{"id":244,"date":"2017-07-22T08:53:47","date_gmt":"2017-07-22T06:53:47","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=244"},"modified":"2017-07-22T08:53:47","modified_gmt":"2017-07-22T06:53:47","slug":"madry-placz-i-falszywa-radosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/madry-placz-i-falszywa-radosc\/","title":{"rendered":"M\u0105dry p\u0142acz i fa\u0142szywa rado\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Co odpowiedzie\u0107 na zarzut, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo jest religi\u0105 smutku i ofert\u0105 duchow\u0105 dla ludzi, kt\u00f3rym w \u017cyciu si\u0119 nie powiod\u0142o? Zupe\u0142nie nie umiem polemizowa\u0107 z zarzutami, kiedy argumenty zaczerpni\u0119te s\u0105 z Pisma \u015awi\u0119tego. Tu us\u0142ysza\u0142em dwa takie argumenty: 1) Nigdzie w Ewangeliach nie znajdziemy s\u0142\u00f3w: „b\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy si\u0119 \u015bmiej\u0105” ani: „b\u0142ogos\u0142awieni rado\u015bni”, mamy tylko: „b\u0142ogos\u0142awieni, ktorzy p\u0142acz\u0105”; 2) o Panu Jezusie Ewangelie dwa razy wspominaj\u0105, \u017ce p\u0142aka\u0142, ale nigdy nie wspominaj\u0105 o tym, \u017ceby si\u0119 \u015bmia\u0142 lub \u017cartowa\u0142. Ten ostatni argument sformu\u0142owano mi nawet w postaci twierdzenia, \u017ce Pan Jezus nigdy w \u017cyciu si\u0119 nie \u015bmia\u0142.<\/i>
\nZygmunt Krasi\u0144ski pisze w kt\u00f3rym\u015b ze swoich list\u00f3w o poczuciu niesmaku, a poniek\u0105d i krzywdy, jak\u0105 odczu\u0142 podczas delektowania si\u0119 Moj\u017ceszem<\/i> Micha\u0142a Anio\u0142a. Mianowicie wbieg\u0142a do muzeum grupa turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy natychmiast zacz\u0119li si\u0119 prze\u015bciga\u0107 w krytykowaniu arcydzie\u0142a. Krasi\u0144skiego ogarn\u0119\u0142o przykre wra\u017cenie, jakby pch\u0142y oblaz\u0142y t\u0119 rze\u017ab\u0119 i po niej skaka\u0142y.
\nOt\u00f3\u017c nie powinni\u015bmy si\u0119 w taki spos\u00f3b w\u0142\u0105cza\u0107 do dyskusji o naszej wierze, \u017ce utrwala to tylko w naszym rozm\u00f3wcy postaw\u0119 jej krytykowania i os\u0105dzania. Wydaje si\u0119, \u017ce s\u0142uszniej jest w og\u00f3le nie wtr\u0105ca\u0107 si\u0119 w czyje\u015b perorowanie na temat chrze\u015bcija\u0144stwa lub Ko\u015bcio\u0142a. Chyba \u017ce mamy szans\u0119 w taki spos\u00f3b wej\u015b\u0107 w to perorowanie, \u017ce zmieni si\u0119 ono w autentyczn\u0105 rozmow\u0119 albo przynajmniej uda si\u0119 nam zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 peroruj\u0105cego na jaki\u015b autentyczny aspekt poruszanego przez niego tematu.
\nZastanawiam si\u0119, jak sam bym si\u0119 pr\u00f3bowa\u0142 zachowa\u0107 w opisanej przez Pana sytuacji. Gdyby takie rzeczy m\u00f3wi\u0142 m\u00f3j znajomy, by\u0107 mo\u017ce uda\u0142oby mi si\u0119 powiedzie\u0107 mu w spos\u00f3b zwyczajny i szczery, bez ukrytych podtekst\u00f3w: „Wybacz mi, \u017ce po mnie tak ma\u0142o wida\u0107, i\u017c chrze\u015bcija\u0144stwo jest religi\u0105 rado\u015bci. Ale uwierz mi, \u017ce rado\u015b\u0107 jest jednym z najwa\u017cniejszych owoc\u00f3w mojej wiary, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo bez rado\u015bci jest czym\u015b martwym, a w ka\u017cdym razie czym\u015b ja\u0142owym”. Gdybym umia\u0142 takie s\u0142owa powiedzie\u0107 prawdziwie, kto wie, mo\u017ce w\u0142a\u015bnie w tym momencie zacz\u0119liby\u015bmy nasz\u0105 prawdziw\u0105 rozmow\u0119 o sensie wiary.
\nNie spos\u00f3b jednak takiej rozmowy sobie zaplanowa\u0107. Mo\u017ce zacz\u0105\u0142bym j\u0105 inaczej, od pr\u00f3by zwr\u00f3cenia uwagi na niestosowno\u015b\u0107 wym\u0105drza\u0144 si\u0119 na temat zdania: „B\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105”. W ko\u0144cu zdanie to ma sw\u00f3j kontekst, kt\u00f3ry nale\u017cy uszanowa\u0107. Jest ono jednym z O\u015bmiu B\u0142ogos\u0142awie\u0144stw i wystarczy nieco wczyta\u0107 si\u0119 w ich duchowy nastr\u00f3j, \u017ceby wiedzie\u0107, i\u017c b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dotyczy tylko p\u0142aczu m\u0105drego i sensownego: „B\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105 nad n\u0119dz\u0105 lub krzywd\u0105 bli\u017aniego, je\u015bli p\u0142acz ten sk\u0142ania ich do okazania mu solidarno\u015bci”; „B\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105 nad swoim grzechem, je\u015bli p\u0142acz ten jest pocz\u0105tkiem ich nawr\u00f3cenia”; „B\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105 w obliczu panoszenia si\u0119 z\u0142a, je\u015bli p\u0142acz ten umacnia do odwa\u017cnego trwania przy Bo\u017cych przykazaniach”. Ot\u00f3\u017c m\u0105dry p\u0142acz zawsze ko\u0144czy si\u0119 rado\u015bci\u0105. W tym b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie wyra\u017anie to zreszt\u0105 napisano: „albowiem oni b\u0119d\u0105 pocieszeni”.
\nA mo\u017ce pr\u00f3b\u0119 rozmowy rozpocz\u0105\u0142bym od skomentowania twierdzenia, \u017ce Pan Jezus si\u0119 nie \u015bmia\u0142. S\u0142usznie Pan zauwa\u017cy\u0142, \u017ce to tylko w Ewangeliach nigdzie si\u0119 o tym nie wspomina. A z tego spostrze\u017cenia wynika mniej wi\u0119cej tyle samo, co z zauwa\u017cenia, \u017ce Ewangelie nigdzie nie m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ceby Pan Jezus si\u0119 my\u0142, czesa\u0142 albo ubiera\u0142.
\nSkoro jednak ju\u017c kto\u015b ten temat porusza, mo\u017cna wykorzysta\u0107 to jako okazj\u0119 do zastanowienia si\u0119 nas r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy rado\u015bci\u0105 i \u015bmiechem. Okazuje si\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnic\u0119 t\u0119 da si\u0119 zmierzy\u0107 nawet ilo\u015bciowo. S\u0142ownik frazeologiczny j\u0119zyka polskiego Stanis\u0142awa Skorupki odnotowuje 19 przymiotnik\u00f3w, kt\u00f3re kojarz\u0105 si\u0119 z rado\u015bci\u0105, i a\u017c 103 przymiotniki, kojarz\u0105ce si\u0119 ze \u015bmiechem, przy czym zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 przymiotnik\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych \u015bmiech wskazuje na jego wersje negatywne: \u015bmiech mo\u017ce by\u0107 bezmy\u015blny, bezwstydny, g\u0142upkowaty, gorzki itp.
\n\u015amiech mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c figlarny, ironiczny, \u0142obuzerski – a zatem jest \u015bwietnym narz\u0119dziem do rozbijania wszelkiej fa\u0142szywej powagi. Kiedy Jan XXIII, przeciskaj\u0105c si\u0119 przez t\u0142um, us\u0142ysza\u0142 s\u0142owa: „ale\u017c on gruby!”, natychmiast zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do pani, kt\u00f3ra to powiedzia\u0142a: „widzi pani, konklawe to nie jest konkurs pi\u0119kno\u015bci”. Ot\u00f3\u017c musz\u0119 wyzna\u0107, \u017ce nie umiem sobie wyobrazi\u0107 Pana Jezusa, si\u0119gaj\u0105cego po autoironi\u0119. Wszyscy, nawet papie\u017c, musz\u0105 si\u0119 broni\u0107 przed obro\u015bni\u0119ciem w jak\u0105\u015b fa\u0142szyw\u0105 powag\u0119. Jednak autorytet Pana Jezusa jest absolutnie transcendentny wobec wszelkiej ludzkiej niedoskona\u0142o\u015bci, a zatem korygowanie go za pomoc\u0105 humoru czy ironii by\u0142oby zwyczajn\u0105 niestosowno\u015bci\u0105, czym\u015b nie na miejscu.
\nU\u015bwiadomienie sobie r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy \u015bmiechem i humorem a rado\u015bci\u0105 u\u0142atwi w\u0142a\u015bciwe zrozumienie tych bogatych tre\u015bci, jakie na temat rado\u015bci przekazuje nam Ewangelia. O tym za chwil\u0119. Bo przychodzi mi do g\u0142owy jeszcze czwarty scenariusz, jak ewentualnie mo\u017cna by przerwa\u0107 czyje\u015b tokowanie o rzekomym smutku i pesymizmie wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i zaproponowa\u0107 powa\u017cn\u0105 rozmow\u0119 na ten temat. Mianowicie warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce nieraz ludzie, zamiast szuka\u0107 jakiego\u015b wyj\u015bcia z bezsensu, w jakim si\u0119 znale\u017ali, usi\u0142uj\u0105 rozpacza\u0107 na weso\u0142o – i trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce w ich sytuacji powaga by\u0142aby czym\u015b zdecydowanie bardziej optymistycznym ni\u017c pusta weso\u0142o\u015b\u0107, maj\u0105ca na celu zag\u0142uszenie bezsensu i beznadziei.
\nO tej formie weso\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra sprowadza si\u0119 do ukrywania rozpaczy (nawet przed samym sob\u0105), nieraz m\u00f3wi\u0105 przys\u0142owia: „Skacze jak kogut bez g\u0142owy”, „Lepiej z m\u0105drym p\u0142aka\u0107 ni\u017c z g\u0142upim si\u0119 \u015bmia\u0107”, „Nie ten wes\u00f3\u0142, co si\u0119 \u015bmieje”, „\u015amieje si\u0119 jak nagi w pokrzywach”, „Szcz\u0119\u015bliwy jak mucha w miodzie”, „Ciesz\u0105 si\u0119 jak raki w kobia\u0142ce”. Podobno Warszawa nigdy si\u0119 nie bawi\u0142a tak hucznie, jak w pierwszych latach po trzecim rozbiorze Polski: usi\u0142owano w ten spos\u00f3b st\u0142umi\u0107 rozpacz po utracie niepodleg\u0142o\u015bci.
\nMo\u017cna si\u0119 obawia\u0107, \u017ce dzisiejszy seksualizm i rozrywkomania maj\u0105 tyle\u017c zwi\u0105zku z prawdziw\u0105 rado\u015bci\u0105, co wisielczy humor, jakiemu ulega niekiedy skazany na szubienic\u0119 z\u0142oczy\u0144ca.
\nZaiste, przekl\u0119ta taka weso\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra jeszcze g\u0142\u0119biej pogr\u0105\u017ca cz\u0142owieka w jego zagubieniu si\u0119 i beznadziei, i b\u0142ogos\u0142awiony taki p\u0142acz, kt\u00f3ry jest p\u0142aczem nadziei na ratunek i odzyskanie rado\u015bci. O takiej weso\u0142o\u015bci i o takim p\u0142aczu m\u00f3wi\u0142 Pan Jezus w spos\u00f3b prosty, cho\u0107 zarazem wstrz\u0105saj\u0105cy: „Wy b\u0119dziecie p\u0142aka\u0107 i zawodzi\u0107, a \u015bwiat si\u0119 b\u0119dzie weseli\u0142. Wy b\u0119dziecie si\u0119 smuci\u0107, ale smutek wasz zamieni si\u0119 w rado\u015b\u0107. Kobieta, gdy rodzi doznaje smutku, bo przysz\u0142a jej godzina. Gdy jednak urodzi dzieci\u0119, ju\u017c nie pami\u0119ta o b\u00f3lu z powodu rado\u015bci, \u017ce si\u0119 cz\u0142owiek narodzi\u0142 na \u015bwiat. Tak\u017ce i wy teraz doznajecie smutku. Znowu jednak was zobacz\u0119 i rozraduje si\u0119 serce wasze, a rado\u015bci waszej nikt wam nie zdo\u0142a odebra\u0107” (J\u00a016,20-22<\/a>).
\nTote\u017c nic dziwnego, \u017ce Ewangelie tak wiele m\u00f3wi\u0105 o rado\u015bci, „Oto zwiastuj\u0119 wam rado\u015b\u0107 wielk\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie udzia\u0142em ca\u0142ego narodu” (\u0141k\u00a02,10<\/a>) – s\u0142yszymy ju\u017c w dniu narodzin Pana Jezusa. Atmosfera rado\u015bci towarzyszy nawr\u00f3ceniom grzesznik\u00f3w. Zacheusz, przemieniony duchowo dzi\u0119ki spotkaniu z Jezusem, „przyj\u0105\u0142 Go rozradowany” (\u0141k\u00a019,6<\/a>). Ojciec syna marnotrawnego wyprawia uczt\u0119 z okazji jego powrotu, bo „trzeba si\u0119 weseli\u0107 i cieszy\u0107 z tego, \u017ce ten brat tw\u00f3j by\u0142 umar\u0142y, a zn\u00f3w o\u017cy\u0142; zagin\u0105\u0142, a odnalaz\u0142 si\u0119” (\u0141k\u00a015,32<\/a>). Co wi\u0119cej, sam Dobry Pasterz, kiedy odnajdzie zb\u0142\u0105kan\u0105 owieczk\u0119, „cieszy si\u0119 ni\u0105 bardziej ni\u017c dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dziewi\u0119cioma tymi, kt\u00f3re si\u0119 nie zab\u0142\u0105ka\u0142y” (Mt\u00a019,13<\/a>).
\nSam dar wiary Ewangelia por\u00f3wnuje do znalezienia skarbu i to w\u0142a\u015bnie rado\u015b\u0107, jaka w\u00f3wczas cz\u0142owieka ogarnia, uzdalnia do rozmaitych wyrzecze\u0144: Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry znalaz\u0142 skarb, „z rado\u015bci poszed\u0142, sprzeda\u0142 wszystko, co mia\u0142, i kupi\u0142 t\u0119 rol\u0119” (Mt\u00a013,44<\/a>).
\nTo w\u0142a\u015bnie tutaj znajduje si\u0119 wyja\u015bnienie tajemnicy, \u017ce pierwsi chrze\u015bcijanie potrafili wr\u0119cz cieszy\u0107 si\u0119 z doznawanych prze\u015bladowa\u0144. Aposto\u0142owie, skazani na biczowanie, „cieszyli si\u0119, \u017ce stali si\u0119 godni cierpie\u0107 dla Imienia” (Dz\u00a05,41<\/a>). Za\u015b w Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w przypomina si\u0119 jego adresatom: „z rado\u015bci\u0105 przyj\u0119li\u015bcie rabunek waszego mienia, wiedz\u0105c, \u017ce sami posiadacie maj\u0119tno\u015b\u0107 lepsz\u0105 i trwaj\u0105c\u0105” (10,34<\/a>). „Cieszcie si\u0119 – powiada Aposto\u0142 Piotr – im bardziej jeste\u015bcie uczestnikami cierpie\u0144 Chrystusowych, aby\u015bcie si\u0119 cieszyli i radowali przy objawieniu si\u0119 Jego chwa\u0142y” (1\u00a0P\u00a04,13<\/a>).
\n„Cieszcie si\u0119, \u017ce wasze imiona zapisane s\u0105 w niebie” (\u0141k\u00a010,20<\/a>) – m\u00f3wi nam sam Pan Jezus. Zatem ju\u017c teraz si\u0119 cieszcie! Chrystus Pan z ca\u0142\u0105 jasno\u015bci\u0105 m\u00f3wi\u0142, \u017ce pragnie dla nas, aby ju\u017c na tej ziemi „rado\u015b\u0107 moja w was by\u0142a i aby rado\u015b\u0107 wasza by\u0142a pe\u0142na” (J\u00a015,11<\/a>; por. 16,24<\/a>;17,13<\/a>).
\nOwszem, logika wiary prowadzi nas do tego, \u017ceby\u015bmy r\u00f3\u017cne rado\u015bci i smutki doczesne prze\u017cywali troch\u0119 jakby za szk\u0142em: „Trzeba, aby ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 \u017cony, tak \u017cyli, jakby byli nie\u017conaci, a ci, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105, tak jakby nie p\u0142akali, za\u015b ci, co si\u0119 raduj\u0105, tak jakby si\u0119 nie radowali; ci, kt\u00f3rzy nabywaj\u0105, tak jakby nie posiadali; ci, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 tego \u015bwiata, tak jakby z niego nie korzystali. Przemija bowiem posta\u0107 tego \u015bwiata” (1\u00a0Kor\u00a07,29-31<\/a>).
\nJednak rado\u015b\u0107 z blisko\u015bci Boga, rado\u015b\u0107 z tego, \u017ce raczy\u0142 wybra\u0107 nas na swoje dzieci, prze\u017cywajmy najpe\u0142niej jak tylko potrafimy, nie za szk\u0142em. Wiele \u015bwiadectw takiej rado\u015bci znajdziemy w Psalmach: „Wla\u0142e\u015b w moje serce wi\u0119cej rado\u015bci ni\u017c w czasie obfitego zbioru pszenicy i m\u0142odego wina” (4,8<\/a>); „Szcz\u0119\u015bliwy lud, co si\u0119 umie radowa\u0107 i chodzi, o Panie, w \u015bwietle Twego oblicza” (89,16<\/a>); „Raduj\u0119 si\u0119 z m\u00f3w Twoich jak ten, co zdoby\u0142 \u0142up wielki” (119,162<\/a>).
\nPrzy takim nastawieniu ducha rado\u015bci\u0105 b\u0119dzie dla nas nawet s\u0105d Bo\u017cy. Zar\u00f3wno czekanie na s\u0105d, jak sama jego rzeczywisto\u015b\u0107:
\nNiech si\u0119 cieszy niebo i ziemia raduje;
\nniech szumi morze i to, co je nape\u0142nia;
\nniech si\u0119 wesel\u0105 pola i wszystko, co jest na nich,
\nniech si\u0119 raduj\u0105 wszystkie drzewa le\u015bne
\nprzed obliczem Pana, bo nadchodzi,
\nbo nadchodzi, aby s\u0105dzi\u0107 ziemi\u0119.
\nOn b\u0119dzie s\u0105dzi\u0142 \u015bwiat sprawiedliwie,
\nz wierno\u015bci\u0105 sw\u0105 – narody. <\/cite>(Ps\u00a096,11-13<\/a>)
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w
\n