{"id":2981,"date":"2020-02-17T17:47:13","date_gmt":"2020-02-17T16:47:13","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=2981"},"modified":"2020-02-17T17:47:13","modified_gmt":"2020-02-17T16:47:13","slug":"skad-sie-wziela-dusza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/skad-sie-wziela-dusza\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a dusza?"},"content":{"rendered":"
\n <\/p>\n\n\n\n
\n

Chodzi mi o teori\u0119 ewolucyjnej genezy duszy ludzkiej. Nie znam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale teoria ta „zak\u0142ada ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 ewolucyjn\u0105 psychizmu zwierz\u0119cego i ludzkiego oraz pr\u00f3g przekroczenia, na kt\u00f3rym psychizm zwierz\u0119cy zosta\u0142 podniesiony w procesie hominizacji na psychizm ludzki”. Gdyby do takiej teorii do\u0142\u0105czy\u0107 jedn\u0105 z materialistycznych koncepcji powstania \u017cycia na ziemi (np. Oparina), to otrzymaliby\u015bmy \u0142a\u0144cuch, w kt\u00f3rym trudno by\u0142oby umiejscowi\u0107 stw\u00f3rcz\u0105 ingerencj\u0119 Boga.<\/p><\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n<\/div>\n

\n\n\n\n
Zacznijmy od wyja\u015bnienia, czym jest Bo\u017ce dzia\u0142anie stw\u00f3rcze. \u0141atwo bowiem da\u0107 si\u0119 zmyli\u0107 naiwnemu wyobra\u017ceniu, \u017ce Stw\u00f3rca jest wobec tego, co stwarza, czynnikiem zewn\u0119trznym, \u017ce dokonuje jakiej\u015b ingerencji, dzia\u0142aj\u0105c spoza tego \u015bwiata. Tymczasem B\u00f3g jest oczywi\u015bcie transcendentny wobec \u015bwiata, tzn. \u017cadne miejsce ani czas nie mo\u017ce Go w sobie zmie\u015bci\u0107, \u017cadne stworzenie nie mo\u017ce Go sob\u0105 ogarn\u0105\u0107; ale zarazem B\u00f3g nie jest wobec \u015bwiata kim\u015b z zewn\u0105trz, On jest przecie\u017c wszechobecny. Jest wszechobecny w sensie dos\u0142ownym. Jak powiada \u015bw. Augustyn, stosuj\u0105c prawd\u0119 o wszechobecno\u015bci Bo\u017cej do cz\u0142owieka, B\u00f3g jest nam bli\u017cszy ni\u017c my sami sobie.
\nNie mo\u017cna wi\u0119c sobie wyobra\u017ca\u0107 stworzenia \u015bwiata w taki spos\u00f3b, jak gdyby B\u00f3g — istniej\u0105cy w jakiej\u015b niewyobra\u017calnej dla nas przestrzeni pozakosmicznej — rzuca\u0142 \u015bwiat w niesko\u0144czenie od Niego odleg\u0142\u0105 przestrze\u0144 kosmiczn\u0105, zachowuj\u0105c tylko sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 zewn\u0119trznej ingerencji w jego dzieje. Pan B\u00f3g jest bowiem wobec \u015bwiata transcendentnie immanentny, stwarza go niejako od wewn\u0105trz, jako Wszechobecny, tzn. jako Ten, kt\u00f3ry zawsze jest wsz\u0119dzie, ale zarazem absolutnie przekracza wszelkie miejsce i czas. Jego dzia\u0142anie stw\u00f3rcze nie ogranicza si\u0119 bynajmniej do pierwszego momentu, w kt\u00f3rym powo\u0142uje do istnienia co\u015b, czego dotychczas nie by\u0142o. Wszechobecny jest nieustannym \u017ar\u00f3d\u0142em istnienia wszystkiego, co istnieje. Wprawdzie \u015bwiat jest w jakim\u015b sensie autonomiczny, tzn. istnieje i rozwija si\u0119 zgodnie ze swoj\u0105, otrzyman\u0105 od Boga natur\u0105, ale zarazem dzieje si\u0119 to w przestrzeni Bo\u017cej mocy stw\u00f3rczej, kt\u00f3ra nieustannie obdarza wszystko istnieniem.
\nZastosujmy powy\u017cszy opis do stworzenia duszy ludzkiej. Oczywi\u015bcie, nie mo\u017cna sobie wyobra\u017ca\u0107, \u017ce Pan B\u00f3g stwarza gdzie\u015b tam „u siebie” dusz\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie „wtyka” w ludzk\u0105 zygot\u0119, rozpoczynaj\u0105c\u0105 sw\u00f3j rozw\u00f3j w \u0142onie matki. Stw\u00f3rcza moc Bo\u017ca dzia\u0142a wewn\u0105trz tego, co jest zadatkiem na cia\u0142o ludzkie. To nie jest tak, \u017ce B\u00f3g „sk\u0142ada” cz\u0142owieka z dw\u00f3ch element\u00f3w, z duszy i cia\u0142a. Raczej trzeba powiedzie\u0107, \u017ce w pewnym momencie — w wyniku mi\u0142o\u015bci rodzic\u00f3w, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 w przestrzeni stw\u00f3rczej mocy Boga — pojawia si\u0119 nowy cz\u0142owiek: i nie ma nawet chwili, w kt\u00f3rej by dusza istnia\u0142a przed zaistnieniem cia\u0142a albo cia\u0142o czeka\u0142o na przyj\u015bcie duszy. Pan B\u00f3g stwarza ludzk\u0105 dusz\u0119 nie gdzie\u015b w za\u015bwiatach, ale jako Wszechobecny, kt\u00f3ry jest przecie\u017c tak\u017ce we wn\u0119trzu proces\u00f3w biologicznych, przygotowuj\u0105cych powstanie ludzkiego cia\u0142a.
\nW \u015bwietle powy\u017cszych uwag sp\u00f3jrzmy na problem pojawienia si\u0119 na ziemi gatunku\u00a0homo sapiens<\/i>. Papie\u017c Pius XII, w wydanej w roku 1950 encyklice\u00a0Humani generis,<\/i>\u00a0tak pisze na ten temat: „Magisterium Ko\u015bcio\u0142a nie zakazuje, \u017ceby nauka ewolucjonizmu, o ile bada powstanie cia\u0142a ludzkiego, z jakiej\u015b ju\u017c istniej\u0105cej \u017cywej materii — co do dusz bowiem, wiara katolicka ka\u017ce nam przyj\u0105\u0107, \u017ce one bezpo\u015brednio stwarzane s\u0105 przez Boga — by\u0142a dyskutowana wed\u0142ug obecnego stanu nauk i \u015bwi\u0119tej teologii przez fachowc\u00f3w z obu stron”.
\nOt\u00f3\u017c co to znaczy, \u017ce dusza pochodzi bezpo\u015brednio od Boga? Na pewno stworzenia duszy nie mo\u017cna sobie wyobra\u017ca\u0107 jako zewn\u0119trznej ingerencji Boga (w takim sensie, \u017ce kiedy w wyniku ewolucyjnego rozwoju wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 ju\u017c cia\u0142o zdolne do przyj\u0119cia pierwiastka duchowego, B\u00f3g w\u00f3wczas stworzy\u0142 dusz\u0119 i „w\u0142o\u017cy\u0142” j\u0105 w owo cia\u0142o). By\u0142o to raczej bezpo\u015brednie odwewn\u0119trzne dzia\u0142anie Boga Stw\u00f3rcy: w pewnym momencie — w wyniku d\u0142ugiego procesu ewolucyjnego, kt\u00f3ry przecie\u017c dokonywa\u0142 si\u0119 w przestrzeni stw\u00f3rczej mocy Boga — pojawi\u0142 si\u0119 na ziemi pierwszy cz\u0142owiek. Dusz\u0119 pierwszego cz\u0142owieka B\u00f3g stworzy\u0142 zapewne analogicznie, jak stworzy\u0142 dusz\u0119 ka\u017cdego z nas — jako Wszechobecny dzia\u0142aj\u0105cy w tej cz\u0105steczce \u017cywej materii, kt\u00f3ra z chwil\u0105 stworzenia w niej duszy sta\u0142a si\u0119 ludzkim cia\u0142em.
\nPrawda, \u017ce dusz\u0119 ka\u017cdego cz\u0142owieka B\u00f3g stwarza bezpo\u015brednio, jest bardzo wa\u017cna z punktu widzenia religijnego. Wynika z niej, \u017ce B\u00f3g ka\u017cdego cz\u0142owieka z osobna, ka\u017cdego z nas po imieniu, wzywa do \u017cycia wiecznego. Ju\u017c zostali\u015bmy stworzeni jako istoty transcendentne wobec tego \u017cycia doczesnego, w kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142o si\u0119 nasze istnienie.
\nJak wiadomo, Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez d\u0142ugie lata sprzeciwia\u0142 si\u0119 nauce Darwina o ewolucyjnym pochodzeniu cz\u0142owieka. Nasi ojcowie obawiali si\u0119 bowiem, \u017ce darwinizm zagra\u017ca chrze\u015bcija\u0144skiej nauce o ponadbiologicznym sensie \u017cycia ludzkiego. Zreszt\u0105 darwini\u015bci rzeczywi\u015bcie do\u015b\u0107 cz\u0119sto wyra\u017cali si\u0119 w taki spos\u00f3b, jak gdyby kwestionowali transcendencj\u0119 cz\u0142owieka w stosunku do materii i biologii. Osobi\u015bcie s\u0105dz\u0119, \u017ce ta d\u0142uga nieufno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a wobec darwinizmu by\u0142a czym\u015b b\u0142ogos\u0142awionym (nie usprawiedliwiam, oczywi\u015bcie, tych polemist\u00f3w, kt\u00f3rzy zwalczali teori\u0119 ewolucji w spos\u00f3b jawnie obskurancki). \u015awi\u0119tym bowiem obowi\u0105zkiem Ko\u015bcio\u0142a jest czuwanie nad prawd\u0105 Bo\u017c\u0105, a pierwsze interpretacje teorii ewolucji rzeczywi\u015bcie zagra\u017ca\u0142y chrze\u015bcija\u0144skiej nauce o cz\u0142owieku. Trzeba by\u0142o dopiero czasu, \u017ceby sobie u\u015bwiadomi\u0107, i\u017c jedno nie wyklucza drugiego, \u017ce teoria ewolucyjnego pochodzenia gatunku\u00a0homo sapiens<\/i>\u00a0nie musi si\u0119 sprzeciwia\u0107 prawdzie wiary, \u017ce ka\u017cdy z nas nosi w sobie wymiar ponaddoczesny i jest powo\u0142any do nie\u015bmiertelno\u015bci.
\nTeraz par\u0119 s\u0142\u00f3w o owym procesie hominizacji, o kt\u00f3rym Pan czyta\u0142. Chodzi tu o teori\u0119 Teilharda de Chardin, w kt\u00f3rej ca\u0142\u0105 ewolucj\u0119 biologiczn\u0105 przedstawia si\u0119 paradoksalnie jako cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lnokosmicznego procesu przeduchawiania materii duchow\u0105 energi\u0105 drzemi\u0105c\u0105 w niej samej. Jest to teoria tak nowa w stosunku do tradycyjnych uj\u0119\u0107 tej problematyki, \u017ce trudno si\u0119 jeszcze wypowiada\u0107 zbyt arbitralnie na temat jej zgodno\u015bci z wiar\u0105: jak wiadomo, zar\u00f3wno asymilacja, jak odrzucenie nowych uj\u0119\u0107 jest w Ko\u015bciele — i chyba w ka\u017cdej ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci — procesem zwykle d\u0142ugim, tym d\u0142u\u017cszym, im wi\u0119cej oryginalno\u015bci i nowego w nowo proponowanych uj\u0119ciach.
\nOt\u00f3\u017c Teilhard de Chardin wychodzi z za\u0142o\u017cenia, \u017ce dzieje wszech\u015bwiata tocz\u0105 si\u0119 wed\u0142ug programu z g\u00f3ry za\u0142o\u017conego przez Boga. Zdaniem Teilharda, ca\u0142a materia jest zanurzona i przesycona tym, co duchowe, a jej og\u00f3lnokosmiczna ewolucja polega na coraz wi\u0119kszej aktywizacji tego, co w niej duchowe. R\u00f3wnie\u017c ewolucj\u0119 biologiczn\u0105 traktuje Teilhard jako integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 owego procesu spirytualizacji materii. Istotnym etapem tego procesu by\u0142o pojawienie si\u0119 zwierz\u0105t, oznacza\u0142o to bowiem wydobycie z materii jej zdolno\u015bci do \u017cycia \u015bwiadomego. Pojawienie si\u0119 cz\u0142owieka — to jest szczeg\u00f3lnie kontrowersyjny punkt Teilhardowskiej teorii — ujawni\u0142o niepor\u00f3wnanie wi\u0119ksze jeszcze mo\u017cliwo\u015bci materii ni\u017c jej zdolno\u015b\u0107 do samo\u015bwiadomo\u015bci. W zjawisku pod tytu\u0142em\u00a0homo sapiens<\/i>\u00a0kumuluje si\u0119 bowiem taka energia duchowa (dusza), kt\u00f3ra ju\u017c nigdy nie ulegnie unicestwieniu, a jej samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 b\u0119dzie trwa\u0142a ju\u017c zawsze. Pojawienie si\u0119 cz\u0142owieka bynajmniej nie ko\u0144czy — zdaniem Teilharda — procesu og\u00f3lnokosmicznej ewolucji, ono dopiero otwiera jej najbardziej interesuj\u0105cy etap: drog\u0119 ludzko\u015bci ku punktowi Omega, ku powszechnemu uwielbieniu w Chrystusie.
\nOsobi\u015bcie mam znaczny dystans wobec ca\u0142ej tej wizji. Szczeg\u00f3lnie trudno zgodzi\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dem, jakoby materia mia\u0142a w sobie a\u017c tak wielk\u0105 moc duchow\u0105, \u017ceby by\u0142a w stanie wyda\u0107 z siebie, niejako zrodzi\u0107, dusz\u0119 ludzk\u0105. Wszak\u017ce chcia\u0142bym bardzo mocno podkre\u015bli\u0107, \u017ce Teilhard mia\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 i szczer\u0105 wol\u0119 umieszczenia swojej teorii wewn\u0105trz wiary katolickiej. Ca\u0142y jego pogl\u0105d o\u017cywia przekonanie, \u017ce wszechkosmiczna ewolucja dokonuje si\u0119 w przestrzeni stw\u00f3rczej mocy Bo\u017cej. A co do duszy ludzkiej, Teilhard g\u0142osi\u0142 z naciskiem, \u017ce jej istnienie i samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 nigdy nie zginie ani nie ulegnie rozproszeniu.
\nTyle w odpowiedzi na Pa\u0144ski list. Wykorzystam jeszcze t\u0119 okazj\u0119, \u017ce m\u00f3wili\u015bmy o transcendentnej immanencji Boga, i spr\u00f3buj\u0119 sprostowa\u0107 par\u0119 innych — niestety cz\u0119stych — fa\u0142szywych wyobra\u017ce\u0144, wynik\u0142ych z przeoczenia tej prawdy, \u017ce transcendentny B\u00f3g jest zarazem Wszechobecnym. Nie trzeba na przyk\u0142ad wyobra\u017ca\u0107 sobie, jakoby B\u00f3g „wlewa\u0142” cz\u0142owiekowi \u0142ask\u0119, tak jak — za przeproszeniem — wlewa si\u0119 benzyn\u0119 do baku. \u0141aska Bo\u017ca jest moc\u0105, kt\u00f3ra absolutnie przekracza mo\u017cliwo\u015bci naszej natury, ale B\u00f3g nam jej udziela, pracuj\u0105c w naszym wn\u0119trzu. W\u0142a\u015bnie dlatego t\u0119sknota za \u0142ask\u0105 i wierno\u015b\u0107 \u0142asce polega przede wszystkim na pracy wewn\u0119trznej, na duchowym skupieniu si\u0119 i wydawaniu z siebie owoc\u00f3w ducha.
\nTak samo trzeba prostowa\u0107 niekt\u00f3re wyobra\u017cenia na temat cud\u00f3w. Przecie\u017c sprawc\u0105 cud\u00f3w jest Wszechobecny, a wi\u0119c upraszczamy sobie poj\u0119cie cudu, je\u015bli m\u00f3wimy, \u017ce stanowi on zewn\u0119trzn\u0105 ingerencj\u0119 Boga w naturalny tok \u015bwiata.
\nMitologizujemy te\u017c prawd\u0119 o Wcieleniu, je\u015bli zdanie, \u017ce Syn Bo\u017cy „zst\u0105pi\u0142” z nieba, rozumiemy literalnie. W rzeczywisto\u015bci przecie\u017c to Wszechobecny sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem. Wszechobecny przyj\u0105\u0142 nowy — tak nikczemny (w sensie staropolskim) spos\u00f3b istnienia: przyj\u0105\u0142 ludzk\u0105 natur\u0119 wraz z wszystkimi jej ograniczeniami (z wyj\u0105tkiem grzechu), \u017ceby sta\u0107 si\u0119 dos\u0142ownie jednym z nas. To jednocze\u015bnie straszliwe i wspania\u0142e: Wszechobecny sta\u0142 si\u0119 jednym z nas!<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 \n<\/p><\/div>\n

o. Jacek Salij OP, Szukaj\u0105cym drogi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Chodzi mi o teori\u0119 ewolucyjnej genezy duszy ludzkiej. Nie znam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale teoria ta „zak\u0142ada ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 ewolucyjn\u0105 psychizmu zwierz\u0119cego i ludzkiego oraz pr\u00f3g przekroczenia, na kt\u00f3rym psychizm zwierz\u0119cy zosta\u0142 podniesiony w procesie hominizacji na psychizm ludzki”. Gdyby do takiej… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1049],"tags":[184,286],"class_list":["post-2981","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-wiara","tag-biblia","tag-dusza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2981"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2981\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}