{"id":240,"date":"2017-07-22T08:49:51","date_gmt":"2017-07-22T06:49:51","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=240"},"modified":"2017-07-22T08:49:51","modified_gmt":"2017-07-22T06:49:51","slug":"klopoty-ze-zrozumieniem-moralnosci-ewangelicznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/klopoty-ze-zrozumieniem-moralnosci-ewangelicznej\/","title":{"rendered":"K\u0142opoty ze zrozumieniem moralno\u015bci ewangelicznej"},"content":{"rendered":"

Przedstawi\u0119 Ojcu swoj\u0105 walk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, jak\u0105 stoczy\u0142em przeciwko dwom nast\u0119puj\u0105cym wersetom z Ewangelii: „Temu, kto chce prawowa\u0107 si\u0119 z tob\u0105 i wzi\u0105\u0107 twoj\u0105 szat\u0119, odst\u0105p i p\u0142aszcz. Zmusza ci\u0119 kto, \u017ceby i\u015b\u0107 z nim tysi\u0105c krok\u00f3w, id\u017a dwa tysi\u0105ce” (Mt\u00a05,40n<\/a>).<\/i>
\nPo przeczytaniu tych s\u0142\u00f3w odczu\u0142em natychmiast i spontanicznie bunt: Co\u015b tu jest nie tak! Takimi utopijnymi nakazami buduje si\u0119 tylko w ludziach fa\u0142szywe prze\u015bwiadczenie, \u017ce nakaz\u00f3w moralnych nie da si\u0119 wype\u0142ni\u0107. A ja nie mog\u0119 pogodzi\u0107 si\u0119 z postaw\u0105, tak u nas cz\u0119st\u0105, \u017ce „idea\u0142y moralne sobie, a \u017cycie sobie”. Moim zdaniem idea\u0142y moralne powinny by\u0107 takie, \u017ceby da\u0142o si\u0119 je realizowa\u0107. Jest co\u015b fa\u0142szywego w idea\u0142ach, kt\u00f3re s\u0105 ponad ludzkie si\u0142y (albo jeszcze gorzej: kt\u00f3re obra\u017caj\u0105 zdrowy rozs\u0105dek).<\/i>
\nPr\u00f3buj\u0119 sobie wyobrazi\u0107 realizowanie tych dw\u00f3ch werset\u00f3w i ze wszystkich si\u0142 protestuj\u0119. Nie, po stokro\u0107 nie! Nie wolno ust\u0105pi\u0107, kiedy kto\u015b bezczelnie domaga si\u0119 ode mnie czego\u015b, do czego nie ma prawa! Tymczasem Ewangelia powiada, \u017ceby da\u0107 mu jeszcze wi\u0119cej!<\/i>
\nZatem nie chodzi tu nawet o niedosi\u0119\u017cny idea\u0142. Stosowanie si\u0119 do tego nakazu by\u0142oby lekkomy\u015blno\u015bci\u0105, samob\u00f3jstwem na raty i popieraniem cwaniactwa. Bo wyobra\u017amy sobie, \u017ce kto\u015b prosi mnie o po\u017cyczenie pieni\u0119dzy. Czy ja naprawd\u0119 powinienem mu nie tylko po\u017cyczy\u0107, ale w og\u00f3le da\u0107 mu te pieni\u0105dze? Je\u015bli to na w\u00f3dk\u0119, to nawet po\u017cyczy\u0107 mi nie wolno! A je\u015bli na dobry cel, to te\u017c nie zawsze wolno mi po\u017cyczy\u0107. Bo na przyk\u0142ad, je\u015bli sam mam ma\u0142o, nie wolno mi odejmowa\u0107 od ust moim dzieciom. Albo kiedy Zwi\u0105zek Radziecki bra\u0142 od nas za bezcen w\u0119giel, czy mieli\u015bmy im dawa\u0107 jeszcze wagony, \u017ceby mieli czym ten w\u0119giel zawie\u017a\u0107 do siebie? Czy wtedy by\u0142oby ewangelicznie?<\/i>
\nWiem, \u017ce wyostrzam ten problem. Nie jestem a\u017c takim prostakiem, \u017ceby nie odczu\u0107 pi\u0119kna i prawdy, jakie zawieraj\u0105 si\u0119 w tych dw\u00f3ch wersetach. Jestem jednak szczery: czuj\u0119 prawd\u0119, ale jest ona dla mnie nieuchwytna. O jedno tylko bardzo prosz\u0119. Niech mi Ojciec uwierzy, \u017ce to nie jest list szydercy, tylko cz\u0142owieka poszukuj\u0105cego. Dlatego bardzo mi zale\u017cy na odpowiedzi.<\/i>
\nTrudno mi sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby analogiczny niepok\u00f3j m\u00f3g\u0142 w Panu obudzi\u0107 inny werset, znajduj\u0105cy si\u0119 w tym samym rozdziale Ewangelii: „Je\u015bli twoje oko jest ci powodem do grzechu, wy\u0142up je i odrzu\u0107 od siebie” (Mt\u00a05,29<\/a>). Nikt tych s\u0142\u00f3w nie rozumie w sensie literalnym, ale nikt te\u017c nie powie: „ot, takie puste gadanie, kt\u00f3re nie wiadomo co znaczy”.
\nBo dobrze wiadomo, co znaczy rada, \u017ceby raczej w\u0142asnego oka si\u0119 pozby\u0107, ni\u017c ulec z\u0142u. Znaczy: „Cz\u0142owieku, nie pr\u00f3buj paktowa\u0107 ze z\u0142em! Uwierz, \u017ce ten \u015bwiat jest Bo\u017cy i z\u0142o jest na nim bezprawnie. Swoim post\u0119powaniem nie przyznawaj z\u0142u pozornej prawomocno\u015bci! Je\u015bli ca\u0142kowite zerwanie ze z\u0142em b\u0119dzie dla ciebie czym\u015b bolesnym, nie b\u00f3j si\u0119 tego b\u00f3lu! Przez ten b\u00f3l odrywania si\u0119 od grzechu zst\u0105pi na ciebie Bo\u017ce b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo i oczyszczenie!”
\nBezpo\u015brednio przed s\u0142owami, kt\u00f3re Pana tak zbulwersowa\u0142y, znajduje si\u0119 pouczenie: „Je\u015bli ci\u0119 kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi”. Te s\u0142owa wprawdzie m\u00f3g\u0142by kto\u015b zrozumie\u0107 literalnie, ale niew\u0105tpliwie pozbawi\u0142by je w\u00f3wczas ewangelicznego sensu. Gdybym po spoliczkowaniu nadstawia\u0142 drugi policzek, \u015bwiadczy\u0142oby to tylko o tym, \u017ce albo chc\u0119, przez niekonwencjonaln\u0105 reakcj\u0119, zaszokowa\u0107 przeciwnika, albo usi\u0142uj\u0119 udowodni\u0107 jemu i sobie, \u017ce jestem od niego lepszy. Tak czy inaczej, materialne nadstawienie drugiego policzka by\u0142oby zachowaniem wysoce pretensjonalnym i nieautentycznym. Sam Pan Jezus, kiedy rzeczywi\u015bcie zosta\u0142 spoliczkowany, umia\u0142 jednocze\u015bnie uchroni\u0107 swoj\u0105 godno\u015b\u0107 i przem\u00f3wi\u0107 do sumienia cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry wyrz\u0105dzi\u0142 Mu t\u0119 krzywd\u0119: „Je\u015bli \u017ale powiedzia\u0142em, udowodnij, co by\u0142o z\u0142ego, a je\u017celi dobrze, to dlaczego Mnie bijesz?” (J\u00a018,23<\/a>)
\nMieli\u015bmy w XVIII wieku w Warszawie \u015bwi\u0105tobliwego Francuza, ksi\u0119dza Gabriela Baudouina, misjonarza z ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca. By\u0142 to wielki opiekun ubogich, \u017cebrak\u00f3w i chorych psychicznie. Ot\u00f3\u017c chodz\u0105c po kwe\u015bcie na rzecz swoich ubogich, ksi\u0105dz Baudouin podszed\u0142 kiedy\u015b do stolika karcianego, co jednego z graj\u0105cych tak zdenerwowa\u0142o, \u017ce go spoliczkowa\u0142. Na co \u015bwi\u0105tobliwy kwestarz: „To by\u0142o dla mnie, ale poprosz\u0119 jeszcze co\u015b dla moich ubogich”. Nawet gdyby wydarzenie to nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 happy endem, tak jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, ksi\u0105dz Baudouin zachowa\u0142 si\u0119 dok\u0142adnie w duchu Ewangelii.
\nBo co znaczy to obrazowe pouczenie, a\u017ceby po spoliczkowaniu nadstawi\u0107 drugi policzek? Pan Jezus, za pomoc\u0105 jednego prostego obrazu, m\u00f3wi nam par\u0119 bardzo wa\u017cnych prawd: „Cz\u0142owiecze, to by by\u0142o za ma\u0142o nie odpowiada\u0107 z\u0142em za z\u0142o. B\u0105d\u017a wierny dobru, nawet je\u017celi spotka ci\u0119 za to jakie\u015b prze\u015bladowanie! B\u0105d\u017a raczej got\u00f3w drugie tyle odcierpie\u0107, ni\u017c gdyby\u015b mia\u0142 w momencie pr\u00f3by odst\u0105pi\u0107 od dobra! Nie wolno ci swoim post\u0119powaniem \u015bwiadczy\u0107 fa\u0142szywie, jakoby k\u0142amstwo i przemoc by\u0142y pot\u0119\u017cniejsze ni\u017c prawda i dobro!”
\nTak, nakaz o nadstawieniu drugiego policzka nale\u017cy rozumie\u0107 dos\u0142ownie. Chodzi tu jednak o dos\u0142owno\u015b\u0107 znacznie g\u0142\u0119bsz\u0105, bardziej realn\u0105, ni\u017c to sobie wyobra\u017ca\u0142by pretensjonalny egocentryk, got\u00f3w odegra\u0107 fars\u0119 materialnego wype\u0142nienia tego nakazu.
\nRada, a\u017ceby odda\u0107 dwa razy wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 od nas \u017c\u0105da, te\u017c zosta\u0142aby przez nas zamordowana, gdyby\u015bmy w u\u017cytych przez Pana Jezusa obrazach dopatrywali si\u0119 ca\u0142ego jej sensu. Rzecz jasna, nie Pan pierwszy zauwa\u017cy\u0142, \u017ce materialne odwzorowanie tych obraz\u00f3w by\u0142oby czym\u015b podobnie absurdalnym, jak si\u0119gni\u0119cie w momencie pokusy do grzechu po scyzoryk, \u017ceby wy\u0142upi\u0107 sobie oko. „Je\u017celi ci\u0119 okradaj\u0105 – wskazywa\u0142 Karol Ludwik Koni\u0144ski na absurdalno\u015b\u0107 takiego rozumienia rady, aby odda\u0107 nie tylko szat\u0119, ale i p\u0142aszcz – je\u017celi przez nieuwag\u0119 gubi\u0105 ci\u0119 i zapodziewaj\u0105 ci rzeczy po\u017cyteczne, do kt\u00f3rych by\u0142e\u015b sercem przywi\u0105zany: nie irytuj si\u0119, nie trap si\u0119, pu\u015b\u0107 to w niepami\u0119\u0107, nie sprzeciwiaj si\u0119 z\u0142emu! Ale czy to jest etyka \u015bwi\u0119to\u015bci, czy etyka \u015bmiertelnego zm\u0119czenia?”
\nCo naprawd\u0119 m\u00f3wi\u0142 Pan Jezus, kiedy temu, kto \u017c\u0105da ode mnie szaty, ka\u017ce odda\u0107 jeszcze p\u0142aszcz? Po otrzymaniu Pa\u0144skiego listu przejrza\u0142em pod k\u0105tem tego pytania pisma najstarszych Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. To, co znalaz\u0142em, wprawi\u0142o mnie dos\u0142ownie w zachwyt.
\nWszyscy czterej, kt\u00f3rych tu przytocz\u0119 – \u015bw. Justyn, \u015bw. Ireneusz, Tertulian oraz Klemens z Aleksandrii – \u017cyli w wieku II (w ka\u017cdym razie \u017caden z nich nie prze\u017cy\u0142 roku 220), a wi\u0119c w czasach, kiedy w Ko\u015bciele istnia\u0142a jeszcze \u017cywa pami\u0119\u0107 czas\u00f3w apostolskich. Przyznam szczerze, \u017ce \u015bwi\u0119ty dreszcz mnie ogarnia, ilekro\u0107 czytam obja\u015bnienia Ewangelii, kt\u00f3re powsta\u0142y tak nied\u0142ugo po jej napisaniu. Ot\u00f3\u017c rzecz godna uwagi: \u017baden z tych czterech autor\u00f3w, obja\u015bniaj\u0105c przytoczony przez Pana fragment Ewangelii, nie zatrzymuje si\u0119 na podanych tam obrazach. Ka\u017cdy z nich od razu wskazuje na to, co jest w tych tekstach, jego zdaniem, naprawd\u0119 wa\u017cne.
\nNajstarszy z nich, \u015bw. Justyn – um\u0119czony za wiar\u0119 w roku 167 – przypomniawszy s\u0142owa o oddaniu p\u0142aszcza i p\u00f3j\u015bciu dwa razy dalej, ni\u017c od nas za\u017c\u0105dano, opatruje je takim komentarzem: „Nie godzi si\u0119 bowiem rz\u0105dzi\u0107 gwa\u0142tem, i B\u00f3g nie powiedzia\u0142, by\u015bmy na\u015bladowali ludzi z\u0142ych, ale zach\u0119ci\u0142 nas, by\u015bmy cierpliwo\u015bci\u0105 i \u0142agodno\u015bci\u0105 wydobywali wszystkich z upodlenia i z\u0142ych po\u017c\u0105dliwo\u015bci” (Apologia<\/i> 1,16,2).
\nTak, tu czuje si\u0119 prawdziwego ducha Ewangelii! Kiedy ci\u0119 spotyka niesprawiedliwo\u015b\u0107 – spr\u00f3buj\u0119 odda\u0107 w\u0142asnymi s\u0142owami my\u015bl m\u0119czennika Justyna – nie patrz na w\u0142asny interes, nie patrz nawet na w\u0142asn\u0105 tylko doskona\u0142o\u015b\u0107. Bo to za ma\u0142o, \u017ce powstrzymasz si\u0119 od zemsty i b\u0119dziesz pilnowa\u0142 zasad sprawiedliwo\u015bci. Zrozum, \u017ce ty swoim zachowaniem mo\u017cesz si\u0119 w\u00f3wczas przyczyni\u0107 do tego, \u017ce tw\u00f3j krzywdziciel si\u0119 opami\u0119ta i wejdzie na drog\u0119 sprawiedliwo\u015bci!
\nPowiedzmy to jeszcze inaczej: Nawet w sytuacji, gdy jest ci zadawana krzywda, staraj si\u0119 nie zachowywa\u0107 egocentrycznie, ale miej przed oczyma r\u00f3wnie\u017c dobro swojego krzywdziciela. Naprawd\u0119 nie chodzi o to, \u017ceby\u015b spe\u0142nia\u0142 niesprawiedliwe \u017c\u0105dania tego, kto chce ci\u0119 skrzywdzi\u0107. Nie tylko wolno ci takie \u017c\u0105danie odrzuci\u0107, ale nieraz jest to twoim obowi\u0105zkiem. Ale pami\u0119taj: Istnieje olbrzymia r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry tylko si\u0119 broni przed krzywd\u0105, a cz\u0142owiekiem, kt\u00f3remu nawet w momencie zagro\u017cenia zale\u017cy na dobru swojego krzywdziciela!
\nJe\u015bli b\u0119dzie w tobie takie nastawienie – dopowiedzmy do my\u015bli Justyna – to mo\u017ce nieraz otworz\u0105 ci si\u0119 oczy i zobaczysz, \u017ce ten, kto stawia ci jakie\u015b niemi\u0142e \u017c\u0105danie, nie jest wcale twoim krzywdzicielem. Mo\u017ce to ty jego skrzywdzi\u0142e\u015b, a to, czego on od ciebie \u017c\u0105da, s\u0142usznie mu si\u0119 nale\u017cy. Mo\u017ce nawet nale\u017cy mu si\u0119 jeszcze wi\u0119cej!
\nInaczej, ale te\u017c w duchu autentycznie ewangelicznym, interpretuje s\u0142owa o oddaniu nie tylko szaty, ale i p\u0142aszcza, Tertulian. Jego my\u015bl, wy\u0142o\u017cona w si\u00f3dmym rozdziale dzie\u0142ka pt. O cierpliwo\u015bci<\/i>, jest mniej wi\u0119cej nast\u0119puj\u0105ca: W momencie, kiedy spotyka ci\u0119 jaka\u015b szkoda materialna, sprawdzaj stan swojego ducha. Uchowaj ci\u0119 Bo\u017ce, gdyby\u015b do d\u00f3br materialnych okaza\u0142 si\u0119 bardziej przywi\u0105zany ni\u017c do Boga i d\u00f3br duchowych! Nie zapominaj te\u017c o tym, \u017ce „cierpliwo\u015b\u0107 w znoszeniu strat materialnych jest szko\u0142\u0105 hojno\u015bci i mi\u0142osierdzia, a kto nie l\u0119ka si\u0119 [chorobliwie] straty, temu i nie \u017cal dawa\u0107”.
\nSzczeg\u00f3lne wra\u017cenie zrobi\u0142o na mnie obja\u015bnienie \u015bw. Ireneusza. Przypomnijmy, \u017ce ten biskup i m\u0119czennik (\u2020 202) chodzi\u0142 po ciep\u0142ych jeszcze \u015bladach Aposto\u0142a Jana. Mianowicie jego ojcem w wierze by\u0142 \u015bw. Polikarp, bezpo\u015bredni ucze\u0144 tego Aposto\u0142a. „Nawet jeszcze dzi\u015b – pisa\u0142 Ireneusz w li\u015bcie do niejakiego Florynusa – mog\u0119 wskaza\u0107 miejsce, gdzie b\u0142ogos\u0142awiony Polikarp siada\u0142 i przemawia\u0142. Pami\u0119tam, jak wychodzi\u0142 i wchodzi\u0142, jaki by\u0142 tryb jego \u017cycia, jak\u0105 mia\u0142 sylwetk\u0119, jak przemawia\u0142 do ludu, jak opowiada\u0142 o swych stosunkach z Janem i z innymi, kt\u00f3rzy widzieli Pana, jak przypomina\u0142 ich s\u0142owa, i co od nich s\u0142ysza\u0142 o Panu, o jego cudach i nauce” (Euzebiusz z Cezarei, Historia ko\u015bcielna<\/i> 5,20,6).
\nOt\u00f3\u017c zdaniem \u015bw. Ireneusza, Chrystus Pan w swoim Kazaniu na G\u00f3rze zaproponowa\u0142 przewr\u00f3t w podej\u015bciu do moralno\u015bci. Dotychczas przykazania Bo\u017ce ludzie pojmowali jako nakazy przychodz\u0105ce z zewn\u0105trz. Przykazania niejako przymusza\u0142y ich do korygowania swojego post\u0119powania zewn\u0119trznego i w ten spos\u00f3b wp\u0142ywa\u0142y na stopniow\u0105 przemian\u0119 wewn\u0119trzn\u0105. „Prawo ustanowione jest dla niewolnik\u00f3w. Uczy\u0142o ono dusz\u0119 od zewn\u0105trz, za pomoc\u0105 tego, co cielesne. Poci\u0105ga\u0142o j\u0105, jak gdyby by\u0142o powrozem, do pos\u0142usze\u0144stwa przykazaniom, aby cz\u0142owiek nauczy\u0142 si\u0119 zgody z Bogiem” (Przeciw fa\u0142szywej gnozie<\/i> 4,13,2).
\nChrystus Pan zaproponowa\u0142 kierunek odwrotny: „Trzeba odrzuci\u0107 wi\u0119zy niewoli, do kt\u00f3rych cz\u0142owiek ju\u017c przywyk\u0142, i bez powroza p\u00f3j\u015b\u0107 za Bogiem. Trzeba rozszerzy\u0107 przykazania wolno\u015bci i zwi\u0119kszy\u0107 swoje oddanie Kr\u00f3lowi, aby nie zawr\u00f3ci\u0107 z drogi i nie okaza\u0107 si\u0119 niegodnym wobec tego, kt\u00f3ry obdarzy\u0142 nas wolno\u015bci\u0105” (tam\u017ce). Innymi s\u0142owy: Prawdziwa przygoda moralna zaczyna si\u0119 dopiero wtedy, kiedy cz\u0142owiek w swojej duszy ukocha Boga i Jego przykazania, i kiedy ta przemiana wewn\u0119trzna zacznie ogarnia\u0107 nasze zewn\u0119trzne post\u0119powanie.
\nW tej perspektywie Ireneusz obja\u015bnia absolutn\u0105 nowo\u015b\u0107 Kazania na G\u00f3rze. Chrystus Pan wzywa nas w tym Kazaniu, aby\u015bmy wreszcie przestali traktowa\u0107 Dekalog jako prawo dla niewolnik\u00f3w: przecie\u017c jest to prawo wolno\u015bci! Kto na przykazania Dekalogu otworzy si\u0119 dobrowolnie i z rado\u015bci\u0105, b\u0119dzie \u017cy\u0142 ca\u0142y zanurzony w dobru i w mi\u0142o\u015bci. Czynienie dobra przestanie by\u0107 dla ciebie uci\u0105\u017cliwym obowi\u0105zkiem, stanie si\u0119 rado\u015bci\u0105 twego \u017cycia!
\nPotwierdzenie dla takiego wyk\u0142adu znajduje Ireneusz m.in. w s\u0142owach Chrystusa Pana: „Temu, kto odbiera ci szat\u0119, oddaj jeszcze p\u0142aszcz; a kiedy zmusza ci\u0119 kto, \u017ceby\u015b szed\u0142 tysi\u0105c krok\u00f3w, id\u017a z nim dwa tysi\u0105ce”. Ireneusz s\u0142yszy w tych s\u0142owach przede wszystkim pouczenie: Niech doznawana krzywda nie doprowadzi ci\u0119 do zapomnienia o tym, \u017ce r\u00f3wnie\u017c krzywdziciel jest twoim bli\u017anim, kt\u00f3ry mo\u017ce dlatego jest krzywdzicielem, \u017ce nie spotka\u0142 si\u0119 z prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Je\u015bli oka\u017cesz mu mi\u0142o\u015b\u0107, mimo \u017ce ci\u0119 krzywdzi, mo\u017ce zyskasz sobie brata.
\nS\u0142owa Ireneusza a\u017c pora\u017caj\u0105 swoj\u0105 prostot\u0105 i oczywisto\u015bci\u0105: „Nie patrz na ludzk\u0105 z\u0142o\u015b\u0107, ale staraj si\u0119 czyni\u0107 dobro. W ten spos\u00f3b upodobnisz si\u0119 do twojego Ojca, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce s\u0142o\u0144ce Jego wschodzi nad z\u0142ymi i nad dobrymi, i kt\u00f3ry zsy\u0142a deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (Przeciw fa\u0142szywej gnozie<\/i> 4,13,3).
\nJu\u017c tylko w ramach dopowiedzenia warto wspomnie\u0107 o obja\u015bnieniu \u015bw. Klemensa z Aleksandrii, kt\u00f3ry powiada, \u017ce z czynieniem dobra nie powinni\u015bmy czeka\u0107, a\u017c zostaniemy do tego przymuszeni, ale sami powinni\u015bmy wychodzi\u0107 z inicjatyw\u0105 (Kt\u00f3ry bogaty b\u0119dzie zbawiony<\/i> 31). To r\u00f3wnie\u017c takie oczywiste!
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przedstawi\u0119 Ojcu swoj\u0105 walk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, jak\u0105 stoczy\u0142em przeciwko dwom nast\u0119puj\u0105cym wersetom z Ewangelii: „Temu, kto chce prawowa\u0107 si\u0119 z tob\u0105 i wzi\u0105\u0107 twoj\u0105 szat\u0119, odst\u0105p i p\u0142aszcz. Zmusza ci\u0119 kto, \u017ceby i\u015b\u0107 z nim tysi\u0105c krok\u00f3w, id\u017a dwa tysi\u0105ce” (Mt\u00a05,40n).… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1049],"tags":[],"class_list":["post-240","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}