{"id":221,"date":"2017-07-22T08:26:22","date_gmt":"2017-07-22T06:26:22","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=221"},"modified":"2017-07-22T08:26:22","modified_gmt":"2017-07-22T06:26:22","slug":"dogmaty-i-wolnosc-sumienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/dogmaty-i-wolnosc-sumienia\/","title":{"rendered":"Dogmaty i wolno\u015b\u0107 sumienia"},"content":{"rendered":"

 
\n 
\n 
\n„Kto przyjmuje dogmaty wiary, pozwala Ko\u015bcio\u0142owi dyrygowa\u0107 swoim sumieniem”; „Od tego mam sumienie, \u017ceby wiedzie\u0107, co jest dobre, a co z\u0142e, i nie potrzebuj\u0119, \u017ceby mi si\u0119 do tego wtr\u0105ca\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142”; „Nie jestem dzieckiem, \u017ceby kto\u015b mi ustala\u0142 zasady moralne”.<\/i>
\nTak my\u015bli wielu wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi, przynajmniej pod\u015bwiadomie. W Ko\u015bciele w\u0142a\u015bciwie nie zauwa\u017ca si\u0119 tych pogl\u0105d\u00f3w. Moim zdaniem, w ich szerzeniu si\u0119 le\u017cy \u017ar\u00f3d\u0142o wsp\u00f3\u0142czesnego indyferentyzmu religijnego, ustawiania si\u0119 na zewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a, odchodzenia do r\u00f3\u017cnych sekt.<\/i>
\nJ\u0119zyk sw\u0119dzi, \u017ceby go\u0142os\u0142owne zarzuty i deklaracje potraktowa\u0107 ripost\u0105 r\u00f3wnie stanowcz\u0105, cho\u0107 niczego nie wyja\u015bniaj\u0105c\u0105: „Kto konformistycznie ulega modnemu dzisiaj krytykowaniu nauki Ko\u015bcio\u0142a, ten oddaje swoje sumienie pod kierownictwo bezosobowego ducha czasu”; „Mam w\u0142asne sumienie i nie zezwol\u0119 mass mediom, \u017ceby mi wypacza\u0142y zasady moralne”; „Nie jestem dzieckiem, \u017ceby jaki\u015b samozwa\u0144czy autorytet mia\u0142 we mnie zachwia\u0107 zaufanie do Ko\u015bcio\u0142a”.
\nNa szcz\u0119\u015bcie Pan szuka nie riposty, tylko jakiego\u015b wyja\u015bnienia. Ot\u00f3\u017c zauwa\u017cmy najpierw, \u017ce dyrygowanie ludzkimi przekonaniami jest faktycznie mo\u017cliwe: na przyk\u0142ad kto\u015b, podsuwaj\u0105c drugiemu wypaczony obraz rzeczywisto\u015bci, doprowadza go do prze\u015bwiadczenia, \u017ce jest to obraz prawdziwy. Cynik to robi rozmy\u015blnie, ale najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 to na zasadzie ewangelicznego przys\u0142owia: „\u015blepy prowadzi \u015blepego” (Mt\u00a015,14<\/a>). To pierwsze nazywa si\u0119 manipulacj\u0105, to drugie – szerzeniem moralnej dezorientacji.
\nNa szcz\u0119\u015bcie jednak cudze sumienie nie jest kartk\u0105 papieru, na kt\u00f3rej mo\u017cna napisa\u0107, co si\u0119 chce. Nawet kiedy kto\u015b ma nieczyste zamiary wobec drugiego i chcia\u0142by mu wm\u00f3wi\u0107 jak\u0105\u015b nieprawd\u0119, nie mo\u017ce mu jej po prostu narzuci\u0107. Raczej usi\u0142uje go podej\u015b\u0107 sprytnymi argumentami, tak \u017ceby doprowadzi\u0107 go w ko\u0144cu do przekonania, \u017ce jest tak, jak w\u0142a\u015bnie nie jest. Manipulator nie osi\u0105gn\u0105\u0142 swego celu, dop\u00f3ki jego ofiara nie uwierzy\u0142a w podsuwane jej k\u0142amstwo.
\nMie\u0107 przekonania, to znaczy mie\u0107 wewn\u0119trzny ogl\u0105d, \u017ce to a to jest prawd\u0105. Mo\u017cna komu\u015b pom\u00f3c w znalezieniu prawdy, ale autentycznych przekona\u0144 nie da si\u0119 nikomu narzuci\u0107. Co najwy\u017cej mo\u017cna kogo\u015b doprowadzi\u0107 do udawania jakich\u015b przekona\u0144 (najcz\u0119\u015bciej udajemy przekonania przed samymi sob\u0105, zreszt\u0105 rzadko zdaj\u0105c sobie z tego spraw\u0119: na przyk\u0142ad dostosowujemy przekonania do swego nagannego post\u0119powania). Nazywa si\u0119 to fa\u0142szyw\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 lub wypaczonym sumieniem.
\nZ powy\u017cszego jasno wynika, jak ci\u0119\u017ckim oszczerstwem jest zarzucanie Ko\u015bcio\u0142owi, \u017ce chcia\u0142by dyrygowa\u0107 ludzkimi sumieniami, a to na tej podstawie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednoznacznie naucza prawd wiary i moralno\u015bci oraz nie chce umie\u015bci\u0107 w swojej nauce „\u017cadnej ro\u015bliny, kt\u00f3rej nie sadzi\u0142 Ojciec Niebieski” (Mt\u00a015,13<\/a>).
\nOwszem, mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce jaki\u015b ksi\u0105dz czy katecheta usi\u0142uje doprowadzi\u0107 kogo\u015b do prze\u015bwiadczenia o prawdzie wiary za pomoc\u0105 metod niegodnych – ale jest to zwyczajne nadu\u017cycie i ci\u0119\u017cka obraza g\u0142oszonej w ten spos\u00f3b prawdy Bo\u017cej. Mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zdarzy\u0107, \u017ce kto\u015b aprobuje prawd\u0119 wiary w fa\u0142szywej \u015bwiadomo\u015bci (na przyk\u0142ad w spos\u00f3b czysto formalny i powierzchowny, z duchowego lenistwa albo spodziewaj\u0105c si\u0119 jakiej\u015b korzy\u015bci). S\u0105 to jednak grzechy poszczeg\u00f3lnych ludzi i jedyne, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma naprawd\u0119 na ten temat do powiedzenia, to wezwanie, \u017ceby si\u0119 z takich grzech\u00f3w nawraca\u0107.
\nWydaje si\u0119 jednak, \u017ce nawet nies\u0142usznym zarzutom warto si\u0119 przypatrzy\u0107 uwa\u017cnie. Ot\u00f3\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce zarzut, jakoby uznawanie dogmat\u00f3w i przykaza\u0144 wiary k\u0142\u00f3ci\u0142o si\u0119 z wolno\u015bci\u0105 sumienia, bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce niekt\u00f3rzy katolicy sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, i\u017c prawdy religijne wyznaj\u0105 jako\u015b inaczej, a nie z wewn\u0119trznego przekonania.
\nNa og\u00f3\u0142 wymienia si\u0119 pi\u0119\u0107 mo\u017cliwych reakcji na g\u0142oszon\u0105 nam prawd\u0119; mo\u017cemy: 1) przylgn\u0105\u0107 do niej, uzna\u0107 j\u0105 za swoje wewn\u0119trzne przekonanie, 2) sk\u0142ania\u0107 si\u0119 do niej, 3) dopuszcza\u0107 jej mo\u017cliwo\u015b\u0107, 4) odrzuci\u0107 j\u0105, 5) w og\u00f3le si\u0119 ni\u0105 nie interesowa\u0107. Tymczasem okazuje si\u0119, \u017ce istnieje jeszcze mo\u017cliwo\u015b\u0107 sz\u00f3sta: dan\u0105 prawd\u0119 mo\u017cna uznawa\u0107 pozornie, bez wewn\u0119trznego przekonania, zamykaj\u0105c si\u0119 na realne konsekwencje, jakie p\u0142yn\u0119\u0142yby dla mnie, gdybym si\u0119 na ni\u0105 otworzy\u0142 autentycznie.
\nNiewiele dobrego da si\u0119 powiedzie\u0107 o wierze cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w ten spos\u00f3b przyjmuje dogmaty wiary. Cz\u0142owiek taki depcze w sobie wielki dar Bo\u017cy, jakim jest wolno\u015b\u0107 sumienia; poni\u017ca w ten spos\u00f3b zar\u00f3wno wiar\u0119, jak w\u0142asn\u0105 godno\u015b\u0107. Poni\u017ca wiar\u0119 – bo w gruncie rzeczy ma\u0142o obchodzi go jej prawdziwo\u015b\u0107. Ale poni\u017ca te\u017c swoj\u0105 godno\u015b\u0107 – bo zachowuje si\u0119 przecie\u017c jak bezduszna maszyna, kt\u00f3ra stara si\u0119 nie my\u015ble\u0107 na temat swojej wiary ani nie chce jej wprowadza\u0107 w \u017cycie: niech za mnie my\u015bl\u0105 i wierz\u0105 „fachowcy od wiary”!
\nJednak istnieje r\u00f3wnie\u017c autentyczne podej\u015bcie do prawd i przykaza\u0144 wiary. Polega ono na tym, \u017ce otwieram serce na moj\u0105 wiar\u0119 i jej przykazania, one za\u015b roz\u015bwietlaj\u0105 moj\u0105 codzienno\u015b\u0107, karmi\u0105 moj\u0105 modlitw\u0119 i coraz wi\u0119cej ods\u0142aniaj\u0105 przede mn\u0105 swoj\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 i wewn\u0119trzn\u0105 wspania\u0142o\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b prawdy i przykazania wiary s\u0105 dla mnie ju\u017c nie tylko prze\u015bwiadczeniem \u015bwiatopogl\u0105dowym, ale staj\u0105 si\u0119 realn\u0105 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej spotykam si\u0119 z \u017cywym i kochaj\u0105cym Bogiem. W\u00f3wczas jest ju\u017c nie tylko tak, \u017ce moje sumienie czynnie i rado\u015bnie rozpoznaje i zg\u0142\u0119bia prawd\u0119 Bo\u017c\u0105, ale mieszka we mnie Nauczyciel Wewn\u0119trzny, Duch \u015awi\u0119ty, kt\u00f3ry poznawanej przeze mnie prawdzie daje moc przemieniania mnie i zbli\u017cania mnie do Boga.
\nZ genialn\u0105 prostot\u0105 o tak\u0105 przemian\u0119 sumienia modli si\u0119 Tadeusz \u017bukowski:
\nW moim sumieniu
\njak w chu\u015bcie
\npozostaw sw\u0105 twarz
\nUmi\u0142owany m\u00f3j.<\/cite>
\nW przedstawionych przez Pana zarzutach zauwa\u017cy\u0142em jeszcze dwa inne niepokoje: l\u0119k, \u017ce pos\u0142usze\u0144stwo wobec nauki Ko\u015bcio\u0142a zagra\u017ca mo\u017ce naszej duchowej suwerenno\u015bci, a tak\u017ce l\u0119k, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w og\u00f3le g\u0142osi dogmaty. Ot\u00f3\u017c pierwszy z tych l\u0119k\u00f3w by\u0142by dla nas znacznie bardziej po\u017cyteczny, gdyby\u015bmy go skierowali we w\u0142a\u015bciw\u0105 stron\u0119: gdyby sta\u0142 si\u0119 w nas l\u0119kiem przed uleganiem spo\u0142ecznym naciskom do konformizmu (zar\u00f3wno intelektualnego, jak moralnego) i gdyby wzmocni\u0142 w nas czujno\u015b\u0107 i krytycyzm wobec r\u00f3\u017cnych manipulacji, jakich dokonuj\u0105 na nas mass media oraz inne \u015brodki, kszta\u0142tuj\u0105ce atmosfer\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i jej zmieniaj\u0105ce si\u0119 mody.
\nKomu naprawd\u0119 zale\u017cy na duchowej suwerenno\u015bci, niech\u017cesz zauwa\u017cy, \u017ce dzisiaj prawdziwa wierno\u015b\u0107 dogmatom Ko\u015bcio\u0142a wymaga zazwyczaj wielkiej odwagi, natomiast dystansowanie si\u0119 wobec nich jest czym\u015b modnym i budzi poklask. Ot\u00f3\u017c sam zdrowy rozs\u0105dek ka\u017ce w\u0105tpi\u0107, a\u017ceby mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 duchow\u0105 suwerenno\u015b\u0107 poprzez uleganie owczemu p\u0119dowi.
\nJednak to tak tylko na marginesie. Istotne, aby\u015bmy zauwa\u017cyli, i\u017c duchowa suwerenno\u015b\u0107 nie na tym polega, \u017ceby si\u0119 izolowa\u0107 od spo\u0142ecznego do\u015bwiadczenia prawdy. Czym innym jest owczy p\u0119d, a czym innym poszukiwanie prawdy wraz z innymi, czerpanie z ich do\u015bwiadcze\u0144 oraz szacunek dla tej m\u0105dro\u015bci, jaka nagromadzi\u0142a si\u0119 poprzez ca\u0142e stulecia. Ten spo\u0142eczny wymiar naszego zakorzenienia w prawdzie dotycz\u0105cej spraw najwa\u017cniejszych podkre\u015blony jest nawet w j\u0119zyku: po grecku „sumienie” znaczy syneidesis<\/i>, czyli „wsp\u00f3\u0142widzenie”; po \u0142acinie – conscientia<\/i>, czyli „wsp\u00f3\u0142wiedza”.
\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: Kto prawdy na temat dobra i z\u0142a chce szuka\u0107 sam jeden, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na tych, co szukali przed nim, ani na tych, co szukaj\u0105 obok niego, jest prawdopodobnie duchowym smarkaczem, kt\u00f3rego bardziej ni\u017c znalezienie prawdy interesuje celebracja w\u0142asnej niezwyk\u0142o\u015bci.
\nDlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 w og\u00f3le g\u0142osi dogmaty? – to ostatnie pytanie, kt\u00f3re odnajduj\u0119 mi\u0119dzy wierszami Pa\u0144skiego listu. To bardzo proste: My naprawd\u0119 wierzymy w Chrystusa! Wierzymy, \u017ce w Jezusie Chrystusie B\u00f3g nam objawi\u0142 samego siebie i \u017ce to Jezus Chrystus za\u0142o\u017cy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym On jest „po wszystkie dni a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata” (Mt\u00a028,20<\/a>). Zatem prawdy najwa\u017cniejszej nie musimy ju\u017c szuka\u0107 w ciemno\u015bciach, bo przychodzi ona do nas w \u015bwietle. Byleby\u015bmy tylko chcieli si\u0119 coraz wi\u0119cej na ni\u0105 rozszerza\u0107 i pog\u0142\u0119bia\u0107.
\nCzasem ta nasza pewno\u015b\u0107 co do dogmat\u00f3w i przykaza\u0144 wiary komu\u015b si\u0119 nie podoba. Na szcz\u0119\u015bcie mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego nie wymaga tego, \u017ceby si\u0119 dostosowywa\u0107 do jego gust\u00f3w. Zreszt\u0105, je\u015bli wiara jest dla mnie czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c gr\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 paraleln\u0105 do niewiary, musi istnie\u0107 gruntowna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rozpoznaniem prawdy ostatecznej przez cz\u0142owieka wierz\u0105cego i niewierz\u0105cego. Trafnie na t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 wskazywa\u0142 Adam Mickiewicz w swoich Zdaniach i uwagach<\/i>:
\nDop\u00f3ki paj\u0105k dmie si\u0119 trzymaj\u0105c si\u0119 belki,
\nJest to dogmatyk, kt\u00f3ry tworzy system wielki,
\nLecz gdy schodz\u0105c po nici chwieje si\u0119 z wietrzykiem,
\nNatenczas z dogmatyka staje si\u0119 sceptykiem.<\/cite>
\n 
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      „Kto przyjmuje dogmaty wiary, pozwala Ko\u015bcio\u0142owi dyrygowa\u0107 swoim sumieniem”; „Od tego mam sumienie, \u017ceby wiedzie\u0107, co jest dobre, a co z\u0142e, i nie potrzebuj\u0119, \u017ceby mi si\u0119 do tego wtr\u0105ca\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142”; „Nie jestem dzieckiem, \u017ceby kto\u015b mi… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1049],"tags":[274,896],"class_list":["post-221","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pytania-odpowiedzi-wiara","tag-dogmaty","tag-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=221"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}