{"id":2366,"date":"2020-01-12T01:33:03","date_gmt":"2020-01-12T00:33:03","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=2366"},"modified":"2020-01-12T01:33:03","modified_gmt":"2020-01-12T00:33:03","slug":"skad-sie-wzielo-boze-narodzenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/skad-sie-wzielo-boze-narodzenie\/","title":{"rendered":"SK\u0104D SI\u0118 WZI\u0118\u0141O BO\u017bE NARODZENIE?"},"content":{"rendered":"

Wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa Ko\u015bci\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142 obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia w pierwszej po\u0142owie IV wieku, rych\u0142o po uzyskaniu wolno\u015bci. Mimo bogatych \u017ar\u00f3de\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich, pochodz\u0105cych z tego okresu, nie spos\u00f3b jednak ustali\u0107 jednoznacznie i definitywnie pocz\u0105tk\u00f3w tego \u015bwi\u0119ta.<\/b>
\nTo sprawi\u0142o, \u017ce problem ten przyci\u0105ga\u0142 najwybitniejszych badaczy staro\u017cytno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. W odno\u015bnym ha\u015ble\u00a0Encyklopedii katolickiej<\/i>\u00a0znajdujemy wykaz najwa\u017cniejszych prac na ten temat. W jednej z nich postawiono hipotez\u0119, \u017ce na \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Narodzenia zosta\u0142 wybrany dzie\u0144 25 grudnia, aby schrystianizowa\u0107 w ten spos\u00f3b wprowadzone przez cesarza Aureliana (270\u2014275) poga\u0144skie \u015bwi\u0119to \u201enarodzin niezwyci\u0119\u017conego s\u0142o\u0144ca\u201d. Hipotez\u0119 t\u0119 sformu\u0142owa\u0142 w roku 1950 wybitny uczony niemiecki, Franz D\u00f6lger.<\/p>\n

Dlaczego dopiero w wieku IV?<\/h4>\n

Stoj\u0105 wi\u0119c przed nami dwa pytania. Po pierwsze, dlaczego \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Narodzenia wprowadzono dopiero w wieku IV? Po wt\u00f3re, dlaczego wyznaczono je w\u0142a\u015bnie na 25 grudnia? Co do pierwszego pytania, to zwr\u00f3ci\u0142bym uwag\u0119 raczej na to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 to \u015bwi\u0119to a\u017c tak wcze\u015bnie, niemal natychmiast po uzyskaniu wolno\u015bci. W okresie prze\u015bladowa\u0144 nie by\u0142o warunk\u00f3w do ustanawiania \u015bwi\u0105t. Przecie\u017c naprawd\u0119 \u015bwi\u0105teczny charakter \u015bwi\u0119to mo\u017ce uzyska\u0107 tylko tam, gdzie obchodzi\u0107 je b\u0119dzie przynajmniej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci. Na przyk\u0142ad we wsp\u00f3\u0142czesnej Japonii \u2014 nawet mimo to, \u017ce zar\u00f3wno w\u0142adze, jak ludno\u015b\u0107 okazuj\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwu \u017cyczliw\u0105 neutralno\u015b\u0107 \u2014 Bo\u017ce Narodzenie jest normalnym dniem pracy, a tamtejsi chrze\u015bcijanie mog\u0105 sobie organizowa\u0107 \u015bwi\u0119towanie jedynie w\u00a0wymiarze prywatnym. Zatem wprowadzenie niemal natychmiast po ustaniu prze\u015bladowa\u0144 nowego \u015bwi\u0119ta, nie maj\u0105cego \u017cadnych odpowiednik\u00f3w w tradycji starotestamentalnej \u015bwiadczy o tym, jak \u017cywa musia\u0142a by\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych chrze\u015bcijan, \u017ce tajemnica Wcielenia jest dla naszej wiary prawd\u0105 absolutnie fundamentaln\u0105.
\nCo do daty 25 grudnia, to wszelka rekonstrukcja motyw\u00f3w, dlaczego wybrano w\u0142a\u015bnie t\u0119 dat\u0119, musi liczy\u0107 si\u0119 z dwoma nast\u0119puj\u0105cymi faktami. Przede wszystkim jest to ten dzie\u0144 po przesileniu zimowym, kt\u00f3ry rozpoczyna stopniowe wyd\u0142u\u017canie si\u0119 dnia. Dawne ludy, kt\u00f3re odczuwa\u0142y zwi\u0105zek z przyrod\u0105 znacznie g\u0142\u0119biej ni\u017c cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny, do\u015b\u0107 cz\u0119sto obchodzi\u0142y jakie\u015b swoje \u015bwi\u0119ta w\u0142a\u015bnie w tym okresie. W staro\u017cytnym Rzymie \u2014 zanim jeszcze cesarz Aurelian og\u0142osi\u0142 \u015bwi\u0119to \u201enarodzin niezwyci\u0119\u017conego s\u0142o\u0144ca\u201d \u2014 obchodzono ha\u0142a\u015bliwie i nie bez element\u00f3w wyuzdania tydzie\u0144 Saturnalii (17\u201423 grudnia). Swoje \u015bwi\u0119ta w zwi\u0105zku z zimowym przesileniem obchodzili ponadto Egipcjanie oraz syryjscy czciciele Baala (podobnie jak dawni S\u0142owianie \u015bwi\u0119towali w okresie przesilenia letniego).<\/p>\n\n\n\n
\n
    \n
  • Chrze\u015bcijanie nie \u017cywili w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 jest zast\u0105pi\u0107 \u201esfa\u0142szowane przez demon\u00f3w i \u015bmierciono\u015bne\u201d \u015bwi\u0119to poga\u0144skie autentycznym \u015bwi\u0119tem ku czci Chrystusa.<\/li>\n
  • Nie ma jednak nic niew\u0142a\u015bciwego w\u00a0tym, \u017ce wiara nasza korzysta z warto\u015bci takiej czy innej kultury, a nawet religii.<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Krytycyzm staro\u017cytnych chrze\u015bcijan<\/h4>\n

    Drugi fakt to specyficzny krytycyzm \u00f3wczesnych chrze\u015bcijan wobec wszelkich nauk i obrz\u0119d\u00f3w poga\u0144skich. Mianowicie staro\u017cytni chrze\u015bcijanie nie poprzestawali na stanowczym odci\u0119ciu si\u0119 od jakichkolwiek zwi\u0105zk\u00f3w z religiami i kultami poga\u0144skimi, ale do\u015b\u0107 cz\u0119sto \u017cywili prze\u015bwiadczenie, jakoby demony wykrad\u0142y r\u00f3\u017cne cz\u0105stki prawdy Bo\u017cej i przewrotnie wprowadzi\u0142y je w wypaczonej formie do religii poga\u0144skich. \u017beby nieco zrozumie\u0107 t\u0119 mentalno\u015b\u0107, warto przeczyta\u0107 sobie na przyk\u0142ad rozdzia\u0142y od 44. do 65.\u00a0Apologii<\/i>\u00a0\u015bw. Justyna.
    \nWspomnia\u0142em wy\u017cej o chrystianizacji \u015bwi\u0119ta poga\u0144skiego. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce poj\u0119cie to \u2014 tak zrozumia\u0142e dla naszej mentalno\u015bci \u2014 by\u0142o zupe\u0142nie obce chrze\u015bcijanom IV wieku. Oni raczej my\u015bleli o odzyskaniu dla Chrystusa tego, co \u2014 ich zdaniem \u2014 zosta\u0142o Mu bezprawnie skradzione przez demony i\u00a0wprowadzone do religii poga\u0144skich.<\/p>\n

    <\/div>\n

    Bo czy\u017c Chrystus nie jest Panem kosmosu? Przecie\u017c \u201ewszystko przez Niego i dla Niego zosta\u0142o stworzone, On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie\u201d (Kol 1,16n). Czy\u017c prorok Malachiasz (M 13,20) nie zapowiada\u0142 Go jako \u201eS\u0142o\u0144ca sprawiedliwo\u015bci\u201d? Czy\u017c Ewangelista (J 1,9) nie nazywa Go \u201e\u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 prawdziw\u0105, kt\u00f3ra o\u015bwieca ka\u017cdego cz\u0142owieka na ten \u015bwiat przychodz\u0105cego\u201d? Czy\u017c starcowi Symeonowi (\u0141k 2,32) nie objawi\u0142 si\u0119 On jako \u201e\u015awiat\u0142o na o\u015bwiecenie narod\u00f3w\u201d? Czy\u017c wreszcie On sam (J 8,12) nie m\u00f3wi\u0142 o sobie, \u017ce jest \u201e\u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwiata i\u00a0\u017ce kto idzie za Nim, nie b\u0119dzie chodzi\u0142 w ciemno\u015bci\u201d? To przecie\u017c oczywiste \u2014 my\u015bleli zapewne \u00f3wcze\u015bni chrze\u015bcijanie \u2014 \u017ce ten dzie\u0144, w kt\u00f3rym sama natura zwraca nasze my\u015bli ku zwyci\u0119stwu \u015bwiat\u0142a nad ciemno\u015bci\u0105, nale\u017cy szczeg\u00f3lnie do Chrystusa, kt\u00f3ry przyszed\u0142 do nas jako \u015awiat\u0142o, rozja\u015bniaj\u0105ce ciemno\u015bci ziemi (Iz 60,1\u20143) i wyzwalaj\u0105ce ze \u015bmierci duchowej (Ef 5,14).
    \nPowtarzam: jest to tylko rekonstrukcja motyw\u00f3w, kt\u00f3re zapewne zadecydowa\u0142y o ustanowieniu dla \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia daty 25 grudnia. Rekonstrukcja ta jednak jest dobrze osadzona w realiach tamtej epoki. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje ponadto brak \u015blad\u00f3w jakiegokolwiek sprzeciwu wobec tego \u015bwi\u0119ta, kiedy by\u0142o ono wprowadzane. Zapewne \u00f3wcze\u015bni chrze\u015bcijanie nie \u017cywili \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, i\u017c rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 jest zast\u0105pi\u0107 \u201esfa\u0142szowane przez demon\u00f3w i \u015bmierciono\u015bne\u201d \u015bwi\u0119to poga\u0144skie autentycznym i podobaj\u0105cym si\u0119 Bogu \u015bwi\u0119tem ku czci Chrystusa.
    \nS\u0142uszno\u015b\u0107 powy\u017cszej rekonstrukcji potwierdza ostre przeciwstawianie przez Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a kultu chrze\u015bcija\u0144skiego kultom poga\u0144skim. \u201eNaszym S\u0142o\u0144cem sprawiedliwo\u015bci jest Chrystus, Prawda [osobowa] \u2014 powiada \u015bw. Augustyn w\u00a0Obja\u015bnieniu II Psalmu<\/i>\u00a025,3. \u2014 Nie chodzi o to s\u0142o\u0144ce, czczone przez pogan i manichejczyk\u00f3w, kt\u00f3re ogl\u0105daj\u0105 nawet zwierz\u0119ta, ale o\u00a0to S\u0142o\u0144ce, kt\u00f3rego prawda o\u015bwieca natur\u0119 ludzk\u0105 i kt\u00f3re raduje anio\u0142\u00f3w\u201d.
    \nPrzypatrzmy si\u0119 jeszcze, w jaki spos\u00f3b Grzegorz z Nazjanzu, w swoim kazaniu na Bo\u017ce Narodzenie, kontrastuje to \u015bwi\u0119to ze \u015bwi\u0119towaniem poga\u0144skim: \u201eUczcijmy to \u015bwi\u0119to nie jarmarcznie, lecz bosko, nie na spos\u00f3b \u015bwiecki, lecz nadziemski, nie jako nasze, lecz jako Tego, kt\u00f3ry jest nasz, a raczej jako Tego, kt\u00f3ry jest Panem; nie jako \u015bwi\u0119to s\u0142abo\u015bci, lecz uzdrowienia. (…) Nie rozkoszujmy si\u0119 hulankami i pijatykami (Rz 13,13). (…) Zostawmy to Hellenom i helle\u0144skiemu przepychowi i obchodom! Oni nawet bogom przypisuj\u0105 cieszenie si\u0119 zapachem ofiar i stosownie do tego czcz\u0105 b\u00f3stwo brzuchem, \u017ali z\u0142ych demon\u00f3w tw\u00f3rcy, kap\u0142ani i czciciele. My za\u015b, kt\u00f3rzy czcimy S\u0142owo \u2014 je\u015bli trzeba nam czym\u015b si\u0119 rozkoszowa\u0107, rozkoszujmy si\u0119 s\u0142owami prorok\u00f3w i Boskiego prawa, i dziejami zbawienia, a szczeg\u00f3lnie Ewangeli\u0105, kt\u00f3ra jest podstaw\u0105 dzisiejszej uroczysto\u015bci. W\u00a0ten spos\u00f3b nasze rozkosze b\u0119d\u0105 stosowne i godne Tego, kt\u00f3ry nas wezwa\u0142 na uczt\u0119\u201d. Kazanie to zosta\u0142o wyg\u0142oszone w roku 379 i jest najstarszym zachowanym kazaniem na Bo\u017ce Narodzenie.<\/p>\n

    Ko\u015bci\u00f3\u0142 korzysta z obcych filozofii i religii?<\/h4>\n

    A teraz, pora odnie\u015b\u0107 si\u0119 do pojawiaj\u0105cego si\u0119 czasem zarzutu, zw\u0142aszcza ze strony Jehowit\u00f3w, \u017ce ewentualne poga\u0144skie koneksje Bo\u017cego Narodzenia dezawuuj\u0105 te \u015awi\u0119ta jako bezbo\u017cne i zas\u0142uguj\u0105ce na bezwzgl\u0119dne odrzucenie. Tak jakby pi\u0119kno kwiatu lub urodzaj pszenicy mog\u0142y by\u0107 przekre\u015blone przez to, \u017ce ro\u015bliny te wyros\u0142y na wstr\u0119tnym gnoju. Owszem, kiepskiemu rolnikowi zdarzy si\u0119 czasem, \u017ce naw\u00f3z zniszczy upraw\u0119, kt\u00f3rej mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107. Tak samo by\u0142oby rzecz\u0105 godn\u0105 najwy\u017cszego po\u017ca\u0142owania, gdyby jakie\u015b poga\u0144skie poj\u0119cia, obrz\u0119dy czy inne zwyczaje zdominowa\u0142y przekaz wiary i j\u0105 przeinaczy\u0142y. Nie ma jednak nic niew\u0142a\u015bciwego w\u00a0tym, \u017ce wiara nasza \u2014 je\u015bli tylko istotnie staramy si\u0119 zachowa\u0107 pe\u0142n\u0105 wierno\u015b\u0107 nieomylnej i niezmiennej nauce Chrystusa Pana \u2014 korzysta z warto\u015bci takiej czy innej kultury, a nawet religii.
    \nTego rodzaju asymilacja ma r\u00f3wnie\u017c miejsce w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i to wr\u0119cz cz\u0119sto. Podam par\u0119 najbardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w. Ot\u00f3\u017c w biblistyce jest rzecz\u0105 od dawna ustalon\u0105, \u017ce na poj\u0119cia, obrazy i obrz\u0119dy Starego Testamentu wywar\u0142a niema\u0142y wp\u0142yw religia lud\u00f3w kananejskich, co zreszt\u0105 w najmniejszym stopniu nie przeszkodzi\u0142o Staremu Testamentowi odci\u0105\u0107 si\u0119 radykalnie od kananejskiego politeizmu, prostytucji sakralnej, ofiar z dzieci i tym podobnych obrzydliwo\u015bci. Z kolei w nauce o\u00a0anio\u0142ach Stary Testament korzysta z uj\u0119\u0107 religii babilo\u0144skiej, w niczym im jednak nie ulegaj\u0105c, za\u015b Ksi\u0119ga Koheleta inspiruje si\u0119 \u2014 ale w spos\u00f3b ca\u0142kowicie suwerenny \u2014 ideami filozofii epikurejskiej. Aposto\u0142 Pawe\u0142 cytuje poga\u0144skich pisarzy Kleantesa i\u00a0Aratosa (Dz 17,28) oraz Epimenidesa (Tt 1,12), a w jego listach odnajdujemy poj\u0119cia zar\u00f3wno plato\u0144skie, jak stoickie. Ewangelista Jan si\u0119ga po poj\u0119cie \u201eLogosu\u201d do dzie\u0142 Filona z\u00a0Aleksandrii, a\u017ceby za jego pomoc\u0105 przedstawi\u0107 objawion\u0105 nauk\u0119 o S\u0142owie Przedwiecznym, kt\u00f3ra od koncepcji Filona r\u00f3\u017cni si\u0119 dok\u0142adnie tak, jak si\u0119 r\u00f3\u017cni niebo od ziemi. Natomiast Aposto\u0142 Juda cytuje apokryficzn\u0105 Ksi\u0119g\u0119 Henocha oraz podaje szczeg\u00f3\u0142y, pochodz\u0105ce z apokryfu pt.\u00a0Wniebowzi\u0119cie Moj\u017cesza<\/i>. Dlatego i Ko\u015bci\u00f3\u0142 stara si\u0119 korzysta\u0107 z obcych filozofii i religii dok\u0142adnie tak, jak si\u0119 tego nauczy\u0142 z Pisma \u015awi\u0119tego.
    \nNa zako\u0144czenie przytocz\u0119 jeszcze m\u0105dr\u0105 analiz\u0119 zjawiska asymilacji obcych poj\u0119\u0107 i obrz\u0119d\u00f3w, przeprowadzon\u0105 przez kardyna\u0142a Newmana\u00a0w ksi\u0105\u017cce\u00a0O rozwoju doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/i>: \u201eNie jeste\u015bmy bynajmniej w k\u0142opocie, gdy m\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce doktryna o zast\u0119pach anielskich pochodzi z Babilonu, skoro wiemy, \u017ce anio\u0142owie \u015bpiewali przy narodzeniu Chrystusa; ani gdy m\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce wizja Po\u015brednika znajduje si\u0119 u Filona, je\u017celi On w\u0142a\u015bnie najprawdziwiej umar\u0142 za nas na Kalwarii. Nie boimy si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce \u2014 nawet po Jego przyj\u015bciu \u2014 Ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowi skarbnic\u0119, kt\u00f3ra rozdaje stare i nowe skarby, wsypuje z\u0142oto wci\u0105\u017c \u015bwie\u017cych dop\u0142yw\u00f3w do swego oczyszczaj\u0105cego ognia i kt\u00f3ra na swoim w\u0142asnym z\u0142ocie, w miar\u0119 wymaga\u0144 czasu, wyciska coraz g\u0142\u0119biej obraz swojego Mistrza. (…) Wierzymy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jak laska Aarona poch\u0142ania w\u0119\u017ce czarownik\u00f3w, a jego doktryna nigdy nie mo\u017ce by\u0107 wypaczona\u201d.
    \no. Jacek Salij<\/p>\n

    \n

    Copyright \u00a9 by\u00a0Idziemy\u00a0<\/a>(52\/2009)<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa Ko\u015bci\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142 obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia w pierwszej po\u0142owie IV wieku, rych\u0142o po uzyskaniu wolno\u015bci. Mimo bogatych \u017ar\u00f3de\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich, pochodz\u0105cych z tego okresu, nie spos\u00f3b jednak ustali\u0107 jednoznacznie i definitywnie pocz\u0105tk\u00f3w tego \u015bwi\u0119ta. To sprawi\u0142o, \u017ce problem… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1007],"tags":[215],"class_list":["post-2366","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kosciola","tag-boze-narodzenie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2366\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}