{"id":2416,"date":"2020-01-23T22:50:28","date_gmt":"2020-01-23T21:50:28","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=2416"},"modified":"2020-01-23T22:50:28","modified_gmt":"2020-01-23T21:50:28","slug":"podstawy-biblijne-nauki-o-czysccu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/podstawy-biblijne-nauki-o-czysccu\/","title":{"rendered":"Podstawy biblijne nauki o czy\u015b\u0107cu"},"content":{"rendered":"

Twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy, \u017ce o czy\u015b\u0107cu w Biblii nie ma \u017cadnej wzmianki i jest nauk\u0105 niebiblijn\u0105.
\n 
\n1)<\/strong>\u00a0S\u0142owo Bo\u017ce m\u00f3wi\u0105c o tym stanie po\u015brednim por\u00f3wnuje go czasem do wi\u0119zienia (gr.\u00a0fylake<\/em>), w kt\u00f3rym nast\u0119puje proces oczyszczania i doskonalenia cz\u0142owieka. Biblia naucza te\u017c o czy\u015b\u0107cu jako \u201eogniu\u201d oczyszczaj\u0105cym dusz\u0119 podobnie jak w Ml 3:2n. (ogie\u0144 oczyszczaj\u0105cy syn\u00f3w Lewiego). Nauka ta przedstawiana jest jak w przypadku nieba i piek\u0142a za pomoc\u0105 pewnych obraz\u00f3w:
\n\u201eI uniesiony gniewem pan jego kaza\u0142 wyda\u0107 go katom, dop\u00f3ki mu ca\u0142ego d\u0142ugu nie odda.\u00a0Podobnie uczyniwam Ojciec<\/u>\u00a0M\u00f3j niebieski, je\u015bli ka\u017cdy z was nie przebaczy z serca swemu bratu\u201d Mt 18:34n.
\n\u201eS\u0142uga, kt\u00f3ry zna wol\u0119 swego pana, a nic nie przygotowa\u0142 i nie uczyni\u0142 zgodnie z jego wol\u0105 otrzyma wielk\u0105 ch\u0142ost\u0119. Ten za\u015b, kt\u00f3ry nie zna jego woli i uczyni\u0142 co\u015b godnego kary, otrzyma ma\u0142\u0105 ch\u0142ost\u0119\u201d \u0141k 12:47n.
\n\u201ePog\u00f3d\u017a si\u0119 ze swoim przeciwnikiem szybko, dop\u00f3ki jeste\u015b z nim w drodze, by ci\u0119 przeciwnik nie poda\u0142 s\u0119dziemu, a s\u0119dzia dozorcy, i aby nie wtr\u0105cono ci\u0119 do wi\u0119zienia. Zaprawd\u0119 powiadam ci: nie wyjdziesz stamt\u0105d, a\u017c zwr\u00f3cisz ostatni grosz\u201d (Mt 5:25n.; por. Flp 2:10). W tym przypadku drog\u0105 jest nasze \u017cycie doczesne (Hbr 11:13, Wj 18:20, Prz 20:24).
\n\u201eTen, kt\u00f3rego dzie\u0142o wzniesione na fundamencie przetrwa, otrzyma zap\u0142at\u0119; ten za\u015b, kt\u00f3rego dzie\u0142o sp\u0142onie poniesie szkod\u0119 i sam wprawdzie ocaleje, lecz tak jakby przez ogie\u0144\u201d 1Kor 3:14n.
\n2)<\/strong>\u00a0ST wskazywa\u0142 na czy\u015bciec jako na miejsce, gdzie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 uwolnienie od grzech\u00f3w: \u201eDlatego w\u0142a\u015bnie sprawi\u0142, \u017ce z\u0142o\u017cono ofiar\u0119 przeb\u0142agaln\u0105 za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzech\u00f3w\u201d 2Mch 12:45 (por. Syr 7:33).
\n3)<\/strong>\u00a0Chrystus w mowie o grzechu przeciwko Duchowi \u015aw. stwierdza mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpuszczenia pewnych grzech\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci, a tym samym potwierdza wcze\u015bniej znan\u0105 nauk\u0119 (Mt 12:32, Mk 3:29).
\n
\n<\/strong>Pytaj\u0105, czy te teksty m\u00f3wi\u0105 o czy\u015b\u0107cu? Ucz\u0105, \u017ce nikt czytaj\u0105c i interpretuj\u0105c samodzielnie Bibli\u0119 nie dopatrzy si\u0119 w niej nauki o stanie po\u015brednim.
\nOdpowied\u017a.<\/u><\/strong>\u00a0 Na przyk\u0142ad w Mt 22:31n. s\u0142owa: \u201eJam B\u00f3g Abrahama, B\u00f3g Izaaka i B\u00f3g Jakuba\u201d ze ST odniesione s\u0105 do zmartwychwstania, cho\u0107 w Wj 3:6 nie m\u00f3wi si\u0119 o nim bezpo\u015brednio. Podobnie jest z nauk\u0105 o czy\u015b\u0107cu, kt\u00f3rej potwierdzeniem s\u0105 s\u0142owa Ap 21:27, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce do Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego \u201enic nieczystego (…) nie wejdzie\u201d. Poniewa\u017c ka\u017cdy z nas jest cho\u0107 troch\u0119 nieczysty, wi\u0119c musi istnie\u0107 dzi\u0119ki Chrystusowi (Jego krwi – Ap 1:5, 1J 1:7) mo\u017cliwo\u015b\u0107 oczyszczenia si\u0119, nie z grzech\u00f3w, z kt\u00f3rych On nas wybawi\u0142, ale z winy za skutki, jakie grzechy nasze wyrz\u0105dzi\u0142y innym. Podobnie jak w tek\u015bcie 2Sm 12:13n. B\u00f3g odpu\u015bci\u0142 grzech Dawidowi, ale musia\u0142 on ponie\u015b\u0107 kar\u0119 za to co ten grzech sprawi\u0142 Bogu i innym. Je\u015bli chodzi o drugi zarzut, to 2P 1:20 uczy: \u201eTo przede wszystkim miejcie na uwadze, \u017ce \u017cadne proroctwo Pisma nie jest dla prywatnego wyja\u015bniania\u201d, a 2P 3:16 dodaje: \u201ewe wszystkich listach (…). S\u0105 w nich trudne do zrozumienia pewne sprawy, kt\u00f3re ludzie niedouczeni i ma\u0142o utwierdzeni opacznie t\u0142umacz\u0105, tak samo jak i inne Pisma, na w\u0142asn\u0105 swoj\u0105 zgub\u0119\u201d. Por. Jk 3:1.
\n5)<\/strong>\u00a0Chrystus m\u00f3wi\u0105c o konieczno\u015bci posiadania \u201esoli w sobie\u201d (Mk 9:50) wskazuje, \u017ce brak jej mo\u017ce spowodowa\u0107 znalezienie si\u0119 tam \u201egdzie robak ich nie umiera i ogie\u0144 nie ga\u015bnie\u201d (piek\u0142o – Mk 9:48), albo tam gdzie \u201eka\u017cdy ogniem b\u0119dzie posolony\u201d (czy\u015bciec – Mk 9:49; por. 1Kor 3:14n.). Szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie wy\u017cej wymienionych werset\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem \u015brodowiska i czasu, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142 Jezus, patrz \u201eEschatologia biblijna Nowego Testamentu\u201d o. A. Jankowski OSB, Krak\u00f3w 1987.
\n6)<\/strong>\u00a0Na istnienie czy\u015b\u0107ca wskazuj\u0105 te\u017c s\u0142owa: \u201eWszyscy musimy stan\u0105\u0107 przed trybuna\u0142em Chrystusa, aby ka\u017cdy otrzyma\u0142 zap\u0142at\u0119 za uczynki dokonane w ciele, z\u0142e lub dobre\u201d 2Kor 5:10. Poniewa\u017c ka\u017cdy pope\u0142nia te\u017c z\u0142e czyny, pomimo pe\u0142nienia dobrych, musi wi\u0119c otrzyma\u0107 za jedne i drugie zap\u0142at\u0119. Czy\u015bciec jest t\u0105 zap\u0142at\u0105 za niekt\u00f3re z\u0142e czyny, po kt\u00f3rym czeka nas nagroda za dobre czyny.
\nDo tych powy\u017cszych tekst\u00f3w Pisma \u015aw. odwo\u0142ywali si\u0119 pisarze wczesnochrze\u015bcija\u0144scy.
\nUwa\u017caj\u0105, \u017ce nauka o czy\u015b\u0107cu nie by\u0142a znana chrze\u015bcija\u0144stwu przez pierwsze 600 lat
\nOdpowied\u017a.
\n<\/u>1)<\/strong>\u00a0Judaizm czas\u00f3w Chrystusa zna\u0142 nauk\u0119 o stanie po\u015brednim. Szko\u0142a rabina Szammaja (I w. przed Chr.\/I w. po Chr.) naucza\u0142a o trzech kategoriach S\u0105du Bo\u017cego:
\nna \u017cycie wieczne;
\nna ha\u0144b\u0119 wieczn\u0105;
\nna oczyszczenie, dla nie w pe\u0142ni sprawiedliwych, ale i nie ca\u0142kiem bezbo\u017cnych. Ci wed\u0142ug rabin\u00f3w (np. na podstawie Za 13:9) wst\u0119puj\u0105 na pewien czas do gehenny, aby si\u0119 oczy\u015bci\u0107 \u201eprzez ogie\u0144\u201d (Tos. Sanhedrin<\/em>\u00a013:3); por. 1Kor 3:14n., Syr 11:26. Przebud\u017acie si\u0119! Nr 10, 1988 s. 6 potwierdza istnienie tej nauki u rabin\u00f3w.
\nEsse\u0144czycy, \u017cydowskie ugrupowanie religijne (150 r. przed Chr. – 68 r. po Chr.), wierzyli w \u201epiec\u201d oczyszczaj\u0105cy dusz\u0119 po \u015bmierci (1Q HV,16 ;1QMXVII,1).
\n\u017bydowska literatura religijna czas\u00f3w Chrystusa te\u017c wskazywa\u0142a na wiar\u0119 \u017byd\u00f3w w stan po\u015bredni, zwany dzi\u015b czy\u015b\u0107cem. \u201e\u017bycie Adama i Ewy\u201d (I w. przed Chr.\/I w. po Chr.) rozdz. 47 podawa\u0142o: \u201eUjrza\u0142 Set, \u017ce B\u00f3g trzyma Adama w wyci\u0105gni\u0119tej r\u0119ce i przekazuje Micha\u0142owi, m\u00f3wi\u0105c: W twoim niech b\u0119dzie r\u0119ku a\u017c do dnia uroczystego; niech podlega karze a\u017c do ostatnich lat, kiedy jego cierpienie przemieni\u0119 w rado\u015b\u0107\u201d.
\nJe\u015bliby te nauki by\u0142y fa\u0142szywe, dziwi\u0142by brak przeciwstawienia si\u0119 im przez Chrystusa i Aposto\u0142\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie, Jezus przedstawi\u0142 je w pe\u0142niejszym \u015bwietle. Por. pkt 27.1.2 i 27.3.
\nSamo okre\u015blenie \u201eprzeprowadzania przez ogie\u0144\u201d by\u0142o znane Izraelitom z Lb 31:21-23. Cho\u0107 tam nie odnosi si\u0119 ono do ludzi, to jednak w 1Kor 3:15 Pawe\u0142 zastosowa\u0142 termin \u201ejakby przez ogie\u0144\u201d w odniesieniu do nich.
\n2)<\/strong>Upewniaj\u0105c<\/u>\u00a0si\u0119 czy rzeczywi\u015bcie nauka o czy\u015b\u0107cu i modlitwie za zmar\u0142ych nie by\u0142y znane przed rokiem 600 cytujemy fragmenty z tego czasu.
\nDidache<\/em>\u00a0(ok. 100)<\/strong>
\nTekst Mt 5:26 w Nowym Testamencie przytoczony jest w kontek\u015bcie eschatologicznym, bo mowa jest te\u017c tam o karze \u201epiek\u0142a ognistego\u201d (Mt 5:22). W takim te\u017c znaczeniu cytuje ten fragment najstarszy komentarz do tego fragmentu, to znaczy pismo\u00a0Didache<\/em>, pochodz\u0105ce z oko\u0142o roku 100:
\n\u201eDaj ka\u017cdemu kto ci\u0119 prosi i zwrotu si\u0119 nie dopominaj, poniewa\u017c Ojciec chce, \u017ceby\u015bmy z wszystkimi dzielili si\u0119 naszymi w\u0142asnymi darami. Szcz\u0119\u015bliwy ten, kto daje wed\u0142ug przykazania, gdy\u017c nic mu nie mo\u017cna zarzuci\u0107. Biada temu, kto bierze! Je\u015bli bowiem bierze dlatego, \u017ce potrzebuje, nic mu nie mo\u017cna zarzuci\u0107; je\u015bli jednak nie potrzebuje,\u00a0zda spraw\u0119 z tego<\/u>, dlaczego wzi\u0105\u0142 i po co.\u00a0Wsadzony do ciemnicy, odpowie za wszystkie swoje czyny i nie wyjdzie stamt\u0105d, a\u017c ostatni grosz zwr\u00f3ci<\/u>\u00a0[por. Mt 5:26]\u201d (Didache<\/em>\u00a01:5; tekst wg \u201eOjcowie Apostolscy\u201d t\u0142um. A. \u015awiderk\u00f3wna, Warszawa 1990 s. 57).<\/p>\n

Justyn M\u0119czennik (100-165)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nie zaprzecza\u0142 istnieniu stanu po\u015bredniego Justyn M\u0119czennik (ur. 100), kt\u00f3ry pisa\u0142:
\n\u201e(…) dusze ludzi pobo\u017cnych \u017cyj\u0105 w jakiem\u015b miejscu lepszym, natomiast dusze ludzi niesprawiedliwych i z\u0142ych w gorszem, i tedy czekaj\u0105 na czas s\u0105du (…)\u00a0ponosz\u0105 kar\u0119 i cierpi\u0105 tak d\u0142ugo, jak B\u00f3g chce<\/u>\u201d (Dialog z \u017bydem Tryfonem<\/em>\u00a05:3; tekst wg \u201eApologia. Dialog z \u017bydem Tryfonem.<\/em>\u00a0\u015awi\u0119ty Justyn filozof i m\u0119czennik\u201d Ks. A. Lisiecki, Pozna\u0144 1926 s. 107).
\nTekst ten przypomina wy\u017cej wspomnian\u0105 okresow\u0105 kar\u0119 w gehennie, o kt\u00f3rej nauczali \u017bydzi czas\u00f3w Jezusa.
\nArystydes (ok. 140)<\/strong>
\n\u201eA je\u015bli jaki sprawiedliwy spo\u015br\u00f3d nich umrze to si\u0119 raduj\u0105 i dzi\u0119ki czyni\u0105 i\u00a0modl\u0105 si\u0119 za niego<\/u>\u00a0i odprowadzaj\u0105 jak wyje\u017cd\u017caj\u0105cego\u201d (Apologia<\/em>\u00a015:11, wg tekstu syryjskiego; tekst wg\u00a0Antologia patrystyczna<\/em>\u00a0t\u0142um. A. Bober SJ, Krak\u00f3w 1965 s. 25).
\n Ireneusz z Lyonu (130-202) \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong>
\nIreneusz naucza\u0142 o pewnym stanie przej\u015bciowym dla dusz, do momentu ko\u0144ca \u015bwiata, cho\u0107 nie pisa\u0142 nic o procesie ich oczyszczenia:
\n\u201e(…) dusze (chrze\u015bcijan) id\u0105 do niewidzialnego miejsca przeznaczonego dla nich przez Boga i przebywaj\u0105 tam a\u017c do zmartwychwstania. Potem otrzymuj\u0105c cia\u0142o i zmartwychwstaj\u0105c w doskona\u0142ej postaci, tj. z cia\u0142ami, jak wsta\u0142 sam Pan, tak p\u00f3jd\u0105 przed oblicze Boga\u201d (Przeciw herezjom<\/em>\u00a05, 31, 1 n.; tekst wg\u00a0Pocz\u0105tki doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/em>\u00a0J. N. D. Kelly, t\u0142um. J. Mruk\u00f3wna, Warszawa 1988, s. 346).
\nKlemens Aleksandryjski (150-212)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\n\u201eAle gdy ju\u017c ustan\u0105 kary z chwil\u0105, gdy si\u0119 dope\u0142ni pokuta i oczyszczenie od ka\u017cdego uchybienia, to jeszcze wtedy tych, kt\u00f3rzy zostali uznani za godnych innej owczarni, oczekuje wielkie cierpienie z tego powodu, \u017ce nie mog\u0105 przebywa\u0107 razem z uwielbionymi za sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d (Kobierce<\/em>\u00a0VI:109,5-6; tekst wg\u00a0Kobierce.Klemens Aleksandryjski<\/em>\u00a0t\u0142um. J. Niemirska-Pliszczy\u0144ska, Warszawa 1994, t. 2, s. 177-178).
\n\u201eCo wi\u0119cej [chrze\u015bcijanin], lituje si\u0119, nad tymi, kt\u00f3rzy po \u015bmierci podlegaj\u0105 wychowaniu i dopiero poprzez kar\u0119 zmuszeni s\u0105 do wyznawania grzech\u00f3w\u201d (Kobierce<\/em>\u00a0VII:78,3; tekst wg\u00a0Kobierce.Klemens Aleksandryjski<\/em>\u00a0t\u0142um. J. Niemirska-Pliszczy\u0144ska, Warszawa 1994, t. 2, s. 280).
\n Tertulian (155-220) \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\n\u201eW og\u00f3le, je\u015bli wi\u0119zienie owo, o kt\u00f3rym \u015bwiadczy Ewangelia [Mt 5:25-26, 18:21-35] rozumiemy jako otch\u0142a\u0144 podziemn\u0105 i wyja\u015bniamy, \u017ce w oczekiwaniu na zmartwychwstanie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c odpokutowa\u0107 do ostatniego szel\u0105\u017cka za najmniejszy wyst\u0119pek…\u201d (O duszy<\/em>\u00a058; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 246).
\n\u201eDlatego modlitwa nie potrafi niczego innego, jak tylko odwo\u0142a\u0107 dusze zmar\u0142ych z drogi \u015bmierci\u201d (O modlitwie<\/em>\u00a029; tekst wg\u00a0Tertulian. Wyb\u00f3r Pism<\/em>\u00a0ks. W. Myszor, o. E. Stanula, ks. W. Kania, Warszawa 1970 s. 132).
\n\u201e[\u017bona] Naprawd\u0119 modli si\u0119 za jego dusz\u0119, wypraszaj\u0105c dla niego szcz\u0119\u015bcie wieczne i udzia\u0142 w pierwszym zmartwychwstaniu, daje na msz\u0119, co roku, w dniu jego \u015bmierci\u201d (O jedno\u017ce\u0144stwie<\/em>\u00a0X:4; tekst wg\u00a0Tertulian. Wyb\u00f3r Pism III<\/em>\u00a0D. Sutryk, ks. E. Stanula CSsR, ks. K. Obrycki, ks. T. Skibi\u0144ski SAC, ks. T. Ko\u0142osowski SDB, S. Kalinkowski, I. Salamonowicz-G\u00f3rska, Warszawa 2007, s. 72).
\nM\u0119cze\u0144stwo \u015bw. Perpetuy i Felicyty<\/em>(zm. 203)<\/strong>
\n\u201eDinokrates by\u0142 moim rodzonym bratem. Zmar\u0142 (…) za niego zatem si\u0119 modli\u0142am. Dzieli\u0142a nas jednak ogromna otch\u0142a\u0144 i ani ja do niego, ani on do mnie nie mogli\u015bmy si\u0119 przedosta\u0107 (…) Wtedy oprzytomnia\u0142am i u\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce brat m\u00f3j cierpi. By\u0142am jednak prze\u015bwiadczona o tym, \u017ce mog\u0119 mu ul\u017cy\u0107 w jego cierpieniach\u201d (M\u0119cze\u0144stwo \u015bw. Perpetuy i Felicyty<\/em>\u00a07; tekst wg\u00a0M\u0119czennicy<\/em>\u00a0ks. M. Starowieyski, Krak\u00f3w 1991).
\nHipolit (przed 170-235)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\nPatrolog ks. J. Czuj wspomina tak\u0105 oto nauk\u0119 o stanie po\u015brednim Hipolita zawart\u0105 w jego dziele:
\n\u201eO przyczynie wszech\u015bwiata<\/em>\u00a0(…) by\u0142a mowa o miejscu pobytu dusz a\u017c do s\u0105du i ostatecznej zap\u0142aty\u201d (Patrologia<\/em>\u00a0ks. prof. dr J. Czuj, Pozna\u0144 1953, s. 60).
\nOrygenes (185-254)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\n\u201eNie by\u0142e\u015b godny, aby ci darowano pi\u0119\u0107set lub pi\u0119\u0107dziesi\u0105t denar\u00f3w, nie zas\u0142u\u017cy\u0142e\u015b, aby us\u0142ysze\u0107: \u00bbOdpuszczone s\u0105 grzechy twoje\u00ab [\u0141k 7:48], b\u0119dziesz wtr\u0105cony do wi\u0119zienia i tam sp\u0142acisz d\u0142ug prac\u0105 i wysi\u0142kiem albo przez ponoszenie kary i cierpie\u0144, i nie wyjdziesz st\u0105d, je\u015bli nie oddasz \u0107wierci asa albo ostatniego pieni\u0105\u017cka (…) Je\u015bli bowiem ten, kt\u00f3ry jest winien niewiele, nie wychodzi do wi\u0119zienia, je\u015bli nie zap\u0142aci ostatniej \u0107wierci asa, to temu, kto mie\u0107 b\u0119dzie taki wielki d\u0142ug,\u00a0b\u0119d\u0105 wyznaczone niezliczone wieki na sp\u0142acenie d\u0142ugu<\/u>\u201d (Homilie o Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza<\/em>\u00a035:14-15; tekst wg\u00a0Homilie o Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza<\/em>,\u00a0Orygenes<\/em>\u00a0przek\u0142. S.Kalinkowski, Warszawa 1986, s. 135-136).
\n\u201eA kim jest ten, kto otrzymuje zbawienie w drugim zmartwychwstaniu? Jest nim ten, kto potrzebuje chrztu ogniem, kiedy przyb\u0119dzie do owego ognia, a ogie\u0144 go wypr\u00f3buje i znajdzie w nim \u00bbdrewno, siano i s\u0142om\u0119\u00ab [1 Kor 3, 12], aby je spali\u0107. Ze wzgl\u0119du na to stwierdzenie wczytujmy si\u0119 usilnie w s\u0142owa Pisma, zachowujmy je w sercu i starajmy si\u0119 \u017cy\u0107 wedle nich, aby\u015bmy po odej\u015bciu z tego \u015bwiata mogli by\u0107 czy\u015bci, przygotujmy nasze uczynki na odej\u015bcie, aby\u015bmy po \u015bmierci zostali zaliczeni w poczet dobrych i osi\u0105gn\u0119li zbawienie…\u201d (Homilia o Ksi\u0119dze Jeremiasza<\/em>\u00a02:3; tekst wg \u201eHomilie o Ksi\u0119dze Jeremiasza<\/em>,\u00a0Komentarz do Lamentacji Jeremiasza<\/em>,\u00a0Homilie o Ksi\u0119gach Samuela i Ksi\u0119gach Kr\u00f3lewskich<\/em>,\u00a0Orygenes<\/em>\u00a0przek\u0142. S. Kalinkowski, Warszawa 1983, s. 39).
\nCyprian (200-258)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\n\u201eCzym\u015b innym jest oczekiwa\u0107 na przebaczenie, a czym\u015b innym przej\u015b\u0107 do chwa\u0142y – by\u0107 wrzuconym do wi\u0119zienia i nie wyj\u015b\u0107 stamt\u0105d, a\u017c si\u0119 sp\u0142aci ostatni szel\u0105\u017cek [\u0141k 12:59] lub natychmiast otrzyma\u0107 nagrod\u0119 za wiar\u0119 cnot\u0119; przez d\u0142ugie cierpienie za grzechy by\u0107 w m\u0119ce przez ogie\u0144 obmywanym i oczyszczonym lub przez cierpienie ju\u017c grzechy wszystkie oczy\u015bci\u0107\u201d (List<\/em>\u00a055:20; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 246).
\n\u201eZanotujcie sobie dni tych, kt\u00f3rzy ju\u017c odeszli, aby\u015bmy mogli wspomina\u0107 o nich, obchodz\u0105c pami\u0105tk\u0119 m\u0119czennik\u00f3w\u201d (List<\/em>\u00a012:2).
\n\u201eZawsze za nich, jak pami\u0119tacie, sk\u0142adamy ofiary i obchodzimy rocznice ich m\u0119cze\u0144stwa\u201d (List<\/em>\u00a039:3).
\n\u201e(…) je\u015bli kt\u00f3ry z nas za \u0142ask\u0105 Bo\u017c\u0105 szybciej uprzedzi drugiego, niechaj i u Pana nasza mi\u0142o\u015b\u0107 dalej trwa. Nie przestawajmy naszych braci i siostry poleca\u0107 mi\u0142osierdziu Ojca\u201d (List<\/em>\u00a060:5).
\n Efrem (zm. 373) \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong>
\n\u201eZmarli s\u0105 bowiem wspomagani ofiarami, kt\u00f3re sprawuj\u0105 \u017cywi. (…) Je\u017celi ludzie Matatiasza (…) zado\u015b\u0107uczynili za wyst\u0119pki tych, kt\u00f3rzy padli i byli w swych obyczajach bezbo\u017cni, o ile\u017c wi\u0119cej kap\u0142ani Syna przez \u015bwi\u0119te ofiary i modlitwy ustne zado\u015b\u0107uczyni\u0105 za wyst\u0119pki zmar\u0142ych\u201d (Testamentum<\/em>\u00a072, 78; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\n\u201eGdy up\u0142ynie 30 dni po mojej \u015bmierci, to z\u0142\u00f3\u017ccie za mnie \u015bwi\u0119t\u0105 ofiar\u0119; albowiem pomaga si\u0119 zmar\u0142ym przez ofiary, jakie \u017cyj\u0105cy sk\u0142adaj\u0105\u201d (Testamentum<\/em>\u00a072; tekst wg\u00a0Patrologia<\/em>\u00a0ks. prof. dr J. Czuj, Pozna\u0144 1953, s. 97).
\nBazyli (zm. 379)<\/strong>
\n\u201eMniemam (…) \u017ce umieraj\u0105cy (…) je\u015bli maj\u0105 jakie\u015b plamy albo \u015blady grzechu, s\u0105 zatrzymani (po \u015bmierci), je\u015bli natomiast s\u0105 bez ran i plam, to jako niezwyci\u0119\u017ceni i wolni s\u0105 przy Chrystusie\u201d (In Psalmum<\/em>\u00a07, 2; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\nCyryl Jerozolimski (zm. 386)<\/strong>
\n\u201ePotem modlimy si\u0119 i za zmar\u0142ych \u015bwi\u0119tych ojc\u00f3w, biskup\u00f3w i w og\u00f3le wszystkich, kt\u00f3rzy mi\u0119dzy nami \u017cyli, wierz\u0105c w bardzo wielk\u0105 pomoc dla tych dusz, za kt\u00f3re zanosi si\u0119 modlitw\u0119 w chwili, kiedy na o\u0142tarzu spoczywa \u015bwi\u0119ta i straszliwa zarazem ofiara\u201d (Katecheza V o wtajemniczeniu<\/em>\u00a0IX tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\nGrzegorz z Nyssy (zm. 395)<\/strong>
\nZnawca eschatologii ks. M. Zi\u00f3\u0142kowski tak oto pisa\u0142 o nauce Grzegorza z\u00a0Nyssy:
\n\u201eM\u00f3wi o ogniu oczyszczaj\u0105cym, kt\u00f3ry po \u015bmierci cz\u0142owieka oczyszcza dusz\u0119 ze skaz moralnych (Or. De mortuis.<\/em>\u00a0MG 46, 525)\u201d (tekst wg\u00a0Eschatologia<\/em>\u00a0ks. M. Zi\u00f3\u0142kowski, Sandomierz 1958 s. 253).
\n 
\nAmbro\u017cy (zm. 397)<\/strong>
\n\u201eJestem zdruzgotany w sercu, poniewa\u017c zabrany zosta\u0142 m\u0119\u017cczyzna, jakiego z trudem mo\u017cemy znale\u017a\u0107. Jednak tylko Ciebie jedynego, Panie, powinno si\u0119 wzywa\u0107, Ciebie prosi\u0107, aby\u015b przywr\u00f3ci\u0142 go w synach. Ty, Panie, strzeg\u0105c w tej s\u0142abo\u015bci tak\u017ce dzieci, spraw, aby zbawieni zostali, co oczekuj\u0105 Ciebie. Daj spoczynek doskona\u0142y s\u0142udze Twemu Teodozjuszowi, ten spoczynek, kt\u00f3ry przygotowa\u0142e\u015b dla Twoich \u015bwi\u0119tych\u201d (Mowa na \u015bmier\u0107 Teodozjusza<\/em>\u00a036; tekst wg\u00a0Mowa na \u015bmier\u0107 Teodozjusza<\/em>\u00a0przek\u0142. A. Kot\u0142owska; Pozna\u0144 2008, s. 37, 39).
\n\u201eWi\u0119c mniemam, \u017ce nie tyle nale\u017cy j\u0105 op\u0142akiwa\u0107 [zmar\u0142ej siostry Faustyna], ale bardziej nale\u017cy towarzyszy\u0107 jej z modlitwami i rozs\u0105dzam, \u017ce nie powiniene\u015b jej \u0142zami twymi zasmuca\u0107, lecz bardziej poleca\u0107 jej dusz\u0119 Panu ofiarami\u201d (List<\/em>\u00a039,4 [do Faustyna; wg innych wyda\u0144 II:8,4]).
\n\u201eUznaje ogie\u0144 oczyszczaj\u0105cy, po kt\u00f3rym nast\u0119puje raj (Ps. 1<\/em>)\u201d (Patrologia<\/em>\u00a0ks. prof. dr J. Czuj, Pozna\u0144 1953, s. 142).
\nKonstytucje Apostolskie<\/em><\/strong>(IV w.)<\/strong>
\n\u201eM\u00f3dlmy si\u0119 za braci naszych, kt\u00f3rzy odpocz\u0119li w Chrystusie, a\u017ceby B\u00f3g, mi\u0142o\u015bnik ludzi, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 dusze zmar\u0142ego, odpu\u015bci\u0142 mu wszelki grzech dobrowolny i niedobrowolny, a b\u0119d\u0105c mi\u0142o\u015bnikiem \u0142askawym, umie\u015bci\u0142 go w krainie pobo\u017cnych, odpoczywaj\u0105cych na \u0142onie Abrahama\u201d (Konstytucje Apostolskie<\/em>\u00a01:8; tekst wg\u00a0Eschatologia<\/em>\u00a0ks. M. Zi\u00f3\u0142kowski, Sandomierz 1958 s. 253).
\nJan Chryzostom (zm. 407)<\/strong>
\n\u201eNie na pr\u00f3\u017cno aposto\u0142owie wydali zarz\u0105dzenia, aby\u015bmy w szacownych i czcigodnych tajemnicach pami\u0119tali o tych, co z tego \u015bwiata zeszli (…) w tym bowiem czasie, kiedy ca\u0142y lud i kap\u0142ani stoj\u0105 z wyci\u0105gni\u0119tymi r\u0119kami i z\u0142o\u017cona jest ofiara wzbudzaj\u0105ca l\u0119k, to czy\u017c Boga nie przeb\u0142agamy, modl\u0105c si\u0119 za nich?\u201d (In Phil. hom.<\/em>\u00a03 n, 4; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\n\u201eNie\u015bmy im pomoc i pami\u0119tajmy o nich. Je\u015bli synowie Hioba zostali oczyszczeni przez ofiar\u0119 ich ojca, dlaczego mieliby\u015bmy w\u0105tpi\u0107, \u017ce nasze ofiary za zmar\u0142ych przynosz\u0105 im jak\u0105\u015b pociech\u0119? Nie wahajmy si\u0119 nie\u015b\u0107 pomocy tym, kt\u00f3rzy odeszli, i ofiarujmy za nich nasze modlitwy\u201d (Homiliae in primam ad Corinthios<\/em>\u00a041, 5; tekst wg\u00a0Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/em>\u00a01992, par. 1032).
\nAugustyn (zm. 430)<\/strong>
\n\u201eW tym \u017cyciu (Bo\u017ce!) oczy\u015b\u0107 mnie i uczy\u0144 mnie takim, dla kt\u00f3rego ju\u017c nie by\u0142oby potrzebnego ognia poprawczego. (…) Jest powiedziane \u00bbSam b\u0119dzie zbawiony tak jednak jakby przez ogie\u0144\u00ab [1Kor 3:15]. A poniewa\u017c jest powiedziane: \u00bbb\u0119dzie zbawiony\u00ab, to lekcewa\u017cy si\u0119 ten ogie\u0144. Jakkolwiek s\u0105 zbawieni przez ogie\u0144, jednak ten ogie\u0144 b\u0119dzie wi\u0119kszy, ani\u017celi cokolwiek mo\u017ce ucierpie\u0107 cz\u0142owiek w tym \u017cyciu\u201d (Enarr. in ps.<\/em>\u00a037, 3; tekst wg\u00a0Eschatologia<\/em>\u00a0ks. M. Zi\u00f3\u0142kowski, Sandomierz 1958 s. 253).
\n\u201eCzasowe kary cierpi\u0105 jedni w tym \u017cyciu, inni w drugim po \u015bmierci, inni znowu tu i tam, ale tylko przed owym surowym i ostatecznym s\u0105dem\u201d (De civitate Dei<\/em>\u00a01. 21, c. 13; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\n\u201eWys\u0142uchiwana jest modlitwa albo Ko\u015bcio\u0142a, albo jakich\u015b pobo\u017cnych dusz za niekt\u00f3rych zmar\u0142ych, lecz tylko za tych odrodzonych w Chrystusie, jakich \u017cycie nie by\u0142o na tyle z\u0142e, aby dla nich mi\u0142osierdzie nie by\u0142o konieczne\u201d (De civitate Dei<\/em>\u00a01. 21, c. 24, n. 2; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\n\u201eNie nale\u017cy temu przeczy\u0107, \u017ce dusze zmar\u0142ych otrzymuj\u0105 pomoc przez pobo\u017cno\u015b\u0107 swych bliskich, kiedy jest sk\u0142adana ofiara Po\u015brednika, albo ja\u0142mu\u017cny s\u0105 w Ko\u015bciele dawane. Lecz pomagaj\u0105 jedynie tym, kt\u00f3rzy na to zas\u0142u\u017cyli w czasie \u017cycia ziemskiego. Jest to bowiem jaki\u015b rodzaj \u017cycia ani tak dobry, aby tej pomocy potrzebowa\u0142 po \u015bmierci, ani tak z\u0142y, \u017ceby ju\u017c to mu nie pomog\u0142o\u201d (Enchiridion<\/em>; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\nCezary z Arles (zm. 543)<\/strong>
\n\u201eJe\u017celi za\u015b (…) nie odkupujemy grzech\u00f3w za pomoc\u0105 dobrych uczynk\u00f3w, b\u0119dziemy tak d\u0142ugo przebywali w owym ogniu oczyszczaj\u0105cym, dop\u00f3ki wspomniane ma\u0142e grzechy nie zostan\u0105 spalone jak drzewo, trawa i s\u0142oma (…) \u00f3w ogie\u0144 oczyszczaj\u0105cy b\u0119dzie surowszy od tego, co w tym \u017cyciu mo\u017cna widzie\u0107, odczu\u0107 i pomy\u015ble\u0107\u201d (Sermones<\/em>\u00a0104, 4-5; tekst wg\u00a0Eschatologia. Rzeczy Ostateczne Cz\u0142owieka i \u015awiata<\/em>\u00a0ks. W. Granat, Lublin 1962 s. 247).
\nGrzegorz Wielki (zm. 604)<\/strong>
\n\u201eCo do pewnych win lekkich trzeba wierzy\u0107, \u017ce jeszcze przed s\u0105dem istnieje ogie\u0144 oczyszczaj\u0105cy, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Tego, kt\u00f3ry jest prawd\u0105. Powiedzia\u0142 On, \u017ce je\u015bli kto\u015b wypowie blu\u017anierstwo przeciw Duchowi \u015awi\u0119temu, nie zostanie mu to odpuszczone ani w tym \u017cyciu, ani w przysz\u0142ym (Mt 12, 32). Mo\u017cna z tego wnioskowa\u0107, \u017ce niekt\u00f3re winy mog\u0105 by\u0107 odpuszczone w tym \u017cyciu, a niekt\u00f3re z nich w \u017cyciu przysz\u0142ym\u201d (Dialogi\u00a0<\/em>4, 39; tekst wg\u00a0Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/em>\u00a01992, par. 1031).
\n 
\nWcze\u015bniejszymi dowodami dotycz\u0105cymi modlitwy za zmar\u0142ych, wi\u0119c i wiary w czy\u015bciec, s\u0105 zachowane nagrobki chrze\u015bcija\u0144skie z II w. z napisami tej tre\u015bci: \u201eEucharis jest moj\u0105 matk\u0105, Pius ojcem. Prosz\u0119 was, o bracia kiedy tu przyjdziecie o modlitw\u0119. Aby Wszechmog\u0105cy B\u00f3g zachowa\u0142 Agap\u0119 na wieki\u201d; \u201eTo ja sam Abercjusz w mojej obecno\u015bci kaza\u0142em tu wypisa\u0107: Niech ka\u017cdy, kt\u00f3ry te s\u0142owa rozumie, pomodli si\u0119 za Abercjusza\u201d.
\nO modlitwie za zmar\u0142ych pisano te\u017c w poni\u017cszym dziele:
\nM\u0119cze\u0144stwo \u015bwi\u0119tego Polikarpa biskupa Smyrny<\/em>\u00a0(ok. 156): \u201eCenturion (…) o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce cia\u0142o jest w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa i poleci\u0142 je spali\u0107, tak jak jest to w zwyczaju. Tak wi\u0119c mogli\u015bmy p\u00f3\u017aniej zebra\u0107 jego ko\u015bci, cenniejsze od klejnot\u00f3w i dro\u017csze od z\u0142ota, aby je z\u0142o\u017cy\u0107 w miejscu stosownym. Tam te\u017c, je\u015bli to b\u0119dzie mo\u017cliwe, pozwoli nam Pan spotyka\u0107 si\u0119 razem w weselu wielkim i rado\u015bci, aby\u00a0obchodzi\u0107 rocznic\u0119 \u015bmierci Polikarpa jako dzie\u0144 jego narodzin<\/u>\u00a0i w ten spos\u00f3b wspomina\u0107 tych, kt\u00f3rzy walczyli przed nami a zarazem \u0107wiczy\u0107 i przygotowywa\u0107 tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 walczy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci\u201d (18:1-3).
\nDodatkowymi \u015bwiadectwami z pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa i judaizmu czas\u00f3w Chrystusa, potwierdzaj\u0105cymi wiar\u0119 w stan po\u015bredni i praktyk\u0119 modlitwy za zmar\u0142ych, s\u0105 anonimowe pisma pozabiblijne (apokryfy):
\n\u201eTestament Abrahama\u201d (100 r.) (recenzja d\u0142u\u017csza): m\u00f3wi o duszy: \u201ejej grzechy i jej czyny sprawiedliwe r\u00f3wnowa\u017cy\u0142y si\u0119, dlatego [anio\u0142] nie daje jej na s\u0105d, ani ku zbawieniu a\u017c do czasu, kiedy przyjdzie S\u0119dzia wszystkich (…) I oni b\u0142agali i modlili si\u0119 za t\u0119 dusz\u0119, a B\u00f3g ich wys\u0142ucha\u0142; a gdy powstali z modlitwy, nie zobaczyli ju\u017c tej duszy tam stoj\u0105cej (…) Zosta\u0142a uratowana dzi\u0119ki twojej modlitwie, i (…) anio\u0142 \u015bwietlany wzi\u0105\u0142 j\u0105 i zani\u00f3s\u0142 do raju\u201d (14:1-8).
\n\u201eDzieje Paw\u0142a\u201d (ok. 180) \u201eA Tekla nie zwlekaj\u0105c, podnios\u0142a g\u0142os i rzek\u0142a: \u2018Bo\u017ce Niebios, Synu Najwy\u017cszego, przychyl jej czego pragnie; niech c\u00f3rka jej, Falkonilla, \u017cyje w wieczno\u015bci\u2019.\u201d (\u2018Dzieje Paw\u0142a i Tekli\u2019 29).
\nTwierdz\u0105, \u017ce dopiero w V w. Augustyn wprowadzi\u0142 nauk\u0119 o duszy nie\u015bmiertelnej, a p\u00f3\u017aniej nauczano o czy\u015b\u0107cu i modlitwach za umar\u0142ych: \u201eNast\u0119pnie Augustyn (r. 354-430 po Chr.) u\u017cywa\u0142 swego pot\u0119\u017cnego wp\u0142ywu, a\u017ceby wprowadzi\u0107 nauk\u0119 o \u00bbnie\u015bmiertelno\u015bci dusz ludzkich\u00ab w zgromadzeniach religijnych (…) Na tej podstawie zosta\u0142y wprowadzone i przyj\u0119te inne blu\u017aniercze b\u0142\u0119dy, takie: jak wieczne m\u0119ki w ogniu piekielnym, czy\u015bciec, modlitwy za umar\u0142ych, msze itp.\u201d).
\n 
\nBiblijnym przyk\u0142adem modlitwy za zmar\u0142ych s\u0105 s\u0142owa Paw\u0142a z 2Tm 1:16nn. Onezyfor w czasie, gdy Aposto\u0142 wypowiada\u0142 je, chyba ju\u017c nie \u017cy\u0142 (por. 2Tm 4:19, gdzie Pawe\u0142 pozdrawia \u201ePrysk\u0119 i Akwil\u0119 oraz dom Onezyfora\u201d, Onezyfora za\u015b, prawdopodobnie zmar\u0142ego, ju\u017c nie wymienia). C\u00f3\u017c to jest wobec tego, jak nie modlitwa za zmar\u0142ego? ST zawiera teksty wskazuj\u0105ce, \u017ce modlono si\u0119 za zmar\u0142ych: \u201eObdzielaj darem ka\u017cdego z \u017cyj\u0105cych, a mi\u0142osierdzia nie odmawiaj tak\u017ce umar\u0142emu\u201d (Syr 7:33 BP), \u201eGdybym bowiem nie by\u0142 przekonany, \u017ce ci zabici zmartwychwstan\u0105, to modlitwa za zmar\u0142ych by\u0142aby czym\u015b zb\u0119dnym i niedorzecznym, lecz je\u015bli uwa\u017ca\u0142, \u017ce dla tych, kt\u00f3rzy pobo\u017cnie zasn\u0119li jest przygotowana najwspanialsza nagroda – by\u0142a to my\u015bl \u015bwi\u0119ta i pobo\u017cna\u201d 2Mch 12:44n.
\nR\u00f3wnie\u017c Eliasz i Elizeusz modlili si\u0119 za zmar\u0142ych (1Krl 17:20-23, 2Krl 4:32-34). Wprawdzie dotyczy\u0142o to wskrzeszenia ludzi, ale by\u0142o modlitw\u0105 do Boga za tych, co zmarli.
\n 
\nWielu komentator\u00f3w NT twierdzi, \u017ce w tek\u015bcie 1P 3:19 zawarta jest nauka o stanie po\u015brednim (Chrystus g\u0142osi wybawienie sprawiedliwym duszom [duchom] w czy\u015b\u0107cu). Nie maj\u0105 racji \u015aJ, kt\u00f3rym wydaje si\u0119, \u017ce Chrystus w tym wersecie g\u0142osi s\u0105d zniszczenia anio\u0142om (Stra\u017cnica Rok XCV [1974] Nr 8 s. 24; Rutherford uczy\u0142 odwrotnie, \u017ce wybawienie – \u201eBogactwo\u201d s. 91), bo tekst do kt\u00f3rego si\u0119 odwo\u0142uj\u0105 (Rdz 6:2), nie m\u00f3wi o anio\u0142ach, kt\u00f3rzy nie \u017ceni\u0105 si\u0119 (Mt 22:30), lecz o ludziach.
\nSynowie Bo\u017cy to potomkowie sprawiedliwego Seta (Rdz 5:3-32), kt\u00f3rych opis poprzedza Rdz 6:2, a c\u00f3rki ludzkie to potomkowie z\u0142ego Kaina (Rdz 4:17-23); por. \u201ePytania nieoboj\u0119tne\u201d J. Salij OP, rozdz.\u00a0Biblijni giganci<\/em>. O ile potomek Kaina Lamek wzi\u0105\u0142 sobie \u201edwie \u017cony\u201d (Rdz 4:19), to przypuszcza si\u0119, \u017ce owi Synowie Bo\u017cy brali ich co najmniej tyle, albo i wi\u0119cej, na co mog\u0105 wskazywa\u0107 s\u0142owa \u201ebrali sobie \u017cony\u201d Rdz 6:2. Na tym polega\u0142 ich grzech, \u017ce zr\u00f3wnali si\u0119 z Lamekiem. S\u0142owo \u201eg\u0142osi\u0107\u201d (1P 3:19) w NT \u0142\u0105czy si\u0119 z or\u0119dziem pozytywnym, a nie pot\u0119pieniem. Klemens Aleksandryjski (ur. 150) w \u201eKobiercach\u201d (VI:44,5, 45,4) odni\u00f3s\u0142 1P 3:19 do ludzi, a nie anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3rym Jezus g\u0142osi\u0142 Ewangeli\u0119 w Otch\u0142ani (por. 1P 4:6). Podobnie uczyni\u0142 Ireneusz (ur. 130-140) w \u201ePrzeciw herezjom\u201d (4:27,2) i Orygenes (ur. 185) w \u201ePrzeciw Celsusowi\u201d 2:43. Teksty ich patrz \u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, rozdz.\u00a0Kto zmartwychwsta\u0142 razem z Chrystusem?<\/em>\u00a0i\u00a0Czy Chrystus Pan odkupi\u0142 wszystkich ludzi?<\/em>.
\n 
\nWielu chrze\u015bcijan przez wieki dopatrywa\u0142o si\u0119 nauki o ogniu oczyszczaj\u0105cym dusze w Mt 3:11 (\u201eOn was chrzci\u0107 b\u0119dzie Duchem \u015awi\u0119tym i\u00a0ogniem<\/u>\u201d) oraz pouczenia o stanie po\u015brednim w Flp 2:10 i Ap 5:3 (patrz \u201eO rozwoju doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d J. H. Newman, W-wa 1957 s. 408). Patrz te\u017c \u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, rozdz.\u00a0Czy\u015bciec i modlitwa za zmar\u0142ych<\/em>\u00a0i\u00a0Ogie\u0144 czy\u015b\u0107cowy<\/em>.
\n 
\nNa potrzeby apologetyczne zredagowane na podstawie „W obronie wiary” W\u0142odzimierza Bednarskiego.
\n\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy, \u017ce o czy\u015b\u0107cu w Biblii nie ma \u017cadnej wzmianki i jest nauk\u0105 niebiblijn\u0105.   1)\u00a0S\u0142owo Bo\u017ce m\u00f3wi\u0105c o tym stanie po\u015brednim por\u00f3wnuje go czasem do wi\u0119zienia (gr.\u00a0fylake), w kt\u00f3rym nast\u0119puje proces oczyszczania i doskonalenia cz\u0142owieka. Biblia naucza te\u017c… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[988],"tags":[184,250],"class_list":["post-2416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biblistyka-egzegeza-biblijna-czysciec","tag-biblia","tag-czysciec"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2416"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2416\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}