{"id":2137,"date":"2019-06-12T12:52:07","date_gmt":"2019-06-12T10:52:07","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=2137"},"modified":"2019-06-12T12:52:07","modified_gmt":"2019-06-12T10:52:07","slug":"mit-swieckiego-panstwa-w-ideologii-gazety-wyborczej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/mit-swieckiego-panstwa-w-ideologii-gazety-wyborczej\/","title":{"rendered":"Mit \u015bwieckiego pa\u0144stwa w ideologii Gazety Wyborczej"},"content":{"rendered":"

\u201eCzy popierasz \u015bwieckie pa\u0144stwo?\u201d \u2013 takie pytanie zada\u0142 ankietowanym w sonda\u017cu o\u015brodek Kantar Millward Brown. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 odpowiedzia\u0142a, \u017ce tak. Badanie zosta\u0142o przeprowadzone dla \u201eWysokich Obcas\u00f3w\u201d, dodatku do \u201eGazety Wyborczej\u201d. Z sonda\u017cu wynika, \u017ce za projektem \u015bwieckie pa\u0144stwo opowiedzia\u0142o si\u0119 88 proc. niewierz\u0105cych i 60 proc. os\u00f3b, kt\u00f3re zdeklarowa\u0142y si\u0119 jako wierz\u0105ce. Sonda\u017c ma charakter ba\u0142amutny, gdy\u017c Polska ze swej natury ustrojowej jest klasycznym europejskim pa\u0144stwem \u015bwieckim, w kt\u00f3rym istnieje konstytucyjny rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa.<\/strong>
\nDefiniowany jest on za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w: \u201eautonomia i niezale\u017cno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa\u201d. Polski model w tym zakresie jest bliski rozwi\u0105zaniom przyj\u0119tym w Republice Federalnej Niemiec, w Austrii, we W\u0142oszech, w Hiszpanii, USA oraz zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw Zachodu. Model ten definiowany jest w teorii prawa wyznaniowego jako \u201eprzyjazny rozdzia\u0142\u201d pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a, b\u0105d\u017a jako pa\u0144stwa kieruj\u0105ce si\u0119 zasad\u0105 \u201e\u015bwiecko\u015bci neutralnej\u201d.
\nW krajach realizuj\u0105cych ten model obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w przestrzeni publicznej, Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/a> ma prawo kierowa\u0107 si\u0119 w\u0142asnym prawem (kanonicznym), cho\u0107 jest r\u00f3wnie\u017c zobowi\u0105zany do przestrzegania prawa pa\u0144stwowego. Religia jako przedmiot nauczania jest zagwarantowana w publicznym systemie edukacji: w niekt\u00f3rych krajach, np. w Niemczech, jest to przedmiot obowi\u0105zkowy, a w innych dobrowolny, wybierany przez rodzic\u00f3w. A skoro lekcje religii s\u0105 elementem publicznego systemu edukacji, to ich koszt pokrywa pa\u0144stwo. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma prawo do organizacji pos\u0142ugi religijnej w instytucjach pa\u0144stwowych takich jak wojsko, szpitale czy system wi\u0119ziennictwa. Ma te\u017c zagwarantowane prawo emisji swych program\u00f3w w mediach publicznych. W \u017cadnym z tych kraj\u00f3w nie s\u0105 opodatkowane zbi\u00f3rki b\u0105d\u017a darowizny przeznaczanie na cele \u201ekultu religijnego\u201d, a symbole religijne mog\u0105 by\u0107 obecne w przestrzeni publicznej. Wyj\u0105tkiem na tym tle w Europie s\u0105 zar\u00f3wno \u201epa\u0144stwa wyznaniowe\u201d, jak i pa\u0144stwa o \u201eradykalnej \u015bwiecko\u015bci\u201d. Na r\u00f3wni z innymi podmiotami \u017cycia spo\u0142ecznego Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce ubiega\u0107 si\u0119 o pa\u0144stwowe dotacje dla prowadzonych przez siebie instytucji spo\u0142ecznych oraz na utrzymanie d\u00f3br kultury.<\/p>\n

Pa\u0144stwa wyznaniowe<\/h4>\n

Pa\u0144stwa wyznaniowe to takie, gdzie jedna z religii ma charakter \u201ereligii pa\u0144stwowej\u201d i jest oficjalnie wspierana przez pa\u0144stwo, czego wyrazem jest m.in. utrzymywanie obiekt\u00f3w kultu oraz duchownych z bud\u017cetu pa\u0144stwa. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki wyra\u017anie od\u017cegna\u0142 si\u0119 od modelu pa\u0144stwa wyznaniowego podczas Soboru Watyka\u0144skiego II. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pa\u0144stwami wyznaniowymi w Europie s\u0105: Grecja, Norwegia, Dania, Wielka Brytania oraz niekt\u00f3re kantony Szwajcarii.
\nNajsilniejszy zwi\u0105zek mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a pa\u0144stwem obserwujemy w Grecji. Prawos\u0142awie ma konstytucyjny charakter \u201ereligii dominuj\u0105cej\u201d. Umocowanie w konstytucji pa\u0144stwa maj\u0105 nawet \u201e\u015bwi\u0119te kanony wiary\u201d. Prawo karne \u015bciga te\u017c przest\u0119pstwa wewn\u0105trzko\u015bcielne, np. z\u0142amanie tajemnicy spowiedzi. Pa\u0144stwo greckie \u2013 w ramach swych kompetencji \u2013 ma np. obowi\u0105zek zapewnienia \u201educhowej jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Administracyjne ustawodawstwo \u015awi\u0119tego Synodu podlega wi\u0119c kontroli pa\u0144stwa i mo\u017ce by\u0107 przez nie uchylone. Pa\u0144stwo op\u0142aca wynagrodzenia biskup\u00f3w, ksi\u0119\u017cy, diakon\u00f3w oraz \u015bwieckich zatrudnionych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142.
\nStatus religii pa\u0144stwowej gwarantuj\u0105 tak\u017ce niekt\u00f3re pa\u0144stwa tradycji protestanckiej. Obecnie s\u0105 to Dania i Wielka Brytania. W Anglii od czas\u00f3w Henryka VIII i Aktu Supremacji (1534 r.) Ko\u015bcio\u0142em pa\u0144stwowym jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 anglika\u0144ski. Najwy\u017cszym Zwierzchnikiem jest kr\u00f3lowa. Jej zwierzchnictwu podlega te\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 prezbiteria\u0144ski Szkocji, maj\u0105cy analogiczny status. Prawo wyznaniowe (w tym kanoniczne) stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prawa pa\u0144stwowego. Nominacje na wy\u017csze stanowiska ko\u015bcielne odbywaj\u0105 si\u0119 pod patronatem Korony (za po\u015brednictwem ko\u015bcielno-pa\u0144stwowej komisji). Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 biskup\u00f3w zasiada w Izbie Lord\u00f3w.<\/p>\n

Pa\u0144stwa o \u201e\u015bwiecko\u015bci radykalnej\u201d<\/h4>\n

Innym wyj\u0105tkiem, znajduj\u0105cym si\u0119 po drugiej stronie barykady, s\u0105 pa\u0144stwa przyjmuj\u0105ce zasad\u0119 \u201eradykalnej \u015bwiecko\u015bci\u201d, do kt\u00f3rej w Europie zalicza si\u0119 dzi\u015b Francja, Holandia. Luksemburg oraz S\u0142owenia. Model pa\u0144stwa radykalnie \u015bwieckiego powsta\u0142 we Francji pod wp\u0142ywem wielkiej rewolucji w latach 1789-1795. W obecnym kszta\u0142cie zosta\u0142 wprowadzony na podstawie ustawy z 1905 r. o separacji Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, na mocy kt\u00f3rej Ko\u015bcio\u0142y zosta\u0142y pozbawione osobowo\u015bci prawnej i narzucono im form\u0119 wy\u0142\u0105cznie stowarzysze\u0144 kultowych. Francuska \u015bwiecko\u015b\u0107 pa\u0144stwa jest uto\u017csamiana z neutralno\u015bci\u0105 wobec przekona\u0144 religijnych, \u015bwiatopogl\u0105dowych i filozoficznych, pojmowan\u0105 w sensie negatywnym, tzn. jako zakaz uzewn\u0119trzniania przekona\u0144 religijnych w \u017cyciu publicznym. Przyk\u0142adem kontynuacji takiej wyk\u0142adni tej formu\u0142y jest ustawa z 2004 r., zabraniaj\u0105ca uczniom w szko\u0142ach publicznych noszenia chusty muzu\u0142ma\u0144skiej przez dziewcz\u0119ta, wi\u0119kszej wielko\u015bci krzy\u017cy, b\u0105d\u017a jarmu\u0142ki przez wyznawc\u00f3w religii Moj\u017ceszowej. W oczywisty spos\u00f3b lekcje religii nie mog\u0105 by\u0107 elementem publicznego systemu edukacji.
\nW S\u0142owenii jest konsekwencj\u0105 wyroku Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 1999 r., kt\u00f3ry interpretuj\u0105c ustaw\u0119 o edukacji podkre\u015bli\u0142 zakaz dzia\u0142alno\u015bci religijnej we wszystkich szko\u0142ach i przedszkolach, na skutek czego usuni\u0119to lekcje religii z budynk\u00f3w szkolnych. W minionym stuleciu zasada \u201e\u015bwiecko\u015bci\u201d by\u0142a jednym z fundament\u00f3w ustrojowych ZSRR, a w \u015blad za tym wszystkich kraj\u00f3w tzw. demokracji ludowej. Dzi\u015b w tym regionie Europy pozosta\u0142a jedynie w konstytucji bia\u0142oruskiej.<\/p>\n

Model polski: \u201e\u015bwiecko\u015b\u0107 neutralna\u201d<\/h4>\n

Obowi\u0105zuj\u0105cy w Polsce model, wprowadzony ostatecznie na mocy Konstytucji z 1997 r. spe\u0142nia wszelkie kryteria pa\u0144stwa opieraj\u0105cego si\u0119 na zasadzie \u201e\u015bwiecko\u015bci neutralnej\u201d. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nasza Konstytucja termin \u201c\u015bwiecko\u015bci\u201d pa\u0144stwa zast\u0119puje kryterium \u201ebezstronno\u015bci w sprawach \u015bwiatopogl\u0105dowych i religijnych\u201d. Wyra\u017anie m\u00f3wi o tym art. 25 ust. 2 Konstytucji RP, brzmi\u0105cy: \u201eW\u0142adze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowuj\u0105 bezstronno\u015b\u0107 w sprawach przekona\u0144 religijnych, \u015bwiatopogl\u0105dowych i filozoficznych, zapewniaj\u0105c swobod\u0119 wyra\u017cania ich w \u017cyciu publicznym\u201d. Zasada \u201e\u015bwiecko\u015bci\u201d nie zosta\u0142a wprowadzona wprost, gdy\u017c bezpo\u015brednio po uzyskaniu wolno\u015bci kojarzona by\u0142a z totalitarn\u0105 dominacj\u0105 pa\u0144stwa nad Ko\u015bcio\u0142em i ograniczaniem swob\u00f3d religijnych obywateli.
\nZ kolei gwarantowana w art. 53 Konstytucji wolno\u015b\u0107 sumienia i religii obejmuje r\u00f3\u017cnorodne formy korzystania z tego prawa, w\u015br\u00f3d nich prawo rodzic\u00f3w do zapewnienia dzieciom wychowania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Wyrazem poszanowania tej zasady jest np. obecno\u015b\u0107 lekcji religii w szkolnym systemie nauczania. Oczywi\u015bcie pod warunkiem ich dobrowolno\u015bci, gdy\u017c w innym przypadku mog\u0142a by by\u0107 zagro\u017cona wolno\u015b\u0107 do wyra\u017cania swych przekona\u0144 ateistycznych.
\nZ zasady wolno\u015bci sumienia i religii wynika tak\u017ce prawo do korzystania z praktyk religijnych. A skoro pa\u0144stwo jest gwarantem poszanowania tej zasady, to jego obowi\u0105zkiem jest zorganizowanie dost\u0119pu do pos\u0142ug religijnych na terenie prowadzonych przez pa\u0144stwo instytucji, tam gdzie jest on znacznie ograniczony: wi\u0119zienia, szpitale czy s\u0142u\u017cba wojskowa.<\/p>\n

Zasada \u201e\u015bwieckiego pa\u0144stwa\u201d w wydaniu polskiej lewicy<\/h4>\n

Tymczasem obecna polska lewica \u2013 operuj\u0105c has\u0142em \u201epa\u0144stwa \u015bwieckiego\u201d \u2013 usi\u0142uje uruchomi\u0107 proces, kt\u00f3ry spowoduje przesuni\u0119cie Polski z wi\u0119kszo\u015bciowej w Europie grupy pa\u0144stw kieruj\u0105cej si\u0119 zasad\u0105 \u201e\u015bwiecko\u015bci neutralnej\u201d, do zdecydowanie mniejszo\u015bciowej grupy pa\u0144stw realizuj\u0105cych zasad\u0119 \u201e\u015bwiecko\u015bci radykalnej\u201d, a nawet dalej, ku dawnemu modelowi sowieckiemu. St\u0105d m. in. postulaty rezygnacji z finansowania lekcji religii w szko\u0142ach oraz opodatkowania dochod\u00f3w kleru na podobnych zasadach co reszty pracownik\u00f3w.<\/p>\n

\n

Patriotyzm a nacjonalizm w nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a<\/h4>\n<\/div>\n

W 23 krajach Unii Europejskiej religia nauczana jest w szko\u0142ach publicznych, natomiast w 5 (Bu\u0142garia, Francja, Holandia, Luksemburg i S\u0142owenia) nauka religii odbywa si\u0119 na terenie ko\u015bcielnym lub tylko w szko\u0142ach wyznaniowych. Polska, gdzie nauka religii powr\u00f3ci\u0142a do szk\u00f3\u0142 po 1989 r., wype\u0142nia europejskie standardy w tym zakresie.
\nZupe\u0142nie absurdalny jest natomiast postulat \u201eopodatkowania dochod\u00f3w kleru na podobnych zasadach co reszty pracownik\u00f3w\u201d, gdy\u017c dawno zosta\u0142 ju\u017c on zrealizowany. Ka\u017cdy polski duchowny, zatrudniony na umowie o prac\u0119, umowie zlecenie czy umowie o dzie\u0142o, p\u0142aci dok\u0142adnie takie same podatki jak ka\u017cdy obywatel pa\u0144stwa. Natomiast zupe\u0142nie czym innym s\u0105 dobrowolne ofiary wiernych sk\u0142adane przy okazji intencji mszalnych, \u015blub\u00f3w czy pogrzeb\u00f3w, kt\u00f3re nigdzie w Europie, nawet w pa\u0144stwach o \u201eradykalnej \u015bwiecko\u015bci\u201d nie s\u0105 opodatkowane. Zrealizowanie postulat\u00f3w polskiej lewicy w tym zakresie by\u0142oby odej\u015bciem od wszelkich norm europejskich i krokiem ku powrotowi modelu sowieckiego.
\nMarcin Przeciszewski, eKai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eCzy popierasz \u015bwieckie pa\u0144stwo?\u201d \u2013 takie pytanie zada\u0142 ankietowanym w sonda\u017cu o\u015brodek Kantar Millward Brown. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 odpowiedzia\u0142a, \u017ce tak. Badanie zosta\u0142o przeprowadzone dla \u201eWysokich Obcas\u00f3w\u201d, dodatku do \u201eGazety Wyborczej\u201d. Z sonda\u017cu wynika, \u017ce za projektem \u015bwieckie pa\u0144stwo opowiedzia\u0142o si\u0119… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1066],"tags":[],"class_list":["post-2137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zycie-spoleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}