{"id":225,"date":"2017-07-22T08:31:49","date_gmt":"2017-07-22T06:31:49","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=225"},"modified":"2017-07-22T08:31:49","modified_gmt":"2017-07-22T06:31:49","slug":"eucharystia-w-perspektywie-bozej-wszechmocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/eucharystia-w-perspektywie-bozej-wszechmocy\/","title":{"rendered":"Eucharystia w perspektywie Bo\u017cej wszechmocy"},"content":{"rendered":"

Tak mi trudno uwierzy\u0107, \u017ce Komunia \u015awi\u0119ta jest prawdziwym Cia\u0142em Pana Jezusa! Wydaje mi si\u0119, \u017ce przyjmowa\u0142abym j\u0105 z tak\u0105 sam\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Pana Jezusa, gdyby by\u0142a tylko symbolicznym przypomnieniem tego wszystkiego, co On dla nas zrobi\u0142 i czego od nas oczekuje. W gruncie rzeczy wiem, co mi Ojciec odpowie, ale mimo to zapytam: Czy kto\u015b taki jak ja musi przymusza\u0107 si\u0119 do wiary, \u017ce Komunia to jest naprawd\u0119 Cia\u0142o Chrystusa? Mo\u017ce Pan Jezus nie przywi\u0105zuje takiej wagi do tego, w co cz\u0142owiek wierzy? Mo\u017ce najbardziej zale\u017cy Mu na tym, \u017ceby Go cz\u0142owiek kocha\u0142?<\/i>
\nMa Pani racj\u0119, \u017ce Panu Jezusowi najbardziej zale\u017cy na tym, \u017ceby Go cz\u0142owiek kocha\u0142. Ale nie ominiemy pytania nast\u0119puj\u0105cego: Czy ja naprawd\u0119 kocham, je\u015bli ma\u0142o obchodzi mnie prawda dotycz\u0105ca tego, kogo kocham?
\nPrzypatrzmy si\u0119 temu zdaniu z Ewangelii, w kt\u00f3rym Pan Jezus najmocniej wyznaje, jak bardzo Mu zale\u017cy na naszej mi\u0142o\u015bci: „Kto kocha ojca lub matk\u0119 bardziej ni\u017c Mnie, nie jest Mnie godzien. I kto kocha syna lub c\u00f3rk\u0119 bardziej ni\u017c Mnie, nie jest Mnie godzien” (Mt\u00a010,37<\/a>). Ot\u00f3\u017c gdyby takie s\u0142owa wypowiedzia\u0142 kto\u015b cho\u0107by najszlachetniejszy i najwspanialszy, kto nie jest Bogiem, by\u0142by bezczelnym uzurpatorem. Bo jeden tylko B\u00f3g ma prawo do tego, \u017ceby Go kocha\u0107 z ca\u0142ego serca i ponad wszystkich swoich bliskich. Zatem moja mi\u0142o\u015b\u0107 do Pana Jezusa w spos\u00f3b wr\u0119cz fundamentalny wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym, czy ja rozpoznaj\u0119 w Nim prawdziwego Boga.
\nR\u00f3wnie\u017c s\u0142usznie Pani odczuwa, \u017ce do wiary nie powinien si\u0119 cz\u0142owiek przymusza\u0107. Prosz\u0119 sobie przypomnie\u0107 rozmow\u0119 Pana Jezusa z saduceuszami na temat zmartwychwstania cia\u0142. Saduceuszom nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 w wyobra\u017ani, a\u017ceby cia\u0142o, kt\u00f3re rozsypie si\u0119 w proch, mog\u0142o zosta\u0107 wskrzeszone. Obietnic\u0119 przysz\u0142ego zmartwychwstania pr\u00f3bowali, jak si\u0119 wydaje, interpretowa\u0107 symbolicznie. Ot\u00f3\u017c Pan Jezus nie kaza\u0142 im przymusza\u0107 si\u0119 do uwierzenia w to, przeciwko czemu ich zdrowy rozs\u0105dek protestowa\u0142. On powiedzia\u0142 im po prostu: „nie znacie Pisma ani mocy Bo\u017cej” (por. Mt\u00a022,29<\/a>). Innymi s\u0142owy: Je\u017celi sam B\u00f3g to obieca\u0142 i je\u017celi B\u00f3g jest prawdom\u00f3wny i wszechmocny, to Bogu nale\u017cy ufa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c swojemu zdrowemu rozs\u0105dkowi. Zatem zamiast przymusza\u0107 si\u0119 do wiary, nale\u017cy rozpozna\u0107 i usun\u0105\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a swego niedowiarstwa – a w\u00f3wczas nie b\u0119d\u0119 musia\u0142 si\u0119 do wiary przymusza\u0107, uwierz\u0119 Bogu bez \u017cadnych zastrze\u017ce\u0144 i radosnym sercem.
\nI to jest najwa\u017cniejsza odpowied\u017a na Pani problem: Prosz\u0119 sobie pomedytowa\u0107 nad wyrzutem Pana Jezusa, \u017ce „nie znacie Pisma ani mocy Bo\u017cej”. A kiedy ju\u017c si\u0119 Pani nape\u0142ni gotowo\u015bci\u0105 do ca\u0142kowitego uwierzenia Panu Jezusowi i wszystkim Jego obietnicom, prosz\u0119 sobie w duchu wiary i rado\u015bci przeczyta\u0107 fragment z Ewangelii \u015bw. Jana 6,48-69<\/a>. Jestem pewien, \u017ce Pani k\u0142opoty z uwierzeniem w prawd\u0119 Cia\u0142a i Krwi Chrystusa w sakramencie Eucharystii znikn\u0105, jakby ich Pani w og\u00f3le nigdy nie mia\u0142a.
\n\u017beby si\u0119 potem w tej wierze utwierdzi\u0107, radzi\u0142bym Pani si\u0119gn\u0105\u0107 kiedy\u015b do ksi\u0105\u017cki pt. Eucharystia pierwszych chrze\u015bcijan<\/i> (opr. ks. Marek Starowieyski, seria Ojcowie \u017cywi, t. 7, Znak, Krak\u00f3w 1987). Dzi\u0119ki tej ksi\u0105\u017cce b\u0119dzie mog\u0142a Pani dos\u0142ownie k\u0105pa\u0107 si\u0119 w wierze Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, dla kt\u00f3rych prawda Cia\u0142a Chrystusowego w Eucharystii jest czym\u015b r\u00f3wnie oczywistym jak to, \u017ce oddychamy powietrzem. Przy okazji zauwa\u017cy Pani ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy mentalno\u015bci\u0105 chrze\u015bcijan staro\u017cytnych i wsp\u00f3\u0142czesnych: my mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 do tego, \u017ceby ka\u017cdej z prawd wiary przypatrywa\u0107 si\u0119 osobno, chrze\u015bcijanie staro\u017cytni niemal spontanicznie zauwa\u017cali znaczenie danej prawdy w ca\u0142o\u015bci wiary.
\nSpr\u00f3bujmy to zobaczy\u0107 w\u0142a\u015bnie na przyk\u0142adzie Eucharystii. Przedtem jednak trzeba par\u0119 s\u0142\u00f3w powiedzie\u0107 na temat doketyzmu, pr\u0105du, kt\u00f3ry si\u0119 pojawi\u0142 ju\u017c w czasach apostolskich, a kt\u00f3ry usi\u0142owa\u0142 z wiary chrze\u015bcija\u0144skiej pozostawi\u0107 tylko jej zewn\u0119trzn\u0105 skorup\u0119, niszczy\u0142 za\u015b w niej wszystko, co istotne. Podstawowym dogmatem doket\u00f3w by\u0142o za\u0142o\u017cenie, \u017ce B\u00f3g nigdy nie wchodzi w realny kontakt z tym, co cielesne, ale i odwrotnie – cia\u0142o nigdy nie dost\u0119puje realnego kontaktu z Bogiem. Wychodz\u0105c z tego za\u0142o\u017cenia, dokeci odrzucali zar\u00f3wno prawd\u0119 Wcielenia i Odkupienia, jak obietnic\u0119 zmartwychwstania cia\u0142. Syn Bo\u017cy, ich zdaniem, tylko pozornie sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem i tylko pozornie umar\u0142 na krzy\u017cu (dopuszczali co najwy\u017cej, \u017ce na krzy\u017cu umar\u0142 kto\u015b do Niego podobny).
\nJak widzimy, doketyzm by\u0142 pr\u00f3b\u0105 u\u015bmiercenia wiary chrze\u015bcija\u0144skiej na samym jej pocz\u0105tku, tote\u017c trudno dziwi\u0107 si\u0119 temu, \u017ce Aposto\u0142owie demaskowali ten b\u0142\u0105d z ca\u0142\u0105 jednoznaczno\u015bci\u0105: „Wielu bowiem pojawi\u0142o si\u0119 na \u015bwiecie zwodzicieli, kt\u00f3rzy nie uznaj\u0105, \u017ce Jezus Chrystus przyszed\u0142 w ciele ludzkim. Taki jest zwodzicielem i Antychrystem” (2\u00a0J\u00a07<\/a>; por. 1\u00a0J\u00a04,1-3<\/a>). R\u00f3wnie stanowczo Nowy Testament ostrzega przed proponowan\u0105 przez doket\u00f3w symboliczn\u0105 interpretacj\u0105 obietnicy zmartwychwstania: „Unikaj \u015bwiatowej gadaniny; albowiem uprawiaj\u0105cy j\u0105 coraz bardziej b\u0119d\u0105 si\u0119 zbli\u017ca\u0107 ku bezbo\u017cno\u015bci, a ich nauka jak gangrena b\u0119dzie si\u0119 szerzy\u0107 woko\u0142o. Do nich nale\u017c\u0105 Hymenajos i Filetos, kt\u00f3rzy odpadli od prawdy, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce zmartwychwstanie ju\u017c nast\u0105pi\u0142o, i wywracaj\u0105 wiar\u0119 niekt\u00f3rych” (2\u00a0Tm\u00a02,16-18<\/a>).
\nAposto\u0142owie nie zamierzaj\u0105 wi\u0119c wchodzi\u0107 w polemiki czy dyskusje z doketami. Stwierdzaj\u0105 po prostu, \u017ce nie jest chrze\u015bcijaninem, kto niszczy kt\u00f3ry\u015b z tych dw\u00f3ch filar\u00f3w wiary, mianowicie prawd\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa albo prawd\u0119 przysz\u0142ego zmartwychwstania.
\nOt\u00f3\u017c dok\u0142adnie w tej perspektywie widz\u0105 Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a prawd\u0119 Eucharystii. Po prostu nie wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ceby chrze\u015bcijanin m\u00f3g\u0142 nie wierzy\u0107, \u017ce Eucharystia jest prawdziwym Cia\u0142em naszego Pana. Co wi\u0119cej, w Eucharystii widz\u0105 Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a najwy\u017csze potwierdzenie obu wspomnianych prawd – z jednej strony stanowi ona bosk\u0105 piecz\u0119\u0107 prawdy cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa Pana, z drugiej, spo\u017cywanie jej przygotowuje nas realnie do przysz\u0142ego zmartwychwstania.
\nZreszt\u0105 niech Pani sprawdzi sama. Oto jak komentuje – ok. 108 roku! – dokeckie dystansowanie si\u0119 wobec Eucharystii \u015bw. Ignacy z Antiochii: „Powstrzymuj\u0105 si\u0119 [dokeci] od Eucharystii i modlitwy, gdy\u017c nie wierz\u0105, \u017ce Eucharystia jest Cia\u0142em Pana naszego, Cia\u0142em, kt\u00f3re cierpia\u0142o za nasze grzechy i kt\u00f3re Ojciec w swej dobroci wskrzesi\u0142. Tak wi\u0119c ci, co odmawiaj\u0105 daru Boga, umieraj\u0105 w\u015br\u00f3d swoich dysput. Lepiej by\u0142oby dla nich, \u017ceby mieli mi\u0142o\u015b\u0107, bo w ten spos\u00f3b i oni mogliby zmartwychwsta\u0107” (List do Smyrne\u0144czyk\u00f3w<\/i> 7,1).
\nZauwa\u017cmy tylko, \u017ce w powy\u017cszej wypowiedzi do\u015b\u0107 wyra\u017anie s\u0142ycha\u0107 echo s\u0142\u00f3w Pana Jezusa: „Kto spo\u017cywa moje Cia\u0142o i pije moj\u0105 Krew, ma \u017cycie wieczne, a Ja go wskrzesz\u0119 w dniu ostatecznym” (J\u00a06,54<\/a>). \u017byj\u0105cy w wieku IV syryjski poeta, \u015bw. Efrem, b\u0119dzie opiewa\u0142 Eucharysti\u0119 jako pot\u0119g\u0119 Bo\u017cego \u017cycia, u\u015bmiercaj\u0105cego \u015bmier\u0107: „Tw\u00f3j chleb zabija \u015bmier\u0107, \u0142akomego \u017cebraka, kt\u00f3ry nas uczyni\u0142 swym chlebem. Tw\u00f3j kielich unicestwia \u015bmier\u0107, co nas po\u017cera. Po\u017cywamy Ci\u0119, Panie, i pijemy, nie by Ci\u0119 spo\u017cy\u0107, lecz by \u017cy\u0107 przez Ciebie” (Pie\u015b\u0144 o Eucharystii<\/i> 151n).
\nOjc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a szczeg\u00f3lnie fascynuje Eucharystia jako dar Bo\u017cej wszechmocy, kt\u00f3ry da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 (in plus<\/i>, rzecz jasna) z Bo\u017cym dzie\u0142em stworzenia wszech\u015bwiata. Osobi\u015bcie po raz pierwszy to sobie u\u015bwiadomi\u0142em, czytaj\u0105c przepi\u0119kny tekst \u015bw. Ireneusza z ok. 185 roku. Najpierw Ireneusz zauwa\u017ca w Eucharystii ostateczny dow\u00f3d na to, \u017ce nasze cia\u0142a kiedy\u015b naprawd\u0119 zostan\u0105 wskrzeszone: „Je\u015bli cia\u0142o nie mo\u017ce zosta\u0107 zbawione, to Pan nie odkupi\u0142 nas Krwi\u0105 swoj\u0105 ani kielich eucharystyczny nie jest uczestnictwem w Jego Krwi, ani te\u017c chleb, kt\u00f3ry \u0142amiemy, nie jest uczestnictwem w Jego ciele. Krew bowiem wyp\u0142ywa tylko z \u017cy\u0142 i cia\u0142a, i z tego, co stanowi substancj\u0119 cz\u0142owieka – ni\u0105 sta\u0142o si\u0119 prawdziwe S\u0142owo Bo\u017ce, kt\u00f3re nas odkupi\u0142o swoj\u0105 Krwi\u0105” (Adversus haereses<\/i> 5,2,2).
\nDalej rozwija Ireneusz nast\u0119puj\u0105ce por\u00f3wnanie: Tak jak w stworzonym przez S\u0142owo Bo\u017ce \u015bwiecie naturalnym z rozsianych ziaren pszenicy wyrasta nowe zbo\u017ce, podobnie wino i chleb „przyjmuj\u0105 S\u0142owo Bo\u017ce i staj\u0105 si\u0119 Eucharysti\u0105 Krwi i Cia\u0142a Pa\u0144skiego”, aby by\u0107 naszym pokarmem na \u017cycie wieczne. Ot\u00f3\u017c pokarm ten dzia\u0142a w taki spos\u00f3b, \u017ce cia\u0142a, kt\u00f3re go spo\u017cywa\u0142y, „kiedy zostan\u0105 z\u0142o\u017cone w ziemi i ulegn\u0105 rozk\u0142adowi, powstan\u0105 w swoim czasie, bo S\u0142owo Bo\u017ce da im zmartwychwstanie na chwa\u0142\u0119 Boga Ojca, kt\u00f3ry to, co \u015bmiertelne, odziewa w nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, a temu, co zniszczalne, \u0142askawie udziela niezniszczalno\u015bci, gdy\u017c moc Bo\u017ca w s\u0142abo\u015bci si\u0119 doskonali” (tam\u017ce 5,2,3).
\nZaczynamy wi\u0119c rozumie\u0107, dlaczego wiara chrze\u015bcija\u0144ska przywi\u0105zuje tak\u0105 wag\u0119 do tego, \u017ce B\u00f3g Ojciec stworzy\u0142 \u015bwiat przez swojego Syna (por. J\u00a01,3.10<\/a>; Kol\u00a01,16n<\/a>; Hbr\u00a01,2<\/a>). Przecie\u017c przez tego\u017c Syna, przez kt\u00f3rego \u015bwiat zosta\u0142 stworzony, Ojciec Przedwieczny naprawia w swoim stworzeniu to, co\u015bmy popsuli naszymi grzechami. I wi\u0119cej jeszcze: Przez tego\u017c Syna B\u00f3g czyni nas nowym stworzeniem, to znaczy dokonuje naszego przeb\u00f3stwienia. \u017beby jednak ostatecznie sta\u0107 si\u0119 nowym stworzeniem, czyli dost\u0105pi\u0107 chwa\u0142y zmartwychwstania, musimy w \u017cyciu obecnym karmi\u0107 si\u0119 pokarmem, kt\u00f3ry nas wype\u0142nia obecno\u015bci\u0105 Jezusa Chrystusa, czyli S\u0142owa Bo\u017cego, kt\u00f3re dla nas sta\u0142o si\u0119 jednym z nas. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, Eucharystia jest pokarmem nowego stworzenia.
\nTo nasze wype\u0142nianie si\u0119 Chrystusem dzi\u0119ki spo\u017cywaniu Eucharystii Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a przedstawiaj\u0105 zazwyczaj w duchu radykalnego realizmu. „Przyst\u0119puj\u0105c do Sto\u0142u Pa\u0144skiego – m\u00f3wi\u0142 w po\u0142owie V wieku \u015bw. Leon Wielki, papie\u017c – przemieniamy si\u0119 w Tego, kt\u00f3rego spo\u017cywamy” (Mowa<\/i>64,7). Za\u015b sto lat wcze\u015bniej \u015bw. Cyryl Jerozolimski tak oto wyja\u015bnia\u0142 nowo ochrzczonym dzia\u0142anie Komunii \u015awi\u0119tej: „Stajecie si\u0119 jednym cia\u0142em i jedn\u0105 krwi\u0105 z Chrystusem. (…) A zatem z ca\u0142ym przekonaniem uwa\u017cajmy to za Cia\u0142o i Krew Chrystusa! Pod postaci\u0105 chleba dane ci jest Cia\u0142o, pod postaci\u0105 wina dana ci jest Krew. Kiedy wi\u0119c przyjmujesz Cia\u0142o i Krew Chrystusa, stajesz si\u0119 z Nim jednym cia\u0142em i jedn\u0105 krwi\u0105” (Katecheza<\/i> 22,1.3). Gdyby t\u0142umaczy\u0107 dos\u0142ownie, ostatni fragment nale\u017ca\u0142oby odda\u0107: „stajesz si\u0119 z Nim wsp\u00f3\u0142cielesny i wsp\u00f3\u0142krwisty”.
\nZauwa\u017cmy jednak: Ten radykalny realizm w przedstawianiu skutk\u00f3w Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii podkre\u015bla jedynie to, \u017ce my na dope\u0142nienie obietnicy nowego stworzenia czekamy realnie, a nie tylko symbolicznie. Ot\u00f3\u017c wierz\u0105c w prawdziw\u0105 obecno\u015b\u0107 Cia\u0142a i Krwi Pa\u0144skiej w sakramencie Eucharystii, wyznajemy, \u017ce B\u00f3g ju\u017c teraz dokonuje w nas nowego stworzenia, jakkolwiek ujawni si\u0119 ono w pe\u0142ni dopiero w dniu ostatecznym. Tak czy inaczej, zar\u00f3wno dar Eucharystii, jak zbawienie cz\u0142owieka, jest wi\u0119kszym dzie\u0142em Bo\u017cej wszechmocy ni\u017c stworzenie wszech\u015bwiata.
\nNie trzeba si\u0119 wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, obja\u015bniaj\u0105c tajemnic\u0119 Eucharystii, si\u0119gaj\u0105 nieraz po kategorie kosmogoniczne. Eucharystia jest przecie\u017c wspania\u0142ym darem wszechmocnej Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, dokonuj\u0105cej nowego stworzenia. Tytu\u0142em przyk\u0142adu przytocz\u0119 Pani – na zako\u0144czenie tego listu – niezapomniany wyk\u0142ad \u015bw. Ambro\u017cego (\u2020 397):
\n„Wszystkie modlitwy poprzednie wypowiada kap\u0142an: sk\u0142ada Bogu chwa\u0142\u0119, zanosi mod\u0142y b\u0142agalne, prosi za lud, za kr\u00f3l\u00f3w itd. Z chwil\u0105, gdy dochodzi do sprawowania czcigodnego sakramentu, wtedy ju\u017c kap\u0142an nie pos\u0142uguje si\u0119 w\u0142asnymi zwrotami, lecz u\u017cywa s\u0142\u00f3w Chrystusa. Jakie to s\u0105 s\u0142owa? Te mianowicie, kt\u00f3re wszystko stworzy\u0142y. Na rozkaz Pana powsta\u0142o niebo, ziemia, morze, zrodzi\u0142o si\u0119 wszelkie stworzenie. Widzisz wi\u0119c, jak wielk\u0105 moc dzia\u0142ania posiadaj\u0105 s\u0142owa Chrystusa. Je\u015bli w s\u0142owie Pana Jezusa tkwi taka si\u0142a, \u017ce pod jego wp\u0142ywem zaczyna istnie\u0107 co\u015b, czego dot\u0105d nie by\u0142o, to tym bardziej jest ono w stanie sprawi\u0107, \u017ce rzeczy, kt\u00f3re poprzednio istnia\u0142y, zamieniaj\u0105 si\u0119 w inne. Nie istnia\u0142o ani niebo, ani morze, ani ziemia, ale m\u00f3wi Dawid: \u00abOn powiedzia\u0142 i sta\u0142y si\u0119. On rozkaza\u0142 i zosta\u0142y stworzone\u00bb (Ps\u00a0148,5<\/a>).
\nOto odpowiadam ci: Nie by\u0142o Cia\u0142a Chrystusowego przed konsekracj\u0105, ale po niej – powtarzam – jest ju\u017c Ono obecne. Chrystus sam powiedzia\u0142 i sta\u0142o si\u0119, On rozkaza\u0142 i zosta\u0142o stworzone. Poprzednio ty sam by\u0142e\u015b starym stworzeniem. Skoro jednak zosta\u0142e\u015b u\u015bwi\u0119cony, zacz\u0105\u0142e\u015b istnie\u0107 jak nowe stworzenie. Czy chcesz wiedzie\u0107, jak si\u0119 nim sta\u0142e\u015b? Powiedziano, \u017ce wszystko \u00abw Chrystusie jest nowym stworzeniem\u00bb (2\u00a0Kor\u00a05,17<\/a>)” (O sakramentach<\/i> 4,14-16).
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak mi trudno uwierzy\u0107, \u017ce Komunia \u015awi\u0119ta jest prawdziwym Cia\u0142em Pana Jezusa! Wydaje mi si\u0119, \u017ce przyjmowa\u0142abym j\u0105 z tak\u0105 sam\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Pana Jezusa, gdyby by\u0142a tylko symbolicznym przypomnieniem tego wszystkiego, co On dla nas zrobi\u0142 i czego od… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1049],"tags":[],"class_list":["post-225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}