{"id":293,"date":"2017-07-22T11:15:16","date_gmt":"2017-07-22T09:15:16","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=293"},"modified":"2017-07-22T11:15:16","modified_gmt":"2017-07-22T09:15:16","slug":"tradycja-jako-sposob-trwania-kosciola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/tradycja-jako-sposob-trwania-kosciola\/","title":{"rendered":"Tradycja jako spos\u00f3b trwania Ko\u015bcio\u0142a"},"content":{"rendered":"
\n

ks. Grzegorz Dziewulski<\/span><\/h2>\n<\/div>\n
\nTradycja jako spos\u00f3b trwania Ko\u015bcio\u0142a
\nWprowadzenie
\nW\u015br\u00f3d znacz\u0105cych przemian spo\u0142ecznych, jakie mia\u0142y miejsce w ostatnich dziesi\u0119cioleciach w Europie, na wnikliwsz\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przeobra\u017cenie nastawienia do tradycji oraz jej dotychczasowej roli w spo\u0142ecze\u0144stwie. Nieodwracaln\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 wydaje si\u0119 niedawny jeszcze status wa\u017cnej i dobroczynnej warto\u015bci w \u017cyciu jednostki i rodziny czy fundamentalny mechanizm socjalizacji i to\u017csamo\u015bci jednostki i spo\u0142ecze\u0144stwa. Jej miejsce przejmuje przekonanie o nowoczesno\u015bci i post\u0119pie jako odpowiedniejszym, a nawet lepszym nastawieniu \u017cyciowym, wobec kt\u00f3rego to, co \u201estare\u201d ulega dezaktualizacji i uniewa\u017cnieniu. Relacja mi\u0119dzy tradycj\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105 przybiera posta\u0107 antynomii nowoczesno\u015bci i konserwatyzmu.
\nZmiana ta dotkn\u0119\u0142a tak\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, dla kt\u00f3rego tradycja stanowi istotny element jego struktury i sposobu jego egzystencji, a w pewien spos\u00f3b tak\u017ce jego to\u017csamo\u015bci. Symboliczn\u0105 ilustracj\u0105 jej donios\u0142o\u015bci mo\u017ce by\u0107 wy\u0142onienie si\u0119 po Soborze Watyka\u0144skim II integrystycznego ruchu skupionego wok\u00f3\u0142 osoby arcybiskupa M. Lefebvre`a (\u20201991) i za\u0142o\u017conego przez niego Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego Piusa X (1970 r.). Ruch ten, w przekonaniu swoich inicjator\u00f3w, wyr\u00f3s\u0142 z pragnienia wierno\u015bci tradycji Ko\u015bcio\u0142a w jego wyznaniu, liturgii i odniesieniu do \u015bwiata.
\nW niniejszym tek\u015bcie ukazane zostan\u0105 wybrane elementy wyra\u017caj\u0105ce rol\u0119 tradycji w Ko\u015bciele \u2013 w jego to\u017csamo\u015bci, trwaniu i dzia\u0142aniu. Podj\u0119te analizy podejm\u0105 t\u0119 problematyk\u0119 na p\u0142aszczyznach, na kt\u00f3rych wp\u0142yw i funkcje tradycji najmocniej dochodz\u0105 do g\u0142osu, a wi\u0119c antropologiczno-socjologicznym, dogmatycznym-fundamentalnym i eklezjologicznym.
\n1. Aspekt antropologiczno-socjologiczny
\n\u2013 tradycja procesem i narz\u0119dziem mi\u0119dzyosobowej komunikacji
\nFakt obecno\u015bci \u201eod zawsze\u201d tradycji w dziejach ludzko\u015bci, zazwyczaj w postaci autorytatywnego zwyczaju, normy czy wiedzy, ka\u017ce uzna\u0107 w niej istotny sk\u0142adnik i wymiar ludzkiej egzystencji. W tradycji dochodzi te\u017c do g\u0142osu wsp\u00f3lnotowy charakter to\u017csamo\u015bci osoby i jej egzystencji, wyra\u017caj\u0105cy nie tylko potrzeb\u0119 wsparcia jednostki w celu przetrwania, ale tak\u017ce odnajdywania w tradycji przestrzeni i zasobu do\u015bwiadcze\u0144 koniecznych w jej duchowym rozwoju i spo\u0142ecznej integracji. Tradycja jako narz\u0119dzie \u0142\u0105czno\u015bci z minionymi pokoleniami i kulturowym dziedzictwem ods\u0142ania te\u017c historyczny charakter egzystencji cz\u0142owieka i jego dziejowej samorealizacji, gdy\u017c podaje ona zwyczajny spos\u00f3b jego dzia\u0142ania, jego motywy i cele, przynajmniej jako znacz\u0105cy punkt odniesienia w procesie samorealizacji. Trwanie tradycji w osobie, w grupach i spo\u0142eczno\u015bciach ludzkich wskazuje na jej odpowiednio\u015b\u0107 do natury cz\u0142owieka jako bytu spo\u0142ecznego i historycznego, zw\u0142aszcza jako osoby. Cz\u0142owiek zatem jest istot\u0105 zar\u00f3wno tworz\u0105c\u0105 tradycj\u0119, jak i przez ni\u0105 \u2013 w stopniu wi\u0119kszym ni\u017c przez rozum i instynkt \u2013 okre\u015blan\u0105. Rzeczywisto\u015b\u0107 tradycji staje si\u0119 tu r\u00f3wnoznacznikiem historycznego charakteru egzystencji cz\u0142owieka.
\nOdniesienie si\u0119 do perspektywy socjologicznej ods\u0142ania tradycj\u0119 jako zwyczajn\u0105 drog\u0119 budowania wsp\u00f3lnoty rodzinnej i spo\u0142eczno\u015bci, jako spos\u00f3b prze\u017cywania przez jednostk\u0119 przynale\u017cno\u015bci do grupy i identyfikacji z ni\u0105, poczucia wi\u0119zi z innymi jej cz\u0142onkami. W tradycji te\u017c cz\u0142owiek odnajduje \u015bwiatopogl\u0105dowe i egzystencjalne oparcie. Perspektywa ta obejmuje r\u00f3wnie\u017c tradycj\u0119 jako przestrze\u0144 do\u015bwiadczania \u0142\u0105czno\u015bci i przynale\u017cno\u015bci do minionych generacji (\u201epami\u0119\u0107 zbiorowa\u201d). Tradycja jest r\u00f3wnie\u017c miejscem wnoszenia w\u0142asnego wk\u0142adu w stanowienie i kszta\u0142towanie nowych pokole\u0144 \u2013 krytycznie przyjmowane dziedzictwo przesz\u0142o\u015bci staje si\u0119 zar\u00f3wno tworzywem, jak i impulsem w kszta\u0142towaniu tera\u017aniejszo\u015bci (hic et nunc<\/em>) i przysz\u0142o\u015bci. Nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 te\u017c o roli tradycji jako zwyczajnego, lecz niezast\u0119powalnego komponentu socjalizacji, kt\u00f3ry w przypadku religii wdra\u017ca w do\u015bwiadczenie wiary i zasady religijnego \u017cycia. Stosunek do tradycji jest zatem wyrazem \u015bwiadomo\u015bci i to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry przez przyswajanie i przekaz dziedzictwa przodk\u00f3w buduje swoj\u0105 podmiotowo\u015b\u0107, osobowo\u015b\u0107 i wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107.
\nPowy\u017csze funkcje tradycji ukazuj\u0105 jej normatywny charakter i funkcj\u0119 \u201eautorytetu\u201d (auctoritas<\/em>). Przeciwko tej w\u0142a\u015bnie roli tradycji zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 o\u015bwiecenie, kt\u00f3re w imi\u0119 nauki uprawianej bez-historycznym i autonomicznym rozumie
\n(ratio<\/em>), kwestionuj\u0105c j\u0105 jako miarodajne i prawomocne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy (poznania, prawdy) i sprawdzonych form my\u015blenia, jako rezerwuar sprawdzonych form egzystencji i moralno\u015bci. Ta kontradykcja zostaje wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie poszerzona o nowe aspekty i czynniki wyznaczaj\u0105ce spos\u00f3b i granice oddzia\u0142ywania tradycji, a wi\u0119c jej funkcjonowanie w napi\u0119ciu mi\u0119dzy uniwersalizmem a kontekstualno\u015bci\u0105, mi\u0119dzy to\u017csamo\u015bci\u0105 i zmian\u0105, mi\u0119dzy jedno\u015bci\u0105 i pluralno\u015bci\u0105, mi\u0119dzy zachowaniem i rozwojem, a wreszcie mi\u0119dzy kontynuacj\u0105 i dyskontynuacj\u0105. W konsekwencji tradycja funkcjonuje w sytuacji dialektycznej, tzn. uznanie jej normatywnego charakteru idzie r\u00f3wnolegle z odmawianiem jej zobowi\u0105zywalno\u015bci.
\nZasadna wydaje si\u0119 zatem teza, \u017ce instytucja tradycji \u2013 z racji jej fundamentalnej roli jako no\u015bnika to\u017csamo\u015bci jednostki, jej niezast\u0105pionej funkcji w procesie socjalizacji oraz tworzenia i podtrzymywania wi\u0119zi spo\u0142ecznych \u2013 jest naturalnym, zwyczajnym fundamentem istnienia wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a w historii.
\n2. Perspektywa dogmatyczno-fundamentalna
\n\u2013 tradycja miejscem i no\u015bnikiem objawienia i wiary
\nTradycja, b\u0119d\u0105ca w istocie narz\u0119dziem komunikacji, jako taka obejmuje akt (aspekt aktywny) i zawarto\u015b\u0107 tego procesu (aspekt pasywny), ale tak\u017ce i realn\u0105 wi\u0119\u017a pomi\u0119dzy jego uczestnikami. W kontek\u015bcie religijnym oznacza to istnienie i dzia\u0142anie tradycji w perspektywie g\u0142\u0119bszej ni\u017c naturalny tylko mechanizm komunikacji spo\u0142ecznej. Skoro podstawowym celem religii jest zbawienie, czyli partycypacja w nadprzyrodzonej rzeczywisto\u015bci zbawczej \u0142aski i prawdy, to dotyczy tak\u017ce i jej instytucji, w kt\u00f3rych i przez kt\u00f3re si\u0119 ona realizuje, a wi\u0119c tak\u017ce i tradycji. Zatem przestrze\u0144 oddzia\u0142ywania tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej wskazuje na jej religijn\u0105 natur\u0119 \u2013 jej istot\u0119 stanowi nie tyle dzia\u0142alno\u015b\u0107 wierz\u0105cego czy instytucji religijnych, lecz samoudzielanie si\u0119 w historii Boga cz\u0142owiekowi, w kt\u00f3rym sw\u00f3j udzia\u0142 maj\u0105 tak\u017ce jej historyczni tradenci-\u015bwiadkowie.
\nSkoro zatem fundamentami tradycji Ko\u015bcio\u0142a jest ostatecznie dzia\u0142anie Boga, to przy okre\u015blaniu jej genezy, to\u017csamo\u015bci i funkcji winno si\u0119 je uwzgl\u0119dnia\u0107.
\nW pytaniu o genez\u0119 tradycji Ko\u015bcio\u0142a nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 o jej potr\u00f3jnym \u017ar\u00f3dle, wzgl\u0119dnie korzeniach. Najpierw jest nim bogactwo Objawienia, kt\u00f3rego rzeczywisto\u015b\u0107 przekracza \u201ePisma\u201d, tzn. ksi\u0119gi kanoniczne. Dalej, stanowi go tak\u017ce specyfika nowotestamentalnych Pism wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 w okre\u015bleniu ich mianem pneuma<\/em>, r\u00f3\u017cnej od starotestamentalnego gramma<\/em> (2 Kor 3,16\u201318), czego konsekwencj\u0105 jest wy\u017cszo\u015b\u0107 wiary (fides<\/em>) nad konkretnym zapisem i liter\u0105 Pism. Trzecim wreszcie sk\u0142adnikiem jest obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Ko\u015bciele i dzia\u0142anie Jego Ducha, ze wszystkimi tego nast\u0119pstwami, jak np. autorytet Ko\u015bcio\u0142a jako tradenta i hermeneuty tradycji. Konsekwentnie do z\u0142o\u017cono\u015bci genezy nale\u017cy dostrzega\u0107 i rozr\u00f3\u017cnia\u0107 warstwy tradycji. Podstawow\u0105 warstw\u0105 jest Ojcowskie darowanie Syna \u015bwiatu i oddanie si\u0119 Syna (paradidotai<\/em>); nast\u0119pn\u0105 \u2013 tera\u017aniejsza rzeczywisto\u015b\u0107 wiary, b\u0119d\u0105ca zamieszkaniem Chrystusa w wiernych, i jako taka uprzedzaj\u0105ca jednostkowe wypowiedzi urz\u0119du ko\u015bcielnego; ostatni\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako jej w\u0142asny i w\u0142a\u015bciwy organ, tj. tradent i hermeneuta wraz z regu\u0142\u0105 wiary (Symbol, fides que<\/em>), okre\u015blaj\u0105c\u0105 i zachowuj\u0105c\u0105 to, co ju\u017c zosta\u0142o w nim rozpoznane i przyj\u0119te. Geneza zatem i struktura tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej ods\u0142ania jej teologiczn\u0105 natur\u0119, ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy Jezusem i Jego Ewangeli\u0105 a kerygmatem Ko\u015bcio\u0142a obecnym w Tradycji apostolskiej, i w konsekwencji legitymizuje jej normatywny i wi\u0105\u017c\u0105cy charakter[1]<\/a>.
\nKa\u017cda religia zapewnia sobie na mocy tradycji ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w dziejach, tj. zachowanie doktryny, struktury i wsp\u00f3lnoty, i dotyczy r\u00f3wnie\u017c i chrze\u015bcija\u0144stwa. Potwierdzeniem tego jest nowotestamentalna terminologia, jak: \u201etradycja\u201d (gr. paradosis<\/em>, \u0142ac. traditio<\/em>, np. 1\u00a0Kor\u00a011,\u00a02; 2\u00a0Tes 2,\u00a015;\u00a03,\u00a06), odr\u00f3\u017cniania przez \u015bw. Paw\u0142a od w\u0142asnych poucze\u0144 (\u0142ac. traditiones<\/em> w sensie tradycji ko\u015bcielnych, np. 1 Kor 7, 10.12); \u201edepozyt\u201d (gr. paratheke<\/em>, np. 2 Tm 1, 13\u201314); rabinacka formu\u0142a \u201eprzyjmowa\u0107\/ otrzymywa\u0107 \u2013 oddawa\u0107\/przekazywa\u0107\u201d (gr. paralambanein<\/em> \u2013paradidomi<\/em>, np. 1\u00a0Kor 11, 2.23; 15, 3) czy \u201e\u015bwiadek\/\u015bwiadczy\u0107\u201d (np. \u0141k 24, 48; Dz 1, 8). W przypadku jednak chrze\u015bcija\u0144stwa tradycja ma wyj\u0105tkowy status z racji wspomnianej wy\u017cej partycypacji w rzeczywisto\u015bci rewelatywno-soterycznej Ot\u00f3\u017c zapewnia ona dost\u0119p i \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z jej historycznym pocz\u0105tkiem, jakim jest wydarzenie Jezusa Chrystusa. Jego osoba jest kim\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko historycznym \u201eza\u0142o\u017cycielem\u201d chrze\u015bcija\u0144stwa i pierwszym ogniwem \u0142a\u0144cucha historycznych tradent\u00f3w. Poniewa\u017c dzie\u0142o ostatecznego objawienia oraz zbawienia cz\u0142owieka rozpoczyna si\u0119 wraz z Wcieleniem Jezusa i swoj\u0105 pe\u0142ni\u0119 ma w Nim, dlatego zapocz\u0105tkowana w Jezusie tradycja chrze\u015bcija\u0144ska jest wi\u0119cej ni\u017c integralnym i wiernym przyj\u0119ciem, zachowaniem i podawaniem historycznych wydarze\u0144 wraz z ich znaczeniem. Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska jest w istocie przekazicielem zbawczej prawdy, historycznie aktualizowanej w tradycjach ko\u015bcielnych, pozostaj\u0105c fundamentalnie udzielaniem si\u0119 i komunikacj\u0105 Ojca przez Syna w Duchu dokonywan\u0105 w Ko\u015bciele.
\nDo istoty tradycji nale\u017cy zatem nie tyle rzeczowy, ile osobowy charakter. Dobrze uwyra\u017ania to zestawienie chrze\u015bcija\u0144stwa z islamem: o ile o wyznawcach islamu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 jako o ludziach ksi\u0119gi (Koranu), to chrze\u015bcijanie s\u0105 nie tyle lud\u017ami Pisma \u015awi\u0119tego, ile uczniami Chrystusa, gdy\u017c to Jego osob\u0119, Jego Objawienie i Jego dar zbawienia przyjmuj\u0105 i z nich \u017cyj\u0105. St\u0105d takie wysokie znaczenie tradycji w chrze\u015bcija\u0144stwie \u2013 jako konsekwencja przedmiotu i pe\u0142nionych funkcji. Konstytucja o Objawieniu Bo\u017cym zawiera nawet wypowied\u017a, kt\u00f3ra pozwala identyfikowa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 z tradycj\u0105: i tak Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swej nauce, w swym \u017cyciu i kulcie uwiecznia i przekazuje wszystkim pokoleniom to wszystko, czym on jest i w co wierzy<\/em> (KO 8). Okre\u015blenie Ko\u015bcio\u0142a mianem tradycji oznacza\u0142oby zatem form\u0119 jego samokontynuacji w dziejach, zawieraj\u0105c\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 tradenta i hermeneuty, szafarza i str\u00f3\u017ca objawionej prawdy i zbawczej \u0142aski. Ich udzielanie \u015bwiatu jest kontynuacj\u0105 potr\u00f3jnego urz\u0119du Jezusa: martyr\u00eda<\/em> (\u015bwiadczenie), leitourg\u00eda<\/em> (kult) i diakon\u00eda<\/em> (s\u0142u\u017cba \u015bwiatu).
\nOkoliczno\u015bci\u0105 wart\u0105 podkre\u015blenia jest wewn\u0119trzna odpowiednio\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci tradycji do formy i przekazu chrze\u015bcija\u0144skiego. Ka\u017cda religia bazuje i odwo\u0142uje si\u0119 do przekaz\u00f3w tradycji, jednak opinia o g\u0142\u0119bszym korespondowaniu tradycji jako takiej z chrze\u015bcija\u0144stwem wynika\u0142aby z doceniania przeze\u0144 roli rozumu i racjonalno\u015bci w wyk\u0142adni nauki wiary czy uwzgl\u0119dniania personalistycznego i historycznego charakteru Objawienia i dr\u00f3g jego recepcji i aktualizacji. Potwierdzeniem owego szczeg\u00f3lniejszego harmonizowania mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c w\u0142\u0105czanie do religii chrze\u015bcija\u0144skiej, zazwyczaj przez wychowanie rodzinie, wprowadzaj\u0105ce w praktyki i wiedz\u0119 religijn\u0105 oraz wdra\u017caj\u0105ce w do\u015bwiadczenie religijne, a przez to niewykluczaj\u0105ce konwersji jako zwie\u0144czenia d\u0142u\u017cszego procesu osobistego poznawania i afirmowania prawdy i praktyki chrze\u015bcija\u0144skiej. Adekwatno\u015b\u0107 ta obejmuje r\u00f3wnie\u017c inkulturacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa w dzia\u0142alno\u015bci misyjnej, czyli kreowanie wyrazu przekona\u0144 i zwyczaj\u00f3w, form i dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re nie tylko uwzgl\u0119dnia dorobek zastanej kultury, ale i przyswaja to, co jest w niej dobre. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 ta jest wynikiem rozr\u00f3\u017cnienia fundamentalnej i niezmiennej Tradycji (boskiej, apostolskiej, konstytutywnej) od temporalnych tradycji ko\u015bcielnych, aplikuj\u0105cych nauk\u0119 wiary, regu\u0142y moralno\u015bci czy postacie kultu do mo\u017cliwo\u015bci i potrzeb ewangelizowanych narod\u00f3w.
\nRozr\u00f3\u017cnienie na Tradycj\u0119 konstytutywn\u0105 i tradycje eklezjalne, odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 od strony filozoficznej do r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy znakiem a oznaczan\u0105 przeze\u0144 rzeczywisto\u015bci\u0105, stanowi tak\u017ce podstaw\u0119 rozwoju i aktualizacji Tradycji, bez naruszania jej integralno\u015bci i rdzenia. Trafn\u0105 ilustracj\u0105 rozwoju tradycji mo\u017ce by\u0107 u\u017cyte przez Wincentego z Lerynu por\u00f3wnanie: rozw\u00f3j cia\u0142a nie przymna\u017ca mu nowych cz\u0142onk\u00f3w, a jedynie wzrostu tych, kt\u00f3re mia\u0142o ono ju\u017c w zarodku, od pocz\u0105tku \u2013 analogicznie rozw\u00f3j tradycji nie dodaje jej nowych tre\u015bci, a jedynie rozwija obecne w niej od pocz\u0105tku. Rozw\u00f3j Tradycji obejmuje tak\u017ce aktualizacj\u0119 jej form wyrazu, odpowiednio do mo\u017cliwo\u015bci i wymog\u00f3w okoliczno\u015bci czasu i miejsca \u2013 non nova<\/em> sed noviter<\/em> (por. DWR 1).
\n3. Pneumatologiczny wymiar tradycji
\n\u2013 przestrze\u0144 i spos\u00f3b dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego
\nHistorycznym podmiotem przekazu Tradycji jest ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142, a wi\u0119c zar\u00f3wno Urz\u0105d Nauczycielski, korzystaj\u0105cy z pomocy teolog\u00f3w, jak i wierni \u015bwieccy \u2013 ka\u017cdy z nich we w\u0142a\u015bciwy sobie spos\u00f3b i z w\u0142a\u015bciw\u0105 mu odpowiedzialno\u015bci\u0105. Te szczeg\u00f3\u0142owe podmioty pe\u0142ni\u0105 funkcje eklezjalne nie jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 czy grupa wy\u0142oniona w naturalnym rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa, ale jako \u015bwiadkowie Tradycji, korzystaj\u0105cy z w\u0142a\u015bciwych sobie pomocy i r\u00f3wnocze\u015bnie poddani oddzia\u0142ywaniu Ducha. W przypadku Magisterium Ko\u015bcio\u0142a mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 \u2013 podkre\u015blaj\u0105c jego s\u0142u\u017cebn\u0105 rol\u0119 w stosunku do s\u0142owa Bo\u017cego \u2013 trzy typy akt\u00f3w, w kt\u00f3rych pe\u0142ni ono funkcj\u0119 tradenta, a zarazem hermeneuty Tradycji. Pierwszym z nich jest zachowywanie depozytu apostolskiego i \u015bwiadczenie o nim, dalej \u2013 obrona depozytu wiary w postaci wydawania nieomylnych definicji, a wreszcie \u2013 odr\u00f3\u017cnianie autentycznej Tradycji do oddzielenia jej od tradycji historycznych. Je\u015bli chodzi o \u015bwieckich to na mocy otrzymanego we chrzcie Ducha \u015awi\u0119tego staj\u0105 si\u0119 oni tradentami Objawienia, a wi\u0119c i nosicielami Tradycji, a tak\u017ce \u2013 we w\u0142a\u015bciwy sobie spos\u00f3b \u2013 jego hermeneutami (sensus fidei<\/em>). Funkcje te pe\u0142ni\u0105 oni przede wszystkim przez szeroko rozumiane dawanie chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiadectwa. Do jego sk\u0142adania wystarcza og\u00f3lna recepcja wiary, bez konieczno\u015bci szczeg\u00f3\u0142owej znajomo\u015bci jej nauki. W historii znane s\u0105 przyk\u0142ady szczeg\u00f3lniejszej roli \u015bwieckich, np. w przeciwstawieniu si\u0119 herezji aria\u0144skiej czy w pog\u0142\u0119bieniu pobo\u017cno\u015bci maryjnej w ostatnich dw\u00f3ch stuleciach.
\nOd strony literackiej tradycja jest zwyczajnym, naturalnym i podstawowym narz\u0119dziem i przestrzeni\u0105 formowania si\u0119 ksi\u0105g \u015bwi\u0119tych w religiach, a wi\u0119c tak\u017ce kszta\u0142towania si\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej Biblii. W ramach rodzinnej, narodowej i liturgicznej tradycji Izraela, a potem w\u0142asnej tradycji Ko\u015bcio\u0142a mia\u0142a miejsce transmisja wa\u017cnych dziejowo wydarze\u0144, Bo\u017cych poucze\u0144 i polece\u0144 (proroctw) oraz ich (re-)interpretacja i aktualizacja. Transmisja ta obejmowa\u0142a wy\u0142anianie si\u0119 pierwotnych ustnych narracji, nast\u0119pnie formowanie si\u0119 samodzielnych jednostek literackich, a wreszcie ich redakcj\u0119 w zbiory i ksi\u0119gi, by znale\u017a\u0107 swoje apogeum w akcie rozpoznania natchnienia i okre\u015blenia kanonu, wie\u0144cz\u0105c w ten spos\u00f3b proces pisemnego utrwalania Objawienia (KO 7). Tradycja Ko\u015bcio\u0142a, obok apostolskiego przekazu s\u0142\u00f3w i czyn\u00f3w Jezusa obejmuje r\u00f3wnie\u017c przepowiadanie Aposto\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zrodzi\u0142o si\u0119 z inspiracji Ducha oraz ich nauczanie niespisane w ksi\u0119gach kanonicznych (KO 7). Jej aktualizuj\u0105ca interpretacja we wsp\u00f3lnocie Ludu Bo\u017cego wydobywa\u0142a z nich elementy to\u017csamo\u015bci Ko\u015bcio\u0142a wraz z odpowiednimi motywami i formami egzystencji. Podmiot tego procesu, kt\u00f3rym jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 i jego cel, jakim jest zbawienie, s\u0105 religijne ze swojej istoty, a zasadnicz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 (przedmiot Tradycji) stanowi nie tyle doktryna jako taka, ile \u017cycie i kult Ko\u015bcio\u0142a (por. KO 8). Konstytucja Dei Verbum<\/em> okre\u015bla ten proces mianem
\n\u201enieustannego dialogu Boga z Ko\u015bcio\u0142em\u201d, co tym bardziej podkre\u015bla jego teologiczn\u0105 natur\u0119[2]<\/a>.
\nIstotnym uczestnikiem tego procesu jest sam Duch \u015awi\u0119ty (J 14, 26; 16, 12\u201314). To dzi\u0119ki Jego dzia\u0142aniu wydarzenia w dziejach i przekazuj\u0105ce je narracje, przekazy prorok\u00f3w i wypowiedzi sapiencjalne, ich interpretacje i aktualizacje mog\u0142y zosta\u0107 rozpoznane, prze\u017cywane i interioryzowane jako spos\u00f3b i miejsce Bo\u017cego Objawienia i zbawienia, jako objawiona i zbawcza prawda, jako s\u0142owo Bo\u017ce. Proces przekazu Tradycji kolejnym pokoleniom zawiera r\u00f3wnie\u017c wzrost w jej rozumieniu (coraz g\u0142\u0119bsze zrozumienie), kt\u00f3re, co nale\u017cy zaznaczy\u0107, nie oznacza jej kwantytatywnego pomno\u017cenia (KO 8). W pismach nowotestamentalnych asystencja Ducha towarzyszy nie tylko przekazowi s\u0142\u00f3w i czyn\u00f3w Jezusa, opowiadaniom o wydarzeniach wielkanocnych (kerygmat), ale tak\u017ce chrystologicznej hermeneutyce starotestamentalnych proroctw, typologii i formu\u0142. Obecno\u015b\u0107 Ducha sprawia, \u017ce przekazy te s\u0105 nie tyle wspominaniem i przypominaniem we wsp\u00f3lnocie przesz\u0142ych wydarze\u0144, ale staj\u0105 si\u0119 \u017cywym i duchowym wydarzeniem \u2013 uobecnianiem s\u0142owa Bo\u017cego w s\u0142owie ludzkim (KO 8). Urzeczywistnianie to dokonuje si\u0119 nie tyle na spos\u00f3b ogniwa zamykaj\u0105cego czy \u201ewie\u0144cz\u0105cego\u201d d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch historycznych \u015bwiadk\u00f3w, lecz ma charakter nadprzyrodzony, \u201ewertykalny\u201d, staj\u0105c si\u0119 za ka\u017cdym razem w\u0142asn\u0105 postaci\u0105 aktualizacji Tradycji w nowych pokoleniach. Jego najwymowniejszym wyrazem jest anamneza liturgiczna, zw\u0142aszcza eucharystyczna.
\nIntegralne i nieska\u017cone, a r\u00f3wnocze\u015bnie egzystencjalnie \u017cyciodajne zachowywanie i przekazywanie Tradycji zapewnia oddzia\u0142ywanie dw\u00f3ch dynamizm\u00f3w. Dynamizm konserwacji (ci\u0105g\u0142o\u015bci) gwarantuje wierno\u015b\u0107 transmisji, kt\u00f3ra stale zagro\u017cona jest pokusami selekcji i modyfikacji, za\u015b dynamizm aktualizacji (pog\u0142\u0119bienia, rozwoju) chroni przekazywan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 przed stagnacj\u0105 i skostnieniem, tradycjonalizacj\u0105 i zamian\u0105 w archiwum. Specyfik\u0105 oddzia\u0142ywania tych dynamizm\u00f3w, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 je spo\u015br\u00f3d naturalnych mechanizm\u00f3w zachowawczych, jest ich religijny wymiar. Historycznym prze\u0142o\u017ceniem tych dynamizm\u00f3w jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 Magisterium korzystaj\u0105cego z bada\u0144 teolog\u00f3w, a w dalszej mierze tak\u017ce \u015bwiadectwo \u015bwieckich na przestrzeni historii Ko\u015bcio\u0142a (sensus fidei<\/em>) \u2013 to oni bowiem szukaj\u0105 i wskazuj\u0105 punkt odniesienia w fundamentalnych \u015bwiadectwach Tradycji, przez co rozstrzygaj\u0105cy staje si\u0119 nie os\u0105d czystego rozumu, lecz rzeczywisto\u015b\u0107 Objawienia zg\u0142\u0119biana rozumem o\u015bwieconym wiar\u0105. Zachowanie przez Tradycj\u0119 jedno\u015bci, pomimo wielo\u015bci jej historycznych ukonkretnie\u0144 oraz to\u017csamo\u015bci wpo\u015br\u00f3d dokonuj\u0105cych si\u0119 zmian, jest rezultatem nie tyle logicznej zgodno\u015bci w ci\u0105g\u0142o\u015bci kontynuacji, ile transcendentnej jedno\u015bci historii zbawienia.
\nZatem asystencja Ducha, teologiczny w istocie przedmiot Tradycji, jej eklezjalny podmiot oraz wi\u0119\u017a wiary mi\u0119dzy nimi zabezpieczaj\u0105 Tradycj\u0119 i jej transmisj\u0119 przed przekszta\u0142ceniem si\u0119 w zewn\u0119trzne jedynie powi\u0105zanie spo\u0142eczno\u015bci z przesz\u0142o\u015bci\u0105 (historyzm) czy w bierne \u201enie-zapominanie\u201d z prostym powtarzaniem wydarze\u0144, przekona\u0144 czy praktyk z przesz\u0142o\u015bci.
\n4. \u015awiadkowie tradycji \u2013 miejsca konkretyzacji
\ni urzeczywistniania si\u0119 Tradycji w Ko\u015bciele
\nKonkretne historyczne postacie obecno\u015bci i manifestowania si\u0119 Tradycji s\u0105 wielorakie i w swoim znaczeniu zr\u00f3\u017cnicowane. Podstawowym \u015bwiadkiem tradycji jest Pismo \u015awi\u0119te. Okre\u015blaj\u0105c relacj\u0119 Tradycji i Pisma, nale\u017cy z jednej strony mie\u0107 na wzgl\u0119dzie zar\u00f3wno orzeczenie Soboru Trydenckiego, \u017ce \u201ezbawcze prawdy i zasady post\u0119powania\u201d [tzn. objawienie] \u201eznajduj\u0105 si\u0119 w ksi\u0119gach spisanych i tradycjach niepisanych\u201d[3]<\/a>, jak i \u015bwiadomo\u015b\u0107 niewystarczalno\u015bci tezy o \u201edw\u00f3ch materialnych \u017ar\u00f3d\u0142ach\u201d przekazu Objawienia. Z drugiej strony nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce uciele\u015bniaj\u0105ca si\u0119 w Pi\u015bmie Tradycja jest nie tyle sum\u0105 twierdze\u0144, ile trwa\u0142\u0105 obecno\u015bci\u0105 Objawienia i do\u015bwiadczenia Chrystusa, i trwa w\u0142a\u015bnie jako no\u015bnik Pisma. Ono stanowi dla Ko\u015bcio\u0142a wydarzenie, w kt\u00f3rym znajduje on sw\u00f3j kerygmat i wiar\u0119 wraz z kryterium ich obiektywizacji. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II podj\u0105\u0142 wypracowane na Soborze Trydenckim sakramentalno-pneumatologiczne uj\u0119cie Tradycji[4]<\/a>: werbalne i realne przekazywanie, w kt\u00f3rym raz dane s\u0142owo Bo\u017ce trwale uobecnia si\u0119 w Duchu \u015awi\u0119tym w znaku ludzkiego s\u0142owa (KO 9\u201310).
\nW okresie poapostolskim tradycja \u2013 pojmowana zwykle jako przekazywanie wiedzy i zwyczaju przodk\u00f3w (por. Mt 15, 2.3.6; Mk 7, 13; Ga 1, 13) \u2013 poszerza swoje znaczenie. Staje si\u0119 r\u00f3wnoznacznikiem Ewangelii jako or\u0119dzia Jezusa i o Jezusie oraz wyrazem ustnej b\u0105d\u017a pisemnej tradycji otrzymanej od Aposto\u0142\u00f3w (depositum fidei<\/em>), zyskuj\u0105c w efekcie rang\u0119 \u201ekanonu wiary\u201d (Ireneusz) i \u201eregu\u0142y wiary\u201d (Tertulian). Od IV w. do urz\u0119du apostolskiego i nauki apostolskiej do\u0142\u0105czony zostaje symbol wiary i liturgia, dogmat i funkcja teologa (w postaci nauczania Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a), a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce pobo\u017cno\u015b\u0107 i wiara ludu, zw\u0142aszcza \u015bwiadectwo \u017cycia. Z czasem do\u0142\u0105czona zosta\u0142a tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 Urz\u0119du Nauczycielskiego. Powy\u017csze formy s\u0105 znakami obecno\u015bci rzeczywisto\u015bci Boga, tzn. Jego osoby, prawdy i \u0142aski, do kt\u00f3rej daj\u0105 dost\u0119p, a r\u00f3wnocze\u015bnie s\u0105 wyrazem wiary Ko\u015bcio\u0142a i elementami jej topologii (loci theologici<\/em>).
\nRzeczywisto\u015b\u0107 Tradycji przenika i wp\u0142ywa na wszystkie sfery \u017cycia i dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a, to mo\u017cna wskaza\u0107 obszary, w kt\u00f3rych jej oddzia\u0142ywanie, stosownie do zasady \u201etradycje w Tradycji i dla Tradycji\u201d, z racji wi\u0119kszego znaczenia generuje w\u0142asne tradycje eklezjalne (traditiones<\/em>). Ot\u00f3\u017c zetkni\u0119cie Ewangelii z konkretn\u0105 kultur\u0105 prowadzi do jej inkulturacji i kszta\u0142towania si\u0119 w\u0142asnej duchowo\u015bci ludu, tworz\u0105c tradycj\u0119 duchow\u0105. Zewn\u0119trznym i wsp\u00f3lnotowym przejawem Tradycji
\nw wymiarze wertykalnym jest liturgia, konkretyzuj\u0105ca si\u0119 w tradycji liturgicznej (lex orandi \u2013 lex crdendi \u2013 lex agendi<\/em>). W wymiarze horyzontalnym dochodzi do g\u0142osu \u015bwiadectwo \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, wy\u0142aniaj\u0105ce tradycj\u0119 \u201ekanoniczn\u0105\u201d. Ich dope\u0142nienie stanowi teologia, eksplikuj\u0105ca Objawienie w jego uniwersalnej komunikatywno\u015bci, a przez to tworz\u0105ca tradycj\u0119 teologiczn\u0105. Powy\u017csze sfery s\u0105 miejscami dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego w Ko\u015bciele, kt\u00f3ry z jednej strony, jako kreator i odnowiciel \u017cycia religijnego, pobudza i rozwija tradycje ko\u015bcielne, z drugiej za\u015b asystuje dzia\u0142alno\u015bci Urz\u0119du Nauczycielskiego w ich weryfikacji (przez konfrontacj\u0119 z Tradycj\u0105), chroni\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed pomieszaniem ich z Ewangeli\u0105 i Tradycj\u0105.
\nZako\u0144czenie
\nPodsumowuj\u0105c poczynione wy\u017cej uwagi i spostrze\u017cenia, nale\u017cy powiedzie\u0107, \u017ce tradycja chrze\u015bcija\u0144ska to rzeczywisto\u015b\u0107 wielowymiarowa, b\u0119d\u0105ca zar\u00f3wno tradentem rzeczywisto\u015bci religii, jak i wp\u0142ywaj\u0105ca na osob\u0119 na p\u0142aszczy\u017anie antropologicznej, pedagogicznej i spo\u0142ecznej. Tradycja jako taka, tzn. jako zwyczajny spos\u00f3b i przestrze\u0144 duchowej realizacji osoby i jej spo\u0142ecznego charakteru, jest dla Ko\u015bcio\u0142a naturalnym sposobem historycznego trwania jego spo\u0142eczno\u015bci i instytucji oraz, na mocy socjalizacji, stanowi zwyczajn\u0105 drog\u0119 wprowadzania w jego wsp\u00f3lnot\u0119 nowych cz\u0142onk\u00f3w. Przechowywany przez ni\u0105 \u0142a\u0144cuch \u015bwiadk\u00f3w daje chrze\u015bcijanom miarodajny dost\u0119p i \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z osob\u0105 Za\u0142o\u017cyciela i Jego or\u0119dziem lub, ujmuj\u0105c rzecz socjologicznie, zapewnia religii zachowanie jej to\u017csamo\u015bci i kontynuacji w dziejach. Ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 teologiczn\u0105 natur\u0119 Tradycja Ko\u015bcio\u0142a wyra\u017ca go w dziejach jako nadprzyrodzon\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 i przekazuje jego pos\u0142annictwo, tzn. nie tylko przechowuje prawdy objawione, kt\u00f3rych depozytariuszem jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, ale tak\u017ce przekazuje sam\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 zbawcz\u0105, pozwalaj\u0105c nawet na identyfikacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a z Tradycj\u0105. Rozr\u00f3\u017cnienie na Tradycj\u0119 apostolsk\u0105 i tradycje eklezjalne umo\u017cliwia Ko\u015bcio\u0142owi zachowanie ci\u0105g\u0142o\u015bci i to\u017csamo\u015bci r\u00f3wnolegle z jego rozwojem i inkulturacj\u0105, ale przede wszystkim otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u2013 bez uszczerbku zawarto\u015bci Tradycji \u2013 aktualizowania w kolejnych pokoleniach Objawienia (S\u0142owa Bo\u017cego) i form jego wyrazu. Poniewa\u017c Tradycja jest miejscem oddzia\u0142ywania Ducha \u015awi\u0119tego w historii i w Ko\u015bciele, kt\u00f3re wielorako towarzyszy\u0142o jej (tj. Tradycji) kszta\u0142towaniu si\u0119, czyli urzeczywistnianiu si\u0119 Objawienia w dziejach i jego rozpoznaniu, jego utrwaleniu i spisaniu, zachowaniu i wyja\u015bnianiu, a tak\u017ce recepcji i interioryzacji S\u0142owa Bo\u017cego w \u017cyciu wiernych, st\u0105d sta\u0142a jest ona tradentem nadprzyrodzonej to\u017csamo\u015bci i pos\u0142annictwa Ko\u015bcio\u0142a, jego nauki wiary i pomocy zbawczych. Tak\u017ce mechanizmy kszta\u0142tuj\u0105ce Tradycj\u0119 jak dynamizm konserwacji i ci\u0105g\u0142o\u015bci oraz dynamizm pog\u0142\u0119bienia i aktualizacji, a tak\u017ce jej podmioty w postaci Magisterium i ochrzczonych \u015bwieckich nie s\u0105 wy\u0142\u0105czone spoza misteryjnego oddzia\u0142ywania Ducha, dzi\u0119ki kt\u00f3remu uobecnia si\u0119 powierzone Ko\u015bcio\u0142owi dzie\u0142o zbawienia i Objawienie. Objawienie to, spisane w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, jest o\u017cywcze i miarodajne dla \u017cycia i nauki Ko\u015bcio\u0142a dzi\u0119ki czerpaniu z bogactwa Tradycji. Manifestuje si\u0119 ono w wielorakich postaciach \u015bwiadk\u00f3w Tradycji i przenika, we w\u0142a\u015bciwym sobie stopniu, dziedziny aktywno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, jak np. liturgia, teologia, misje czy sztuka.
\nLiteratura
\nT. Borsche, P.-G. M\u00fcller, J. Drumm, Tradition<\/em>, w: Lexikon der \u00d6kumene und Konfessionskunde<\/em>, hrsg. von W. Th\u00f6nissen, M. Hardt, P. L\u00fcning, B. Neumann, J. Oedelmann., Freiburg in Breisgau 2007, kol. 1355\u20131362.
\nT. Borsche, H. B\u00fcrkle, J. Maier i in., Tradition<\/em>, w: Lexikon f\u00fcr Theologie und Kirche<\/em>, Bd. 10, kol. 148\u2013159.
\nP. Borto, Tradycja a <\/em>Objawienie w teologii Yves\u2019a Congara i Henri dr Lubaca<\/em>, Kielce 2007.
\nG. Dziewulski, Tradycja jako element to\u017csamo\u015bci Ko\u015bcio\u0142a<\/em>, w: Tradycja a nowoczesno\u015b\u0107. Materia\u0142y z konferencji 14\u201316 maja 2007 r<\/em>., red. E. Wo\u017aniak, \u0141\u00f3d\u017a 2008, s. 15\u201328.
\nH. Hoping, Theologischer Kommentar zur Dogmatischen Konstitution \u00fcber die g\u00f6ttliche Offenbarung<\/em> \u201eDei Verbum<\/em>\u201c, w: Herders Theologischer Kommentar zum Zweiten Vatikanischen Konzil<\/em>, hrsg. von P. H\u00fcnermann, B. J. Hilberath, Freiburg\u2013Basel\u2013Wien 2009, Bd 3, s. 695\u2013831.
\nM. Krygier, Tradycja<\/em>, w: Encyklopedia socjologii<\/em>, red. Z. Boksza\u0144ski i in., t. 4, Warszawa 1998\u20132002, s. 255\u2013259.
\nKongregacja Nauki Wiary, Informacja dotycz\u0105ca niekt\u00f3rych publikacji profesora dra Reinharda Me\u00dfnera. Wie der vorligienden \u201eNotifikation\u201d (2000)<\/em>, w: W trosce o pe\u0142ni\u0119 wiary. Dokumenty Kongregacji Nauki Wiary 1995\u20132000<\/em>, Tarn\u00f3w 2002, s. 105\u2013113.
\nMi\u0119dzynarodowa Komisja Teologiczna, Interpretacja dogmat\u00f3w<\/em> (1988)<\/em>, w: Od wiary do teologii. Dokumenty Mi\u0119dzynarodowej Komisji Teologicznej 1969\u20131996<\/em>, Krak\u00f3w 2000, s. 273\u2013302.
\nK. Rahner, H. Vorgrimler, Tradycja<\/em>, w: Ma\u0142y s\u0142ownik teologiczny<\/em>, Warszawa 1987, kol. 498\u2013499.
\nJ. Ratzinger. Benedykt XVI, S\u0142owo Boga. Pismo \u2013 tradycja \u2013 urz\u0105d<\/em>, Krak\u00f3w 2008.
\nL. Sartori, Tradycja<\/em>, w: S\u0142ownik katechetyczny<\/em>, red. J. Gavaert, K. Misiaszek, Warszawa 2007,
\ns. 917\u2013920.
\nB. Smolka, Elementy personalistycznego rozumienia<\/em> tradycji<\/em>, RT 47 (2000) z. 2, s. 85\u2013104.
\nJ. Szacki, Tradycja<\/em>, w: S\u0142ownik spo\u0142eczny<\/em>, red. B. Szlachta, Krak\u00f3w 2004, s. 1491\u20131495.
\nTradycja w Ko\u015bciele<\/em>, red. T. Dzidek i in., Krak\u00f3w 1994.
\n <\/p>\n

<\/p>\n
\n
\n[1]<\/a>\u00a0Terminem \u201eTradycja\u201d (bez dookre\u015ble\u0144) okre\u015bla si\u0119 ca\u0142o\u015b\u0107 przekazywanego Objawienia (s\u0142owa Bo\u017cego), obejmuj\u0105c\u0105 Pismo \u015awi\u0119te, Tradycj\u0119 apostolsk\u0105 i najbardziej autorytatywne tradycje interpretuj\u0105ce, jak np. symbole wiary, sformu\u0142owania dogmatyczne, nauczanie sobor\u00f3w i Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Terminem \u201eTradycja\u201d okre\u015bla si\u0119 te\u017c przekazywanie Objawienia w formie niepisanej
\n(KO 7: Sacra Traditio<\/em>), czyli autentyczne i zobowi\u0105zuj\u0105ce przekazywanie wiary Ko\u015bcio\u0142a, \u201er\u00f3wnoleg\u0142e\u201d do Pisma \u015awi\u0119tego jako spisanej formy Objawienia. Sformu\u0142owanie Tradycja apostolska (tak\u017ce bosko-apostolska, konstytutywna, ustalaj\u0105ca; za listami \u015bw. Paw\u0142a greckie \u2013 Paradosis<\/em>) oznacza Objawienie Chrystusowe przekazane gronu Dwunastu, a przez nich Ko\u015bcio\u0142owi, i obejmuj\u0105ce \u2013 obok przepowiadania (i sakramentalnego przekazywania) przez Aposto\u0142\u00f3w zbawienia \u2013 tak\u017ce kszta\u0142t wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, odpowiednio do poznanej przez nich woli Jezusa. Pisownia wielk\u0105 liter\u0105 (\u201eTradycja\u201d) s\u0142u\u017cy odr\u00f3\u017cnieniu jej od tradycji Ko\u015bcio\u0142\u00f3w b\u0105d\u017a w Ko\u015bcio\u0142ach, zmiennych, maj\u0105cych partykularny charakter (traditiones<\/em>; rzeczownik \u201etradycja\u201d pisany ma\u0142\u0105 liter\u0105 i u\u017cywany
\nw liczbie mnogiej), kt\u00f3re dookre\u015blane s\u0105 jako teologiczne, dyscyplinarne, liturgiczne i pobo\u017cno\u015bciowe (por. 1 Kor 7, 10.12; KKK 83: tradycje eklezjalne) oraz odr\u00f3\u017cnieniu od tradycji (liczba pojedyncza) jako samego aktu i procesu komunikacji.\n<\/div>\n
\n[2]<\/a>\u00a0KO 8: \u201eB\u00f3g, kt\u00f3ry niegdy\u015b przem\u00f3wi\u0142, rozmawia bez przerwy z Oblubienic\u0105 swego Syna ukochanego, a Duch \u015awi\u0119ty, przez kt\u00f3rego \u017cywy g\u0142os Ewangelii rozbrzmiewa w Ko\u015bciele, a przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w \u015bwiecie, wprowadza wiernych we wszelk\u0105 prawd\u0119 oraz sprawia, \u017ce s\u0142owo Chrystusowe obficie w nich mieszka (por. Kol 3, 16)\u201d.\n<\/div>\n
\n[3]<\/a>\u00a0Dekret De canonici scripturis<\/em>, BF III,10.\n<\/div>\n
\n[4]<\/a>\u00a0Sob\u00f3r Trydencki w dekrecie o przyj\u0119ciu Ksi\u0105g \u015bwi\u0119tych i Tradycji apostolskiej (sesja IV,
\n8 kwietnia 1546 r.) zharmonizowa\u0142 trzy koncepcje tradycji: pneumatologiczn\u0105, akcentuj\u0105c\u0105 dynamiczny charakter obecnej w Ko\u015bciele rzeczywisto\u015bci Chrystusa, a w konsekwencji b\u0119d\u0105cej kierowan\u0105 przez Ducha rzeczywisto\u015bci\u0105 praktyki \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego(M. Cervini, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Marcelin II); ceremonialn\u0105, czyli istniej\u0105cy obok wiary zbi\u00f3r zwyczaj\u00f3w (consuetudines ecclesie<\/em> \u2013 zwyczaje Ko\u015bcio\u0142a) i form pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3re reformatorzy uznali za nadu\u017cycia (abusus<\/em>), jak np. \u015bwi\u0119towanie niedzieli, modlitw\u0119 w kierunku wschodnim, zwyczaje postne, rozmaite po\u015bwi\u0119cenia i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa; dogmatyczn\u0105, kt\u00f3ra akcentowa\u0142a rozszerzanie si\u0119 rzeczywisto\u015bci traditio<\/em> tak\u017ce na obszar wiary. W ten spos\u00f3b podkre\u015bli\u0142 on zwi\u0105zek Tradycji z Objawieniem, kt\u00f3re \u2013 za my\u015bl\u0105 patrystyczn\u0105 i \u015bredniowieczn\u0105 \u2013 postrzega\u0142 jako dokonywane w Ko\u015bciele przez Ducha, \u201ematerialnie\u201d wprawdzie zako\u0144czone, ale z perspektywy \u201edzi\u015b\u201d \u2013 nieprzemijaj\u0105ce (J. Ratzinger, Benedykt XVI, S\u0142owo Boga. Pismo \u2013 Tradycja \u2013 urz\u0105d\u2026<\/em>, s. 41\u201342, 82\u201384).\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ks. Grzegorz Dziewulski Tradycja jako spos\u00f3b trwania Ko\u015bcio\u0142a Wprowadzenie W\u015br\u00f3d znacz\u0105cych przemian spo\u0142ecznych, jakie mia\u0142y miejsce w ostatnich dziesi\u0119cioleciach w Europie, na wnikliwsz\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przeobra\u017cenie nastawienia do tradycji oraz jej dotychczasowej roli w spo\u0142ecze\u0144stwie. Nieodwracaln\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 wydaje si\u0119 niedawny… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[958],"tags":[],"class_list":["post-293","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-naukowe-historia-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/293\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}