{"id":303,"date":"2017-07-23T13:30:03","date_gmt":"2017-07-23T11:30:03","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=303"},"modified":"2017-07-23T13:30:03","modified_gmt":"2017-07-23T11:30:03","slug":"przykazanie-nie-kradnij-w-naszych-spowiedziach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/przykazanie-nie-kradnij-w-naszych-spowiedziach\/","title":{"rendered":"Przykazanie "Nie kradnij" w naszych spowiedziach"},"content":{"rendered":"

W jednym z odcink\u00f3w serialu telewizyjnego pt. „Detektyw w sutannie”, jego g\u0142\u00f3wny bohater, ksi\u0105dz, spowiada swego znajomego, kt\u00f3ry przyznaje si\u0119 do morderstwa i rabunku cudzego mienia. Ksi\u0105dz udziela mu rozgrzeszenia, gdy\u017c, jak m\u00f3wi do siebie, „nie mog\u0119 mu tego odm\u00f3wi\u0107”. Za pokut\u0119 kaza\u0142 mu odm\u00f3wi\u0107 dwie\u015bcie zdrowasiek.<\/i>
\nZachowanie si\u0119 tego ksi\u0119dza zaskakuje mnie i zdumiewa. Zreszt\u0105 sam jestem, jak si\u0119 zdaje, ofiar\u0105 podobnego zachowania. Ot\u00f3\u017c m\u00f3j przyjaciel po\u017cyczy\u0142 ode mnie, gorliwie wystawiaj\u0105c weksel, znaczn\u0105 kwot\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, od\u0142o\u017con\u0105 przeze mnie na tak zwan\u0105 „czarn\u0105 godzin\u0119”. Termin p\u0142atno\u015bci min\u0105\u0142, m\u00f3j przyjaciel nadal odmawia zwrotu pieni\u0119dzy, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 ich brakiem. Tymczasem podr\u00f3\u017cuje sobie w\u0142asnym samochodem, ma anten\u0119 satelitarn\u0105, kupuje drogi alkohol, a \u017conie modn\u0105 odzie\u017c i inne luksusowe towary. Ja za\u015b obywam si\u0119 skromn\u0105 rent\u0105. Znajomy m\u00f3j d\u0142u\u017cnik uwa\u017ca si\u0119 za katolika, chodzi do ko\u015bcio\u0142a i… przyst\u0119puje do Komunii \u015awi\u0119tej. Zatem musia\u0142 si\u0119 spowiada\u0107 i uzyska\u0107 rozgrzeszenie. Podobnie jak \u00f3w telewizyjny zab\u00f3jca od ks. Dowlinga. Jestem zaskoczony i zasmucony zachowaniem si\u0119 obu ksi\u0119\u017cy. Uwa\u017cam, \u017ce penitent przed uzyskaniem rozgrzeszenia winien zosta\u0107 zobowi\u0105zany do naprawy krzywd, jakie spowodowa\u0142.<\/i>
\nJestem ksi\u0119dzem prawie 30 lat, ale nie umiem sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby tak bezbo\u017cna spowied\u017a jak na tym filmie mog\u0142a odby\u0107 si\u0119 naprawd\u0119. Nie umiem sobie wyobrazi\u0107 spowiednika, kt\u00f3ry by nie wiedzia\u0142 o tym, \u017ce wyznanie grzech\u00f3w oraz absolucja sakramentalna nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 wewn\u0119trznej skruchy grzesznika, ale przeciwnie: w\u0142a\u015bnie na niej musz\u0105 si\u0119 opiera\u0107. Przecie\u017c jednym z warunk\u00f3w prawdziwej skruchy jest naprawienie krzywd, kt\u00f3re wynik\u0142y z mojego grzechu, naprawienie w ca\u0142ym zakresie, w jakim to jeszcze mo\u017cliwe.
\nCo do Pa\u0144skiego przyjaciela, najbardziej prawdopodobne wydaje mi si\u0119 to, \u017ce jemu do g\u0142owy nawet nie przysz\u0142o, \u017ceby si\u0119 spowiada\u0107 z nieoddawania d\u0142ugu. Niestety, wielu ludzi za grzech przeciwko si\u00f3dmemu przykazaniu poczytuje sobie tylko bezpo\u015brednie przyw\u0142aszczenie cudzej rzeczy i mo\u017ce jeszcze niezwr\u00f3cenie sprzedawczyni uwagi na to, \u017ce jakiego\u015b towaru nam nie liczy\u0142a albo \u017ce wyda\u0142a wi\u0119cej, ni\u017c nam si\u0119 nale\u017ca\u0142o. Innych, nieraz bardzo powa\u017cnych wykrocze\u0144 przeciw temu przykazaniu na og\u00f3\u0142 nie zauwa\u017camy i ani si\u0119 z nich nie spowiadamy, ani nie pr\u00f3bujemy ich naprawia\u0107. I w ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142tworzymy d\u017cungl\u0119 moraln\u0105, jak\u0105 u nas obros\u0142a ca\u0142a ta ogromnie wa\u017cna dziedzina relacji mi\u0119dzyludzkich w sferze ekonomicznej.
\nJak do tego dosz\u0142o, \u017ce nieraz nawet przyst\u0105pienie do sakramentu pokuty nie jest dla nas sposobno\u015bci\u0105 do zauwa\u017cenia naszych wykrocze\u0144 przeciwko sprawiedliwo\u015bci? S\u0105dz\u0119, \u017ce z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na to wiele przyczyn. Zauwa\u017cmy najpierw, \u017ce \u017cycie spo\u0142eczne w og\u00f3le i dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza w szczeg\u00f3lno\u015bci osi\u0105gn\u0119\u0142y w ostatnich dziesi\u0105tkach lat bardzo wysoki poziom z\u0142o\u017cono\u015bci i specjalizacji. Dawniejszy moralista, podejmuj\u0105c refleksj\u0119 nad zasadami sprawiedliwo\u015bci, m\u00f3g\u0142 sporz\u0105dzi\u0107 mniej wi\u0119cej kompletn\u0105 list\u0119 dzia\u0142a\u0144 niesprawiedliwych i ostrzega\u0107 przed nimi konkretnie. Dzisiaj sporz\u0105dzenie takiej listy jest czym\u015b niemo\u017cliwym. Niemal ka\u017cda grupa zawodowa ma bowiem charakterystyczne dla siebie problemy moralne i swoje specyficzne pokusy dzia\u0142a\u0144 niesprawiedliwych – a wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy coraz to nowe, o jakich jeszcze naszym dziadkom nawet si\u0119 nie \u015bni\u0142o.
\nW rezultacie, dzisiaj nikt z nas nie mo\u017ce liczy\u0107 na to, \u017ce zostanie pouczony o wszystkich konkretnych pokusach przeciwko sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 przed nim stan\u0105\u0107 i kt\u00f3rym nie wolno mu ulec. Musimy dzisiaj mie\u0107 w sobie tyle dojrza\u0142o\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci moralnej, \u017ceby samemu rozpoznawa\u0107 te rodzaje niesprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3re z racji mojego usytuowania zawodowego i spo\u0142ecznego mog\u0105 by\u0107 dla mnie atrakcyjne, a kt\u00f3rych jednak powinienem si\u0119 ustrzec.
\nWe\u017amy na przyk\u0142ad t\u0119 form\u0119 niesprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra w podr\u0119cznikach teologii moralnej okre\u015blana jest jako zmowa dw\u00f3ch na niekorzy\u015b\u0107 trzeciego. Niesprawiedliwo\u015bci tej dopuszcza si\u0119 konduktor, kt\u00f3ry od pasa\u017cera zg\u0142aszaj\u0105cego brak biletu pobiera tylko po\u0142ow\u0119 ceny, a wsp\u00f3lnie z nim dopuszcza si\u0119 jej pasa\u017cer, kt\u00f3ry za cen\u0119 tej niezale\u017cnej zni\u017cki zgadza si\u0119 jecha\u0107 bez biletu. Tak\u0105 niesprawiedliw\u0105 zmow\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c protekcyjne przyj\u0119cie do pracy, na studia, do korzystania z zagranicznego stypendium itp. – je\u015bli nale\u017ca\u0142oby si\u0119 to komu\u015b innemu. Jest r\u00f3wnie\u017c tak\u0105 zmow\u0105 zakwalifikowanie w punkcie skupu lub w hurtowni jakiego\u015b towaru do wy\u017cszej, nienale\u017cnej grupy jako\u015bciowej, bo spowoduje to przecie\u017c, \u017ce innemu sprzedawcy grupa jako\u015bciowa zostanie niesprawiedliwie obni\u017cona. S\u0105dz\u0119, \u017ce zmowa dw\u00f3ch na niekorzy\u015b\u0107 trzeciego mo\u017ce przybra\u0107 jeszcze dziesi\u0119\u0107 innych form, kt\u00f3rych przeci\u0119tny cz\u0142owiek nawet sobie nie wyobra\u017ca. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, ka\u017cdy z nas przede wszystkim sam musi si\u0119 pilnowa\u0107, \u017ceby rozpoznawa\u0107 niemoralno\u015b\u0107 proponowanej mu zmowy i si\u0119 w ni\u0105 nie uwik\u0142a\u0107.
\nSp\u00f3jrzmy na inn\u0105 wielk\u0105 chorob\u0119 spo\u0142eczn\u0105, jak\u0105 jest gotowo\u015b\u0107 bogacenia si\u0119 poprzez dzia\u0142ania pozorne lub paso\u017cytnicze. Co prawda, ju\u017c Aposto\u0142 Pawe\u0142 pi\u0119tnowa\u0142 korzystanie z charytatywnej pomocy Ko\u015bcio\u0142a przez ludzi, kt\u00f3rzy mogliby i powinni sami sobie zapracowa\u0107 na chleb. „Kto nie chce pracowa\u0107 – upomina\u0142 – niech te\u017c nie je! S\u0142yszymy bowiem, \u017ce niekt\u00f3rzy w\u015br\u00f3d nas post\u0119puj\u0105 wbrew porz\u0105dkowi: wcale nie pracuj\u0105, lecz zajmuj\u0105 si\u0119 rzeczami niepotrzebnymi” (2\u00a0Tes\u00a03,10n<\/a>). Jednak dzisiaj dzia\u0142ania i postawy paso\u017cytnicze osi\u0105gaj\u0105 nieraz wielkie rozmiary, a realizowane s\u0105 na dziesi\u0105tki r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w. Przy tym niejeden paso\u017cyt nie tylko nie zazna wyrzutu sumienia z tego powodu, ale jeszcze odczuwa dum\u0119, \u017ce tak \u015bwietnie umie sobie radzi\u0107. Bo czy nie jest zwyczajnym paso\u017cytnictwem korzystanie z pieni\u0119dzy publicznych dla cel\u00f3w prywatnych? A co my\u015ble\u0107 o kalkulacjach, \u017ce op\u0142aca si\u0119 podpali\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny warsztat lub stodo\u0142\u0119, i tak przeznaczone do rozbi\u00f3rki, a\u017ceby wy\u0142udzi\u0107 ubezpieczeniowe odszkodowanie? Co my\u015ble\u0107 o pobieraniu zasi\u0142k\u00f3w dla bezrobotnych przez ludzi, kt\u00f3rzy wcale nie s\u0105 bezrobotni, tylko ju\u017c sk\u0105din\u0105d oszukuj\u0105 pa\u0144stwo, nie p\u0142ac\u0105c podatk\u00f3w z tytu\u0142u swojej nie zarejestrowanej pracy zarobkowej? Ludzie, kt\u00f3rzy tak post\u0119puj\u0105, s\u0105 zarazem \u015bwi\u0119cie oburzeni na rekin\u00f3w finansowych, osi\u0105gaj\u0105cych nieraz miliardowe zyski na nieuczciwych operacjach bankowych – a przecie\u017c gdyby tylko mogli, zapewne czyniliby to samo.
\nS\u0105 jeszcze bardziej nieludzkie sposoby zdobywania \u015brodk\u00f3w do \u017cycia ni\u017c paso\u017cytnictwo: zarabianie na szkodzeniu bli\u017anim. Handlarz narkotykami, je\u015bli odzywa si\u0119 w nim sumienie, zazwyczaj zag\u0142usza je wykr\u0119tem, \u017ce ludzie potrzebuj\u0105cy narkotyk\u00f3w i tak do nich dotr\u0105 – dlaczego wi\u0119c on ma zrezygnowa\u0107 z takich dochod\u00f3w, skoro i tak komu\u015b s\u0105 one przeznaczone? Podobn\u0105 „logik\u0105” neutralizuje swoje wyrzuty sumienia aborter, kiedy t\u0142umaczy sobie, \u017ce je\u015bli on nie usunie tego dziecka, to zrobi to jaki\u015b inny ginekolog, a on akurat bardzo potrzebuje pieni\u0119dzy. Strach o tym m\u00f3wi\u0107, ale je\u015bli dla kogo\u015b bogiem zacznie by\u0107 interes, taki cz\u0142owiek got\u00f3w jest nawet wyda\u0107 i kolportowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. „Jak pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo?”, nie przejmuj\u0105c si\u0119 tym, \u017ce w ten spos\u00f3b sprowadza nieszcz\u0119\u015bcia na wielu ludzi.
\nPojawieniu si\u0119 skrajnych nadu\u017cy\u0107 sprzyja og\u00f3lna gotowo\u015b\u0107 do nadu\u017cy\u0107 przeci\u0119tnych. Na przyk\u0142ad, do\u015b\u0107 powszechnie zapomnieli\u015bmy o godno\u015bci pracy ludzkiej. Tote\u017c koniecznie musimy odnowi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nasza praca, kt\u00f3r\u0105 zarabiamy na nasz chleb powszedni, powinna by\u0107 zarazem \u015bwiadczeniem dobra naszym bli\u017anim oraz spo\u0142ecze\u0144stwu. W tym duchu powinni\u015bmy wychowywa\u0107 nasze dzieci. Jest przecie\u017c co\u015b nieludzkiego w pracy, kt\u00f3ra nikomu nie przynosi po\u017cytku albo kt\u00f3rej po\u017cytek jest z naszej winy naznaczony jakim\u015b brakiem.
\nSpr\u00f3buj\u0119 wyja\u015bni\u0107, o co mi chodzi. Ot\u00f3\u017c dawniej dotyczy\u0142o to g\u0142\u00f3wnie ksi\u0119\u017cy, lekarzy, nauczycieli, prawnik\u00f3w, ale dzi\u015b mamy ju\u017c bardzo wiele zawod\u00f3w, w kt\u00f3rych brak troski o podnoszenie swoich kwalifikacji przynosi wiele strat i krzywd ludziom, korzystaj\u0105cym z takiej niedouczonej pracy. Co zatem robi\u0107, \u017ceby ros\u0142a nasza odpowiedzialno\u015b\u0107 za wykonywan\u0105 prac\u0119 oraz jej efekty? Albo jak poruszy\u0107 sumienie ogrodnika czy rolnika, kt\u00f3ry nawet nie pomy\u015bli o tym, \u017ceby sprzedawane przez niego produkty by\u0142y jak najmniej zatrute? Co trzeba robi\u0107, \u017ceby duma i rado\u015b\u0107 z po\u017cytecznej i dobrze wykonywanej pracy sta\u0142y si\u0119 warto\u015bci\u0105 cenion\u0105 powszechnie?
\nPatrz\u0119 na betonow\u0105 dr\u00f3\u017ck\u0119, kt\u00f3ra biegnie wzd\u0142u\u017c mego klasztoru, a kt\u00f3ra w miesi\u0105c po jej wybudowaniu w wielu miejscach si\u0119 wykruszy\u0142a. Mam trzy hipotezy: albo in\u017cynier nie wiedzia\u0142, w jakich proporcjach wymiesza\u0107 piasek z cementem, albo robotnicy pracowali byle jak, albo mo\u017ce kto\u015b doda\u0142 par\u0119 work\u00f3w piasku zamiast cementu, mo\u017ce nawet owego przyw\u0142aszczenia sobie cementu nie uwa\u017caj\u0105c za kradzie\u017c, no bo przecie\u017c dr\u00f3\u017cka i tak zosta\u0142a wybudowana! Ufajmy, \u017ce istnieje jeszcze jakie\u015b czwarte wyja\u015bnienie, bo wszystkie trzy moje hipotezy \u0142\u0105czy\u0142yby si\u0119 z ewentualnym naruszeniem przykazania „Nie kradnij”.
\nW Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym znajduje si\u0119 pro\u015bba, daj\u0105ca wiele do my\u015blenia: „Bo\u017ce, nie kryj przede mn\u0105 Twych przykaza\u0144!” (Ps\u00a0119,19<\/a>) Strze\u017c nas, Bo\u017ce, od zarozumia\u0142ego prze\u015bwiadczenia, jakoby\u015bmy Twoje przykazania ju\u017c dobrze znali i w ca\u0142o\u015bci je zachowywali. W\u0142a\u015bnie tacy zarozumialcy, pewni swojej nieskazitelnej jakoby uczciwo\u015bci, szczeg\u00f3lnie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do tego, \u017ce nasza ziemia przemienia si\u0119 w moraln\u0105 d\u017cungl\u0119. Przynajmniej sakramentu pokuty nie traktujmy, jakby to by\u0142o wapno, przeznaczone do bielenia naszych grobowc\u00f3w, „kt\u00f3re z zewn\u0105trz wygl\u0105daj\u0105 pi\u0119knie, lecz wewn\u0105trz pe\u0142ne s\u0105 ko\u015bci trupich i wszelkiego plugastwa” (Mt\u00a023,27<\/a>). Jest to przecie\u017c sakrament przeznaczony dla ludzi, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 chc\u0105 si\u0119 nawraca\u0107 do Boga, a zatem chc\u0105 zauwa\u017ca\u0107 oraz naprawia\u0107 swoje odst\u0119pstwa od Bo\u017cych przykaza\u0144.
\nS\u0142owo Bo\u017ce bardzo nas ostrzega przed pokutowaniem fa\u0142szywym. Oto fragment Ksi\u0119gi Izajasza: „”Czemu po\u015bcili\u015bmy, a Ty nie wejrza\u0142e\u015b? Umartwiali\u015bmy siebie, a Ty\u015b tego nie uzna\u0142?” Ot\u00f3\u017c w dzie\u0144 waszego postu wy znajdujecie sobie zaj\u0119cie i uciskacie wszystkich waszych robotnik\u00f3w. Ot\u00f3\u017c po\u015bcicie w\u015br\u00f3d wa\u015bni i spor\u00f3w, i w\u015br\u00f3d bicia niegodziw\u0105 pi\u0119\u015bci\u0105. Nie po\u015b\u0107cie tak, jak dzi\u015b czynicie, \u017ceby si\u0119 rozlega\u0142 zgie\u0142k wasz na wysoko\u015bci. Czy\u017c to jest post, jaki Ja uznaj\u0119? (…) Czy\u017c nie jest raczej ten post, kt\u00f3ry wybieram: rozerwa\u0107 kajdany z\u0142a, rozwi\u0105za\u0107 wi\u0119zy niewoli, wypu\u015bci\u0107 wolno uci\u015bnionych i wszelkie jarzmo po\u0142ama\u0107; dzieli\u0107 sw\u00f3j chleb z g\u0142odnym, wprowadzi\u0107 w dom biednych tu\u0142aczy, nagiego, kt\u00f3rego ujrzysz, przyodzia\u0107 i nie odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 od wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w” (58,3-7<\/a>).
\nPowy\u017csza wypowied\u017a z pewno\u015bci\u0105 nie zmieni swego Bo\u017cego sensu, je\u015bli w miejsce wyrazu „post” wstawimy „spowied\u017a”, a w miejscu „po\u015bci\u0107” – „przyst\u0119powa\u0107 do spowiedzi”.
\nSpr\u00f3bujmy nasze powierzchowne, czysto obrz\u0119dowe spowiedzi zobaczy\u0107 w \u015bwietle s\u0142\u00f3w Aposto\u0142a Paw\u0142a: „Nie \u0142ud\u017acie si\u0119: B\u00f3g nie pozwoli z siebie szydzi\u0107” (Ga\u00a06,7n<\/a>). Albo w \u015bwietle s\u0142\u00f3w Listu do Rzymian: „A mo\u017ce gardzisz bogactwem dobroci, cierpliwo\u015bci i wielkoduszno\u015bci Jego, nie chc\u0105c wiedzie\u0107, \u017ce dobro\u0107 Bo\u017ca chce ci\u0119 przywie\u015b\u0107 do nawr\u00f3cenia? Oto przez twoj\u0105 zatwardzia\u0142o\u015b\u0107 i serce niesk\u0142onne do nawr\u00f3cenia skarbisz sobie gniew na dzie\u0144 gniewu i objawienia si\u0119 sprawiedliwego s\u0105du Boga, kt\u00f3ry odda ka\u017cdemu wed\u0142ug uczynk\u00f3w jego” (2,4-6<\/a>).
\nRozumiem, \u017ce ton ostatnich fragment\u00f3w mojego listu m\u00f3g\u0142by kogo\u015b przestraszy\u0107. Ot\u00f3\u017c by\u0142bym szkodnikiem, a nie ksi\u0119dzem, gdybym zapomnia\u0142 wyra\u017anie powiedzie\u0107, \u017ce Bogu podoba si\u0119 tylko taki l\u0119k, kt\u00f3ry prowadzi do wielkiej rado\u015bci. Oczywi\u015bcie, \u017ce powinni\u015bmy si\u0119 l\u0119ka\u0107 spowiedzi powierzchownych i byle jakich. Ale chodzi o to, \u017ceby nasze spowiedzi przesta\u0142y by\u0107 powierzchowne, \u017ceby\u015bmy nauczyli si\u0119 przyjmowa\u0107 sakrament pokuty jako wielki dar Bo\u017cy, lecz\u0105cy nasze duchowe choroby i rany i pomagaj\u0105cy nam rozpoznawa\u0107 i usuwa\u0107 nasze odst\u0119pstwa od Bo\u017cych przykaza\u0144. To prawda, \u017ce cho\u0107by\u015bmy si\u0119 nie wiem jak starali, nasze spowiedzi zawsze b\u0119d\u0105 u\u0142omne, chodzi jednak o to, \u017ceby nam naprawd\u0119 zale\u017ca\u0142o na tym, by ka\u017cd\u0105 spowied\u017a prze\u017cywa\u0107 jako sakrament coraz to g\u0142\u0119bszego nawr\u00f3cenia.
\nNa koniec dwa s\u0142owa na temat powinno\u015bci oddania d\u0142ugu. A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce kto\u015b mo\u017ce przed p\u00f3j\u015bciem do spowiedzi nie pomy\u015ble\u0107 o oddaniu d\u0142ugu (a tym bardziej, rzecz jasna, o oddaniu rzeczy skradzionej). Ju\u017c Augustyn poucza\u0142 bardzo wyra\u017anie: „Dop\u00f3ki rzecz cudza, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107, nie zostanie zwr\u00f3cona, nie ma pokuty, a tylko jej udawanie. Kiedy wi\u0119c kto\u015b naprawd\u0119 czyni pokut\u0119, grzech wolno mu odpu\u015bci\u0107 dopiero po oddaniu zabranej rzeczy. Zak\u0142adaj\u0105c jednak, \u017ce da si\u0119 j\u0105 zwr\u00f3ci\u0107” (List<\/i> 153,20).
\nOwszem, niekiedy cz\u0142owieka nie sta\u0107 na oddanie swoich d\u0142ug\u00f3w. Jednak wtedy niech przynajmniej zwr\u00f3ci, ile mo\u017ce. Niech przynajmniej upokorzy si\u0119 przed swoim wierzycielem i spr\u00f3buje wyt\u0142umaczy\u0107 si\u0119 ze swojej niewyp\u0142acalno\u015bci.
\nNatomiast klasyczne podr\u0119czniki teologii moralnej zakazuj\u0105 spowiednikowi udzieli\u0107 absolucji takiemu d\u0142u\u017cnikowi, kt\u00f3ry wprawdzie nie jest w stanie odda\u0107 d\u0142ugu, ale ma\u0142o przejmuje si\u0119 tym, by go odda\u0107. Mam w\u0142a\u015bnie przed sob\u0105 znany podr\u0119cznik Merkelbacha, gdzie wyra\u017anie zakazuje si\u0119 spowiednikowi udzieli\u0107 absolucji takiemu niewyp\u0142acalnemu d\u0142u\u017cnikowi, kt\u00f3ry nie zamierza ograniczy\u0107 swego zbyt rozrzutnego trybu \u017cycia, aby w ten spos\u00f3b zaoszcz\u0119dzi\u0107 na oddanie d\u0142ugu (t. 2, nr 285).
\n 
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W jednym z odcink\u00f3w serialu telewizyjnego pt. „Detektyw w sutannie”, jego g\u0142\u00f3wny bohater, ksi\u0105dz, spowiada swego znajomego, kt\u00f3ry przyznaje si\u0119 do morderstwa i rabunku cudzego mienia. Ksi\u0105dz udziela mu rozgrzeszenia, gdy\u017c, jak m\u00f3wi do siebie, „nie mog\u0119 mu tego odm\u00f3wi\u0107”.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1047],"tags":[],"class_list":["post-303","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-moralnosc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}