u0119 do m\u00f3wienia obcymi j\u0119zykami, jednak domniemane paralele pochodz\u0105ce z grecko-rzymskiej staro\u017cytno\u015bci s\u0105 s\u0142abe”[21].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

A teraz nieco szersza odpowied\u017a. Wiele wysi\u0142ku wyja\u015bnieniu tej kwestii po\u015bwi\u0119ci\u0142 Charles Forbes. Jego ksi\u0105\u017cka wydana w roku 1995 w T\u00fcbingen zawiera imponuj\u0105cy detalami przegl\u0105d wszystkich mo\u017cliwych tekst\u00f3w opisuj\u0105cych fonetyczne aspekty greckich kult\u00f3w z czas\u00f3w Nowego Testamentu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(1) Ch. Forbes zwraca swoj\u0105 uwag\u0119 najpierw na wyroczni\u0119 delfijsk\u0105, czyli kap\u0142ank\u0119 pytyjsk\u0105. Mia\u0142a ona wyg\u0142asza\u0107 swoje wyrocznie w urywanych fragmentach w j\u0119zyku greckim uzupe\u0142nianych swobodn\u0105 wokalizacj\u0105 (a wi\u0119c jakby poga\u0144sk\u0105 glosolali\u0105). Po przestudiowaniu (i zacytowaniu w oryginale) stosownych literackich \u015bwiadectw ze staro\u017cytnej Grecji Forbes stwierdza: „Nie ma decyduj\u0105cych \u015bwiadectw, \u017ce kap\u0142anka pytyjska kiedykolwiek wyg\u0142asza\u0142a swoje wyrocznie w formie podobnej do glosolalii”. Wr\u0119cz przeciwnie, „wszystkie \u015bwiadectwa sugeruj\u0105, \u017ce m\u00f3wi\u0142a w zupe\u0142nie zrozumia\u0142ej grece”, tyle \u017ce cz\u0119sto „dwuznacznej”. Niezrozumia\u0142o\u015b\u0107 jej wyroczni nie mia\u0142a wi\u0119c charakteru fonetycznego, ale polega\u0142a na tym, \u017ce doskonale zrozumia\u0142e greckie s\u0142owa tworzy\u0142y zagadkowe i tajemnicze ci\u0105gi my\u015bli. Tajemniczo\u015b\u0107 by\u0142a wywo\u0142ana przez aluzje i metafory, a nie przez mamrotanie. Ostateczny wniosek: „normalnie wyrocznie m\u00f3wi\u0142y w zwyk\u0142ej grece”[22].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(2) Nast\u0119pnie Forbes przechodzi do zbadania tego samego zjawiska w kulcie Apollina. Podczas religijnych festiwali ku czci tego greckiego b\u00f3stwa wyst\u0119puj\u0105cy aktorzy „na\u015bladowali j\u0119zyki wszystkich lud\u00f3w”. Tak\u017ce to podaje si\u0119 niekiedy jako paralele chrze\u015bcija\u0144skiej glosolalii. Po przeanalizowaniu greckich \u015bwiadectw literackich Forbes konkluduje: chodzi\u0142o tu o rodzaj zdziwienia aktorskim kunsztem prezentowanych przedstawie\u0144 i nic w tek\u015bcie nie sugeruje jakiego\u015b religijnego obdarowania niespotykan\u0105 mow\u0105 wyst\u0119puj\u0105cych wtedy aktor\u00f3w[23].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(3) Kolejne przyk\u0142ady podawane cz\u0119sto w tego typu dyskusjach to odg\u0142osy wydawane w greckim kulcie Dionizosa i bogini Kybele. Mia\u0142y one charakter dzikich okrzyk\u00f3w i zbiorowego podniecenia. Tak\u017ce w tym przypadku Forbes nie poprzestaje na cz\u0119sto powtarzanych frazesach o „glosolalii wyst\u0119puj\u0105cej w greckich kultach misteryjnych”, ale przytacza i analizuje wszystkie dost\u0119pne \u015bwiadectwa historyczne. Wzmianka w staro\u017cytnym pi\u015bmiennictwie, kt\u00f3ra wskazuje na lingwistyczn\u0105 niezrozumia\u0142o\u015b\u0107 podczas \u017cywio\u0142owego obchodzenia \u015bwi\u0105t Dionizosa to wyra\u017cenie „frygijskie okrzyki”. Powodem odmienno\u015bci j\u0119zykowej jest jednak po prostu to, \u017ce uczestnicy tak akurat opisanej uroczysto\u015bci pochodzili z Frygii (a nie z Grecji). Dzika, osza\u0142amiaj\u0105ca i podniecaj\u0105ca muzyka wi\u0105za\u0142a si\u0119 z r\u00f3wnie dzikimi okrzykami. Ale od nieuporz\u0105dkowanych wrzask\u00f3w podchmielonej kompanii do interpretowania ich jako glosolalii nie prowadzi \u017cadna logiczna \u015bcie\u017cka[24].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na zako\u0144czenie mo\u017cna jeszcze doda\u0107 pr\u00f3b\u0119 uzasadnienia tezy o istnieniu precedens\u00f3w glosolalii przez przywo\u0142ywanie wsp\u00f3\u0142czesnych nam szama\u0144skich zwyczaj\u00f3w religijnych. Szamani, jak donosz\u0105 religioznawcy, mieliby na\u015bladowa\u0107 g\u0142osy zwierz\u0105t i ptak\u00f3w, inni za\u015b mieliby mamrota\u0107 i pomrukiwa\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Aby u\u0142atwi\u0107 sobie zadanie, niekt\u00f3rzy egzegeci, jak na przyk\u0142ad autor\u00a0Katolickiego komentarza Biblijnego<\/i>ujmuj\u0105 swoje wyobra\u017cenie o glosolalii tak: „tajemnicze mamrotanie niezrozumia\u0142ych d\u017awi\u0119k\u00f3w”[25]. Ale i to mo\u017ce niewiele pom\u00f3c: „Ekstatyczne mamrotanie: [\u2026] staro\u017cytny \u015bwiat \u015br\u00f3dziemnomorski dostarcza niewielu dowod\u00f3w na wyst\u0119powanie podobnego zjawiska, nie ma te\u017c \u017cadnych znanych 'paralel’ zjawiska 'm\u00f3wienia j\u0119zykami'”[26]. W dodatku analogie s\u0105 tu s\u0142abe: \u201e\u0141ukasz opisuje mow\u0119 [w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy] nie jako niesk\u0142adn\u0105, lecz jako oddawanie czci Bogu w j\u0119zykach, kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0105cy nie znali\u201d[27].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nawet tak powa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o jak\u00a0S\u0142ownik Ruch\u00f3w Pentekostalnych i Charyzmatycznych<\/i>\u00a0przywo\u0142uje w tym kontek\u015bcie szama\u0144skie „pomruki i mow\u0119 zwierz\u0105t”[28]. Jako komentarz mo\u017cna powiedzie\u0107 tylko jedno: pomruki zwierz\u0105t i wydawane przez nie inne odg\u0142osy nie s\u0105 podobne do glosolalii: nie przypominaj\u0105, jak wiadomo, j\u0119zyk\u00f3w ludzi, gdy\u017c przypominaj\u0105 g\u0142osy zwierz\u0105t.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

c. lektura Dz 2 w \u015bwietle 1 Kor 14<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Je\u015bli analizy Ch. Forbesa s\u0105 poprawne, to i jego wniosek musi by\u0107 s\u0142uszny: m\u00f3wienie j\u0119zykami jest absolutn\u0105 nowo\u015bci\u0105 w odniesieniu do \u015bwiata poga\u0144skiego otaczaj\u0105cego pierwotne chrze\u015bcija\u0144stwo[29]. Glosolalia w staro\u017cytnym Ko\u015bciele to fenomen zdecydowanie chrze\u015bcija\u0144ski. To niech b\u0119dzie naszym za\u0142o\u017ceniem numer jeden.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Je\u015bli za\u015b j\u0119zyk Nowego Testamentu nie zna rozr\u00f3\u017cnienia na glosolali\u0119 i ksenoglosj\u0119 – zna tylko glosolali\u0119, czyli m\u00f3wienie j\u0119zykami – to znaczy \u017ce ewentualna zrozumia\u0142o\u015b\u0107 lub niezrozumia\u0142o\u015b\u0107 'j\u0119zyk\u00f3w’ nie decyduje o ich randze i roli i jest czym\u015b raczej drugorz\u0119dnym. Nie ma te\u017c potrzeby, aby takim (pozabiblijnym) rozr\u00f3\u017cnieniom po\u015bwi\u0119ca\u0107 specjaln\u0105 uwag\u0119 w duchowej lekturze Pisma \u015bw. To niech stanie si\u0119 naszym drugim za\u0142o\u017ceniem.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przyjmiemy teraz oba te za\u0142o\u017cenia, aby dokona\u0107 zestawienia duchowej lektury dw\u00f3ch podstawowych dla Nowego Testamentu opis\u00f3w m\u00f3wienia j\u0119zykami, mianowicie w Dziejach Apostolskich (Dz 2) i w pierwszym li\u015bcie do Koryntian (1 Kor 14). Zaczniemy od tekstu \u015bw. Paw\u0142a, gdy\u017c to on jest najstarszym znanym nam zapisem do\u015bwiadczenia glosolalii w Ko\u015bciele. Uznajemy go za opis harmonizuj\u0105cy z opisem\u00a0Dziej\u00f3w<\/i>. Nie by\u0142oby przecie\u017c roztropne uwa\u017ca\u0107, \u017ce w XXI wieku lepiej wiemy, czym by\u0142a glosolalia za czas\u00f3w Aposto\u0142\u00f3w, ni\u017c sam \u015bw. Pawe\u0142 Aposto\u0142, kiedy pisa\u0142 sw\u00f3j list w roku 57. A skoro w Li\u015bcie do Koryntian u\u017cywa si\u0119 tej samej terminologii, co w Dziejach Apostolskich (glosolalia), to \u015bmia\u0142o mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce za t\u0105 sam\u0105 terminologi\u0105 stoi to same zjawisko.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Sam list do Koryntian omawia j\u0119zyki w tonie polemicznym (z powodu nadu\u017cy\u0107 w tym zakresie w korynckiej wsp\u00f3lnocie). My spr\u00f3bujmy wy\u0142owi\u0107 z tego to, co polemik\u0105 nie jest. Oto kilka punkt\u00f3w pozytywnego nauczania \u015bw. Paw\u0142a o m\u00f3wieniu j\u0119zykami:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(1)\u00a0modlitwa j\u0119zykami<\/b><\/i>
\n– j\u0119zyki to modlitwa: „Ten, kto m\u00f3wi j\u0119zykiem, nie ludziom m\u00f3wi, lecz Bogu” (1 Kor 14,2);
\n– jest to modlitwa duchem (1 Kor 14, 14);
\n– modlitwa ta mo\u017ce przybra\u0107 posta\u0107 \u015bpiewu (1 Kor 14, 15);
\n– mo\u017ce by\u0107 b\u0142ogos\u0142awieniem-dzi\u0119kczynieniem (1 Kor 14, 16-17);
\n– jest to modlitwa buduj\u0105ca osob\u0119 modl\u0105c\u0105 si\u0119 (1 Kor 14, 4)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(2)\u00a0g\u0142oszenie j\u0119zykami<\/b><\/i>
\n– j\u0119zykami mo\u017cna g\u0142osi\u0107 misteria wiary (1 Kor 14, 2);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(3)\u00a0Aposto\u0142 te\u017c m\u00f3wi j\u0119zykami<\/b><\/i>\u00a0– zapewne w modlitwie (1 Kor 14, 18);
\n– pragnie nawet, aby wszyscy 'm\u00f3wili j\u0119zykami’ (1Kor 14, 5)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(4) wspomniany tu 'j\u0119zyk’ bywa\u00a0udzielany jako dar podczas wsp\u00f3lnej modlitwy<\/b><\/i>\u00a0(1 Kor 14, 26)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(5) j\u0119zyki s\u0105\u00a0znakiem<\/b><\/i>\u00a0nie dla wierz\u0105cych, lecz\u00a0dla nie-wierz\u0105cych<\/b><\/i>\u00a0(1 Kor 14, 22)[30].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W \u015bwietle tych kilku punkt\u00f3w nauczania \u015bw. Paw\u0142a o m\u00f3wieniu j\u0119zykami sp\u00f3jrzmy teraz na tekst z Dziej\u00f3w Apostolskich (Dz 2): by\u0107 mo\u017ce oka\u017ce si\u0119, \u017ce powy\u017csze cechy odnajdziemy te\u017c w opisie dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy, co pomo\u017ce nam zrozumie\u0107, dlaczego Pismo \u015bw. stosuje t\u0119 sam\u0105 nazw\u0119 na jedno i drugie zjawisko.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Czy m\u00f3wienie j\u0119zykami opisane w drugim rozdziale Dziej\u00f3w to modlitwa? Wiele wsp\u00f3\u0142czesnych t\u0142umacze\u0144 wyra\u017anie sugeruje, \u017ce tak nie jest. Aposto\u0142owie m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykami maj\u0105 'przemawia\u0107’, 'rozprawia\u0107’ lub 'zwiastowa\u0107’. A wyg\u0142aszanie przem\u00f3w czy rozpraw nie jest przecie\u017c modlitw\u0105.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 jednak bli\u017cej temu, co faktycznie wyg\u0142aszali w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym uczniowie. Mamy a\u017c dwa \u017ar\u00f3d\u0142a, z kt\u00f3rych mo\u017cemy si\u0119 o tym dowiedzie\u0107. Pierwsze \u017ar\u00f3d\u0142o to \u015bwiadkowie zgromadzeni wskutek g\u0142os\u00f3w z Wieczernika. A \u017ar\u00f3d\u0142o drugie to Aposto\u0142 Piotr, kt\u00f3ry swoje pierwsze kazanie zacz\u0105\u0142 od nawi\u0105zania do tego, co sta\u0142o si\u0119 w Wieczerniku.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– prorokowanie o wielkich dzie\u0142ach Bo\u017cych<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\u015awiadkowie, kt\u00f3rzy „zbiegli si\u0119 t\u0142umnie” s\u0142yszeli uczni\u00f3w „g\u0142osz\u0105cych wielkie dzie\u0142a Bo\u017ce [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1]” (Dz 2, 11). Wyra\u017cenie „wielkie dzie\u0142a” jest bardzo charakterystyczne.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W Starym Testamencie odnosi si\u0119 do wspania\u0142o\u015bci samego Boga:
\n– „poznali\u015bcie Jego wielko\u015b\u0107 (\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1) (Pwt 11,2);
\n– opisuje te\u017c „wielkie dzie\u0142a [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] jego m\u0105dro\u015bci” (Syr 42:21);
\n– mo\u017ce te\u017c oznacza\u0107 „wielkie rzeczy [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1], jakie przydarzy\u0142y si\u0119” w drodze Tobiaszowi za spraw\u0105 Bo\u017cej Opatrzno\u015bci (Tb 11,14);
\n– mog\u0105 to te\u017c by\u0107 wszystkie „Jego wspania\u0142e dzie\u0142a (\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1)” przy stworzenia \u015bwiata (Syr 18,4),
\n– a zw\u0142aszcza te opiewane przez ludzi w uwielbieniu: „Imi\u0119 \u015bwi\u0119to\u015bci wychwala\u0107 b\u0119d\u0105 i wielko\u015b\u0107 Jego dzie\u0142 [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] opowiada\u0107” (Syr 17,10);
\n– w trzeciej ksi\u0119dze Machabejskiej[31] \u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1 oznacza interwencj\u0119 Boga \u017cywego w histori\u0119 swojego ludu (3 Mch 7,22);
\n– psalmista pragnie „g\u0142osi\u0107 pot\u0119g\u0119 Boga, kt\u00f3ry tak wielkich dzie\u0142 [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] dokona\u0142” (Ps 71(70), 19).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zestawienie tych kilku miejsc Starego Testamentu mo\u017ce nam da\u0107 wyobra\u017cenie o skojarzeniach wywo\u0142ywanych przez wyra\u017cenie „s\u0142yszymy ich g\u0142osz\u0105cych\u00a0wielkie dzie\u0142a<\/i>\u00a0[\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1] Bo\u017ce”. Skojarzenie to prowadzi w stron\u0119 uwielbienia i wychwalania Boga za Jego nieoczekiwane interwencje i za czyny zbawienia pe\u0142ne mocy i mi\u0142osierdzia. Jaki obraz jawi nam si\u0119 wtedy przed oczami, gdy my\u015blimy o zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy? Oto liczna grupa pierwszych chrze\u015bcijan nape\u0142nionych Duchem Bo\u017cym g\u0142o\u015bno uwielbia i wychwala Boga za to, co uczyni\u0142 w zmartwychwstaniu Jezusa, kt\u00f3ry z kolei teraz oto spe\u0142nia swoj\u0105 obietnic\u0119 i zsy\u0142a moc z wysoka!<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Drugie \u017ar\u00f3d\u0142o do poznania tego, co dzia\u0142o si\u0119 wtedy w Jerozolimie, to katecheza Piotra. Katecheza ta wprost odwo\u0142uje si\u0119 do tego, co przed chwil\u0105 wydarzy\u0142o si\u0119 w Wieczerniku (i zapewne w ciasnych jerozolimskich uliczkach wok\u00f3\u0142 Wieczernika): oto zmartwychwsta\u0142y Jezus „otrzyma\u0142 od Ojca obietnic\u0119 Ducha \u015awi\u0119tego i zes\u0142a\u0142 Go, jak to sami widzicie i s\u0142yszycie” (Dz 2, 33-34).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c takiego „widzieli i s\u0142yszeli” \u015bwiadkowie? Rzecz ciekawa, w opisie Aposto\u0142a Piotra w og\u00f3le \u2026 nie pojawia si\u0119 odniesienie do m\u00f3wienia nieznanymi j\u0119zykami! Pojawia si\u0119 natomiast najpierw wskazanie na to, jak wiele r\u00f3\u017cnych os\u00f3b zosta\u0142o nape\u0142nionych Duchem tak, \u017ce mo\u017cna to by\u0142o us\u0142ysze\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Oto fragmenty z proroctwa Joela, na kt\u00f3re powo\u0142a\u0142 si\u0119 Piotr, a kt\u00f3re nawi\u0105zywa\u0142y do tego, co w\u0142a\u015bnie si\u0119 wydarzy\u0142o. Oto Duch zosta\u0142 wylany „na wszelkie cia\u0142o”, nawet „na niewolnik\u00f3w i niewolnice”; prorokuj\u0105 „synowie wasi i c\u00f3rki wasze”; widzenia maj\u0105 „m\u0142odzie\u0144cy i starcy” (por. Dz 2, 17-18). To co m\u00f3wi\u0142y tak liczne i tak r\u00f3\u017cne osoby zosta\u0142o tu nazwane „prorokowaniem”. Zapewne nie chodzi tu o prorokowanie w postaci rozbudowanych przem\u00f3w, jakie znajdujemy w ksi\u0119gach Izajasza czy Jeremiasza, ale raczej o znane w Starym Testamencie formy wsp\u00f3lnotowego uwielbienia, kt\u00f3re bywa\u0142y \u0142\u0105czone z graniem i \u015bpiewami:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– „oby tak ca\u0142y lud Pana zosta\u0142 prorokami” (Lb 11,29);
\n– gromad\u0119 prorok\u00f3w „ogarn\u0105\u0142 duch Bo\u017cy i prorokowali” (1 Sm 19,20);
\n– „synowie Hermana i Jedutuna prorokowali d\u017awi\u0119kiem harf, cytr i cymba\u0142\u00f3w” (1 Krn 25,1);
\n– Jedutun prorokowa\u0142 na cytrze na cze\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119 Pana (1 Krn 25,3).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jak mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 tak rozumiane prorokowanie ku czci wielkich dzie\u0142 Bo\u017cych (\u03c4\u1f70 \u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1), mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107 z hymnu Maryi (Magnificat<\/i>). Maryja wielbi Pana, Jej duch si\u0119 raduje, wys\u0142awia \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Imienia Pana – a wszystko to dlatego, \u017ce Wszechmog\u0105cy B\u00f3g „uczyni\u0142 jej wielkie rzeczy [\u03bc\u03b5\u03b3\u03b1\u03bb\u03b5\u1fd6\u03b1]” (\u0141k 1, 46-49). To co dzia\u0142o si\u0119 na uliczkach wok\u00f3\u0142 Wieczernika w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy mog\u0142o bardziej przypomina\u0107 hymn\u00a0Magnificat<\/i>\u00a0– zwielokrotniony przez mnogo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w i przez zamieszanie w\u015br\u00f3d cisn\u0105cego si\u0119 t\u0142umu – ni\u017c jakie\u015b katechetyczno-homilityczne rozprawianie na temat istoty chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u0141atwiej nam wtedy zrozumie\u0107 tak rozbie\u017cne reakcje \u015bwiadk\u00f3w. Jedni rozpoznali cud w g\u0142osach uczni\u00f3w – cud w postaci m\u00f3wienia obcymi j\u0119zykami zrozumia\u0142ymi dla wielu przybysz\u00f3w. Inni natomiast w\u015br\u00f3d rozgardiaszu po prostu widzieli tylko chaos i powszechn\u0105 ekscytacj\u0119, a nie mog\u0105c niczego zrozumie\u0107, wy\u015bmiewali si\u0119 z zachowanie podobnego – w ich oczach – do alkoholowego upojenia[32].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce opis wydarzenia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy w Dz 2 spe\u0142nia wiele postulat\u00f3w Aposto\u0142a Paw\u0142a z 1 Kor 14.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po pierwsze, postulat, by m\u00f3wienie j\u0119zykami by\u0142o\u00a0modlitw\u0105<\/b><\/i>: „Ten, kto m\u00f3wi j\u0119zykiem m\u00f3wi Bogu” (1 Kor 14,2): Boga samego wys\u0142awia i opiewa. Tyle \u017ce w tym jedynym przypadku (czyli w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy) do \u0142aski m\u00f3wienia j\u0119zykami do\u0142\u0105czy\u0142 jeszcze cud: by\u0142y to j\u0119zyki znane wielu obecnym tam przybyszom.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

J\u0119zyki to\u00a0modlitwa duchem<\/b><\/i>\u00a0– jak u Maryi, kt\u00f3rej „duch radowa\u0142 si\u0119 w Bogu, Jej Zbawcy”. J\u0119zyki mog\u0105 by\u0107\u00a0b\u0142ogos\u0142awieniem-dzi\u0119kczynieniem<\/b><\/i>\u00a0(1 Kor 14, 16-17) – zw\u0142aszcza wielkich dzie\u0142 Boga. W ten spos\u00f3b staj\u0105 si\u0119 te\u017c\u00a0g\u0142oszeniem tajemnic<\/b><\/i>\u00a0(misteria) wiary (1 Kor 14, 2). U \u015bw. Paw\u0142a s\u0142owo misteria ma przecie\u017c bardzo specjalne znaczenie, a ju\u017c zw\u0142aszcza w 1 Kor. Kiedy Aposto\u0142 pisze: „kto m\u00f3wi j\u0119zykiem, [\u2026] pod wp\u0142ywem Duch m\u00f3wi rzeczy tajemne” (1 Kor 14,2), nie chodzi tu po prostu o to, \u017ce 'w j\u0119zykach’ m\u00f3wi si\u0119 rzeczy, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b zrozumie\u0107. Nie, „m\u00f3wi si\u0119 rzeczy tajemne”, tajemnice [\u03bc\u03c5\u03c3\u03c4\u1f75\u03c1\u03b9\u03b1]. A wcze\u015bniej Aposto\u0142 napisa\u0142: „Niech ludzie uwa\u017caj\u0105 nas za szafarzy tajemnic [\u03bc\u03c5\u03c3\u03c4\u03b7\u03c1\u1f77\u03c9\u03bd] Bo\u017cych” (1 Kor 4,1). Tajemnic\u0105 w tym sensie jest m\u0105dro\u015b\u0107 Bo\u017ca (\u1f10\u03bd \u03bc\u03c5\u03c3\u03c4\u03b7\u03c1\u1f77\u1ff3 – 1 Kor 2,7) a tak\u017ce zmartwychwstanie (\u03bc\u03c5\u03c3\u03c4\u1f75\u03c1\u03b9\u03bf\u03bd – 1 Kor 15,51). Dla Aposto\u0142a tajemnice [\u03bc\u03c5\u03c3\u03c4\u1f75\u03c1\u03b9\u03b1], to fundamentalne elementy planu Bo\u017cego, budz\u0105ce zdumienie, wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i uwielbienie. Nawet je\u015bli modlitwa w j\u0119zykach jest niezrozumia\u0142a dla samego modl\u0105cego si\u0119 („duch m\u00f3j wprawdzie si\u0119 modli, ale umys\u0142 nie odnosi \u017cadnej korzy\u015bci”, 1 Kor 14, 14), to i tak pozostaje pot\u0119\u017cne emocjonalne prze\u017cycie pewno\u015bci z\u0142\u0105czenia si\u0119 ducha ludzkiego z Duchem Bo\u017cym[33].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dla uzupe\u0142nienia warto jeszcze doda\u0107 ciekaw\u0105 uwag\u0119 jezuity o. Roberta Faricy, kt\u00f3ry proponuje tak\u0105 interpretacj\u0119: „w Pierwszym Li\u015bcie do Koryntian Autor m\u00f3wi nie o modlitwie j\u0119zykami, ale o proroctwie w j\u0119zykach, kt\u00f3re jest innym darem i wymaga przet\u0142umaczenia proroctwa wypowiedzianego w j\u0119zykach”[34].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

I wreszcie: m\u00f3wienie j\u0119zykami w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy zosta\u0142o udzielone jako\u00a0dar podczas wsp\u00f3lnej modlitwy<\/b><\/i>, ca\u0142kiem podobnie jak przewidywa\u0142 to w swoim li\u015bcie Aposto\u0142 (zreszt\u0105 w\u0142\u0105czy\u0142 ten dar w wi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 wraz ze \u015bpiewaniem natchnionego hymnu lub wyg\u0142aszaniem \u015bwiadectwa albo pokrzepiaj\u0105cego s\u0142owa) (1 Kor 14, 26).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– znak dla nie-wierz\u0105cych<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Elementem by\u0107 mo\u017ce najtrudniejszym do wyja\u015bnienia (i do harmonijnego wkomponowania w jednorodn\u0105 dla ca\u0142ego Nowego Testamentu ca\u0142o\u015b\u0107) jest zdanie \u015bw. Paw\u0142a: „j\u0119zyki\u00a0s\u0105 znakiem<\/b><\/i>\u00a0nie dla wierz\u0105cych, lecz\u00a0dla tych, co nie wierz\u0105<\/b><\/i>; proroctwo za\u015b nie dla tych, co nie wierz\u0105, lecz dla wierz\u0105cych” (1 Kor 14, 22)[35]. Co w\u0142a\u015bciwie sprawia t\u0119 trudno\u015b\u0107? Ot\u00f3\u017c w swoim li\u015bcie, zaraz po napisaniu, \u017ce j\u0119zyki s\u0105 znakiem dla nie-wierz\u0105cych, Aposto\u0142 podaje realistyczny przyk\u0142ad z \u017cycia wsp\u00f3lnoty korynckiej:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Kiedy si\u0119 przeto zgromadzi ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wszyscy poczn\u0105 korzysta\u0107 z daru j\u0119zyk\u00f3w, a wejd\u0105 podczas tego ludzie pro\u015bci oraz poganie, czy\u017c nie powiedz\u0105, \u017ce szalejecie? Gdy za\u015b wszyscy prorokuj\u0105, a wejdzie [podczas tego] jaki\u015b niewierz\u0105cy lub cz\u0142owiek prosty, b\u0119dzie przekonany przez wszystkich, os\u0105dzony i jawne stan\u0105 si\u0119 tajniki jego serca; a tak, upad\u0142szy na twarz, odda pok\u0142on Bogu, oznajmiaj\u0105c, \u017ce prawdziwie B\u00f3g jest mi\u0119dzy wami” (1 Kor 14,23-25).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 to przeczy\u0107 dopiero co przytoczonej zasadzie og\u00f3lnej, \u017ce j\u0119zyki mia\u0142y by\u0107 znakiem dla pogan. Kiedy bowiem podany w przyk\u0142adzie poganin faktycznie pojawia si\u0119 na spotkaniu Koryntian-chrze\u015bcijan, okazuje si\u0119, \u017ce znaku nie odczyta i raczej dojdzie do wniosku, \u017ce m\u00f3wienie j\u0119zykami to szale\u0144stwo.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bli\u017cszy namys\u0142 nad realiami nowej korynckiej wsp\u00f3lnoty chyba jednak podsunie nam mo\u017cliwe wyja\u015bnienie tej pozornej sprzeczno\u015bci. Oto pojawia si\u0119 poganin (zapewne jeden lub kliku w charakterze go\u015bci) i widzi, \u017ce j\u0119zykami przemawiaj\u0105 (tym razem faktycznie chodzi tu o\u00a0przemawianie j\u0119zykami<\/b><\/i>) Koryntianie sami do siebie, w swoim w\u0142asnym gronie; widzi wi\u0119c, \u017ce maj\u0105 taki zwyczaj. Glosolalia tak u\u017cywana (jako j\u0119zyk przemawiania do grupy ludzi, kt\u00f3rzy nie s\u0105 w stanie tego zrozumie\u0107 – gdy\u017c nikt nie t\u0142umaczy – a mogliby zrozumie\u0107 j\u0119zyk grecki) nie oznacza dla takiego go\u015bcia niczego, poza ewentualnie duchow\u0105 pych\u0105 niekt\u00f3rych chrze\u015bcijan w Koryncie[36].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy natomiast tacy go\u015bcie b\u0119d\u0105 \u015bwiadkami wyg\u0142aszania katechez, \u015bwiadectw, napomnie\u0144 i zach\u0119t (to wszystko zapewne mie\u015bci si\u0119 w obszarze daru prorokowania wspominanego w 1 Kor 14), wtedy z czasem kt\u00f3re\u015b s\u0142owo do nich trafi i doprowadzi do nawr\u00f3cenia[37].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Powo\u0142anie si\u0119 przez \u015bw. Paw\u0142a na tekst Izajasz (Iz 28, 11-12) ilustruje t\u0119 prawd\u0119: niet\u0142umaczony j\u0119zyk utwierdza niewierz\u0105cych w ich niewierze, podczas gdy proroctwo zmierza do zbudowania tych, co w nie uwierz\u0105 i wprowadz\u0105 je w \u017cycie[38].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przy takiej interpretacji mo\u017cna odnale\u017a\u0107 daleko id\u0105c\u0105 zgodno\u015b\u0107 zasady \u015bw. Paw\u0142a: j\u0119zyki s\u0105 znakiem dla tych, co [jeszcze] nie wierz\u0105. Takim znakiem m\u00f3wienie j\u0119zykami sta\u0142o si\u0119 w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy dla samych uczni\u00f3w Jezusa: dzi\u0119ki temu znakowi uwierzyli, \u017ce oto Zmartwychwsta\u0142y Pan zasiad\u0142 po prawicy Ojca i stamt\u0105d zsy\u0142a dar Ducha \u015awi\u0119tego. Natomiast reakcja wielu zebranych przechodni\u00f3w by\u0142a dok\u0142adnie taka, jak sygnalizowa\u0142 to \u015bw. Pawe\u0142: przypuszczali, \u017ce m\u00f3wi\u0105cy j\u0119zykami 'szalej\u0105’, czy raczej – \u017ce s\u0105 pod wp\u0142ywem alkoholu. Dopiero kiedy Piotr wyg\u0142osi\u0142 w powszechnie zrozumia\u0142ej mowie katechez\u0119, zach\u0119t\u0119 i wyja\u015bnienie stosownego tekstu biblijnego – wtedy rzeczywi\u015bcie w sensie duchowym „upad\u0142szy na twarz, odda[li] pok\u0142on Bogu, oznajmiaj\u0105c, \u017ce prawdziwie B\u00f3g jest mi\u0119dzy wami” – mianowicie zapytali „co mamy czyni\u0107, bracia”, po czym zostali doprowadzeni do chrztu (Dz 2, 37-41).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Podobnie sta\u0142o si\u0119 w Cezarei (Dz 10): m\u00f3wienie j\u0119zykami przez Korneliusza i towarzyszy sta\u0142o si\u0119 znakiem dla chrze\u015bcijan, jeszcze nie-wierz\u0105cych w to, \u017ce mo\u017cna ochrzci\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy z pochodzenia nie byli etnicznymi \u017bydami. Kiedy zobaczyli i us\u0142yszeli ten znak, uwierzyli w to jako znak od Boga, \u017ce chrzci\u0107 mo\u017cna niezale\u017cnie od narodowego pochodzenia kandydata.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ta sama zasada zadzia\u0142a\u0142a w Efezie (Dz 19). Ochrzczeni przez \u015bw. Paw\u0142a uczniowie Jana Chrzciciela nie wierzyli w istnienie Ducha \u015awi\u0119tego (gdy\u017c nawet nie s\u0142yszeli o Jego istnieniu). M\u00f3wienie j\u0119zykami przekona\u0142o ich, \u017ce Duch \u015awi\u0119ty \u017cyje i dzia\u0142a, pos\u0142any przez Zmartwychwsta\u0142ego Jezusa.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– dynamika m\u00f3wienia j\u0119zykami jako znaku dla [jeszcze] nie wierz\u0105cych<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 dynamiki tych trzech miejsc z Dziej\u00f3w Apostolskich mo\u017cna wi\u0119c uj\u0105\u0107 jako przej\u015bcie od pytania otwieraj\u0105cego narracj\u0119 Dziej\u00f3w: „Panie, czy w tym czasie\u00a0przywr\u00f3cisz kr\u00f3lestwo Izraela<\/i>?” (Dz 1, 6) do rozeznania odpowiedzi, jakiej stopniowo udziela\u0142 zmartwychwsta\u0142y Pan.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pierwotny Ko\u015bci\u00f3\u0142 przeszed\u0142 od pytania o Bo\u017cy plan („czy w tym czasie przywr\u00f3cisz kr\u00f3lestwo Izraela?”), do zrozumienia, jak przywracanie kr\u00f3lestwa faktycznie przebiega. To zrozumienie zosta\u0142o wyra\u017cone w pe\u0142ni kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, na tak zwanym Soborze Jerozolimskim:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Zabra\u0142 g\u0142os Jakub i rzek\u0142: \u00abSzymon opowiedzia\u0142, jak B\u00f3g raczy\u0142 wybra\u0107 sobie lud spo\u015br\u00f3d pogan.
\nZgadzaj\u0105 si\u0119 z tym s\u0142owa Prorok\u00f3w, bo napisano:
\nPotem powr\u00f3c\u0119 i\u00a0odbuduj\u0119 przybytek Dawida<\/i>, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w upadku.
\nOdbuduj\u0119 jego ruiny i wznios\u0119 go,
\naby pozostali ludzie szukali Pana
\ni wszystkie narody, nad kt\u00f3rymi wzywane jest imi\u0119 moje – m\u00f3wi Pan, kt\u00f3ry to sprawia.
\nTo s\u0105 [Jego] odwieczne wyroki” (por. Dz 15, 13-18).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pierwsze zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego (Dz 2), a potem drugie (Dz 10) i trzecie (Dz 19) to stopniowe udzielanie przez Pana Jezusa odpowiedzi na pytanie: kiedy i jak zostanie przywr\u00f3cone Kr\u00f3lestwo Izraela. Oto Kr\u00f3lestwo powstanie na nowo, ale tym razem jako Ko\u015bci\u00f3\u0142, jako wsp\u00f3lnota powszechna i otwarta dla wszystkich. Tak zostanie odbudowany przybytek Dawida: w postaci Ko\u015bcio\u0142a dla wszystkich narod\u00f3w, znanego nam tak\u017ce dzisiaj, w XXI wieku.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Odpowied\u017a ta przychodzi\u0142a stopniowo, w serii trzech znak\u00f3w:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(1) m\u00f3wienie j\u0119zykami najpierw sta\u0142o si\u0119 znakiem, \u017ce oto spe\u0142niaj\u0105 si\u0119 ostateczne proroctwa Starego Testamentu (Dz 2);
\n(2) potem m\u00f3wienie j\u0119zykami pojawi\u0142o si\u0119 jako znak, \u017ce w Ko\u015bciele jest miejsce tak\u017ce dla nie-\u017byd\u00f3w (Dz 10);
\n(3) wreszcie m\u00f3wienie j\u0119zykami by\u0142o znakiem, \u017ce istnieje Duch \u015awi\u0119ty (Dz 19).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

* * * * * * *<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przy ko\u0144cu naszej refleksji na temat biblijnych danych o m\u00f3wieniu j\u0119zykami wypada nam zebra\u0107 podstawowe fakty i zaprezentowa\u0107 podstawowe teorie dotycz\u0105ce wyja\u015bnienia tych fakt\u00f3w. Zako\u0144czenie Ewangelii \u015bw. Marka (Mk 16, 15-19), Dzieje Apostolskie (Dz 2; 10- 11; 19) oraz jeden z list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a (1 Kor 12-14) to do\u015b\u0107 obfite \u015bwiadectwo o istnieniu w pierwotnym chrze\u015bcija\u0144stwie intryguj\u0105cego fenomenu fonetycznego. Kilka biblijnych nazw (bardzo podobnych) opisuje to zjawisko: „m\u00f3wienie nowymi j\u0119zykami”, „m\u00f3wienie innymi j\u0119zykami”, „m\u00f3wienie j\u0119zykami”. Powtarzaj\u0105ca si\u0119 terminologia wskazuje na to, \u017ce by\u0142o to zwyczajowe i niezmienne okre\u015blenie, czyli tak zwany termin techniczny.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Da si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 wa\u017cne podobie\u0144stwa mi\u0119dzy opisami Dziej\u00f3w Apostolskich oraz 1 Kor 12-13-14. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c r\u00f3\u017cnice tak wa\u017cne, \u017ce by\u0107 mo\u017ce trzeba stan\u0105\u0107 w obliczu pytania: czy tego samego terminu 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ u\u017cywano dla opisania r\u00f3\u017cnych zjawisk fonetycznych i duchowych? Czy zawsze by\u0142 to ten sam dar?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– podobie\u0144stwa<\/b><\/i>
\nZar\u00f3wno Dzieje Apostolskie jak i list do Koryntian opisuj\u0105 j\u0119zyki jako cudown\u0105 (charyzmatyczn\u0105) zdolno\u015b\u0107 m\u00f3wienia obc\u0105 a niewyuczon\u0105 wcze\u015bniej mow\u0105. W Dziejach potwierdzaj\u0105 to nawet \u015bwiadkowie zdarzenia, u \u015bw. Paw\u0142a mo\u017ce to po\u015bwiadczy\u0107 tylko (ewentualnie obecny) r\u00f3wnie charyzmatyczny t\u0142umacz[39].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– r\u00f3\u017cnice<\/b><\/i>
\n– w scenie z Dziej\u00f3w Apostolskich j\u0119zykami przemawiaj\u0105 'wszyscy’ (Dz 2,4 i 10,44); w 1 Kor 12-14 z naciskiem podkre\u015bla si\u0119, \u017ce dar ten jest udzia\u0142em tylko niekt\u00f3rych („Jednemu dany jest dar m\u0105dro\u015bci s\u0142owa [\u2026], innemu dar j\u0119zyk\u00f3w i wreszcie innemu \u0142aska t\u0142umaczenia j\u0119zyk\u00f3w” 12, 8-10; „Czy wszyscy przemawiaj\u0105 j\u0119zykami? Czy wszyscy potrafi\u0105 je t\u0142umaczy\u0107?” 12, 30)[40];
\n– w Dziejach 'j\u0119zyki’ s\u0105 zrozumia\u0142e od razu, w 1 Kor 14 wymagaj\u0105 t\u0142umaczenia;
\n– Dzieje 2 s\u0105 wyj\u0105tkowe: to jedyny wypadek, kiedy j\u0119zyki zosta\u0142y rozpoznane jako obca mowa przez ludzi pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 t\u0105 mow\u0105;
\n– w Dziejach 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ jest zwi\u0105zane z pocz\u0105tkowym do\u015bwiadczeniem chrze\u015bcija\u0144skim, w 1 Kor s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rutynowego \u017cycia trwaj\u0105cej ju\u017c chrze\u015bcija\u0144skiej wsp\u00f3lnoty;
\n– w Dziejach 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ jest do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnym grupy os\u00f3b, w 1 Kor Aposto\u0142 ogranicza walor j\u0119zyk\u00f3w do u\u017cytku osobistego (je\u015bli nie s\u0105 t\u0142umaczone)[41];
\n– w Dziejach 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ jest traktowane jako jeden z rodzaj\u00f3w prorokowania (por. Dz 2,17-18!), a 1 Kor wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia jedno od drugiego[42].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnice mog\u0105 bra\u0107 si\u0119 st\u0105d, \u017ce dla \u0141ukasza w Dziejach Apostolskich najwa\u017cniejszy jest aspekt zewn\u0119trzny, a wi\u0119c wp\u0142yw daru j\u0119zyk\u00f3w na \u015bwiadk\u00f3w tego wydarzenia. Natomiast u \u015bw. Paw\u0142a w wielu miejscach dochodzi do g\u0142osu aspekt wewn\u0119trzny: emocjonalne i poruszaj\u0105ce serce do\u015bwiadczenie, \u017ce oto przez modlitw\u0119 j\u0119zykami sam Duch \u015awi\u0119ty dzia\u0142a tajemnicz\u0105 moc\u0105 w sercu chrze\u015bcijanina. Te dwie ro\u017cne perspektywy mog\u0105 wyt\u0142umaczy\u0107 istotne r\u00f3\u017cnice podej\u015bcia mi\u0119dzy tymi dwoma opisami[43].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– o modlitwie j\u0119zykami w li\u015bcie do Rzymian?<\/b><\/i>
\nWarto doda\u0107 jeszcze jedn\u0105 uwag\u0119 dotycz\u0105c\u0105 modlitwy j\u0119zykami w tekstach \u015bw. Paw\u0142a. Jest mo\u017cliwe, \u017ce m\u00f3wi o tym na jeszcze jednym miejscu, w li\u015bcie do Rzymian:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Duch [\u015awi\u0119ty] przychodzi z pomoc\u0105 naszej s\u0142abo\u015bci: gdy bowiem nie umiemy si\u0119 modli\u0107 tak jak trzeba, sam Duch przyczynia si\u0119 za nami w b\u0142aganiach, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wyrazi\u0107 s\u0142owami” (Rz 8,26).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ta ostatnia fraza („b\u0142agania, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wyrazi\u0107 s\u0142owami”) bywa te\u017c t\u0142umaczona jako: „niewyra\u017calne b\u0142agania”, „wzdychanie niewymowne” a nawet „niewymowne j\u0119ki”. Mo\u017cna dostrzec wyra\u017ane podobie\u0144stwa mi\u0119dzy prywatn\u0105 modlitw\u0105 j\u0119zykami w 1 Kor (14,2n) a tekstem z listu do Rzymian (Rz 8,26):
\n– oba teksty m\u00f3wi\u0105 o wp\u0142ywie Ducha przynosz\u0105cym po\u017cytek modl\u0105cemu si\u0119: „Duch przychodzi z pomoc\u0105 naszej s\u0142abo\u015bci” – „kto m\u00f3wi j\u0119zykiem buduje samego siebie” (1 Kor 14,4);
\n– oba opisuj\u0105 ten wp\u0142yw jako modlitw\u0119: „nie umiemy si\u0119 modli\u0107 tak jak trzeba” – „je\u015bli modl\u0119 si\u0119 j\u0119zykami” (1 Kor 14,14);
\n– w obu znajdziemy sugesti\u0119, \u017ce potencjalnie wszyscy chrze\u015bcijanie mogliby modli\u0107 si\u0119 w Ducha w taki spos\u00f3b: „Duch przyczynia si\u0119 za nami” – „chcia\u0142by, \u017ceby\u015bcie wszyscy m\u00f3wili j\u0119zykami” (1 Kor 14,5)[44].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1.3 mo\u017cliwe znaczenia restrykcji Aposto\u0142a co do\u00a0<\/b>m\u00f3wienia j\u0119zykami<\/b><\/i><\/p>\n

Z fenomenem „m\u00f3wienia j\u0119zykami” w pierwotnym ko\u015bciele w Koryncie wi\u0105\u017ce si\u0119 jeszcze zagadnienie restrykcji, jakie na\u0142o\u017cy\u0142 Aposto\u0142 w swoim li\u015bcie. Pierwsza z nich ogranicza 'j\u0119zyki’ do jednej tylko formy zabierania g\u0142osu we wsp\u00f3lnocie, mianowicie tylko w po\u0142\u0105czeniu z ich t\u0142umaczeniem: „Je\u017celi korzysta kto\u015b z daru j\u0119zyk\u00f3w [\u2026], gdyby nie by\u0142o t\u0142umacza, nie powinien m\u00f3wi\u0107 na zgromadzeniu; niech za\u015b m\u00f3wi sobie samemu i Bogu!” (1 Kor 14,27-28). Druga jest szersza, dotyczy wszelkich form zabierania g\u0142osu, a wi\u0119c na pewno tak\u017ce w\u0142\u0105czone jest w to m\u00f3wienie j\u0119zykami: „Tak jak to jest we wszystkich zgromadzeniach \u015bwi\u0119tych, kobiety maj\u0105 na tych zgromadzeniach milcze\u0107” (1 Kor 14,33-34).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Obie restrykcje na pierwszy rzut oka wygl\u0105daj\u0105 na bardzo jasne regulacje. Po pewnym zastanowieniu spostrze\u017cemy jednak potrzeb\u0119 dyskusji w tym wzgl\u0119dzie. Zacznijmy wi\u0119c od drugiego ograniczenia, gdy\u017c wnioski tu wyci\u0105gni\u0119te mog\u0105 nam pom\u00f3c przy rozwa\u017cania pierwszej sprawy.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Tak jak to jest we wszystkich zgromadzeniach \u015bwi\u0119tych,
\nkobiety maj\u0105 na tych zgromadzeniach milcze\u0107;
\nnie dozwala si\u0119 im bowiem\u00a0m\u00f3wi\u0107<\/b><\/i>, lecz maj\u0105 by\u0107 poddane, jak to Prawo nakazuje.
\nA je\u015bli pragn\u0105 si\u0119 czego nauczy\u0107, niech zapytaj\u0105 w domu swoich m\u0119\u017c\u00f3w!
\nNie wypada bowiem kobiecie\u00a0przemawia\u0107<\/b><\/i>\u00a0na zgromadzeniu” (1 Kor 14, 34).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jest te\u017c i drugi fragment \u015bw. Paw\u0142a na ten temat, z listu do Tymoteusza:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Naucza\u0107<\/b><\/i>\u00a0za\u015b kobiecie nie pozwalam ani te\u017c przewodzi\u0107 nad m\u0119\u017cem, lecz [chc\u0119, by] trwa\u0142a w\u00a0cicho\u015bci<\/b><\/i>” (1 Tm 2, 12-15).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Problem wygl\u0105da na rozwi\u0105zany, a sprawa – wyja\u015bniona. Pozostaje co najwy\u017cej zrelatywizowa\u0107 postaw\u0119 Aposto\u0142a komentarzem: „Dwuwiersz ten powinien by\u0107 interpretowany w duchu \u00f3wczesnej epoki”[45]. Ma to chyba znaczy\u0107, \u017ce dzi\u015b nie musimy si\u0119 tym a\u017c tak bardzo przejmowa\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na pewno ka\u017cdy tekst winien by\u0107 interpretowany w duchu epoki, w kt\u00f3rej zosta\u0142 napisany. Ale poprzestanie na tym jest nieco k\u0142opotliwe dla chrze\u015bcijanina pragn\u0105cego wzorowa\u0107 swoje \u017cycie na Pi\u015bmie \u015bw. Czy mo\u017cna wi\u0119c znale\u017a\u0107 w S\u0142owie Bo\u017cym nieco wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a w tej sprawie?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(a) 'm\u00f3wienie’ kobiet jako istotny znak profetyczny wylania Ducha<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Zacznijmy od Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Spe\u0142nia si\u0119 przepowiednia proroka Joela:
\nW ostatnich dniach – m\u00f3wi B\u00f3g
\n– wylej\u0119 Ducha mojego na wszelkie cia\u0142o,
\ni b\u0119d\u0105 prorokowali synowie wasi i c\u00f3rki wasze” (Dz 2, 16-17).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie takie proroctwo jest w Starym Testamencie:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201eI wylej\u0119 potem Ducha mego na wszelkie cia\u0142o,
\na synowie wasi i c\u00f3rki wasze prorokowa\u0107 b\u0119d\u0105,
\nstarcy wasi b\u0119d\u0105 mie\u0107 sny, a m\u0142odzie\u0144cy wasi b\u0119d\u0105 mie\u0107 widzenia
\nNawet na s\u0142ugi i s\u0142u\u017cebnice wylej\u0119 Ducha mego w owych dniach\u201d (Jl 3,1-2).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zar\u00f3wno u proroka Joela jak i w tek\u015bcie (powt\u00f3rzonym za Joelem) z Dziej\u00f3w Apostolskich dwukrotnie podkre\u015bla si\u0119 udzia\u0142 zar\u00f3wno m\u0119\u017cczyzn jak i kobiet w prorokowaniu jako jeden ze znak\u00f3w ostatecznego wylania Ducha \u015awi\u0119tego: „synowie wasi i c\u00f3rki wasze prorokowa\u0107 b\u0119d\u0105”; „na s\u0142ugi i\u00a0s\u0142u\u017cebnice<\/i>\u00a0wylej\u0119 Ducha mego”. A prorokowanie to na pewno rodzaj publicznego m\u00f3wienia albo g\u0142oszenia s\u0142owa w obecno\u015bci innych. Wygl\u0105da na to, \u017ce sprawa jest bardziej skomplikowana, ni\u017c pierwotnie si\u0119 to wydawa\u0142o.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(b) 'm\u00f3wienie’ kobiet w codzienno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a apostolskiego<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Prorokowanie zar\u00f3wno kobiet jak i m\u0119\u017cczyzn, a wi\u0119c publiczne przemawianie, odnotowane jest te\u017c w opisach \u017cycia pierwotnego Ko\u015bcio\u0142a:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Weszli\u015bmy do domu Filipa ewangelisty, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z Siedmiu, i zamieszkali\u015bmy u niego. Mia\u0142 on cztery c\u00f3rki, dziewice –\u00a0prorokinie<\/i>. Kiedy\u015bmy tam przez d\u0142u\u017cszy czas mieszkali, przyszed\u0142 z Judei pewien\u00a0prorok<\/i>, imieniem Agabos” (Dz 21,8-9).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

A mo\u017ce po prostu sam Aposto\u0142 Pawe\u0142 sta\u0142 si\u0119 bardziej rygorystyczny, ni\u017c by\u0142o to w zwyczaju Ko\u015bcio\u0142a na pocz\u0105tku, w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy? Chyba jednak nie. W tym samym Pierwszym li\u015bcie do Koryntian, sk\u0105d pochodzi fragment – „Nie wypada bowiem kobiecie przemawia\u0107 na zgromadzeniu”, \u015bw. Pawe\u0142 komentowa\u0142 pewne szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce zachowania si\u0119 na wsp\u00f3lnej modlitwie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Najpierw pisa\u0142, jak ma si\u0119 zachowa\u0107
\n– „ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna, modl\u0105c si\u0119 lub prorokuj\u0105c”,<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

a zaraz w nast\u0119pnym zdaniu – jakie zachowanie przystoi
\n– „ka\u017cdej kobiecie, modl\u0105cej si\u0119 lub prorokuj\u0105cej” (1 Kor 11, 4-5).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce uwa\u017ca\u0142 za oczywiste, \u017ce publicznie prorokowa\u0107 maj\u0105 zar\u00f3wno m\u0119\u017cczy\u017ani jak i kobiety[46].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Je\u015bli Pawe\u0142 rzeczywi\u015bcie mia\u0142 na my\u015bli w 1 Kor 14 i w 1 Tm 2, \u017ce kobieta w Ko\u015bciele ma si\u0119 po prostu nie odzywa\u0107, to ca\u0142o\u015b\u0107 nauczania Nowego Testamentu na ten temat sprawia wra\u017cenie chaotyczne. Oto jeden z mesja\u0144skich znak\u00f3w – „synowie wasi i c\u00f3rki wasze prorokowa\u0107 b\u0119d\u0105” (Dz 2) – zosta\u0142by ju\u017c po kilku latach wprost zakazany. Wydaje si\u0119 to raczej w\u0105tpliwe. Pewnie dlatego komentatorzy niekiedy nie bardzo wiedz\u0105, co pocz\u0105\u0107 z tym dualizmem przepis\u00f3w Aposto\u0142a. W pewnym komentarzu czytamy na przyk\u0142ad przy omawianiu 1 Kor 11,4-6: „z pewno\u015bci\u0105 odnosi si\u0119 to do charyzmatycznej modlitwy we wsp\u00f3lnocie, nie za\u015b do prywatnej pobo\u017cno\u015bci chrze\u015bcijanin: pod wzgl\u0119dem prorokowania i modlitwy nie ma \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy w prawach kobiety i m\u0119\u017cczyzny”. Kilka stron dalej za\u015b: „Og\u00f3lna zasada dotyczy milczenia kobiet w czasie zgromadze\u0144, jakkolwiek kobiety, podobnie jak m\u0119\u017cczy\u017ani, mog\u0105 posiada\u0107 charyzmat proroctwa”[47]. Trudno jednak „mie\u0107 charyzmat proroctwa” polegaj\u0105cy na proroczym milczeniu\u2026 Odpowiedzi trzeba wi\u0119c szuka\u0107 w pytaniu: czy dok\u0142adna lektura tekstu nie podpowie nam, co naprawd\u0119 mia\u0142 na my\u015bli Aposto\u0142?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zacznijmy od 1 Tm 2.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Naucza\u0107<\/b><\/i>\u00a0[\u03b4\u03b9\u03b4\u1f71\u03c3\u03ba\u03b5\u03b9\u03bd] za\u015b kobiecie nie pozwalam ani te\u017c przewodzi\u0107 nad m\u0119\u017cem, lecz [chc\u0119, by] trwa\u0142a w\u00a0cicho\u015bci<\/b><\/i>” (1 Tm 2, 13-15)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Aposto\u0142 nie m\u00f3wi to po prostu o jakimkolwiek „m\u00f3wieniu” w Ko\u015bciele, ale o takim, kt\u00f3re wi\u0105\u017ce si\u0119 z „przewodzeniem”. A przewodzenie powi\u0105zane z autorytatywnym nauczaniem to rola prezbitera. Taki jest sens wypowiedzi Aposto\u0142a: kobieta nie przewodzi jako prezbiter w Ko\u015bciele i nie przemawia jako prezbiter: nie jest nast\u0119pc\u0105 Piotra (papie\u017cem), nie jest nast\u0119pc\u0105 Aposto\u0142\u00f3w (biskupem), nie jest prezbiterem. Je\u015bli kobieta g\u0142osi w Ko\u015bciele, nie jest to „nauczanie” (\u03b4\u03b9\u03b4\u1f71\u03c3\u03ba\u03b5\u03b9\u03bd) , ale co\u015b innego – w\u0142a\u015bnie „prorokowanie”.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Co w\u0142a\u015bciwie znaczy s\u0142owo „prorokowa\u0107” u \u015bw. Paw\u0142a? On sam nam to wyt\u0142umaczy: „Ten, kto prorokuje, m\u00f3wi ku zbudowaniu ludzi, ku ich pokrzepieniu i pociesze” (1 Kor 14,3). Nie jest to „nauczanie”, ale \u015bwiadectwo, zach\u0119ta lub katecheza.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Czas na drugi tekst – z 1 Kor 14. Aby go zrozumie\u0107, trzeba pozna\u0107 jego kontekst:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Prorocy niech przemawiaj\u0105 po dw\u00f3ch albo po trzech, a inni niech to roztrz\u0105saj\u0105!
\nGdy za\u015b komu\u015b innemu z siedz\u0105cych dane b\u0119dzie objawienie, pierwszy niech zamilknie.
\nMo\u017cecie bowiem w ten spos\u00f3b prorokowa\u0107 wszyscy, jeden po drugim, aby wszyscy byli pouczeni i podniesieni na duchu.
\nA dary duchowe prorok\u00f3w niechaj zale\u017c\u0105 od prorok\u00f3w!
\nB\u00f3g bowiem nie jest Bogiem zamieszania, lecz pokoju.
\nTak jak to jest we wszystkich zgromadzeniach \u015bwi\u0119tych,
\nkobiety maj\u0105 na tych zgromadzeniach milcze\u0107;
\nnie dozwala si\u0119 im bowiem m\u00f3wi\u0107, lecz maj\u0105 by\u0107 poddane, jak to Prawo nakazuje.
\nA je\u015bli pragn\u0105 si\u0119 czego nauczy\u0107, niech zapytaj\u0105 w domu swoich m\u0119\u017c\u00f3w!
\nNie wypada bowiem kobiecie przemawia\u0107 na zgromadzeniu” (1 Kor 14, 29-35).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kontekstem znowu jest pytanie o to, kto ma mie\u0107 w Ko\u015bciele rol\u0119 prezbitera, a wi\u0119c m.in. autorytet rozstrzygania o tym, co nale\u017cy g\u0142osi\u0107 na spotkaniu modlitewnym, a czego g\u0142osi\u0107 nie potrzeba. Nie chodzi tu o ka\u017cde „m\u00f3wienie” w Ko\u015bciele, bo trzy rozdzia\u0142y wcze\u015bniej Aposto\u0142 wyra\u017anie uzna\u0142 za oczywiste, \u017ce prorokowanie (czyli zabieranie g\u0142osu dla zbudowania, dla pokrzepienia i pociechy) nie jest zale\u017cne od p\u0142ci. Jest natomiast od niej zale\u017cne miejsce w prezbiteracie: to prezbiterzy czuwaj\u0105 nad porz\u0105dkiem zgromadzonego Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

(c) 'm\u00f3wienie’ kobiet w zgromadzeniu 'ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a’ (1 Kor 14,23)<\/span><\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Dodatkowe \u015bwiat\u0142o na ca\u0142o\u015b\u0107 tego rozumowania rzuca jeszcze werset: „Kiedy si\u0119 przeto\u00a0zgromadzi ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/i>\u00a0i wszyscy poczn\u0105 korzysta\u0107 z daru j\u0119zyk\u00f3w, a wejd\u0105 podczas tego ludzie pro\u015bci oraz poganie, czy\u017c nie powiedz\u0105, \u017ce szalejecie?” (14,23). Restrykcja Aposto\u0142a odnosi si\u0119 tu do sytuacji, gdy „gromadzi si\u0119 ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142”. Wsp\u00f3\u0142czesny czytelnik tego wersetu cz\u0119sto ma do\u015bwiadczenie tylko jednego rodzaju wsp\u00f3lnego schodzenie si\u0119 wiernych na modlitwie: niedzielne nabo\u017ce\u0144stwo parafialne. Wtedy alternatywa wydaje si\u0119 jasna: jakie\u015b formy s\u0105 dopuszczalne na wsp\u00f3lnym zgromadzeniu, a je\u015bli nie – to pozostaje opcja tylko osobistej, indywidualnej modlitwy w prywatnym domu. Je\u015bli jednak do\u015bwiadczenie czytelnika jest nieco szersze i obejmuje te\u017c rozmaite grupy domowe i modlitewne, to wtedy gama mo\u017cliwo\u015bci zdecydowanie si\u0119 rozszerza.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na przyk\u0142ad czytamy, \u017ce:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Pewien \u017byd, imieniem Apollos, rodem z Aleksandrii, cz\u0142owiek uczony i znaj\u0105cy \u015bwietnie Pisma przyby\u0142 do Efezu. Zna\u0142 on ju\u017c drog\u0119 Pa\u0144sk\u0105, przemawia\u0142 z wielkim zapa\u0142em i naucza\u0142 dok\u0142adnie tego, co dotyczy\u0142o Jezusa, znaj\u0105c tylko chrzest Janowy. Zacz\u0105\u0142 on odwa\u017cnie przemawia\u0107 w synagodze. Gdy go Pryscylla i Akwila us\u0142yszeli, zabrali go z sob\u0105 i wy\u0142o\u017cyli mu dok\u0142adnie drog\u0119 Bo\u017c\u0105” (Dz 18,24-26).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pryscylla, b\u0119d\u0105c kobiet\u0105, bra\u0142a udzia\u0142 w „wyk\u0142adaniu drogi Bo\u017cej” m\u0119\u017cczy\u017anie, Apollosowi. Ale kontekstem tego rodzaju nauczania jest raczej grupa domowa. Musia\u0142o te\u017c by\u0107 jakie\u015b miejsce dla prorokowania wspomnianych wy\u017cej c\u00f3rek Filipa ewangelisty, kt\u00f3rymi by\u0142y cztery c\u00f3rki – prorokinie. Miejscem takim mog\u0142y by\u0107 mniejsze modlitewne spotkania pozaliturgiczne, r\u00f3\u017cne od sytuacji, kiedy „gromadzi si\u0119 ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142”.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ta interpretacja wyja\u015bnia\u0142yby pozorne sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy 1 Kor 11,5 („kobieta modl\u0105c si\u0119 lub prorokuj\u0105c\u2026”) a 1 Kor 14,35 („nie wypada kobiecie przemawia\u0107 na zgromadzeniu”). Pewnym argumentem jest te\u017c terminologia opisuj\u0105ca liturgi\u0119 ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty: „schodzicie si\u0119 razem” (11,17) oraz „schodzicie si\u0119 razem jako Ko\u015bci\u00f3\u0142” (1 Kor 11,18). Czasownik 'schodzi\u0107 si\u0119’ jest tu u\u017cyty dla wprowadzenia nowego tematu, zgromadzenia Eucharystycznego, chocia\u017c o wsp\u00f3lnej modlitwie po\u0142\u0105czonej z prorokowaniem, by\u0142a mowa tu\u017c wcze\u015bniej. Tym ja\u015bniej wida\u0107 to, je\u015bli zauwa\u017cymy, \u017ce ten sam czasownik wraca przy napomnieniu co do sprawowania liturgii Eucharystii („gdy si\u0119 zbieracie, nie ma u was spo\u017cywania Wieczerzy Pa\u0144skiej” – 11,20). Trudno wyobrazi\u0107 sobie, aby Aposto\u0142 nie uznawa\u0142 \u017cadnych innych form modlitwy wsp\u00f3lnej, jak tylko Wieczerza Pa\u0144ska. Nie, na pewno takie wsp\u00f3lne, inne formy uznawa\u0142, ale zwraca\u0142 uwag\u0119 na to, \u017ce nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 najg\u0142\u0119bszego chrze\u015bcija\u0144skiego nabo\u017ce\u0144stwa, Eucharystii. To samo wyra\u017canie powraca nieco p\u00f3\u017aniej, w tym samym, liturgicznym kontek\u015bcie: „gdy zbieracie si\u0119, by spo\u017cywa\u0107 [wieczerz\u0119] poczekajcie jedni na drugich! Je\u017celi kto\u015b jest g\u0142odny, niech zaspokoi g\u0142\u00f3d u siebie w domu, aby\u015bcie si\u0119 nie zbierali ku pot\u0119pieniu” (11,33-11,34).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dlatego rzecz\u0105 w najwy\u017cszym stopniu interesuj\u0105c\u0105 jest to, \u017ce ten sam czasownik \u03c3\u03c5\u03bd\u1f73\u03c1\u03c7\u03bf\u03bc\u03b1\u03b9 opisuje te\u017c sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej Aposto\u0142 nak\u0142ada restrykcje na m\u00f3wienie kobiet w Ko\u015bciele:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

– „Kiedy si\u0119 przeto zgromadzi ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wszyscy poczn\u0105 korzysta\u0107 z daru j\u0119zyk\u00f3w, a wejd\u0105 podczas tego ludzie pro\u015bci oraz poganie, czy\u017c nie powiedz\u0105, \u017ce szalejecie?” (14,23);
\n– „Kiedy si\u0119 razem zbieracie, ma ka\u017cdy z was ju\u017c to dar \u015bpiewania hymn\u00f3w, ju\u017c to \u0142ask\u0119 nauczania albo objawiania rzeczy skrytych, lub dar j\u0119zyk\u00f3w, albo wyja\u015bniania” (14,26)[48].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Odnosimy wi\u0119c wra\u017cenie, \u017ce mowa tu o dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych typach zgromadze\u0144 o r\u00f3\u017cnych stopniach wynikaj\u0105cych z tego zobowi\u0105za\u0144. Jeden rodzaj to modlitewna grupa domowa, kiedy zar\u00f3wno m\u0119\u017cczy\u017ani jak i kobiety prorokuj\u0105. Drugi rodzaj, o wiele bardziej oficjalny, to ten, kiedy nie tylko „spotykacie si\u0119”, ale „schodzicie si\u0119 jako Ko\u015bci\u00f3\u0142”, a nawet „jako ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142”. Dzisiaj te\u017c odr\u00f3\u017cniamy w potocznym j\u0119zyku sytuacj\u0119, kiedy m\u00f3wimy „id\u0119 do ko\u015bcio\u0142a” od sytuacji opisanej wyra\u017ceniem „id\u0119 na spotkanie modlitewne”. Pierwszego wyra\u017cenia u\u017cyjemy w niedzielny poranek przed Msz\u0105 \u015bw., drugiego – w dzie\u0144 powszedni przed spotkaniem formacyjno-modlitewnym naszej ulubionej wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jak zauwa\u017cono zestawiaj\u0105c zachowania wsp\u00f3\u0142czesnych nam konserwatywnych zielono\u015bwi\u0105tkowc\u00f3w z biblijnymi danymi pochodz\u0105cymi z list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a: „Duch \u015awi\u0119ty udziela kobietom w\u0142adzy m\u00f3wienia, ale nie zarz\u0105dzania sprawami Ko\u015bcio\u0142a lub przewodzenia wsp\u00f3lnocie”. I chodzi tu nie o ka\u017cdy rodzaj przemawiania, ale o mow\u0119 wzbudzon\u0105 przez aktualne tchnienie Ducha, a wi\u0119c proroctwo lub modlitwa w j\u0119zykach[49].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

A w odniesieniu do samego tekstu biblijnego: „Model ograniczonego autorytetu kobiet pomaga rozwi\u0105za\u0107 problem spornego tekstu 1 Kor 14,34-36”. W jaki spos\u00f3b? „Paw\u0142owy nakaz milczenia odnosi si\u0119 do kobiet, kt\u00f3re [podczas nabo\u017ce\u0144stw] zadaj\u0105 pytania w niezrozumia\u0142ych sprawach, albo podwa\u017caj\u0105 autorytet swoich m\u0119\u017c\u00f3w”; „pozorne sprzeczno\u015bci zalece\u0144 Aposto\u0142a w rozdzia\u0142ach 11 i 14 pierwszego listu do Koryntian staj\u0105 si\u0119 zrozumia\u0142e w \u015bwietle nowej struktury patriarchalnej wsp\u00f3lnoty skonfrontowanej z nieprzewidywalnymi poruszeniami Ducha \u015awi\u0119tego”[50].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Czas na wnioski wyp\u0142ywaj\u0105ce z naszego pierwszego rozdzia\u0142u po\u015bwi\u0119conego biblijnym \u017ar\u00f3d\u0142om daru j\u0119zyk\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce najlepsz\u0105, syntetyczn\u0105 odpowied\u017a znajdziemy w ksi\u0105\u017cce sprzed ponad stu lat autorstwa ameryka\u0144skiego teologa Philipa Schaffa (1819-1893). W swojej\u00a0Historii Ko\u015bcio\u0142a chrze\u015bcija\u0144skiego<\/i>\u00a0Schaff relacjonuje podstawowe dane biblijne na temat daru m\u00f3wienia j\u0119zykami[51].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po pierwsze<\/b>, udzielanie si\u0119 Ducha \u015awi\u0119tego w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy nie by\u0142o ograniczone tylko do dwunastu Aposto\u0142\u00f3w. Trzeba poszerzy\u0107 to grono o 'braci Pa\u0144skich’, o Matk\u0119 Jezusa, o pobo\u017cne niewiasty, kt\u00f3re towarzyszy\u0142y Mu w pos\u0142udze, o ca\u0142e grono stu dwudziestu braci zebranych w izbie na g\u00f3rze.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po drugie<\/b>, nadprzyrodzone do\u015bwiadczenie uczni\u00f3w w Wieczerniku prze\u0142ama\u0142o ograniczenia naturalnej mowy i przejawi\u0142o si\u0119 j\u0119zykiem chwa\u0142y i dzi\u0119kczynienia Bogu za wielkie dzie\u0142a, kt\u00f3re uczyni\u0142. Opisane przy tej okazji (Dz 2) glosolalia, podobnie jak we wszystkich innych przypadkach wspomnianych w Nowym Testamencie, nie s\u0105 aktem nauczania lub katechezy, ale s\u0105 aktem uwielbienia i adoracji. Nauczanie Piotra, kt\u00f3re nast\u0119puje po glosolalii, jest osobnym aktem mowy. Dlatego glosolalia z Wieczernika s\u0142usznie mo\u017ce by\u0107 nazwana pierwszym\u00a0Te Deum<\/i>\u00a0nowonarodzonego Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po trzecie<\/b>, glosolalia dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy jest zasadniczo tym samym, co glosolalia w ko\u015bciele w Koryncie; jest aktem uwielbienia, a nie katechezy. Jedyn\u0105 (niewiele znacz\u0105c\u0105) r\u00f3\u017cnic\u0105 jest spos\u00f3b t\u0142umaczenia. W Koryncie dar t\u0142umaczenia j\u0119zyk\u00f3w udzielany bywa\u0142 uczestnikom zgromadzenia modlitewnego przez oddzielne obdarowanie duchowe. W Jerozolimie t\u0142umaczenie glosolalii by\u0142o prowadzone bezpo\u015brednio przez Ducha \u015awi\u0119tego. Takie uj\u0119cie sprawy wprowadza harmoni\u0119 mi\u0119dzy trzema relacjami \u0141ukasza (Dzieje Apostolskie 2; 10; 19) i relacj\u0105 Aposto\u0142a Paw\u0142a (1 Kor 12-14). Dar t\u0142umaczenia bezpo\u015brednio przez Ducha \u015awi\u0119tego mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 wprowadzenie osobnej terminologii dla wydarzenia z Dz 2:\u00a0heteroglosolalia<\/i>. To okre\u015blenie jest zaczerpni\u0119te bezpo\u015brednio z Pisma \u015bw. (w przeciwie\u0144stwie do terminu\u00a0ksenoglosja<\/i>).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jednolite pojmowanie glosolalii jako wsp\u00f3lnotowego wielbienia Boga za Jego wielkie dzie\u0142a (w jednym przypadku, Dz 2, t\u0142umaczone przez samego Ducha \u015awi\u0119tego) najlepiej harmonizuje z ca\u0142o\u015bci\u0105 relacji Nowego Testamentu. M\u00f3wienie j\u0119zykami w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy zacz\u0119\u0142o si\u0119 przecie\u017c jeszcze przed przybyciem t\u0142umu \u015bwiadk\u00f3w, a wi\u0119c zanim pojawi\u0142 si\u0119 motyw do m\u00f3wienia j\u0119zykami obcych narod\u00f3w. W dodatku \u015bw. Piotr wyja\u015bniaj\u0105cy w swojej mowie cud Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy nie czyni \u017cadnej aluzji do obcych j\u0119zyk\u00f3w, podobnie zreszt\u0105 jak i przytaczane przez niego proroctwo Joela. Lepiej wyja\u015bnia si\u0119 te\u017c w ten spos\u00f3b dwojak\u0105 reakcj\u0119 w\u015br\u00f3d s\u0142uchaczy: kiedy jedni, bardziej otwarci na dar Ducha, byli pe\u0142ni podziwu, inni, zapewne odrzucaj\u0105cy Bo\u017ce dzia\u0142anie, g\u0142o\u015bno drwili.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po czwarte<\/b>, liczba mnoga w okre\u015bleniu 'm\u00f3wi\u0107 j\u0119zykami oraz rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy 'j\u0119zykami ludzi i anio\u0142\u00f3w’, a tak\u017ce wzmianka o r\u00f3\u017cnych 'rodzajach j\u0119zyk\u00f3w’ wskazuje raczej na rozmaito\u015b\u0107 manifestacji daru (m\u00f3wienie, modlitwa, \u015bpiewanie) ni\u017c na r\u00f3\u017cne j\u0119zyki obcych narod\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po pi\u0105te<\/b>, kluczowym argumentem na jednolito\u015b\u0107 fenomenu okre\u015blanego mianem glosolalii w Nowym Testamencie jest najpierw oczywista (podkre\u015blona przez \u015bw. Piotra) identyczno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia Dz 2 i Dz 10,46 a nast\u0119pnie zbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy 1 Kor 14 a Dz 10, 46 i Dz 19,6. Za ka\u017cdym razem 'm\u00f3wienie j\u0119zykami’ by\u0142o j\u0119zykiem ducha, a nie j\u0119zykiem intelektu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Sami ju\u017c dodajmy\u00a0wniosek sz\u00f3sty<\/b>, \u017ce restrykcje na\u0142o\u017cone przez \u015bw. Paw\u0142a na modlitw\u0119 w j\u0119zykach podczas spotka\u0144 Ko\u015bcio\u0142a najlepiej zrozumiemy odr\u00f3\u017cniaj\u0105c liturgiczne zgromadzenia 'jako ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142’ od spotka\u0144 modlitewnych, kt\u00f3re maj\u0105 mniej formalny i mniej uroczysty charakter.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wspomniany ameryka\u0144ski autor, Philip Schaff zach\u0119ca nas jeszcze do odkrywania zjawiska 'm\u00f3wienia j\u0119zykami’ tak\u017ce w kolejnych wiekach historii Ko\u015bcio\u0142a. On sam podaje przyk\u0142ady z XVII, XVIII i XIX wieku. Ale my zaczniemy bardziej systematycznie, poszukuj\u0105c \u015blad\u00f3w daru j\u0119zyk\u00f3w od czas\u00f3w staro\u017cytnych ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a pocz\u0105wszy. To w\u0142a\u015bnie stanie si\u0119 tematem kolejnych rozdzia\u0142\u00f3w naszej ksi\u0105\u017cki.
\n<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przypisy<\/span><\/b><\/span><\/span><\/p>\n

[5] M. Rosik,\u00a0<\/span><\/span><\/span>’Zacz\u0119li przemawia\u0107 rozmaitymi j\u0119zykami’ (Dz 2,4): Rozumienie daru j\u0119zykach w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 215.
\n[6] R.E. Brown, J.A. Fitzmyer, R.E. Murphy,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Katolicki komentarz biblijny<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 1192.
\n[7] Mniej da\u0142 si\u0119 zasugerowa\u0107 obiegowym wyobra\u017ceniom Wujek, kiedy przet\u0142umaczy\u0142 ca\u0142kiem po prostu: „Ka\u017cdy s\u0142ysza\u0142 je swym j\u0119zykiem\u00a0<\/span><\/span><\/span>m\u00f3wi\u0105ce<\/i><\/span><\/span><\/span>. A zdumiewali si\u0119 m\u00f3wi\u0105c: \u00abCzy oto ci wszyscy, kt\u00f3rzy\u00a0<\/span><\/span><\/span>m\u00f3wi\u0105<\/i><\/span><\/span><\/span>, nie s\u0105 Galilejczykami?\u00bb”. Tak samo t\u0142umaczy Biblia Brzeska, Biblia Gda\u0144ska, Nowa Biblia Gda\u0144ska, Biblia Warszawska.
\n[8]\u00a0<\/span><\/span><\/span>Gift of Tongues, Catholic Encyclopedia<\/i><\/span><\/span><\/span>.
\n[9] Por. \u015bw. Grzegorz Wielki,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Moralia in Job<\/i><\/span><\/span><\/span>\u00a0(2.49, 77), [za:]\nBurgess, S.M.,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The Holy Spirit: Medieval Roman Catholic and Reformation Traditions<\/i><\/span><\/span><\/span>\u00a0(Kindle Locations 351-356).
\n[10] \u015bw. Beda Czcigodny,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarza do Dziej\u00f3w Apostolskich<\/i><\/span><\/span><\/span>, [za:] Burgess, S.M.,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The Holy Spirit: Medieval Roman Catholic and Reformation Traditions<\/i><\/span><\/span><\/span>\u00a0(Kindle Locations 498-500).
\n[11] „El punto de vista que considera a las lenguas como idiomas reales no aprendidos por el hablante es el que cuenta con mayor apoyo por parte del texto y otras evidencias externas, como el testimonio de los Padres de la Iglesia. Si bien existen algunas evidencias que sugieren que la glosolalia incluir\u00eda algo m\u00e1s o fuera algo diferente de idiomas humanos, esto no se puede demostrar desde los textos paulinos”, C. Calder\u00f3n,\u00a0<\/span><\/span><\/span>\u00bfQu\u00e9 eran las lenguas en el pensamiento del ap\u00f3stol Pablo?<\/i><\/span><\/span><\/span>\u00a0(cz. 2), 'Kair\u00f3s’ ene-jun 2008, nr 42, s. 74.
\n[12] Por. D.H. Stern,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarz \u017cydowski do Nowego Testamentu<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 361.
\n[13] X. L\u00e9on-Dufour,\u00a0<\/span><\/span><\/span>S\u0142ownik Nowego Testamentu<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 319.
\n[14] W. Chrostowski (red.),\u00a0<\/span><\/span><\/span>Katolicki komentarz biblijny<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 1191.
\n[15]\u00a0<\/span><\/span><\/span>Gift of Tongues<\/i><\/span><\/span><\/span>, [w:]\u00a0<\/span><\/span><\/span>Catholic Encyclopedia<\/i><\/span><\/span><\/span>.
\n[16]\u00a0<\/span><\/span><\/span>DPCM<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 670.
\n[17]\u00a0<\/span><\/span><\/span>DPCM<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 670.
\n[18] Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech in early Christianity<\/i><\/span><\/span><\/span>, T\u00fcbingen 1995, s. 5.
\n[19]\u00a0<\/span><\/span><\/span>DPCM<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 671; por. te\u017c: J. Malz,\u00a0<\/span><\/span><\/span>W sprawie daru j\u0119zyk\u00f3w<\/i><\/span><\/span><\/span>, [w:]\u00a0<\/span><\/span><\/span>Duch i Oblubienica\u2026<\/i><\/span><\/span><\/span>, Materia\u0142y z III Forum popularyzacji teologii i kultury chrze\u015bcija\u0144skiej (Wroc\u0142aw-Le\u015bnica, 12 grudnia 1998), red. M. Rosik-S. Rosik, Wroc\u0142aw 1999.
\n[20] „a misguided Christian effort to match the speech of surrounding pagan deities”,\u00a0<\/span><\/span><\/span>DPCM<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 671.
\n[21] C. S. Keener,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarz historyczno-kulturowy do Nowego Testamentu<\/i><\/span><\/span><\/span>, Warszawa 2000, s. 239.
\n[22] Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 107-109.
\n[23] Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 119-123.
\n[24] por. Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 124-144.
\n[25] W. Chrostowski (red.),\u00a0<\/span><\/span><\/span>Katolicki komentarz biblijny<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 1341.
\n[26] C. S. Keener,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarz historyczno-kulturowy<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 365.
\n[27] C.S. Keener,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarz historyczno-kulturowy<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 239.
\n[28] „mumbles and grunts [\u2026] and imitations of animal speech”,\u00a0<\/span><\/span><\/span>DPCM<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 671.
\n[29] Jak zobaczymy p\u00f3\u017aniej, by\u0107 mo\u017ce istnieje wzmianka o analogicznym zjawisku poza chrze\u015bcija\u0144stwem, ale odnosi si\u0119 do \u015bwiata wyobra\u017ani wybitnie biblijnej: chodzi tu o tekst z czas\u00f3w (by\u0107 mo\u017ce) pierwotnego chrze\u015bcija\u0144stwa a zatytu\u0142owany\u00a0<\/span><\/span><\/span>Testament Hioba<\/i><\/span><\/span><\/span>.
\n[30] „Paul states three positive characteristics of uninterpreted glossolalia in 1 Corinthians 14: (1) it is speaking to God (\u03ac\u03bb\u03bb\u03b1 \u03b8\u03b5\u03c9, v. 2), which is a circumlocution for praying (cf. 1 Cor. 14:14); (2) those who speak in a tongue edify themselves (\u03cc \u03bb\u03b1\u03bb\u03ce\u03bd \u03b3\u03bb\u03ce\u03c3\u03c3\u03b7 \u03b5\u03b1\u03c5\u03c4\u03cc\u03bd \u03bf\u03b9\u03ba\u03bf\u03b4\u03bf\u03bc\u03b5\u03af, v. 4); and (3) Paul wished for all to speak in tongues (\u03b8\u03ad\u03bb\u03c9 \u03b4\u03b5 \u03c0\u03ac\u03bd\u03c4\u03b1\u03c2 \u03c5\u03bc\u03ac\u03c2 \u03bb\u03b1\u03bb\u03b5\u03b9\u03bd \u03b3\u03bb\u03ce\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2, \u03bd. 5)”, J. A. Bertone,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The experience of glossolalia and the spirit’s empathy: Romans 8:26 revisited<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Pneuma: The Journal of the Society for Pentecostal Studies ’, 25 nr 1 Spr 2003, s. 59.
\n[31] zawartej w Bibliach niekt\u00f3rych tradycji chrze\u015bcija\u0144skich.
\n[32] „El comentario hecho por algunos observadores (\u201cest\u00e1n llenos de mosto\u201d, v. 13)” – „Entre tan grande multitud no todos habr\u00edan entendido la variedad de \u2018dialectos\u2019 que se hablaron\u2026y algunos no habr\u00edan o\u00eddo nada inteligible. Esto justificar\u00eda su comentario”, C. Calder\u00f3n,\u00a0<\/span><\/span><\/span>\u00bfQu\u00e9 eran las lenguas en el pensamiento del ap\u00f3stol Pablo?<\/i><\/span><\/span><\/span>\u00a0(cz. 2), 'Kair\u00f3s’ ene-jun 2008, nr 42, s. 67.
\n[33] „The experience of the Spirit connecting with the human spirit, where the individual senses emotional alignment between himself or herself and the Spirit in communication with God” – ” Even though it is unintelligible speech, the benefits of this contact with the Spirit communing with God brings edification to the speaker”, J. A. Bertone,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The experience of glossolalia and the spirit’s empathy: Romans 8:26 revisited<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Pneuma: The Journal of the Society for Pentecostal Studies ’, 25 nr 1 Spr 2003, s. 60.
\n[34] R. Faricy SJ, L. Rooney SND de D.,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Przez Maryj\u0119 do Jezusa: Seminarium Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym<\/i><\/span><\/span><\/span>, Krak\u00f3w 2000, s. 88.
\n[35] „These verses are extraordinarily difficult”, D.A. Carson,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Showing the Spirit<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 108.
\n[36] por. D.E. Lanier,\u00a0<\/span><\/span><\/span>With Stammering Lips And Another Tongue: 1 Cor 14:20-22 and Isa 28:11-12<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Criswell Theological Review’ 5.2 (1991), s. 266.
\n[37] por.: ” The explanation [\u2026] for verses 23-25 is that these verses 'point out the inappropriatenessof tongues in an assembly composed primarily of believers'”, D.A. Carson,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Showing the Spirit<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 109.
\n[38] D.E. Lanier,\u00a0<\/span><\/span><\/span>With Stammering Lips And Another Tongue<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 266.
\n[39] Por. Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 64.
\n[40] por. Melvin Ho,\u00a0<\/span><\/span><\/span>A Comparison of Glossolalia in Acts and Corinthians<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Enrichment Journal’ 2007 (2),\u00a0<\/span><\/span><\/span>http:\/\/enrichmentjournal.ag.org\/top\/holy_spirit\/200702.cfm<\/a><\/span><\/span><\/span>\u00a0(2016).
\n[41] Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 47.
\n[42] Ch. Forbes,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Prophecy and inspired speech<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 68.
\n[43] J. A. Bertone,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The experience of glossolalia and the spirit’s empathy: Romans 8:26 revisited<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Pneuma: The Journal of the Society for Pentecostal Studies ’, 25 nr 1 Spr 2003, s. 62.
\n[44] J. A. Bertone,\u00a0<\/span><\/span><\/span>The experience of glossolalia and the spirit’s empathy: Romans 8:26 revisited<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Pneuma: The Journal of the Society for Pentecostal Studies ’, 25 nr 1 Spr 2003, s. 60-61.
\n[45] BT wyd. 2 1971, przypis do 1 Kor 14, 34-35.
\n[46] „\u201cPraying and prophesying\u201d in 1 Cor. 11:5: women\u2019s function in these roles is the norm for this community”, L. A. Johnson,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Women and glossolalia in Pauline communities: the relationship between pneumatic gifts and authority<\/i><\/span><\/span><\/span>, 'Biblical Interpretation’, 21 nr 2 (2013), s. 208.
\n[47]\u00a0<\/span><\/span><\/span>Komentarz teologiczno-pastoralny do Biblii Tysi\u0105clecia, Nowy Testament<\/i><\/span><\/span><\/span>, t. 2, Pallottinum-Pozna\u0144 2014, s. 466 i s. 493.
\n[48] Poza tymi miejscami s\u0142owo „\u03c3\u03c5\u03bd\u1f73\u03c1\u03c7\u03bf\u03bc\u03b1\u03b9” wyst\u0119puje u \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a tylko jeszcze jeden raz, w ewidentnie innym znaczeniu: na opisanie „zej\u015bcia si\u0119” m\u0119\u017ca i \u017cony w ich ma\u0142\u017ce\u0144skiej jedno\u015bci (1 Kor 7, 5).
\n[49] L. A. Johnson,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Women and glossolalia<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 206.
\n[50] L. A. Johnson,\u00a0<\/span><\/span><\/span>Women and glossolalia<\/i><\/span><\/span><\/span>, s. 212.
\n[51] Por. Ph. Schaff,\u00a0<\/span><\/span><\/span>History of the Christian Church<\/i><\/span><\/span><\/span>, Volume I:\u00a0<\/span><\/span><\/span>Apostolic Christianity. A.D. 1-100<\/i><\/span><\/span><\/span>,\u00a0<\/span><\/span><\/span>https:\/\/www.ccel.org\/ccel\/schaff\/hcc1.pdf<\/a><\/span><\/span><\/span>\u00a0(2016), s. 199-209.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

—————————————————-<\/div>\n
Redakcja: Kamil Beniuk <\/b><\/div>\n
M\u0105\u017c Kasi i tata Oli i Piotra, mgr teologii UKSW, katecheta.<\/div>\n
Pasjonat apologetyki (http:\/\/www.apologetyka.org<\/a>). Fanboy duchowo\u015bci \u015bw. Weroniki Giulliani (http:\/\/www.weronika.net)<\/u><\/a>.<\/div>\n
Tak\u017ce Gamer (RPG, FTP, RTS), Cybersecurity (WordPress, Android, Windows),<\/div>\n
tekst, muzyka i produkcja pie\u015bni religijnej, Rysunek (o\u0142\u00f3wek, akwarela), Ikonografia.<\/div>\n
<\/div>\n
Materia\u0142y teologiczne:<\/div>\n
YouTube „Ja tylko pytam”:<\/b> http:\/\/www.youtube.com\/@jatylkopytam<\/a><\/div>\n
Grupa FB<\/b>: http:\/\/www.facebook.com\/groups\/jatylkopytam\/<\/a><\/div>\n
Duchowo\u015b\u0107<\/b>: http:\/\/www.weronika.net<\/a><\/div>\n
Je\u015bli ci si\u0119 podoba, to postaw mi kaw\u0119: https:\/\/buycoffee.to\/beniuk<\/a><\/div>\n
Dzi\u0119ki.<\/div>\n
<\/div>\n
„Ja tylko pytam” jest grup\u0105 po\u015bwi\u0119conym wzmacnianiu i usystematyzowaniu my\u015bli katolickiej,<\/div>\n
promowaniu i obronie katolickiej Ewangelii, doktryny i teologii.<\/div>\n
Analiza ateizmu, charyzmatyzmu, tradycjonalizmu i dobroludzizmu.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bp Andrzej Siemieniewski, ks. Miros\u0142aw Kiwka Ca\u0142o\u015b\u0107 Pobierz w formacie ePUB albo czytaj tutaj Jak otwiera\u0107 pliki EPUB? Program:\u00a0 http:\/\/www.epubfilereader.com Dodatek do przegl\u0105darki: Chrome, Opera, Firefox Fragmenty: Wst\u0119p 1. M\u00f3wienie j\u0119zykami w Biblii 1.1 M\u00f3wienie j\u0119zykami w Dziejach Apostolskich: Co… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[977],"tags":[217,229,1087,715],"class_list":["post-3350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bp-andrzej-siemieniewski","tag-bp-andrzej-siemieniewski","tag-charyzmaty","tag-dar-jezykow","tag-ruch-charyzmatyczny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4201,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3350\/revisions\/4201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}