{"id":229,"date":"2017-07-22T08:37:14","date_gmt":"2017-07-22T06:37:14","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=229"},"modified":"2017-07-22T08:37:14","modified_gmt":"2017-07-22T06:37:14","slug":"mieszanie-sie-kosciola-do-polityki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/mieszanie-sie-kosciola-do-polityki\/","title":{"rendered":"Mieszanie si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do polityki"},"content":{"rendered":"

Ludzie postrzegaj\u0105 mnie jako osob\u0119 przeznaczon\u0105 do tego, \u017ceby wylewa\u0107 na mnie r\u00f3\u017cne zarzuty przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi, jestem bowiem katechetk\u0105. Na zarzuty og\u00f3lne – np. \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 miesza si\u0119 do polityki – nauczy\u0142am si\u0119 nie reagowa\u0107, bo formu\u0142owane s\u0105 bez podawania fakt\u00f3w, za to w postaci bezapelacyjnego pot\u0119pienia Ko\u015bcio\u0142a. Jednak ta metoda, tzn. zwyczajne niereagowanie, jest zupe\u0142nie nieprzydatna na lekcji religii. M\u0142odzie\u017c licealna znajduje si\u0119 w okresie konfrontowania idea\u0142\u00f3w z rzeczywisto\u015bci\u0105 i w swojej ocenie Ko\u015bcio\u0142a potrafi by\u0107 bardzo surowa, a nawet agresywna. List ten pisz\u0119 bezpo\u015brednio pod wra\u017ceniem zupe\u0142nej kl\u0119ski, jak\u0105 ponios\u0142am podczas lekcji, podejmuj\u0105c postawiony mi przez m\u0142odzie\u017c w\u0142a\u015bnie ten zarzut, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 miesza si\u0119 do polityki. Mam do Ojca gor\u0105c\u0105 pro\u015bb\u0119. Niech Ojciec spr\u00f3buje napisa\u0107, jak sam poprowadzi\u0142by tak\u0105 lekcj\u0119, na kt\u00f3rej ca\u0142ym zadaniem katechety jest podj\u0119cie zarzut\u00f3w m\u0142odzie\u017cy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 miesza si\u0119 do polityki.<\/i>
\nZapewne prawdziwa lekcja mia\u0142aby zupe\u0142nie inny przebieg, ni\u017c j\u0105 sobie wyobra\u017cam, ale skoro Pani prosi, spr\u00f3buj\u0119 napisa\u0107, jak poprowadzi\u0142bym tak\u0105 lekcj\u0119. Ot\u00f3\u017c wyobra\u017cam sobie, \u017ce najpierw poprosi\u0142bym m\u0142odzie\u017c o mo\u017cliwie najpe\u0142niejsze skonkretyzowanie takiego zarzutu. Warto z cierpliwo\u015bci\u0105 i \u017cyczliwie ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 we wszystkie pretensje do Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re m\u0142odzi ludzie w sobie nosz\u0105. Sam fakt, \u017ce nie kr\u0119puj\u0105 si\u0119 ich g\u0142o\u015bno i bez os\u0142onek sformu\u0142owa\u0107 w obecno\u015bci katechety, ju\u017c jest jakim\u015b jego pedagogicznym zwyci\u0119stwem.
\nS\u0105dz\u0119, \u017ce w tej, jeszcze wst\u0119pnej cz\u0119\u015bci rozmowy mog\u0105 samorzutnie zaistnie\u0107 dwa pozytywne fakty. Po pierwsze, kto\u015b spo\u015br\u00f3d samej m\u0142odzie\u017cy mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107 przesad\u0119 lub nawet bezpodstawno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych obiegowych zarzut\u00f3w. Po wt\u00f3re, by\u0107 mo\u017ce kt\u00f3ry\u015b z uczni\u00f3w podczas takiego „artyleryjskiego ostrza\u0142u” zorientuje si\u0119, \u017ce jest to atak na nasz w\u0142asny Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105. Rzecz jasna, nie powinno si\u0119 zamyka\u0107 oczu na wady, jakie rozpanoszy\u0142y si\u0119 w mojej rodzinie, w moim narodzie, w moim Ko\u015bciele, ale je\u015bli cz\u0142owiek pami\u0119ta o swojej w\u0142asnej przynale\u017cno\u015bci do tej wsp\u00f3lnoty, jego krytyka nieraz b\u0119dzie bardzo ostra, ale raczej nie b\u0119dzie wypowiadana z pozycji zewn\u0119trznego obserwatora ani s\u0119dziego. Katecheta powinien w r\u00f3\u017cnych konkretnych sytuacjach d\u0105\u017cy\u0107 do tego, \u017ceby m\u0142odzie\u017c sobie u\u015bwiadomi\u0142a niew\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 tej wygodnej sk\u0105din\u0105d postawy, \u017ce katolik czuje si\u0119 wobec swego Ko\u015bcio\u0142a kim\u015b z zewn\u0105trz.
\nNie ma nieszcz\u0119\u015bcia, je\u015bli \u017caden z tych dw\u00f3ch pozytywnych fakt\u00f3w nie zdarzy si\u0119 od razu we wst\u0119pnej cz\u0119\u015bci rozmowy. Tak czy inaczej, w kt\u00f3rym\u015b momencie oka\u017ce si\u0119, \u017ce m\u0142odzie\u017c swoje zarzuty przedstawi\u0142a ju\u017c mniej wi\u0119cej wyczerpuj\u0105co. By\u0142oby chyba b\u0142\u0119dem ze strony katechety, gdyby od razu w tym momencie zacz\u0105\u0142 je wyja\u015bnia\u0107 (a tym bardziej z nimi polemizowa\u0107). Jak s\u0105dz\u0119, do katechety nale\u017cy teraz wsp\u00f3lnie z m\u0142odzie\u017c\u0105 jako\u015b je uporz\u0105dkowa\u0107. Zarzut o mieszanie si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do polityki mog\u0105 przecie\u017c wywo\u0142ywa\u0107 zjawiska bardzo r\u00f3\u017cne. Otwarcie kaplicy w gmachu sejmu, oficjalna obecno\u015b\u0107 prezydenta lub wojewody podczas mszy \u015bw. w rocznic\u0119 Konstytucji 3 Maja, czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wezwania Boga w przysi\u0119dze wojskowej to przecie\u017c co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c komentowanie w kazaniach wydarze\u0144 politycznych, w\u0142\u0105czanie si\u0119 ksi\u0119\u017cy w agitacj\u0119 przedwyborcz\u0105 albo pr\u00f3by ingerowania przez w\u0142adze ko\u015bcielne w nominacje ministr\u00f3w lub innych pracownik\u00f3w pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych. A czym\u015b jeszcze innym jest publiczny udzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a w dyskusjach na temat prawnej ochrony dziecka pocz\u0119tego albo ludzi umieraj\u0105cych, czy list pasterski, pi\u0119tnuj\u0105cy r\u00f3\u017cne przejawy korupcji w naszym \u017cyciu spo\u0142ecznym.
\nPierwszy zesp\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dotyczy bowiem nie tyle aktywno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w sferze polityki, co obecno\u015bci religii w \u017cyciu publicznym. O tym ostatnim temacie z pewno\u015bci\u0105 warto rozmawia\u0107 na lekcjach religii, zw\u0142aszcza \u017ce w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie nie brak nietolerancyjnych tendencji do zepchni\u0119cia religii w sfer\u0119 \u015bci\u015ble prywatn\u0105 – a nie wida\u0107 przecie\u017c powodu, dla kt\u00f3rego ludzi religijnych nale\u017ca\u0142oby przymusza\u0107 do bezreligijnego zachowywania si\u0119 w \u017cyciu publicznym. Jest to jednak temat inny i trzeba mu po\u015bwi\u0119ci\u0107 odr\u0119bn\u0105 lekcj\u0119.
\nZ kolei trzeci zesp\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dotyczy spraw, w kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma nie tylko prawo, ale wr\u0119cz obowi\u0105zek si\u0119 wypowiada\u0107. Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce to robi\u0107 bardziej lub mniej udolnie, z wi\u0119kszym lub mniejszym zrozumieniem wsp\u00f3\u0142czesnej sobie mentalno\u015bci, z wi\u0119kszym lub mniejszym oporem ze strony tych, kt\u00f3rym takie dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a si\u0119 nie podobaj\u0105 – ale nie wolno Ko\u015bcio\u0142owi si\u0119 od tego obowi\u0105zku uchyla\u0107. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wype\u0142nia swoj\u0105 misj\u0119 ewangeliczn\u0105, kiedy g\u0142o\u015bno protestuje przeciwko prawom i obyczajom, kt\u00f3re stoj\u0105 w bezpo\u015bredniej sprzeczno\u015bci z przykazaniem „Nie zabijaj” albo kiedy anga\u017cuje si\u0119 w dzia\u0142ania na rzecz sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej.
\nKto wie, czy na Pani miejscu nie spr\u00f3bowa\u0142bym poczyta\u0107 z m\u0142odzie\u017c\u0105 tekstu z soborowej Konstytucji duszpasterskiej, nr 76. Sob\u00f3r domaga si\u0119 tam m.in. pe\u0142nej swobody Ko\u015bcio\u0142a w zakresie „wydawania oceny moralnej nawet w kwestiach dotycz\u0105cych spraw politycznych, kiedy domagaj\u0105 si\u0119 tego podstawowe prawa osoby lub zbawienie dusz”. Jest wi\u0119cej ni\u017c prawdopodobne, \u017ce w trakcie rozmowy z m\u0142odzie\u017c\u0105 nad tym trzecim zespo\u0142em zagadnie\u0144 odczujecie wsp\u00f3lnie potrzeb\u0119 g\u0142\u0119bszego przypatrzenia si\u0119 wzajemnym relacjom mi\u0119dzy prawem i moralno\u015bci\u0105 – i przeniesiecie t\u0119 problematyk\u0119 na trzeci\u0105 z kolei lekcj\u0119.
\nWydaje mi si\u0119, \u017ce z pytaniem o aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a naj\u015bci\u015blej wi\u0105\u017ce si\u0119 drugi – z wymienionych przeze mnie – blok zagadnie\u0144: Czy wolno Ko\u015bcio\u0142owi w\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 w akcj\u0119 przedwyborcz\u0105? Czy wolno proboszczowi wp\u0142ywa\u0107 na wyb\u00f3r w\u00f3jta, a biskupowi na nominacj\u0119 ministra? Czy wolno ksi\u0119dzu wynosi\u0107 na ambon\u0119 swoje prywatne sympatie i antypatie polityczne?
\nWarto mo\u017ce m\u0142odzie\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce nie przychodzi nam do g\u0142owy postawi\u0107 sobie pytanie, czy wolno ksi\u0119dzu sprawowa\u0107 urz\u0105d w\u00f3jta lub ministra. Na og\u00f3\u0142 ma\u0142o sobie u\u015bwiadamiamy, \u017ce nie by\u0142oby to sprzeczne z zasadami demokracji (bo je\u015bli w\u00f3jtem lub ministrem mo\u017ce by\u0107 nauczyciel, lekarz, in\u017cynier, to dlaczego nie ksi\u0105dz?), i nieraz zreszt\u0105 si\u0119 zdarza, \u017ce w demokracjach zachodnich duchowni niekatoliccy spe\u0142niaj\u0105 r\u00f3\u017cne funkcje w administracji publicznej (np. ostatnim NRD-owskim ministrem obrony by\u0142 pastor lutera\u0144ski, a prezydent USA Carter by\u0142 kaznodziej\u0105 Ko\u015bcio\u0142a baptystycznego). Ksi\u0119\u017cy katolickich nie wida\u0107 w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych lub samorz\u0105dowych, bo zakazuje im tego prawo nie pa\u0144stwowe, ale ko\u015bcielne. Kanon 285 par. 3 powiada z ca\u0142\u0105 jasno\u015bci\u0105: „Duchownym zabrania si\u0119 przyjmowania publicznych urz\u0119d\u00f3w, z kt\u00f3rymi \u0142\u0105czy si\u0119 udzia\u0142 w wykonywaniu w\u0142adzy \u015bwieckiej”.
\nOt\u00f3\u017c przewa\u017cnie tak jest, \u017ce aktywno\u015b\u0107 \u015bci\u015ble polityczna na terenie ko\u015bcielnym k\u0142\u00f3ci si\u0119 raczej z dobrem Ko\u015bcio\u0142a ni\u017c z zasadami demokracji. Z punktu widzenia zasad demokracji jest chyba czym\u015b oboj\u0119tnym, czy wiec przedwyborczy odbywa si\u0119 w remizie stra\u017cackiej, w auli uniwersyteckiej czy w sali parafialnej. Natomiast szczeg\u00f3lne zwi\u0105zanie si\u0119 miejscowego duchowie\u0144stwa z jak\u0105\u015b parti\u0105 polityczn\u0105 nie jest czym\u015b oboj\u0119tnym dla wsp\u00f3lnoty parafialnej, gdy\u017c wierni nastawieni krytycznie do tej partii mog\u0105 poczu\u0107 si\u0119 obco we w\u0142asnej wsp\u00f3lnocie religijnej. Z punktu widzenia religijnego jest jeszcze gorzej, je\u015bli podzia\u0142y partyjne daj\u0105 o sobie zna\u0107 nawet w kazaniu, czyli podczas sprawowania \u015bwi\u0119tej liturgii. Wierni, kt\u00f3rzy nie podzielaj\u0105 pogl\u0105d\u00f3w politycznych takiego kaznodziei, mog\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas poczu\u0107 jakby wyrzuceni z tego Ko\u015bcio\u0142a.
\nOwszem, kogo\u015b mo\u017ce wyrzuci\u0107 z Ko\u015bcio\u0142a r\u00f3wnie\u017c kazanie na temat nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa lub list pasterski, domagaj\u0105cy si\u0119 bezwzgl\u0119dnego, r\u00f3wnie\u017c na p\u0142aszczy\u017anie prawa, poszanowania \u017cycia ludzkiego. Mo\u017cna si\u0119 w\u00f3wczas zastanawia\u0107, czy nasze g\u0142oszenie moralno\u015bci ewangelicznej nie jest uwik\u0142ane w jakie\u015b daj\u0105ce si\u0119 naprawi\u0107 ludzkie niedoskona\u0142o\u015bci, natomiast z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce zaprzesta\u0107 jasnego g\u0142oszenia prawdy, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest z natury swojej nierozerwalne, a \u017cycie ludzkie – \u015bwi\u0119te. Je\u017celi kto\u015b z powodu tej nauki zra\u017ca si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a, Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce co najwy\u017cej zapyta\u0107 tych, kt\u00f3rzy w nim pozostali: „Czy\u017c i wy chcecie odej\u015b\u0107?” (J\u00a06,67<\/a>)
\nJednak czym\u015b zupe\u0142nie innym jest sytuacja, kiedy niekt\u00f3rzy wierni przestaj\u0105 si\u0119 czu\u0107 w Ko\u015bciele jak u siebie w domu z powodu jakiej\u015b stronniczo\u015bci partyjnej albo innych zaanga\u017cowa\u0144 politycznych swoich ksi\u0119\u017cy. Z drugiej jednak strony, problemy tego rodzaju stanowi\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 spraw\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i nie do w\u0142adzy pa\u0144stwowej nale\u017cy wymuszanie od Ko\u015bcio\u0142a postawy ponadpartyjnej. Osobi\u015bcie ca\u0142ym sercem jestem przeciwko popisywaniu si\u0119 kaznodziej\u00f3w swoim temperamentem politycznym oraz partyjnym zaanga\u017cowaniem ksi\u0119\u017cy w czasie przedwyborczym, ale zarazem by\u0142em w najwy\u017cszym stopniu oburzony, kiedy sejm poprzedniej kadencji podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 wprowadzenia do prawa wyborczego zakazu propagandy wyborczej na terenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w (\u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej, z inicjatyw\u0105 takiego zakazu wyst\u0105pili pos\u0142owie, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za zwolennik\u00f3w rozdzia\u0142u Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa). Pa\u0144stwo nie powinno zajmowa\u0107 si\u0119 zakazywaniem czego\u015b, co nie k\u0142\u00f3ci si\u0119 z zasadami demokracji, i nie do niego nale\u017cy troska o to, \u017ceby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zgubi\u0142 swojej to\u017csamo\u015bci.
\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, dobrze by by\u0142o, gdyby Pani uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 swoim uczniom, \u017ce zarzut „mieszania si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do polityki” znacznie wi\u0119cej powinien obchodzi\u0107 katolik\u00f3w ni\u017c ludzi z zewn\u0105trz. Ca\u0142y szereg zarzut\u00f3w na ten temat, kiedy formu\u0142owane s\u0105 przez ludzi z zewn\u0105trz, jest zwyczajnym „wsadzaniem nosa do cudzego prosa”.
\nA je\u015bli ludzie Ko\u015bcio\u0142a mieszaj\u0105 si\u0119 w nominacje na \u015bwieckie urz\u0119dy? Moim zdaniem, jest to podobne nadu\u017cycie, jak kiedy urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi pr\u00f3buj\u0105 ingerowa\u0107 w wyznaczanie biskup\u00f3w i proboszcz\u00f3w. Ostatni Sob\u00f3r wyra\u017anie uczy, \u017ce „wsp\u00f3lnota polityczna i Ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0105 w swoich dziedzinach od siebie niezale\u017cne i autonomiczne” (KDK 76). S\u0105dz\u0119, \u017ce tylko w bardzo wyj\u0105tkowych przypadkach jedna lub druga strona mog\u0142aby wysun\u0105\u0107 – je\u015bli to jest przewidziane prawem – zastrze\u017cenia przeciwko piastowaniu jakiego\u015b urz\u0119du przez osob\u0119 szczeg\u00f3lnie kontrowersyjn\u0105. M\u00f3wi\u0119 o zasadach, bo je\u015bli idzie o fakty, to osobi\u015bcie nie wydaje mi si\u0119, \u017ceby wtr\u0105canie si\u0119 ksi\u0119\u017cy i biskup\u00f3w w powo\u0142ywanie na urz\u0119dy \u015bwieckie stanowi\u0142o zmor\u0119 naszego \u017cycia politycznego.
\nGdyby si\u0119 Pani uda\u0142o porozmawia\u0107 mniej wi\u0119cej w takim stylu na temat zaanga\u017cowania Ko\u015bcio\u0142a w polityk\u0119, zapewne nie musia\u0142aby Pani przekonywa\u0107 swoich uczni\u00f3w o tym, \u017ce stereotypowy zarzut o „mieszaniu si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do polityki” jest bardzo, ale to bardzo obro\u015bni\u0119ty mitami i bezmy\u015blno\u015bci\u0105. Po prostu uczniowie zobacz\u0105 to sami.
\nA przy okazji warto sobie uprzytomni\u0107, \u017ce historia zna ju\u017c przypadki, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 tak bardzo sterroryzowany zarzutem mieszania si\u0119 do polityki, i\u017c potem milcza\u0142 nawet w takich sytuacjach, kiedy powinien bardzo g\u0142o\u015bno protestowa\u0107. Mam na my\u015bli zw\u0142aszcza zachowanie si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a niemieckiego w okresie hitleryzmu. My\u015bl\u0119, \u017ce gdyby mentalno\u015b\u0107 o\u015bwieceniowa przez ca\u0142e pokolenia nie wp\u0119dza\u0142a religii w sfer\u0119 \u015bcis\u0142ej tylko prywatno\u015bci i gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 niemiecki nie by\u0142 poraniony absurdalnymi zarzutami z okresu Kulturkampfu<\/i> – to w czasie, kiedy hitleryzm ujawni\u0142 ju\u017c ca\u0142\u0105 swoj\u0105 nieludzko\u015b\u0107, Ko\u015bci\u00f3\u0142 niemiecki m\u00f3g\u0142by odegra\u0107 rol\u0119 podobn\u0105 do tej, jak\u0105 w okresie komunizmu Pan B\u00f3g pozwoli\u0142 odegra\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi polskiemu. Nie jest wykluczone, \u017ce my, Polacy, potrafimy zrobi\u0107, w „czynie spo\u0142ecznym”, swojemu Ko\u015bcio\u0142owi taki Kulturkampf<\/i>, \u017ce je\u015bli zn\u00f3w przyjdzie na nas jaki\u015b okres trudny (a przecie\u017c mo\u017ce si\u0119 tak zdarzy\u0107), to Ko\u015bci\u00f3\u0142 nasz oka\u017ce si\u0119 ju\u017c za s\u0142aby na to, \u017ceby zachowa\u0107 si\u0119 w\u00f3wczas inaczej, ni\u017c zachowa\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 niemiecki w okresie hitleryzmu.
\nBo tak to ju\u017c jest na naszym Bo\u017cym \u015bwiecie, \u017ce obrzucanie jakiejkolwiek grupy spo\u0142ecznej, w tym r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bcio\u0142a, niesprawiedliwymi i nie przemy\u015blanymi zarzutami, jest nie tylko krzywd\u0105, zadawan\u0105 tej konkretnej grupie, ale w ostatecznym rachunku prowadzi r\u00f3wnie\u017c do istotnego os\u0142abienia ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.
\n 
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w
\n