{"id":1896,"date":"2018-05-14T20:32:01","date_gmt":"2018-05-14T18:32:01","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1896"},"modified":"2018-05-14T20:32:01","modified_gmt":"2018-05-14T18:32:01","slug":"prawa-natury-rozdzial-z-ksiazki-clive-staples-lewisa-bog-na-lawie-oskarzonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/prawa-natury-rozdzial-z-ksiazki-clive-staples-lewisa-bog-na-lawie-oskarzonych\/","title":{"rendered":"Prawa natury – rozdzia\u0142 z ksi\u0105\u017cki Clive Staples Lewisa "B\u00f3g na \u0142awie oskar\u017conych""},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n„Biedna kobieta – stwierdzi\u0142 m\u00f3j przyjaciel. – W\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, co powiedzie\u0107, kiedy one m\u00f3wi\u0105 w ten spos\u00f3b. Ona uwa\u017ca, \u017ce jej syn prze\u017cy\u0142 Arnhem dlatego, \u017ce modli\u0142a si\u0119 za niego. Bez serca by\u0142oby jej t\u0142umaczy\u0107, \u017ce on naprawd\u0119 prze\u017cy\u0142, poniewa\u017c sta\u0142 troch\u0119 bardziej w prawo czy w lewo od jakiej\u015b kuli. Kula lecia\u0142a kursem wyznaczonym przez prawa natury. Nie mog\u0142a go trafi\u0107. Po prostu przypadkowo sta\u0142 poza jej torem… i tak przez ca\u0142y dzie\u0144 w przypadku ka\u017cdej kuli i ka\u017cdego od\u0142amka pocisku. Swoje prze\u017cycie zawdzi\u0119cza po prostu prawom natury.”
\nW tym momencie wszed\u0142 m\u00f3j pierwszy ucze\u0144 i rozmowa nasza urwa\u0142a si\u0119, lecz p\u00f3\u017aniej w ci\u0105gu dnia musia\u0142em przej\u015b\u0107 spacerem przez park na konferencj\u0119 i da\u0142o mi to czas na przemy\u015blenie tego zagadnienia. By\u0142o zupe\u0142nie oczywiste, \u017ce je\u017celi kula zosta\u0142a wystrzelona z punktu A w kierunku B, przy wietrze C, i tak dalej, to polecia\u0142a okre\u015blon\u0105 drog\u0105. Lecz czy nasz m\u0142ody przyjaciel m\u00f3g\u0142 sta\u0107 gdzie indziej? Czy Niemiec m\u00f3g\u0142 strzela\u0107 w innym momencie lub w innym kierunku? Je\u017celi ludzie maj\u0105 woln\u0105 wol\u0119, to wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce mogli. Wy\u0142ania si\u0119 z tego raczej do\u015b\u0107 zagmatwany obraz bitwy pod Arnhem. Ca\u0142y tok wydarze\u0144 by\u0142by rodzajem jakiego\u015b amalgamatu wywodz\u0105cego si\u0119 z dw\u00f3ch \u017ar\u00f3de\u0142 – z jednej strony z akt\u00f3w ludzkiej woli (kt\u00f3re przypuszczalnie mog\u0142y by\u0107 inne), a z drugiej z fizycznych praw natury. I to – jak si\u0119 wydaje – wystarczy\u0142o, aby matka uwierzy\u0142a, \u017ce jej modlitwy r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, i\u017c jej syn prze\u017cy\u0142. B\u00f3g m\u00f3g\u0142 bez przerwy wp\u0142ywa\u0107 na wol\u0119 wszystkich wal\u00adcz\u0105cych tak, \u017ceby przydzieli\u0107 \u015bmier\u0107, rany i przetrwanie w spos\u00f3b, jaki uwa\u017ca\u0142 za najlepszy, jednocze\u015bnie pozwalaj\u0105c na to, by pocisk polecia\u0142 po swoim normalnym torze.
\nAle nie by\u0142em jeszcze ca\u0142kowicie przekonany co do fizycznej strony tego obrazu. S\u0105dzi\u0142em (do\u015b\u0107 nieprecyzyjnie), \u017ce lot pocisku\u00a0spowodowany<\/b>\u00a0jest prawami natury. Ale czy tak jest naprawd\u0119? Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce kula jest wprawiona w ruch, i wzi\u0119ciu pod uwag\u0119 wiatru, przyci\u0105gania ziemi i wszystkich innych istotnych czynnik\u00f3w, – prawem” natury jest, \u017ce kula musi obra\u0107 tak\u0105 drog\u0119, jak\u0105 obra\u0142a. Lecz przecie\u017c przyci\u015bni\u0119cie spustu, boczny wiatr czy nawet ziemia, nie s\u0105 bynajmniej\u00a0prawami<\/b>. S\u0105 one faktami lub zdarzeniami. Nie s\u0105 one prawami, lecz tym, co jest pos\u0142uszne prawom. Oczywi\u015bcie rozwa\u017canie przyci\u015bni\u0119cia spustu tylko zaprowadzi\u0142oby nas z powrotem do tej strony zagadnienia, kt\u00f3ra zwi\u0105zana jest z woln\u0105 wol\u0105. Musimy dlatego wybra\u0107 jaki\u015b prostszy przyk\u0142ad.
\nPrawa fizyki, jak rozumiem, zrz\u0105dzaj\u0105, \u017ce je\u017celi jedna kula bilardowa (A) wprawia w ruch drug\u0105 kul\u0119 bilardow\u0105 (B), to p\u0119d stracony przez A r\u00f3wna si\u0119 dok\u0142adnie p\u0119dowi zyskanemu przez B. Takie jest\u00a0prawo<\/b>. Znaczy to, \u017ce istnieje wz\u00f3r, do kt\u00f3rego ruch obu ku\u0142 bilardowych musi si\u0119 zastosowa\u0107; pod warunkiem, oczywi\u015bcie, \u017ce co\u015b wprawi w ruch kul\u0119 A. W tym w\u0142a\u015bnie jest problem.\u00a0Prawo<\/b>\u00a0nie wprawi jej w ruch. Zwykle robi to cz\u0142owiek za pomoc\u0105 kija bilardowego. Lecz cz\u0142owiek z kijem bilardowym odes\u0142a\u0142by nas z powrotem do zagadnienia wolnej woli, wi\u0119c za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce kula le\u017ca\u0142a na stole statku transatlantyckiego i \u017ce to, co wprawi\u0142o j\u0105 w ruch, to by\u0142 przechy\u0142 statku. W tym przypadku to nie prawo spowodowa\u0142o ruch; zrobi\u0142a to fala. Fala ta, mimo \u017ce porusza\u0142a si\u0119\u00a0zgodnie<\/b>\u00a0z prawami fizyki, nie by\u0142a nimi poruszana. By\u0142a poruszana przez inne fale i przez wiatr, i tak dalej. Bez wzgl\u0119du wi\u0119c na to, jak daleko wstecz prze\u015bledzimy t\u0119 histori\u0119, nigdy nie natrafimy na\u00a0prawa<\/b>\u00a0natury, kt\u00f3re by cokolwiek spowodowa\u0142y.
\nOl\u015bniewaj\u0105co czysty wniosek powsta\u0142 w tym momencie w mojej g\u0142owie:\u00a0w ca\u0142ej historii \u015bwiata prawa natury nigdy nie spowodowa\u0142y \u017cadnego zdarzenia<\/b>. S\u0105 one wzorem, do kt\u00f3rego ka\u017cde wydarzenie musi si\u0119 zastosowa\u0107, pod warunkiem tylko, \u017ce zostanie ono pobudzone do tego, \u017ceby nast\u0105pi\u0142o. Lecz jak to si\u0119 dzieje, \u017ce zostaje ono pobudzone? Sk\u0105d si\u0119 bierze pierwszy ruch? Prawa natury nie s\u0105 w stanie tu nic pom\u00f3c. Wszystkie wydarzenia podporz\u0105dkowuj\u0105 si\u0119 im, tak jak wszystkie dzia\u0142ania z pieni\u0119dzmi podporz\u0105dkowuj\u0105 si\u0119 prawom arytmetyki. Dodaj sze\u015b\u0107 pens\u00f3w do sze\u015bciu pens\u00f3w, rezultatem z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie szyling. Lecz arytmetyka jako taka nie wsadzi ci jednego grosza do kieszeni. Jak dot\u0105d wydawa\u0142o mi si\u0119 mgli\u015bcie, \u017ce prawa natury s\u0105 w stanie sprawi\u0107, \u017ce co\u015b si\u0119 wydarza. W tym momencie zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce by\u0142o to dok\u0142adnie tak, jakbym my\u015bla\u0142, \u017ce mo\u017cna powi\u0119kszy\u0107 swoje zarobki przez dokonywanie na nich dzia\u0142a\u0144 arytmetycznych. Prawa s\u0105 wzorem, do kt\u00f3rego stosuj\u0105 si\u0119 wszystkie wydarzenia; przyczyny wydarze\u0144 nale\u017cy szuka\u0107 gdzie indziej.
\nMo\u017cna to zamkn\u0105\u0107 w stwierdzeniu, \u017ce prawa natury t\u0142umacz\u0105 wszystko z wyj\u0105tkiem przyczyny wydarze\u0144. Lecz jest to raczej pot\u0119\u017cny wyj\u0105tek. Prawa, w pewnym sensie, pokrywaj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci z wyj\u0105tkiem – no c\u00f3\u017c, z wyj\u0105tkiem tego nieprzerwanego wodospadu prawdziwych wydarze\u0144, kt\u00f3ry tworzy rzeczywisty \u015bwiat. One t\u0142umacz\u0105 wszystko z wyj\u0105tkiem tego, co zwykli\u015bmy nazywa\u0107 – wszystkim”. Jedyn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 pomijaj\u0105, jest ca\u0142y \u015bwiat. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce znajomo\u015b\u0107 tych praw jest bezu\u017cyteczna. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce mo\u017cliwe jest potraktowanie istniej\u0105cego \u015bwiata tak jak dzia\u0142aj\u0105cego koncernu, wiedza taka jest przydatna i absolutnie niezb\u0119dna do manipulowania nim; na tej samej zasadzie, \u017ce je\u017celi ma si\u0119 troch\u0119 pieni\u0119dzy, arytmetyka jest konieczna do zarz\u0105dzania nimi. Lecz same wydarzenia czy same pieni\u0105dze – to zupe\u0142nie inna sprawa.
\nSk\u0105d w takim razie bior\u0105 si\u0119 konkretne wydarzenia? W pewnym sensie odpowied\u017a jest \u0142atwa. Ka\u017cde wydarzenie jest konsekwencj\u0105 wcze\u015bniejszego. Lecz co si\u0119 dzieje, je\u015bli prze\u015bledzi\u0107 ten proces wstecz? Nie jest to r\u00f3wnoznaczne z pytaniem o to, sk\u0105d rzeczy si\u0119 bior\u0105 – jak w og\u00f3le dosz\u0142o do zaistnienia rzestrzeni i czasu, i materii. Nasz obecny problem nie dotyczy rzeczy, lecz wydarze\u0144; nie dotyczy on na przyk\u0142ad cz\u0105steczek materii, lecz tej w\u0142a\u015bnie cz\u0105steczki zderzaj\u0105cej si\u0119 z tamt\u0105. Umys\u0142, by\u0107 mo\u017ce, jest w stanie zgodzi\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce – rekwizyty” dramatu \u015bwiata jakim\u015b sposobem po prostu istniej\u0105; lecz sk\u0105d si\u0119 bierze sama gra, fabu\u0142a?
\nCi\u0105g wydarze\u0144 albo mia\u0142 pocz\u0105tek, albo go nie mia\u0142. Je\u017celi mia\u0142, to stajemy wobec czego\u015b w rodzaju stworzenia. Je\u017celi nie mia\u0142 (za\u0142o\u017cenie, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, trudne do przyj\u0119cia dla niekt\u00f3rych fizyk\u00f3w), to stajemy wobec nieustannego impulsu, kt\u00f3ry w samej swej naturze jest trudny do zrozumienia dla my\u015bli naukowej. Nauka, kiedy dojdzie do doskona\u0142o\u015bci, mo\u017ce wyt\u0142umaczy\u0107 zwi\u0105zek ka\u017cdego ogniwa w \u0142a\u0144cuchu z ogniwem je poprzedzaj\u0105cym, lecz samo istnienie \u0142a\u0144cucha pozostaje ca\u0142kowicie niewyt\u0142umaczalne. Dowiadujemy si\u0119 coraz wi\u0119cej o wzorze. Nie dowiadujemy si\u0119 niczego o tym, co – podstawia” rzeczywiste wydarzenia do tego wzoru. Je\u017celi nie jest to B\u00f3g, musimy przynajmniej nazwa\u0107 to przeznaczeniem – niematerialnym, podstawowym, jednokierunkowym ci\u015bnieniem, kt\u00f3re utrzymuje wszech\u015bwiat w ruchu.
\nJe\u017celi wi\u0119c skonstatujemy fakt, \u017ce ma miejsce najdrobniejsze wydarzenie (zamiast koncentrowa\u0107 si\u0119 na wzorze, do kt\u00f3rego, o ile przysz\u0142o mu zaistnie\u0107, musi ono pasowa\u0107), naprowadza nas to z powrotem na tajemnic\u0119, kt\u00f3ra le\u017cy poza naukami przyrodniczymi. Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna uczyni\u0107 przypuszczenie, \u017ce za t\u0105 tajemnic\u0105 dzia\u0142a jaka\u015b pot\u0119\u017cna Wola i \u017bycie, jaki\u015b On. Je\u017celi tak, to nie ma mowy o jakimkolwiek przeciwie\u0144stwie mi\u0119dzy Jego dzia\u0142aniem a prawami Natury. Wy\u0142\u0105cznie Jego dzia\u0142anie dostarcza tym prawom wszelkich wydarze\u0144 stosuj\u0105cych si\u0119 do nich. Prawa s\u0105 pust\u0105 ram\u0105; to On jest tym, kt\u00f3ry wype\u0142nia t\u0119 ram\u0119 – nie od czasu do czasu na szczeg\u00f3lnie – opatrzno\u015bciowe” okazje, lecz w ka\u017cdym momencie. On, z Jego dogodnego miejsca ponad czasem, mo\u017ce, je\u017celi chce, wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wszystkie modlitwy w zarz\u0105dzaniu tym ogromnym z\u0142o\u017conym wydarzeniem, jakim jest historia wszech\u015bwiata. Bowiem to, co my nazywamy mianem – przysz\u0142ych” modlitw, dla Niego by\u0142o zawsze tera\u017aniejsze.
\nW\u00a0Hamlecie<\/i>\u00a0ga\u0142\u0105\u017a si\u0119 \u0142amie i Ofelia tonie. Czy umar\u0142a dlatego, \u017ce ga\u0142\u0105\u017a si\u0119 z\u0142ama\u0142a, czy dlatego, \u017ce Szekspir chcia\u0142, \u017ceby umar\u0142a w tym miejscu sztuki? Tak i tak, co wolisz. Alternatywa zasugerowana w tym pytaniu przestaje by\u0107 prawdziw\u0105 alternatyw\u0105, kiedy zrozumiemy, \u017ce Szekspir tworzy ca\u0142\u0105 sztuk\u0119.
\n\u00a0(Prze\u0142o\u017cyla Maria Mroszczak, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1993)<\/span>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Biedna kobieta – stwierdzi\u0142 m\u00f3j przyjaciel. – W\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, co powiedzie\u0107, kiedy one m\u00f3wi\u0105 w ten spos\u00f3b. Ona uwa\u017ca, \u017ce jej syn prze\u017cy\u0142 Arnhem dlatego, \u017ce modli\u0142a si\u0119 za niego. Bez serca by\u0142oby jej t\u0142umaczy\u0107, \u017ce on naprawd\u0119 prze\u017cy\u0142,… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[],"class_list":["post-1896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1896\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}