{"id":313,"date":"2017-07-23T13:59:23","date_gmt":"2017-07-23T11:59:23","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=313"},"modified":"2017-07-23T13:59:23","modified_gmt":"2017-07-23T11:59:23","slug":"apokalipsa-czytana-po-gnostycku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/apokalipsa-czytana-po-gnostycku\/","title":{"rendered":"Apokalipsa czytana po gnostycku"},"content":{"rendered":"

Przesy\u0142am Ojcu skrypt na temat Apokalipsy, jaki adwenty\u015bci z Bielska-Bia\u0142ej rozsy\u0142aj\u0105 w ramach korespondencyjnego kursu biblijnego. Zastanawiam si\u0119, sk\u0105d w ludziach bierze si\u0119 tyle nienawi\u015bci. Apokalipsa jest w oczach tych ludzi przede wszystkim ksi\u0119g\u0105 przeciwko papiestwu. Gdzie w Apokalipsie m\u00f3wi si\u0119 o bezbo\u017cno\u015bci, apostazji, blu\u017anierstwie, prze\u015bladowaniu wiary, skrypt odnosi to najcz\u0119\u015bciej do papiestwa. Liczba 666 jako imi\u0119 Bestii, kt\u00f3ra uosabia wrog\u00f3w Chrystusa (Ap\u00a013,18<\/a>), te\u017c odniesiona jest do papie\u017ca. O tym, \u017ce Jan Pawe\u0142 II jest Antychrystem, ma \u015bwiadczy\u0107 nast\u0119puj\u0105ca bzdura, napisana rzekomo przez jakiego\u015b pisarza katolickiego: „[Papie\u017c] oczekuje na wydarzenie, kt\u00f3re b\u0119dzie mia\u0142o efekt eksplozji w ludzkiej historii, oddzielaj\u0105c przesz\u0142\u0105 epok\u0119 od nadchodz\u0105cej. B\u0119dzie to zjawisko widzialne na niebie i ziemi. B\u0119dzie zwi\u0105zane ze s\u0142o\u0144cem. (…) Zjawisko to b\u0119dzie mia\u0142o tak spektakularny charakter, \u017ce przekre\u015bli – w przekonaniu Jana Paw\u0142a – wszystkie wielkie plany, obecnie formowane przez r\u00f3\u017cne narody. Wprowadzi ono w \u017cycie Wielki Plan Stw\u00f3rcy cz\u0142owieka. Wtedy zako\u0144czy si\u0119 dla Jana Paw\u0142a czas oczekiwania i obserwacji, a rozpocznie si\u0119 jego s\u0142u\u017cba, jako S\u0142ugi owego Wielkiego Planu” (s. 24).<\/i>
\nPoniewa\u017c Apokalipsa m\u00f3wi o dw\u00f3ch Bestiach, a papiestwo nie mo\u017ce by\u0107 obiema naraz, to co jest t\u0105 drug\u0105 Besti\u0105? Adwenty\u015bci z Bielska-Bia\u0142ej nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci: „Jest tylko jedno pa\u0144stwo, kt\u00f3re posiada wszystkie znamiona Bestii z ziemi: USA!” (s. 14) Obie Bestie – Watykan i Stany Zjednoczone, a konkretnie Jan Pawe\u0142 II i Reagan – ju\u017c pozna\u0142y pot\u0119g\u0119 swoich zjednoczonych si\u0142, kiedy obali\u0142y komunizm (s. 15). Ale czeka nas co\u015b wi\u0119cej: „Przymierze ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa dojdzie do g\u0142osu jeszcze raz, gdy USA wesp\u00f3\u0142 z papiestwem utworz\u0105 „obraz Bestii”. Powstanie „na kr\u00f3tki czas” \u015bwiatowa koalicja zwana Wielkim Babilonem. B\u0119dzie on si\u00f3dm\u0105 i ostatni\u0105 g\u0142ow\u0105” (s. 35).<\/i>
\nCzysta paranoja! W dzisiejszych czasach mody na wr\u00f3\u017cbiarstwo taka lektura Apokalipsy pasjonuje spor\u0105 grup\u0119 ludzi i, moim zdaniem, ze strony Ko\u015bcio\u0142a kto\u015b powinien si\u0119 do niej ustosunkowa\u0107.<\/i>
\nList Pana wraz ze skryptem pokaza\u0142em mojemu znajomemu, kt\u00f3ry przymierza\u0142 si\u0119 do zostania adwentyst\u0105 i przez jaki\u015b czas ucz\u0119szcza\u0142 na adwentystyczne wyk\u0142ady i nabo\u017ce\u0144stwa, cho\u0107 ostatecznie ca\u0142y ten epizod przyczyni\u0142 si\u0119 do tego, \u017ce jest teraz znacznie bardziej \u015bwiadomym i gorliwym katolikiem ni\u017c przedtem.
\nOt\u00f3\u017c pan ten stanowczo twierdzi, \u017ce nie by\u0142oby sprawiedliwe uwa\u017ca\u0107 adwentyst\u00f3w za ludzi opanowanych przez nienawi\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Owszem – powiada m\u00f3j znajomy – ten skrypt cechuje antykatolicka monomania, ale nie jest to nastawienie powszechne w\u015br\u00f3d adwentyst\u00f3w. Co prawda, w adwentyzmie, bardziej ni\u017c w g\u0142\u00f3wnych ga\u0142\u0119ziach protestantyzmu, piel\u0119gnuje si\u0119 wczesnoprotestanckie tradycje wyk\u0142adu Pisma \u015awi\u0119tego, skierowane przeciwko niekt\u00f3rym prawdom wiary katolickiej, ale wsp\u00f3\u0142czesny duch ekumenizmu te\u017c robi swoje i m\u00f3j znajomy nieraz by\u0142 \u015bwiadkiem, jak kt\u00f3ry\u015b z uczestnik\u00f3w zebra\u0144 protestowa\u0142 przeciw zbyt napastliwym wypowiedziom na temat Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i katolik\u00f3w, a co wa\u017cniejsze, taki g\u0142os by\u0142 przyjmowany raczej ze zrozumieniem.
\nBardzo mnie ucieszy\u0142o to \u015bwiadectwo mojego znajomego, bo w tekstach drukowanych przez adwentyst\u00f3w wielokrotnie spotyka\u0142em si\u0119 z twierdzeniami, kt\u00f3re mnie jako katolika g\u0142\u0119boko rani\u0142y. Z tego za\u015b, co m\u00f3wi m\u00f3j znajomy, wynika\u0142oby, \u017ce nie wszyscy cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego identyfikuj\u0105 si\u0119 z antykatolick\u0105 agresywno\u015bci\u0105 niekt\u00f3rych swoich wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w. Zatem jest z czego si\u0119 cieszy\u0107. A zarazem sami starajmy si\u0119 nie by\u0107 wobec nikogo agresywni.
\nPrzejd\u017amy do skryptu, jaki mi Pan przes\u0142a\u0142. Przeczyta\u0142em go i zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce \u015bwi\u0119ta ksi\u0119ga Apokalipsy jest tam potraktowana, jakby by\u0142a tekstem gnostyckim, w kt\u00f3rym zaszyfrowano m.in. zapowiedzi r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144 przysz\u0142ych, ale je\u015bli otrzyma si\u0119 odpowiednie wtajemniczenie, to wiele z tego szyfru mo\u017cna zrozumie\u0107. Ta po\u017ca\u0142owania godna maniera w odczytywaniu Apokalipsy zacz\u0119\u0142a si\u0119 w okresie \u015bredniowiecza, rozpowszechni\u0142a si\u0119 w czasach reformacji i ulegali jej r\u00f3wnie\u017c autorzy katoliccy.
\nTytu\u0142em przyk\u0142adu przypomn\u0119 typowo gnostyckie odczytanie Apokalipsy przez Zygmunta Krasi\u0144skiego. Rozczytywa\u0142 si\u0119 w niej poeta przez ca\u0142e lata. „Oto dni tych wzi\u0105\u0142em si\u0119 do Objawienia \u015bw. Jana – pisze 27 wrze\u015bnia 1842 roku do Augusta Cieszkowskiego – dziwnie je od pocz\u0105tku po koniec jasno rozumia\u0142em”. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce zrozumia\u0142 Krasi\u0144ski Apokalips\u0119 ca\u0142kiem opacznie. Nie szuka\u0142 w niej s\u0142owa Bo\u017cego, kt\u00f3re ma moc budzi\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 i odwraca\u0107 od grzech\u00f3w. Apokalipsa ukaza\u0142a mu si\u0119 jako zapis boskiego planu, dotycz\u0105cego przysz\u0142o\u015bci ludzkich dziej\u00f3w: „Od IV-VIII exclusive, upadek staro\u017cytnego \u015bwiata; od VIII-X \u015brednie wieki i Reforma; od X nas si\u0119 tyczy; w XI rozdz. 2 sie\u0144 dana poganom przez 42 miesi\u0105ce to 42 lat up\u0142ynionych od 1800 r. Z dw\u00f3ch prorok\u00f3w, co \u015bwiadcz\u0105 w one czasy, jeden to Napoleon, o drugim zaraz w rozdz. XII mowa”.
\nI bez zmru\u017cenia oka Zygmunt Krasi\u0144ski wyja\u015bnia, \u017ce owym drugim prorokiem-\u015bwiadkiem jest syn Niewiasty obleczonej w s\u0142o\u0144ce, a ta, jego zdaniem, niew\u0105tpliwie oznacza Polsk\u0119: „12 gwiazd to system s\u0142oneczny – pami\u0119tasz, czyje odkrycie w historii; p\u00f3\u0142 ksi\u0119\u017cyca to poha\u0144c\u00f3w znak – pami\u0119tasz, kto go depta\u0142 w historii?”
\nDalej dowiadujemy si\u0119, \u017ce Babilon z rozdzia\u0142u 17 to Anglia, a Fa\u0142szywy Prorok z rozdzia\u0142u 13 to kto\u015b „usprawiedliwiaj\u0105cy z\u0142e na ziemi, jak Wolter, gdy poklaskiwa\u0142 Frycowi [Fryderykowi II], lub jednooki Cyklop”, czyli admira\u0142 Nelson. Wszystko to w owym li\u015bcie do Cieszkowskiego z 27 wrze\u015bnia 1842. W li\u015bcie do Jerzego Lubomirskiego z 25 kwietnia 1854, a wi\u0119c pisanym kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, owego Fa\u0142szywego Proroka rozpozna Krasi\u0144ski w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3rych oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec rosyjskiej zaborczo\u015bci komentuje dosadnie: „demokracji idea\u0142 li\u017ce stopy absolutyzmowi”.
\nBestia pierwsza to w komentarzach Krasi\u0144skiego nieodmiennie Moskwa. Tylko Besti\u0119 drug\u0105, czyli Fa\u0142szywego Proroka, rozpoznaje poeta w kim\u015b coraz to innym. W li\u015bcie do Delfiny Potockiej z 20-21 marca 1848 s\u0105dzi, \u017ce jest ni\u0105 towianizm ze swoj\u0105 nauk\u0105, g\u0142osz\u0105c\u0105, i\u017c Polska powinna si\u0119 rozp\u0142yn\u0105\u0107 w morzu S\u0142owia\u0144szczyzny. W li\u015bcie do Trentowskiego z 10 marca 1849 owym partnerem carskiego despotyzmu jest komunizm: „Miko\u0142aj a komunizm jedno, zupe\u0142nie to samo – z Miko\u0142aja wyjdzie komunizm, tak jak z komunizmu wyjdzie Miko\u0142aj. Po ca\u0142ej Europie Miko\u0142aj p\u0142aci komunist\u00f3w i pod\u017cega. Zawsze brzmi\u0105 mi w uszach s\u0142owa Apokalipsy o dw\u00f3ch Bestiach, z kt\u00f3rych jedna wiecznie drugiej \u015bwiadczy!”
\nSzczeg\u00f3lnie obfita w gnostyckie interpretacje jest liczba 666 jako wskazuj\u0105ca na imi\u0119 Bestii, czyli Antychrysta. Rosyjski poeta Dzier\u017cawin nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce chodzi tu o Napoleona, tego samego Napoleona, w kt\u00f3rym Krasi\u0144ski z bezwiedn\u0105 bezbo\u017cno\u015bci\u0105 (nazwijmy rzecz po imieniu) dopatrywa\u0142 si\u0119 pierwszego z dw\u00f3ch \u015awiadk\u00f3w z rozdzia\u0142u 11. W \u015bredniowieczu – w \u015blad za opatem Joachimem z Fiore (\u2020 1202) – rozpoznawano w liczbie 666 kryptonim islamu albo Mahometa lub kt\u00f3rego\u015b z su\u0142tan\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej Saladyna. Rosyjscy starowiercy zobaczyli Antychrysta w patriarsze Nikonie, zw\u0142aszcza \u017ce przeprowadzony przez niego synod odby\u0142 si\u0119 w roku 1666. P\u00f3\u017aniej przypisywali liczb\u0119 666 carowi Piotrowi.
\nOd czas\u00f3w Lutra radykalne \u015brodowiska protestanckie szukaj\u0105 Antychrysta w Stolicy Apostolskiej lub w konkretnych papie\u017cach. Przykro o tym pisa\u0107, ale sporo nienawi\u015bci wyla\u0142 z tej okazji zacny sk\u0105din\u0105d Miko\u0142aj Rej, kt\u00f3ry w roku 1565 opublikowa\u0142 obszerny, 400 stron licz\u0105cy, zdecydowanie antykatolicki komentarz do Apokalipsy. Ot\u00f3\u017c kiedy ksi\u0119g\u0119 t\u0119 obja\u015bnia si\u0119 po gnostycku, wystarczy „zidentyfikowa\u0107” Antychrysta, Besti\u0119, Fa\u0142szywego Proroka, Babilon itd., a nast\u0119pnie bez trudu mo\u017cna ju\u017c odnajdywa\u0107 r\u00f3\u017cne szczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re to rozpoznanie „potwierdzaj\u0105”. T\u0119 metod\u0119 stosuje r\u00f3wnie\u017c Miko\u0142aj Rej.
\nPodam tylko jedn\u0105 pr\u00f3bk\u0119. Czytamy w Apokalipsie, \u017ce s\u0142udzy Bestii „otrzymuj\u0105 znami\u0119 na praw\u0105 r\u0119k\u0119 lub na czo\u0142o” (13,16<\/a>). Dla Miko\u0142aja Reja jest jasne jak s\u0142o\u0144ce, \u017ce chodzi tu o katolickich duchownych, kt\u00f3rzy na g\u0142owach nosz\u0105 tonsury, a podczas \u015bwi\u0119ce\u0144 otrzymuj\u0105 namaszczenie r\u0105k (kap\u0142ani) lub g\u0142owy (biskupi): „C\u00f3\u017c to za znami\u0119 ci n\u0119dzni ludzie przyjmowali na czo\u0142ach albo na r\u0119kach swoich? Wejrzy na czo\u0142a albo na g\u0142owy mnich\u00f3w, pop\u00f3w i wszelkich stan\u00f3w duchownych, je\u015bli nie ujrzysz pi\u0119tna albo cechy golonej tej nowo powsta\u0142ej bestii na g\u0142owie ka\u017cdego. Wejrzy te\u017c na r\u0119ce onych bierzmowanych ludzi albo te\u017c na czo\u0142a ich, jako to zaw\u017cdy bywa\u0142o, je\u015bli\u017ce te\u017c nie najdziesz albo si\u0119 nie dowiesz o tym pi\u0119tnie olejem nasmarowanym u ka\u017cdego z nich” (k. 115). Obja\u015bnie\u0144 tego typu jest w ksi\u0105\u017cce Reja, niestety, bez liku.
\nStron\u0105 atakuj\u0105c\u0105 byli protestanci, apologeci katoliccy g\u0142\u00f3wn\u0105 energi\u0119 przeznaczali na obron\u0119. Przede wszystkim zwracali uwag\u0119 na to, \u017ce znoszenie tego rodzaju zarzut\u00f3w jest udzia\u0142em w zniewagach Pana Jezusa i \u017ce ju\u017c On to swoim s\u0142ugom zapowiada\u0142: „Je\u017celi pana domu przezwali Belzebubem, o ile\u017c bardziej jego domownik\u00f3w tak nazw\u0105” (Mt\u00a010,25<\/a>).
\nApologeci wskazywali ponadto na niezgodno\u015bci antykatolickich interpretacji z tekstem \u015bwi\u0119tym. Na przyk\u0142ad w odpowiedzi na zarzut, \u017ce Babilonem jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymski, ks. Piotr Skarga powo\u0142uje si\u0119 na 1 P 5,13: „Nie zowie si\u0119 Rzymski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Babilonem, ale Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystus\u00f3w w Babilonie, to jest w Rzymie. Bo na on czas srogie ba\u0142wochwalstwa w Rzymie by\u0142y. (…) Ten Babilon, to jest pa\u0144stwo Rzymskie, i\u017c upa\u015b\u0107 mia\u0142o, Jan \u015bwi\u0119ty w Objawieniu prorokowa\u0142, co si\u0119 spe\u0142ni\u0142o. Gottowie, Wandali, Hunni, Longobardy pa\u0144stwo to prawie zniszczyli i zburzyli” (O rz\u0105dzie y jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego<\/i>, Krak\u00f3w 1590, s. 63).
\nZdecydowanie defensywne s\u0105 przypisy, jakimi opatrzy\u0142 Apokalips\u0119 ks. Jakub Wujek. Oto fragment przypisu do Ap\u00a011,3<\/a>: „A poniewa\u017c Enoch i Eliasz jeszcze si\u0119 nie pokazali, tedy\u0107 to pewna, \u017ce jeszcze Antychryst nie przyszed\u0142, a i\u017c Papie\u017c nie jest Antychrystem: chocia to heretycy za szczyr\u0105 Ewangelick\u0105 prawd\u0119 udawaj\u0105”. Nast\u0119pnie – obja\u015bniaj\u0105c przypis Ap\u00a011,8<\/a> – ks. Wujek ka\u017ce czytelnikom zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Pan Jezus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany nie w Rzymie, tylko w Jerozolimie: „Bo tu Jan \u015bwi\u0119ty ja\u015bnie m\u00f3wi, i\u017c Enoch i Eliasz b\u0119d\u0105 walczy\u0107 z Antychrystem w mie\u015bcie Jeruzalem i tam zabici b\u0119d\u0105 od tego\u017c Antychrysta”.
\nMa\u0142o kto wie o tym, \u017ce w\u0142a\u015bnie to, popularne w pierwszych pokoleniach protestant\u00f3w, gnostyckie „rozpoznanie” Babilonu jako Ko\u015bcio\u0142a katolickiego by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 czarnej legendy o inkwizycji. Kiedy kto\u015b przeczyta werset Ap\u00a017,6<\/a>: „I ujrza\u0142em Niewiast\u0119 pijan\u0105 krwi\u0105 \u015bwi\u0119tych i krwi\u0105 \u015bwiadk\u00f3w Jezusa” – a z g\u00f3ry „wie”, \u017ce s\u0142owa te odnosz\u0105 si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, b\u0119dzie odczuwa\u0142 zrozumia\u0142\u0105 potrzeb\u0119 przekonania siebie i innych, \u017ce historia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego to jedno pasmo zbrodni. Potrzebie tej ulegli r\u00f3wnie\u017c autorzy nades\u0142anego mi przez Pana skryptu. Nie interesuje ich, jak to gnostyk\u00f3w, prawda historyczna; oni wykorzystuj\u0105 oraz przeinaczaj\u0105 fakty historyczne, byleby tylko obraz „zidentyfikowanej” przez nich Niewiasty pijanej krwi\u0105 \u015bwi\u0119tych by\u0142 dostatecznie przera\u017caj\u0105cy.
\nOwszem, interpretacj\u0119 gnostyck\u0105 \u0142atwo odwr\u00f3ci\u0107. Pr\u00f3buje tego nieco r\u00f3wnie\u017c ks. Wujek. W przypisie do Ap\u00a013,18<\/a>, wymieniaj\u0105c r\u00f3\u017cne domys\u0142y na temat Antychrysta, pisze m.in.: „Lindanus pokazuje, i\u017c Martin Lauter (kt\u00f3re by\u0142o po niemiecku w\u0142asne imi\u0119 Lutrowe), osobliwy goniec Antychryst\u00f3w, czyni tak\u017ce liczb\u0119 666, jako i \u00absaksoneus\u00bb, to jest Sasin, z kt\u00f3rej krainy by\u0142 Luter. Ale to napewniejsza, i\u017c \u017caden jeszcze nie wie, kt\u00f3re b\u0119dzie w\u0142asne imi\u0119 Antychrystowe. St\u0105d jasna rzecz, i\u017c jeszcze Antychryst nie przyszed\u0142”.
\nJak widzimy, jest to interpretacja gnostycka wprawdzie, ale sam ks. Wujek nie bierze jej ca\u0142kiem na serio. Ot\u00f3\u017c jako katolik dumny jestem z tego, \u017ce katolickie komentarze do Apokalipsy, r\u00f3wnie\u017c te pisane w okresie polemiki z protestantami, maj\u0105 w sobie tak wiele autentycznego poszukiwania s\u0142owa Bo\u017cego i naprawd\u0119 niewiele gnostyckich wynaturze\u0144. Kiedy sobie przegl\u0105dam monumentalny, wydany w roku 1625, wyk\u0142ad Apokalipsy Korneliusza a Lapide (kt\u00f3rego XIX-wieczne wydanie trzymam w moim pokoju), naprawd\u0119 duma mnie rozpiera, \u017ce kto\u015b z moich ojc\u00f3w w wierze tak skrupulatnie i tak pokornie umia\u0142 szuka\u0107 Bo\u017cego sensu w tek\u015bcie Apokalipsy.
\nO ile mi wiadomo, pierwszym wielkim autorem protestanckim, kt\u00f3ry wyra\u017anie odci\u0105\u0142 si\u0119 od gnostyckich i antypapieskich interpretacji Apokalipsy, by\u0142 Hugo Grotius (\u2020 1645). Dzi\u015b jest to postawa powszechna w\u015br\u00f3d naszych braci protestant\u00f3w. Adwenty\u015bci z Bielska-Bia\u0142ej to naprawd\u0119 epigoni i \u017ca\u0142owa\u0107 tylko wypada, \u017ce nie potrafi\u0105 zrozumie\u0107 tego, \u017ce przez rozszerzanie swoich bredni bardzo szkodz\u0105 sprawie Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.
\nMo\u017ce jeszcze warto przypomnie\u0107 niezwykle m\u0105dr\u0105 refleksj\u0119, jak\u0105 na temat liczby 666 oraz bezsensownych i bezbo\u017cnych poszukiwa\u0144 Antychrysta napisa\u0142 1800 lat temu \u015bw. Ireneusz. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce wywodzi\u0142 si\u0119 on ze \u015brodowiska Aposto\u0142a Jana, autora Apokalipsy. Ot\u00f3\u017c zdaniem \u015bw. Ireneusza, liczba 666 stanowi „podsumowanie ca\u0142ej tej apostazji, kt\u00f3ra zdarzy\u0142a si\u0119 w ci\u0105gu sze\u015bciu tysi\u0119cy lat” dziej\u00f3w ludzkich (Adversus haereses<\/i> 5,28,2).
\nNatomiast przed doszukiwaniem si\u0119 Antychrysta w jakim\u015b konkretnym cz\u0142owieku lub instytucji przestrzega Ireneusz w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: „S\u0105dzimy, \u017ce tym, kt\u00f3rzy robili to z prostot\u0105 i bez z\u0142o\u015bci, zostanie udzielone Bo\u017ce przebaczenie. Wszyscy jednak, kt\u00f3rzy z pr\u00f3\u017cnej chwa\u0142y ustalaj\u0105 imiona zawieraj\u0105ce ow\u0105 fa\u0142szyw\u0105 liczb\u0119 i okre\u015blaj\u0105 w wynalezionym przez siebie imieniu owego [Antychrysta], kt\u00f3ry ma nadej\u015b\u0107, nie pozostan\u0105 bez szkody, gdy\u017c zwiedli i samych siebie i tych, kt\u00f3rzy im uwierzyli. Ot\u00f3\u017c pierwsz\u0105 szkod\u0105, jak\u0105 ponosz\u0105, jest odpadni\u0119cie od prawdy i branie kogo\u015b, kto nie jest [Antychrystem], jakby nim by\u0142. Ponadto, niema\u0142a kara czeka tego, kto dodaje co\u015b lub ujmuje z Pisma, a kto\u015b taki niew\u0105tpliwie w ni\u0105 popadnie. Na tych, co fa\u0142szywie mniemaj\u0105, \u017ce znaj\u0105 jego [Antychrysta] imi\u0119, czeka jeszcze inne nieb\u0142ahe niebezpiecze\u0144stwo: Je\u017celi bowiem s\u0105dz\u0105 o nim co innego, a czym innym b\u0119dzie maj\u0105cy to [imi\u0119], to kiedy przyjdzie, \u0142atwo zwiedzie ich ten, kt\u00f3rego trzeba si\u0119 strzec, je\u015bli nie zauwa\u017c\u0105 jego obecno\u015bci. (…) Zatem pewniej i bezpieczniej jest oczekiwa\u0107 wype\u0142nienia proroctwa, ni\u017c domy\u015bla\u0107 si\u0119 i zgadywa\u0107 jakie\u015b imiona, jako \u017ce mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele imion zawieraj\u0105cych t\u0119 liczb\u0119. Wci\u0105\u017c bowiem stoimy przed tym samym pytaniem: Je\u017celi istnieje wiele imion zawieraj\u0105cych t\u0119 liczb\u0119, to kt\u00f3re z nich b\u0119dzie nosi\u0142 ten, kt\u00f3ry przyjdzie [Antychryst]? Ot\u00f3\u017c m\u00f3wimy to nie dlatego, \u017ce brak nam imion zawieraj\u0105cych liczb\u0119 jego imienia, ale ze wzgl\u0119du na boja\u017a\u0144 Bo\u017c\u0105 i gorliwo\u015b\u0107 o prawd\u0119” (5,30,1 i 3).
\nNa koniec warto mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na par\u0119 katolickich ksi\u0105\u017cek, po\u015bwi\u0119conych w ca\u0142o\u015bci Apokalipsie:<\/p>\n