{"id":246,"date":"2017-07-22T08:55:54","date_gmt":"2017-07-22T06:55:54","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=246"},"modified":"2017-07-22T08:55:54","modified_gmt":"2017-07-22T06:55:54","slug":"pokora-ksztaltem-jest-milosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/pokora-ksztaltem-jest-milosci\/","title":{"rendered":"Pokora "kszta\u0142tem jest mi\u0142o\u015bci""},"content":{"rendered":"

Uderzy\u0142y mnie w Li\u015bcie do Filipian nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: „w pokorze oceniajcie jedni drugich za wy\u017cej stoj\u0105cych od siebie” ( 2,3<\/a>). W pierwszym odruchu nape\u0142ni\u0142y mnie one podziwem i ch\u0119ci\u0105, \u017ceby si\u0119 do nich stosowa\u0107. Jednak w pewnym momencie pomy\u015bla\u0142am sobie: Zaraz, zaraz… Jestem nauczycielk\u0105 muzyki. Przecie\u017c moja praca ma sens tylko wtedy, kiedy ja jestem lepsza od moich uczni\u00f3w i mog\u0119 ich czego\u015b nauczy\u0107. A je\u015bli si\u0119 por\u00f3wnam z podobnymi sobie, to r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce mam wszystkich nauczycieli w mojej szkole uwa\u017ca\u0107 za lepszych od siebie. Po prostu dlatego, \u017ce to nieprawda, a je\u015bli pokora jest zalet\u0105, to nie mo\u017cna jej budowa\u0107 na nieprawdzie.<\/i>
\nAle przecie\u017c przytoczone przez Pani\u0105 s\u0142owa Aposto\u0142a Paw\u0142a maj\u0105 sw\u00f3j kontekst! Spr\u00f3bujmy wczyta\u0107 si\u0119 dok\u0142adniej. Ot\u00f3\u017c s\u0142owa te stanowi\u0105 jedn\u0105 z rad, jakie Aposto\u0142 daje Filipianom, a\u017ceby w ich Ko\u015bciele zapanowa\u0142y stosunki prawdziwie rodzinne: „dope\u0142nijcie mojej rado\u015bci przez to, \u017ce b\u0119dziecie mieli te same d\u0105\u017cenia: t\u0119 sam\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3lnego ducha, pragn\u0105c tylko jednego, a niczego nie pragn\u0105c dla niew\u0142a\u015bciwego wsp\u00f3\u0142zawodnictwa ani dla pr\u00f3\u017cnej chwa\u0142y, lecz w pokorze oceniaj\u0105c jedni drugich za wy\u017cej stoj\u0105cych od siebie. Niech ka\u017cdy ma na oku nie tylko swoje w\u0142asne sprawy, ale te\u017c i drugich!” (Flp\u00a02,2-4<\/a>)
\nZw\u0105tpi\u0142a Pani, czy w sytuacji, kiedy ludzie nie czuj\u0105 si\u0119 zbyt bliscy sobie wzajemnie, by\u0142oby czym\u015b rozs\u0105dnym stosowa\u0107 si\u0119 do rady: „w pokorze oceniajcie jedni drugich za wy\u017cej stoj\u0105cych od siebie”. Proponuj\u0119 zacz\u0105\u0107 od sytuacji najprostszej. Zapewne kt\u00f3ry\u015b z Pani koleg\u00f3w w szkole jest naprawd\u0119 wybitnym nauczycielem. Ot\u00f3\u017c jest w ludziach, w nas, co\u015b ciemnego, co na cudze talenty i osi\u0105gni\u0119cia ka\u017ce nam reagowa\u0107 zazdro\u015bci\u0105, intrygami, lekcewa\u017ceniem. Wielka to sztuka umie\u0107 opanowa\u0107 te odruchy i autentycznie cieszy\u0107 si\u0119 z tego, czym m\u00f3j bli\u017ani wzbogaca nasze \u017cycie spo\u0142eczne i czym s\u0142usznie si\u0119 cieszy. Posiadanie tej sztuki to jedna z najbardziej sympatycznych cech cz\u0142owieka pokornego. Kto potrafi szczerze cieszy\u0107 si\u0119 talentami, osi\u0105gni\u0119ciami, pomy\u015blno\u015bci\u0105 swoich bli\u017anich, ten wnosi do swojej spo\u0142eczno\u015bci troch\u0119 wi\u0119cej pokoju i wzajemnego szacunku. A nawet wi\u0119cej: mog\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas pojawi\u0107 wewn\u0105trz tej spo\u0142eczno\u015bci wi\u0119zi podobne do rodzinnych. Bezinteresowna rado\u015b\u0107, \u017ce u tego drugiego dzieje si\u0119 jakie\u015b dobro, cechuje bowiem normalne stosunki mi\u0119dzy rodzicami i dzie\u0107mi, mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami czy mi\u0119dzy bra\u0107mi i siostrami.
\nW li\u015bcie Pani s\u0142ysz\u0119 nast\u0119puj\u0105cy niepok\u00f3j: Czy\u017cby pokora polega\u0142a na wmawianiu sobie, \u017ce jestem gorszy od innych? Przecie\u017c nie mo\u017cna by\u0107 nauczycielem, je\u017celi si\u0119 nie jest lepszym ni\u017c uczniowie! Pozwoli Pani, \u017ce teraz ja powiem: „Zaraz, zaraz…” Czy mieliby\u015bmy Chopina, gdyby jego nauczyciele nie cieszyli si\u0119 jego talentem i nie pomogli mu go rozwin\u0105\u0107? Wielko\u015b\u0107 nauczycieli Chopina polega\u0142a w\u0142a\u015bnie na tym, \u017ce potrafili doceni\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107 talent, jakiego oni niew\u0105tpliwie nie mieli. Owszem, bywaj\u0105 nauczyciele, kt\u00f3rzy w zdolnym uczniu widz\u0105 przede wszystkim zagro\u017cenie dla swojej pozycji, ale mi\u0119dzy nami m\u00f3wi\u0105c, s\u0105 to zwyczajni szkodnicy, a nie nauczyciele.
\nCzy zatem – jeszcze raz zapytajmy – pokora polega na tym, \u017ceby uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za gorszego od innych? Na pewno pokora nie ma nic wsp\u00f3lnego z tworzeniem jakich\u015b sztucznych i nieprawdziwych konstrukcji. Polega natomiast, po pierwsze, na tym, \u017ceby nie zazdro\u015bci\u0107 bli\u017aniemu talent\u00f3w, osi\u0105gni\u0119\u0107, takich czy innych mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby raczej cieszy\u0107 si\u0119 z pomy\u015blno\u015bci bli\u017aniego i z tego, w czym jest on lepszy ode mnie. Zarazem jednak cz\u0142owiek pokorny stara si\u0119 rozpozna\u0107 swoje w\u0142asne talenty oraz czyni\u0107 to dobro, do kt\u00f3rego jest wezwany. Sens pokory \u0142atwiej zrozumie\u0107 w\u00f3wczas, kiedy si\u0119 g\u0142\u0119boko wierzy, \u017ce nie ma cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by nie by\u0142 wezwany do czego\u015b bardzo wa\u017cnego.
\nZ ludzk\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 jest troch\u0119 podobnie jak z ro\u015blin\u0105. Ca\u0142a ro\u015blina musi si\u0119 zmobilizowa\u0107 do tego, \u017ceby jej kwiaty mog\u0142y zakwitn\u0105\u0107 i pachnie\u0107, i wyda\u0107 owoce. Z istotn\u0105 jednak r\u00f3\u017cnic\u0105: w ro\u015blinie \u0142odyga i li\u015bcie, i korzonki spontanicznie dzia\u0142aj\u0105 na rzecz ca\u0142o\u015bci. W ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci ka\u017cdy z nas musi w spos\u00f3b wolny rozpozna\u0107 swoje uzdolnienia i swoje mo\u017cliwo\u015bci przyczyniania si\u0119 do wsp\u00f3lnego dobra. W ro\u015blinie i li\u015bcie, i korzonki s\u0105 z natury „pokorne”, nie intryguj\u0105 przeciw kwiatom ani wzajemnie przeciw sobie, ale „rozumiej\u0105” ogromne znaczenie wyznaczonych im zada\u0144.
\nMy, ludzie, niestety, zachowujemy si\u0119 r\u00f3\u017cnie. Niekiedy zazdro\u015b\u0107, fa\u0142szywa ambicja i pycha za\u015blepiaj\u0105 nas do tego stopnia, \u017ce nie rozumiemy wa\u017cno\u015bci i wznios\u0142o\u015bci zada\u0144, jakie nam zosta\u0142y wyznaczone. Ot\u00f3\u017c ludzie, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 doceni\u0107 swojej autentycznej wa\u017cno\u015bci, na cudze zalety i osi\u0105gni\u0119cia reaguj\u0105 r\u00f3\u017cnie: jedni popadaj\u0105 w rozgoryczenie, w fa\u0142szywe poczucie swojej bezwarto\u015bci, inni intrygowaniem pr\u00f3buj\u0105 zatru\u0107 \u017cycie tym, na kt\u00f3rych miejscu ch\u0119tnie zobaczyliby samych siebie, a jeszcze inni goni\u0105 za tym, co Aposto\u0142 Pawe\u0142 nazywa „pr\u00f3\u017cn\u0105 chwa\u0142\u0105”.
\nJak Pani widzi, pokor\u0119, w obecnym momencie naszych rozwa\u017ca\u0144, mogliby\u015bmy okre\u015bli\u0107 mniej wi\u0119cej tak: jest to pe\u0142na zaufania do Boga i \u017cyczliwo\u015bci dla bli\u017anich odwaga w rozpoznawaniu swego miejsca w\u015br\u00f3d ludzi i swoich zada\u0144 \u017cyciowych; jest to umiej\u0119tno\u015b\u0107 radowania si\u0119 tym, \u017ce to, co ja potrafi\u0119 robi\u0107 tylko w spos\u00f3b mierny, kto\u015b inny robi \u015bwietnie; jest to gotowo\u015b\u0107 przyczyniania si\u0119 do wsp\u00f3lnego dobra r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas, kiedy nikt tego nie zauwa\u017cy i nie doceni. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, pokora jest by\u0107 mo\u017ce najbardziej kr\u00f3lewskim sposobem realizowania zasad mi\u0142o\u015bci.
\nA je\u015bli to mnie przypad\u0142o pierwsze miejsce, czy w\u00f3wczas ju\u017c nie musz\u0119 by\u0107 pokorny? Pytanie naiwne. Wystarczy sobie uprzytomni\u0107, \u017ce nie by\u0142oby Chopina ani Einsteina, gdyby przed nimi tysi\u0105ce ludzi nie napracowa\u0142o si\u0119 ci\u0119\u017cko w dziedzinie muzyki czy matematyki i fizyki. Samorzutnie przypominaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa Pana Jezusa: „Tu bowiem okazuje si\u0119 prawdziwym powiedzenie: Jeden sieje, a drugi zbiera. (…) Inni si\u0119 natrudzili, a w ich trud wy\u015bcie weszli” (J\u00a04,37n<\/a>).
\nZreszt\u0105 nasze pierwsze miejsca s\u0105 zawsze czym\u015b wzgl\u0119dnym. Chopin nie by\u0142by Chopinem ani Einstein Einsteinem, gdyby przez ca\u0142e \u017cycie nie zachowali postawy ucznia, gotowego uczy\u0107 si\u0119 od innych. A je\u015bli sobie realistycznie u\u015bwiadomi\u0107 – realizm za\u015b jest podstaw\u0105 autentycznej pokory – \u017ce ani muzyka, ani nauka nie s\u0105 ostatecznym celem \u017cycia ludzkiego, to owo pierwsze miejsce Chopina i Einsteina jeszcze bardziej si\u0119 relatywizuje. Ostatecznie za\u015b, absolutnie ka\u017cdego cz\u0142owieka dotycz\u0105 s\u0142owa Aposto\u0142a Paw\u0142a: „C\u00f3\u017c masz, czego by\u015b nie otrzyma\u0142? A je\u015bli\u015b otrzyma\u0142, to czemu si\u0119 che\u0142pisz, tak jakby\u015b nie otrzyma\u0142” (1\u00a0Kor\u00a04,7<\/a>).
\nW ten spos\u00f3b jeszcze raz rozwa\u017cania o pokorze kieruj\u0105 nas w stron\u0119 mi\u0142o\u015bci. Bo je\u015bli nie ma we mnie niczego, czego bym nie otrzyma\u0142, znaczy to, \u017ce pierwszym \u017ar\u00f3d\u0142em i ostatecznym horyzontem mojego istnienia jest B\u00f3g, kt\u00f3ry ze wszystkich stron ogarnia mnie swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Simone Weil napisa\u0142a kiedy\u015b, \u017ce „pokora jest to odmowa istnienia poza Bogiem”. Ot\u00f3\u017c wszyscy „w Nim \u017cyjemy, poruszamy si\u0119 i jeste\u015bmy” (Dz\u00a017,28<\/a>), niezale\u017cnie od tego, czy to uznajemy i czy to si\u0119 nam podoba. Ale pokora – \u017ce spr\u00f3buj\u0119 po swojemu wczyta\u0107 si\u0119 w sformu\u0142owanie Simone Weil – jest to radowanie si\u0119 t\u0105 nasz\u0105 ca\u0142kowit\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od Boga. Tak poj\u0119ta pokora istotnie pomaga nam zrozumie\u0107, \u017ce ca\u0142ym sensem naszego \u017cycia jest mi\u0142o\u015b\u0107: Dlatego B\u00f3g nas obdarza, \u017ce nas kocha, po to za\u015b obdarza, \u017ceby za naszym po\u015brednictwem obdarza\u0107 r\u00f3wnie\u017c innych.
\nTo trzeba sobie z ca\u0142\u0105 jasno\u015bci\u0105 powiedzie\u0107: bez mi\u0142o\u015bci nie ma pokory, bo tak naprawd\u0119 bez mi\u0142o\u015bci nie ma \u017cadnej cnoty. Tote\u017c warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Aposto\u0142 Pawe\u0142, kiedy powiedzia\u0142: „w pokorze oceniajcie jedni drugich za wy\u017cej stoj\u0105cych od siebie”, natychmiast dopisa\u0142: „Niech ka\u017cdy ma na oku nie tylko swoje w\u0142asne sprawy, ale te\u017c i drugich”.
\nZatem prawdziwa pokora nie wyklucza wype\u0142niania wa\u017cnych funkcji spo\u0142ecznych, byleby pami\u0119ta\u0107 o s\u0142owach Pana Jezusa, \u017ce „kto by mi\u0119dzy wami chcia\u0142 si\u0119 sta\u0107 wielkim, niech b\u0119dzie s\u0142ug\u0105 waszym. A kto by chcia\u0142 by\u0107 pierwszym mi\u0119dzy wami, niech b\u0119dzie niewolnikiem wszystkich” (Mk\u00a010,43n<\/a>).
\nCo do zauwa\u017cania i korygowania wad u naszych bli\u017anich, prawdziwa pokora nie tylko tego nie zabrania, ale poniek\u0105d szczeg\u00f3lnie do tego uzdalnia. Przecie\u017c im wi\u0119cej potrafimy radowa\u0107 si\u0119 wzajemnie swoimi zaletami i osi\u0105gni\u0119ciami, b\u0119dziemy tym wi\u0119cej – \u017ce si\u0119gn\u0119 po sformu\u0142owanie Aposto\u0142a Paw\u0142a – „zdolni do udzielania sobie wzajemnie upomnie\u0144” (Rz\u00a015,14<\/a>). Dla ka\u017cdego z nas jest w\u0142a\u015bciwie czym\u015b prostym przyj\u0105\u0107 krytyczne uwagi z ust cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mnie ceni i jest mi \u017cyczliwy.
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w
\n