{"id":1947,"date":"2018-05-29T14:51:05","date_gmt":"2018-05-29T12:51:05","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1947"},"modified":"2018-05-29T14:51:05","modified_gmt":"2018-05-29T12:51:05","slug":"bledne-systemy-nieuznajace-istnienia-boga-panteizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/bledne-systemy-nieuznajace-istnienia-boga-panteizm\/","title":{"rendered":"B\u0142\u0119dne systemy nieuznaj\u0105ce istnienia Boga – Panteizm"},"content":{"rendered":"

Panteizm, podobnie jak materializm, nie jest niczym nowym. Znany by\u0142 ju\u017c staro\u017cytnym Indom. Ojcem nowo\u017cytnego panteizmu jest \u017byd holenderski Spinoza (zm. 1677). System ten uprawiany by\u0142 przez niekt\u00f3rych niemieckich filozof\u00f3w. Ca\u0142y panteistyczny \u015bwiatopogl\u0105d jest wytworem chorobliwej fantazji, tote\u017c nie mo\u017ce si\u0119 osta\u0107 wobec trze\u017awego rozumu; podobnie jak materializm, opiera si\u0119 na sprzeczno\u015bciach.
\nGdy materiali\u015bci uwa\u017caj\u0105 ka\u017cdy atom materii za osobn\u0105 istot\u0119 i dlatego twierdz\u0105, \u017ce \u015bwiat sk\u0142ada si\u0119 z niesko\u0144czenie wielu pojedynczych istot – pantei\u015bci uwa\u017caj\u0105 ca\u0142y wszech\u015bwiat za jedn\u0105 istot\u0119, \u017cyj\u0105c\u0105, duchow\u0105 i nazywaj\u0105 j\u0105 \u201ewszechbogiem”, po grecku panthe\u00f3s, sk\u0105d nazwa panteizmu. Ten \u201ewszechb\u00f3g”, m\u00f3wi\u0105 oni, istnieje od wiek\u00f3w sam z siebie; nie jest istot\u0105 od \u015bwiata r\u00f3\u017cn\u0105, ani czym\u015b wy\u017cszym od niego, ale jest tym samym, czym wszech\u015bwiat. St\u0105d przer\u00f3\u017cne istoty, kt\u00f3re nazywamy stworzeniami, wed\u0142ug pan-teist\u00f3w nie posiadaj\u0105 odr\u0119bnego bytu, lecz s\u0105 tylko rozmaitymi formami i przemijaj\u0105cymi przejawami jednej i tej samej substancji bo\u017cej, s\u0105 przeto wsp\u00f3lnie jednym tylko bogiem. Jest to tzw. panteizm realny. Inni pantei\u015bci utrzymuj\u0105, \u017ce \u015bwiat istnieje tylko w my\u015bli naszej, a nie w rzeczywisto\u015bci, wszelkie za\u015b spostrze\u017cenia zmys\u0142owe uwa\u017caj\u0105 za z\u0142udzenie; to panteizm idealistyczny.
\nG\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl\u0105 panteizmu jest zaprzeczenie istotnej r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy Bogiem a \u015bwiatem, wed\u0142ug panteizmu bowiem B\u00f3g<\/a> – to \u015bwiat, a \u015bwiat to B\u00f3g. – Panteizm zatem, cho\u0107 wprost nie zaprzecza istnienia Boga, pojmuje Go zupe\u0142nie mylnie, bo nie odr\u00f3\u017cnia Go od rzeczy stworzonych – a wi\u0119c w rzeczywisto\u015bci nie uznaje Boga osobowego, kt\u00f3ry poza \u015bwiatem istnieje. Gdzie bowiem B\u00f3g staje si\u0119 wszystkim – tam jest niczym, gdy\u017c wszystko nie mo\u017ce by\u0107 Bogiem.
\nPoszczeg\u00f3lnych b\u0142\u0119d\u00f3w systemu tego nie potrzeba w\u0142a\u015bciwie zbija\u0107, gdy\u017c one zwalczaj\u0105 same siebie; tote\u017c ci, kt\u00f3rzy ich broni\u0105, zrywaj\u0105 z wszelkimi prawami rozs\u0105dnego poznania i wnioskowania, a tym samym wpadaj\u0105 w najwi\u0119ksze niedorzeczno\u015bci.
\n <\/p>\n

SPRZECZNO\u015aCI PANTEIZMU<\/h3>\n
    \n
  1. Panteizm sprzeciwia si\u0119 naszej wewn\u0119trznej \u015bwiadomo\u015bci. Ka\u017cdy cz\u0142owiek posiada t\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest istot\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 od drugiego cz\u0142owieka, a tym bardziej r\u00f3\u017cn\u0105 od zwierz\u0119cia, ro\u015bliny i kamienia. My\u015bliwy \u015bwiadomy jest tego, \u017ce poluj\u0105c na zaj\u0105ca nie godzi na w\u0142asne \u017cycie, ale na \u017cycie istoty od siebie r\u00f3\u017cnej i ni\u017cszej. Ka\u017cdy rozumnie my\u015bl\u0105cy zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce jego w\u0142asny byt i dzia\u0142anie nie jest bytem i dzia\u0142aniem drugiego cz\u0142owieka, \u017ce on sam nie jest tym, co poza nim istnieje, ale \u017ce jest istot\u0105, posiadaj\u0105c\u0105 sw\u00f3j w\u0142asny byt odr\u0119bny i w\u0142asne osobiste dzia\u0142anie. Wobec tego wi\u0119c nie mo\u017ce by\u0107 prawd\u0105, co m\u00f3wi panteizm, \u017ce jedna tylko istnieje substancja, kt\u00f3rej ca\u0142y \u015bwiat jest przejawem.<\/li>\n
  2. Panteizm sprzeciwia si\u0119 naszemu do\u015bwiadczeniu. W\u0142asne do\u015bwiadczenie uczy ka\u017cdego, \u017ce istoty, kt\u00f3re poza nami istniej\u0105, minera\u0142y, ro\u015bliny, zwierz\u0119ta, nie tylko s\u0105 od nas r\u00f3\u017cne, ale r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tak\u017ce mi\u0119dzy sob\u0105, bo ka\u017cda z nich ma sw\u00f3j odr\u0119bny byt i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, nieraz wprost sprzeczne z w\u0142a\u015bciwo\u015bciami innych.
    \nSpinoza z powodu mylnego poj\u0119cia substancji uwa\u017ca wszystko, co sw\u00f3j byt otrzyma\u0142o od drugiego bytu, za w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 tego ostatniego. Tymczasem ju\u017c dziecko pojmie, \u017ce jajko nie jest tylko w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 ptaka, jak np. zdolno\u015b\u0107 do lotu, barwa upierzenia -ale jest zupe\u0142nie osobnym bytem.
    \nFichte uznaje tylko istnienie swego w\u0142asnego \u201eja”, poza kt\u00f3rym wszystko jest marzeniem. – Schelling chce dowie\u015b\u0107, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat materialny to z\u0142udzenie istot. – Tymczasem, gdyby nie by\u0142o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy Bogiem a \u015bwiatem, wszystkie istoty na \u015bwiecie – jako r\u00f3wne Bogu – musia\u0142yby by\u0107 tak\u017ce r\u00f3wne mi\u0119dzy sob\u0105, gdy\u017c dwie ilo\u015bci r\u00f3wne trzeciej s\u0105 sobie r\u00f3wne.<\/li>\n
  3. Gdyby zatem panteizm mia\u0142 racj\u0119, znikn\u0119\u0142aby wszelka r\u00f3\u017cnica na \u015bwiecie, ka\u017cde przeciwie\u0144stwo by\u0142oby tylko pozorne; oboj\u0119tne by\u0142oby, czy jakie\u015b cia\u0142o pozostaje w ruchu, czy w spoczynku, bo oba te stany r\u00f3wna\u0142yby si\u0119 sobie. Pod\u0142ug zasady panteizmu b\u0142\u0105dzi\u0142by ka\u017cdy, kto by utrzymywa\u0142, \u017ce on i jego s\u0105siad to dwie osoby r\u00f3\u017cne.
    \nPoniewa\u017c na \u015bwiecie znajduje si\u0119 rozum i wo\u0142a, \u201ewszechb\u00f3g” musia\u0142by by\u0107 istot\u0105 osobow\u0105, czyli osob\u0105. Ta osoba musia\u0142aby posiada\u0107 wszelkie cnoty, kt\u00f3re spotykamy na \u015bwiecie, by\u0142aby zatem naj\u015bwi\u0119tsza, ale zarazem ulega\u0142aby wszystkim wyst\u0119pkom, a wi\u0119c musia\u0142aby by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie wszelkim z\u0142em. Je\u015bli si\u0119 znajduje na \u015bwiecie m\u0105dro\u015b\u0107 i g\u0142upota, istota boga panteistycznego by\u0142aby zarazem i m\u0105dra, i g\u0142upia. A poniewa\u017c jest na \u015bwiecie wiele k\u0142\u00f3tni i walk, \u00f3w \u201ewszechb\u00f3g” musia\u0142by z samym sob\u0105 ustawicznie k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 i walczy\u0107.
    \nGdyby przedmioty, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 wszech\u015bwiat, nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 istotnie od Boga, lecz by\u0142yby tylko Jego ujawnieniem si\u0119, musia\u0142yby posiada\u0107 t\u0119 sam\u0105 natur\u0119, co Pan B\u00f3g; wi\u0119c musia\u0142yby by\u0107 wieczne, konieczne, niezale\u017cne, tj. absolutne. Poniewa\u017c za\u015b rzeczy tego \u015bwiata s\u0105 czasowe (powstaj\u0105 i gin\u0105), przygodne (mog\u0105 by\u0107 albo nie by\u0107) i pod wieloma wzgl\u0119dami zale\u017cne od drugich, przeto nie mog\u0105 by\u0107 tylko zewn\u0119trznym ujawnieniem Boskiej Istoty, ale musz\u0105 by\u0107 w swojej istocie od Niej r\u00f3\u017cne – czyli musz\u0105 by\u0107 osobnymi istotami.<\/li>\n
  4. Panteizm idealistyczny nie uznaje r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy bytem idealnym (urojonym) a rzeczywistym, a to sprzeciwia si\u0119 zdrowemu rozumowi; bo co innego, gdy si\u0119 komu\u015b tylko zdaje, \u017ce ma pieni\u0105dze w kieszeni, co innego, gdy je rzeczywi\u015bcie posiada.<\/li>\n
  5. Gdyby prawd\u0105 by\u0142o, \u017ce ca\u0142y wszech\u015bwiat jest bogiem, istoty czasowe, przygodne, zale\u017cne, zebrane i dodane do siebie da\u0142yby w sumie istot\u0119 wieczn\u0105, konieczn\u0105 i niezale\u017cn\u0105. To za\u015b sprzeciwia si\u0119 kardynalnej zasadzie matematyki, na mocy kt\u00f3rej ka\u017cda suma musi posiada\u0107 cechy swoich cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych, dlatego te\u017c jednakie dodane do jednakich daj\u0105 w wyniku jednakie.<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    ZGUBNE SKUTKI PANTEIZMU<\/h3>\n

    Taka gmatwanina poj\u0119\u0107 w teorii musi poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 w praktyce najzgubniejsze owoce. Bo jak\u017ce m\u00f3wi\u0107 o sumieniu cz\u0142owieka, o r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy cnot\u0105 a wyst\u0119pkiem, o konieczno\u015bci nagrody lub kary, gdy wed\u0142ug panteizmu nawet to nie jest pewne, czy ten \u015bwiat istnieje w rzeczywisto\u015bci, czy tylko w fantazji ludzkiej. Skoro wszech\u015bwiat jest bogiem, ka\u017cdy cz\u0142owiek jest cz\u0105stk\u0105 b\u00f3stwa, bez wzgl\u0119du na to, czy jest uczciwy, czy oszust. Wszystko mu te\u017c wolno, bo czy powstanie w nim uczucie szlachetne, czy nami\u0119tno\u015b\u0107 – wszystko to jest ujawnieniem si\u0119 b\u00f3stwa. Tote\u017c bez wzgl\u0119du na to, co kto czyni, czy \u017cycie k\u0142adzie w ofierze za naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 spraw\u0119, czy nurza si\u0119 w wyst\u0119pkach – nigdy nie grzeszy, gdy\u017c \u201eb\u00f3g” nie mo\u017ce grzeszy\u0107; albo -co jeszcze dziwaczniejsze – b\u00f3g grzeszy przez cz\u0142owieka, wobec czego cz\u0142owiek nie jest odpowiedzialny za to, co czyni jako istota niesamodzielna. Wed\u0142ug panteizmu wi\u0119c wolno cz\u0142owiekowi depta\u0107 naj\u015bwi\u0119tsze uczucia i post\u0119powa\u0107 bezkarnie, a nikt nie ma prawa zakaza\u0107 mu tego ani ukara\u0107 zbrodniarza.
    \nPoniewa\u017c wed\u0142ug panteizmu nie ma istotnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy cnot\u0105 a wyst\u0119pkiem, bo jedno i drugie jest tylko ujawnieniem si\u0119 tej samej istoty bo\u017cej, przeto \u201eb\u00f3g” jest tw\u00f3rc\u0105 cnoty i zbrodni, bo wszystko co najpodlejsze i wstr\u0119tne jest r\u00f3wnie\u017c przejawem boga. A poniewa\u017c ten b\u00f3g nie r\u00f3\u017cni si\u0119 istotnie od \u015bwiata, przeto podlega tym samym cierpieniom i \u017c\u0105dzom, co ludzie i zwierz\u0119ta i jest sam – podobnie jak istoty nierozumne – tak\u017ce pozbawiony rozumu.
    \nPanteizm, znosz\u0105c r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy dobrem a z\u0142em, blu\u017ani przeciw prawdziwemu Bogu i niszczy podstawy moralne jednostek i ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Tego rodzaju system, z ca\u0142\u0105 konsekwencj\u0105 przeprowadzony, podkopa\u0142by wszelkie podstawy cywilizacji i skaza\u0142by ca\u0142y r\u00f3d ludzki na barbarzy\u0144stwo. Ka\u017cdemu przeto rozumnemu cz\u0142owiekowi panteizm musi si\u0119 sta\u0107 wyrazem stanu przej\u015bciowego b\u0142\u0105dz\u0105cego ludzkiego ducha, kt\u00f3ry -je\u015bli nie chce pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w materializmie – musi wr\u00f3ci\u0107 do uznania Boga osobowego.
    \nJakkolwiek panteist\u00f3w i dzi\u015b jeszcze nie brak, jednak\u017ce sami wstydz\u0105 si\u0119 tej nazwy jako przestarza\u0142ej. Dla nadania pogl\u0105dom swoim pozoru nowo\u015bci wol\u0105 si\u0119 nazywa\u0107 zwolennikami \u201emonizmu”, tj. systemu bezwzgl\u0119dnej jedno\u015bci. System ten wprawdzie niewiele r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzedniego, ale poniewa\u017c wpada w nowe sprzeczno\u015bci, i w obecnych czasach staje si\u0119 coraz bardziej g\u0142o\u015bny, zas\u0142uguje na om\u00f3wienie.
    \n 
    \nPoni\u017cszy tekst stanowi fragment ksi\u0105\u017cki ks. Stanis\u0142awa Bartynowskiego \u201eApologetyka podr\u0119czna\u201d. Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Ksi\u0119\u017cy Jezuit\u00f3w w Warszawie.
    \n(aktualnie w domenie publicznej)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Panteizm, podobnie jak materializm, nie jest niczym nowym. Znany by\u0142 ju\u017c staro\u017cytnym Indom. Ojcem nowo\u017cytnego panteizmu jest \u017byd holenderski Spinoza (zm. 1677). System ten uprawiany by\u0142 przez niekt\u00f3rych niemieckich filozof\u00f3w. Ca\u0142y panteistyczny \u015bwiatopogl\u0105d jest wytworem chorobliwej fantazji, tote\u017c nie mo\u017ce… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1061],"tags":[891],"class_list":["post-1947","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-varia","tag-varia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1947","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1947"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1947\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}