{"id":2405,"date":"2020-01-22T09:23:38","date_gmt":"2020-01-22T08:23:38","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=2405"},"modified":"2020-01-22T09:23:38","modified_gmt":"2020-01-22T08:23:38","slug":"new-scientist-podwaza-darwinowska-teorie-ewolucji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/new-scientist-podwaza-darwinowska-teorie-ewolucji\/","title":{"rendered":""New Scientist" podwa\u017ca darwinowsk\u0105 teori\u0119 ewolucji."},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n„Koncept drzewa filogenetycznego by\u0142 absolutnie centralny w my\u015bleniu Darwina, r\u00f3wnie wa\u017cny jak dob\u00f3r naturalny” – stwierdza\u00a0New Scientist<\/em>, cytuj\u0105c Forda Doolittle z kanadyjskiego Dalhousie University. Bez tego drzewa teoria ewolucji nigdy by nie powsta\u0142a. Darwin skutecznie argumentowa\u0142, \u017ce drzewo filogenetyczne jest faktem przyrodniczym, dla wszystkich jasnym do zauwa\u017cenia, cho\u0107 wymagaj\u0105cym wyja\u015bnienia. Wyja\u015bnienie, kt\u00f3re on zaproponowa\u0142 to ewolucja poprzez dob\u00f3r naturalny.
\nOd czasu Darwina drzewo filogenetyczne by\u0142o podstawow\u0105 zasad\u0105 rozumienia historii \u017cycia na Ziemi. Zgodnie z t\u0105 wizj\u0105, najpierw pojawi\u0142 si\u0119 ostatni uniwersalny przodek (LUCA) wszystkich \u017cywych form, i to z niego wyr\u00f3s\u0142 pie\u0144 drzewa filogenetycznego. Z tego pnia zacz\u0119\u0142y z kolei kie\u0142kowa\u0107 kolejne g\u0142\u0119zie, by ostatecznie utworzy\u0107 wielkie rozga\u0142\u0119zione drzewo. Ka\u017cda ga\u0142\u0105zka reprezentowa\u0142a osobny gatunek. Punkt rozga\u0142\u0119zienia si\u0119 to miejsce, gdzie z jednego gatunku wyewoluowa\u0142y dwa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ga\u0142\u0119zi ostatecznie wygin\u0119\u0142a, kiedy organizmy przez nie reprezentowane wymar\u0142y, ale niekt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzi\u015b – to te najwy\u017cej si\u0119gaj\u0105ce ga\u0142\u0119zie na drzewie filogenetycznym.
\nPrzez ostatnie 150 lat – ci\u0105gnie dalej\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0– biologia ewolucyjna by\u0142a przekonana, \u017ce jej g\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem by\u0142o uzupe\u0142nianie drzewa filogenetycznego kolejnymi szczeg\u00f3\u0142ami. „Przez d\u0142ugi okres czasu \u015bwi\u0119tym Graalem by\u0142a budowa drzewa filogenetycznego” – stwierdzi\u0142 Eric Bapteste, biolog ewolucyjny z Uniwersytetu Pierre i Marie Curie w Pary\u017cu. „Kilka lat temu wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce \u015bwi\u0119ty Graal by\u0142 tu\u017c, tu\u017c, w zasi\u0119gu r\u0119ki. Jednak dzi\u015b ca\u0142y ten projekt leg\u0142 w gruzach, roztrzaskany w drzazgi przez pot\u0119\u017cne negatywne \u015bwiadectwo. Obecnie wielu biolog\u00f3w argumentuje, \u017ce ca\u0142y koncept drzewa filogenetycznego to starzyzna, po kt\u00f3rej trzeba posprz\u0105ta\u0107\u201d. Bapteste lekko dodaje: \u201eNie mamy \u017cadnych dowod\u00f3w, \u017ce ca\u0142e to drzewo filogenetyczne istnieje<\/strong>„.
\n\u017be co!? To jeszcze nie tak dawno ka\u017cdy, kto o\u015bmieli\u0142 si\u0119 zakwestionowa\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 ewolucji i w konsekwencji drzewa filognetycznego by\u0142 co najwy\u017cej „g\u0142upi, niedouczony lub z\u0142o\u015bliwy”, jak to sentencjonalnie uj\u0105\u0142 Dawkins, a teraz Bapteste lekko stwierdza, \u017ce nie ma \u017cadnych<\/em>\u00a0dowod\u00f3w, \u017ce to drzewo w og\u00f3le istnieje?
\nIstotnie, jak dodaje\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0to twierdzenie to po prostu „szrapnel”. Szrapnel, kt\u00f3ry ugodzi\u0142 niekt\u00f3rych tak mocno, \u017ce twierdz\u0105 oni: „nasze fundamentalne rozumienie biologii musi ulec zmianie”.
\nCo si\u0119 jednak sta\u0142o na przestrzeni ostatnich kilku lat, co doprowadzi\u0142o do wybuchy tej bomby?
\nKr\u00f3tka odpowied\u017a to DNA, a dok\u0142adniej analizy por\u00f3wnawcze sekwencji DNA, RNA i bia\u0142kowych r\u00f3\u017cnych organizm\u00f3w<\/strong>. Od momentu odkrycia w latach 50. ubieg\u0142ego stulecia molekularnej struktury DNA sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe odczytywanie jego sekwencji (i innych biomoleku\u0142, jak RNA i bia\u0142ek). Zmaterializowa\u0142o si\u0119 wi\u0119c marzenie pionier\u00f3w molekularnej filogenezy, marzenie, kt\u00f3re mia\u0142o przynie\u015b\u0107 pot\u0119\u017cne pozytywne \u015bwiadectwo, potwierdzaj\u0105ce istnienie drzewa filogenetycznego: mo\u017cliwo\u015b\u0107 por\u00f3wnywania sekwencji r\u00f3\u017cnych organizm\u00f3w. Zasadnicza idea jest prosta: im dwa gatunki s\u0105 bardziej spokrewnione (tj. p\u00f3\u017aniej rozdzieli\u0142y si\u0119 od wsp\u00f3lnego przodka na drzewie filogenetycznym), tym ich DNA, RNA i bia\u0142ka powinny by\u0107 bardziej podobne.<\/strong>
\nI to by\u0142 pocz\u0105tek ko\u0144ca darwinowskiego drzewa \u017cycia. Zestawianie sekwencji przynios\u0142o trzy istotne obserwacje.
\n1. Modularno\u015b\u0107 organizm\u00f3w<\/strong>. Podobie\u0144stwa w\u015br\u00f3d organizm\u00f3w nie formuj\u0105 rozga\u0142\u0119ziaj\u0105cego si\u0119 wzorca<\/strong> \u2013 jak by to sugerowa\u0142o darwinowskie wsp\u00f3lne pochodzenie z modyfikacjami. Przeciwnie, na podobie\u0144stwo wytwor\u00f3w naszej technologii wzorzec podobie\u0144stw i r\u00f3\u017cnic pojawia si\u0119 w z\u0142o\u017conym mozaikowym lub modularnym wzorcu. Por\u00f3wnuj\u0105c r\u00f3\u017cne modu\u0142y mo\u017cna rysowa\u0107 radykalnie r\u00f3\u017cne schematy pokrewie\u0144stw w zale\u017cno\u015bci od tego, jakie sekwencje s\u0105 analizowane. Im wi\u0119cej i wi\u0119cej sekwencji by\u0142o dot\u0119pnych do badania, tym mniej i mniej wzorzec ich podobie\u0144stw przypomina\u0142 drzewo.
\nZacz\u0119\u0142o si\u0119 dobrze – konstatuje\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0\u2013 pierwsze sekwencjonowane moleku\u0142y by\u0142y to RNA znajdowane w rybosomach \u2013 molekularnych fabrykach produkuj\u0105cych bia\u0142ka na podstawie matrycy pobranej z DNA. W latach 70. ubieg\u0142ego wieku poprzez zestawianie sekwencji r\u00f3\u017cnych ro\u015blin, zwierz\u0105t i mikroorganizm\u00f3w biologowie molekularni zacz\u0119li rysowa\u0107 uniwersalne drzewo filogenetyczne. Pierwszym zaskakuj\u0105cym wynikiem tych bada\u0144 by\u0142o odkrycie nowej wielkiej ga\u0142\u0119zi na tym drzewie \u2013 archeont\u00f3w, o kt\u00f3rych poprzednio s\u0105dzono, \u017ce s\u0105 bakteriami.
\nW po\u0142owie lat 80. W\u015br\u00f3d biolog\u00f3w panowa\u0142 wielki optymizm, \u017ce techniki molekularne ju\u017c wkr\u00f3tce objawi\u0105 uniwersalne drzewo filogenetyczne w ca\u0142ej jego chwale. Jak na ironi\u0119, sta\u0142o si\u0119 dok\u0142adnie przeciwnie.
\nProblemy zacz\u0119\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku, kiedy sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe zestawianie gen\u00f3w archeont\u00f3w i bakterii, a nie tylko samego RNA<\/strong>. Oczekiwano, \u017ce por\u00f3wnania DNA potwierdz\u0105 drzewa filogenetyczne oparte o RNA i w niekt\u00f3rych przypadkach to nast\u0105pi\u0142o, ale w wielu \u2013 bardzo kluczowych \u2013 nie. Przyk\u0142adowo RNA sugerowa\u0142o, \u017ce gatunek A by\u0142 bardziej spokrewniony z gatunkiem B ni\u017c z C, ale podobie\u0144stwo oparte na DNA m\u00f3wi\u0142o co\u015b dok\u0142adnie przeciwnego. W miar\u0119 im wi\u0119cej i wi\u0119cej molekularnych sekwencji by\u0142o dost\u0119pnych do por\u00f3wnawczych analiz, tym wi\u0119cej i wi\u0119cej pojawia\u0142o si\u0119 sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy molekularnymi filogenezami.<\/strong> Wi\u0119cej o tych sprzeczno\u015bciach pisa\u0142em w cz\u0119\u015bci\u00a0pierwszej<\/a>\u00a0i\u00a0drugiej<\/a>.
\n2. Poziomy transfer gen\u00f3w<\/strong>. Darwin zak\u0142ada\u0142 li tylko \u201epionowe\u201d dziedziczenie z modyfikacjami, w kt\u00f3rym organizmy przekazuj\u0105 swoje cechy potomstwu. Co jednak, je\u015bli organizmy rutynowo wymieniaj\u0105 si\u0119 materia\u0142em genetycznym z innymi gatunkami? \u201eJe\u015bli tak – stwierdza\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0– to \u0142adny rozga\u0142\u0119ziaj\u0105cy si\u0119 wzorzec szybko degeneruje si\u0119 w niepenetrowalny busz relacji, gdzie gatunki s\u0105 pod pewnymi wzgl\u0119dami spokrewnione, ale pod innymi niekoniecznie\u201d.
\nA wiemy teraz, \u017ce jest to dok\u0142adnie, co si\u0119 zda\u017ca. Im wi\u0119cej gen\u00f3w by\u0142o dost\u0119pnych do por\u00f3wna\u0144, tym jasnym si\u0119 stawa\u0142o, \u017ce wzorzec pokrewie\u0144stw mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bniony tylko je\u015bli bakterie i archeonty wymienia\u0142y si\u0119 materia\u0142em genetycznym z innymi gatunkami, uwaga, cz\u0119sto taksonomicznie bardzo odleg\u0142ymi.<\/strong>
\nPocz\u0105tkowo zak\u0142adano, \u017ce poziomy transfer jest tylko pomniejszym graczem, umo\u017cliwiaj\u0105cym transfer niekt\u00f3rych specjalnych funkcji, w rodzaju oporno\u015bci na antybiotyki, a zasadnicze biologiczne funkcje, takie jak replikacja DNA i synteza bia\u0142ek by\u0142y wci\u0105\u017c przekazywane tylko \u201epionowo\u201d, poprzez dziedziczenie z modyfikacjami. Zaw\u0119\u017cano tak\u017ce to zjawisko do mikroorganizm\u00f3w. To spojrzenie by\u0142o jednak b\u0142\u0119dne. \u201eIstnieje powszechna wymiana genetycznej informacji pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 Michael Rose, biolog ewolucyjny z University of California.<\/strong>
\n\u015awiadomo\u015b\u0107, na jak\u0105 skal\u0119 ma miejsce horyzontalny transfer gen\u00f3w zmasakrowa\u0142a uniwersalne drzewo filogenetyczne.\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0cytuje Doolittle, kt\u00f3ry w 1999 r. w\u00a0Science<\/em>\u00a0stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ehistoria \u017cycia nie mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bciwie reprezentowana jako drzewo\u201d.<\/strong> W zesz\u0142ym roku Tal Dagan i William Martin z Uniwersytetu Heinrich Heine w D\u00fcsseldorfie przeegzaminowali ponad p\u00f3\u0142 miliona gen\u00f3w pobranych z 181 prokariot\u00f3w i stwierdzili, \u017ce ponad 80% z nich nosi oznaki hotyzontalnego transferu. \u015awietnie. Je\u015bli 80% gen\u00f3w prokariot\u00f3w powsta\u0142o w wyniku rearan\u017cacji istniej\u0105cych gen\u00f3w poprzez wymian\u0119 z innymi gatunkami, znaczy to, \u017ce darwinizm i jego \u201edziedziczenie z modyfikacjami\u201d jest w 80% fa\u0142szywy.<\/strong> A jeszcze nie tak dawno by\u0142 dowiedzony r\u00f3wnie dobrze, jak teoria grawitacji.
\nCo gorsza, horyzontalny transfer gen\u00f3w okazuje si\u0119 by\u0107 rozpowszechniony tak\u017ce w\u015br\u00f3d \u201cwy\u017cszych\u201d organizm\u00f3w, jak zwierz\u0119ta.\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0przytacza wyniki zesz\u0142orocznych bada\u0144 zespo\u0142u z University of Texas, kt\u00f3ry znalaz\u0142 dziwaczny fragment DNA w genomach o\u015bmiu zwierz\u0105t: myszy, szczura, galago, szczura w\u0119drownego, kretoje\u017ca, dydelfa, jaszczurki anolis i afryka\u0144skiej \u017cabie szponiastej, ale nie w genomach 25 innych, jak ludzie, s\u0142onie, kurczaki i ryby. Ta mozaikowa dystrybucja \u015bwiadczy \u2013 zdaniem badaczy \u2013 \u017ce sekwencja ta musia\u0142a zosta\u0107 adaptowana do genomu ka\u017cdego gatunku\u00a0niezale\u017cnie<\/em>, poprzez horyzontalny transfer.
\nInne przypadki poziomego transferu gen\u00f3w w\u015br\u00f3d wielokom\u00f3rkowc\u00f3w nadchodz\u0105 szybko i w obfito\u015bci: udokumentowane zosta\u0142y w\u015br\u00f3d owad\u00f3w, ryb i ro\u015blin, a kilka lat temu fragment DNA w\u0119\u017ca zosta\u0142 znaleziony w genomie krowy. A my sami? Prosz\u0119 bardzo: niekt\u00f3rzy oceniaj\u0105, \u017ce od 40 do 50% ludzkiego genomu pochodzi w wyniku horyzontalnego transferu gen\u00f3w. To samo jest najpewniej prawdziwe dla genom\u00f3w innych du\u017cych zwierz\u0105t.
\nA to oznacza dwie rzeczy. Raz, \u017ce – w wielkim stopniu – nie stworzy\u0142a nas standardowa darwinistyczna ewolucja, tylko rearan\u017cacje ju\u017c istniej\u0105cych gen\u00f3w transferowanych od innych gatunk\u00f3w i inkorporowanych w nasz genom<\/strong>. Dwa, horyzontalny transfer gen\u00f3w na tak\u0105 skal\u0119 w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t bez reszty wycina ich ewolucyjne filogenezy, podobnie, jak to uczyni\u0142 w\u015br\u00f3d mikroorganizm\u00f3w. Lub, je\u015bli wolisz za\u00a0New Scientist<\/em>\u00a0\u201edegeneruje te filogenezy w niepenetrowawalny busz\u201d.
\n3. Endosymbioza<\/strong>. S\u0105dzi si\u0119, \u017ce podczas wczesnej ewolucji eukariot\u00f3w poch\u0142on\u0119\u0142y one dwa rodzaje wolno \u017cyj\u0105cych prokariot\u00f3w \u2013 jeden da\u0142 pocz\u0105tek mitochondriom, drugi by\u0142 prekursorem chloroplast\u00f3w, gdzie zachodzi fotosynteza. Te \u201eendosymbionty\u201d przenios\u0142y nast\u0119pnie du\u017ce cz\u0119\u015bci swoich genom\u00f3w dp genomu gospodarza, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b hybrydowy genom. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, darwini\u015bci s\u0105dz\u0105, \u017ce niekt\u00f3re wczesne eukarioty wch\u0142ania\u0142y si\u0119 wzajemnie, \u0142\u0105cz\u0105c swoje genomy i tworz\u0105c kolejny poziom horyzontalnej wymiany gen\u00f3w.
\nTo ostatecznie dobi\u0142o uniwersalne filogenetyczne drzewo. Z tak p\u0142ynn\u0105 sieci\u0105 poziomego przep\u0142ywu genetycznej informacji w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych takson\u00f3w, rysowanie ewolucyjnego drzewa na podstawie por\u00f3wnywania sekwencji molekularnych nie ma sensu. Rose okre\u015bli\u0142 to jasno: \u201eFilogenetyczne drzewo zosta\u0142o grzecznie pochowane \u2013 wszyscy to wiemy\u201d. Wszyscy wiemy, \u017ce z analizy danych nie wy\u0142ania si\u0119 \u017caden sp\u00f3jny obraz ewolucyjnego drzewa pokrewie\u0144stw. Z pewn\u0105 tak\u0105 nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 zauwa\u017camy, \u017ce to dok\u0142adnie to, co przewiduje kreacjonizm.
\nW\u015br\u00f3d kreacjonist\u00f3w strzelaj\u0105 wi\u0119c korki od szampana, w\u015br\u00f3d darwinist\u00f3w nastroje nieco bardziej zr\u00f3\u017cnicowane. Niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c wierzgaj\u0105, nie chc\u0105c porzuci\u0107 dawnej koncepcji drzewa. Inni snuj\u0105 wielk\u0105 paj\u0119cz\u0105 sie\u0107, maj\u0105c\u0105 wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 po w\u0142a\u015bnie \u015bci\u0119tym drzewie. \u201eJe\u015bli nie ma drzewa filogenetycznego, co to znaczy dla biologii ewolucyjnej?\u201d \u2013 pyta Bapteste. \u201eNa pocz\u0105tku jest to przera\u017caj\u0105ce […] ale w ostatnich kilku latach ludzie zacz\u0119li uwalnia\u0107 si\u0119 z ogranicze\u0144 my\u015blenia\u201d. To, \u017ce darwini\u015bci mocno potrzebuj\u0105 uwolni\u0107 si\u0119 z \u201eogranicze\u0144 my\u015blenia\u201d to my wiemy a\u017c za dobrze.
\n\u201eSpokojnie \u2013 studzi nastroje Doolittle \u2013 rozumiemy ewolucj\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale, ona jest po prostu znacznie bardziej z\u0142o\u017cona, ni\u017c wyobra\u017ca\u0142 to sobie Darwin. Drzewo nie jest jedynym wzorcem\u201d.
\nInni z kolei nie widz\u0105 powod\u00f3w do relaksu. \u015aci\u0119cie wielkiego drzewa \u017cycia rozumiej\u0105 oni jako pocz\u0105tek czego\u015b ca\u0142kiem nowego. \u201eTo cz\u0119\u015b\u0107 rewolucyjnej zmiany w biologii\u201d \u2013 m\u00f3wi Dupr\u00e9. \u201cNasz standardowy ewolucyjny model jest pod olbrzymi\u0105 presj\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dziemy rozumie\u0107 ewolucj\u0119 bardziej jako \u0142\u0105czenie i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ni\u017c zmiany w izolowanych liniach rodowych\u201d.<\/strong>
\nRose idzie jeszcze dalej: \u201cCo jest mniej akceptowane to fakt, \u017ce nasze fundamentalne rozumienie biologii musi ulec zmianie. Biologia jest niepor\u00f3wnywalnie bardziej z\u0142o\u017cona ni\u017c dotychczas s\u0105dzili\u015bmy i zderzenie z t\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 b\u0119dzie tak samo przera\u017caj\u0105ce, jak koncepcyjny wstrz\u0105s, jaki prze\u017cyli fizycy na pocz\u0105tku XX wieku\u201d.
\nTak wi\u0119c, zdaniem niekt\u00f3rych, rozumienie biologii musi ulec fundamentalnej zmianie. By\u0107 mo\u017ce zmiana ta powinna wynika\u0107 ze zrozumienia biosfery, jako systemu zaprojektowanego. W mi\u0119dzyczasie jednak, wznie\u015bmy toast za zaskakuj\u0105cy, ale jak\u017ce udany pocz\u0105tek Roku Darwina: oficjalne przyznanie, \u017ce kolejne, jedno z zasadniczych przewidywa\u0144 darwinizmu, przewidywanie wynikaj\u0105ce z samego rdzenia tej teorii zosta\u0142o sfalsyfikowane.
\nMicha\u0142 Ostrowski<\/strong>—————————————————
\nPrzypisy:
\n1. Lewton, G. (2009)\u00a0Why Darwin was wrong about the tree of life<\/a><\/span>.\u00a0New Scientist<\/em>, vol. 2692, 21 January 2009, s. 34-39.
\n2. Sample, I. (2009)\u00a0Evolution: Charles Darwin was wrong about the tree of life<\/a><\/span>.\u00a0The Guardian<\/em>. News – Science, 21 January 2009;\u00a0Charles Darwin’s tree of life is 'wrong and misleading’, claim scientists<\/a><\/span>. (2009)\u00a0The Telegraph<\/em>. Science and Technology, 22 January 2009.\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
<\/h5>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Koncept drzewa filogenetycznego by\u0142 absolutnie centralny w my\u015bleniu Darwina, r\u00f3wnie wa\u017cny jak dob\u00f3r naturalny” – stwierdza\u00a0New Scientist, cytuj\u0105c Forda Doolittle z kanadyjskiego Dalhousie University. Bez tego drzewa teoria ewolucji nigdy by nie powsta\u0142a. Darwin skutecznie argumentowa\u0142, \u017ce drzewo filogenetyczne jest… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1058],"tags":[161,557],"class_list":["post-2405","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teoria-ewolucji","tag-ateizm","tag-nauka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2405","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2405"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2405\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}