{"id":1893,"date":"2018-05-14T20:30:23","date_gmt":"2018-05-14T18:30:23","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1893"},"modified":"2018-05-14T20:30:23","modified_gmt":"2018-05-14T18:30:23","slug":"cuda-rozdzial-z-ksiazki-clive-staples-lewisa-bog-na-lawie-oskarzonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/cuda-rozdzial-z-ksiazki-clive-staples-lewisa-bog-na-lawie-oskarzonych\/","title":{"rendered":"Cuda – rozdzia\u0142 z ksi\u0105zki Clive Staples Lewisa "B\u00f3g na \u0142awie oskar\u017conych""},"content":{"rendered":"
\n

(Prze\u0142o\u017cyla Maria Mroszczak, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1993)<\/p>\n<\/div>\n

\nW moim \u017cyciu zna\u0142em tylko jedn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra twierdzi\u0142a. \u017ce widzia\u0142a ducha. By\u0142a to kobieta. Ciekaw\u0105 rzecz\u0105 jest, \u017ce tak samo nie wierzy\u0142a ona w nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy przed zobaczeniem ducha, jak nie wierzy w ni\u0105 po jego zobaczeniu. Uwa\u017ca, \u017ce by\u0142a to halucynacja. Innymi s\u0142owy, zobaczy\u0107 nie znaczy uwierzy\u0107. Jest to pierwsza rzecz, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy postawi\u0107 jasno poruszaj\u0105c temat cud\u00f3w. Nawet gdyby\u015bmy do\u015bwiadczyli najbardziej niezwyk\u0142ych rzeczy, nie b\u0119dziemy uwa\u017ca\u0107 ich za cudowne, je\u017celi ju\u017c wyznajemy filozofi\u0119, kt\u00f3ra wyklucza nadprzyrodzono\u015b\u0107. Ka\u017cde wydarzenie uznawane za cud jest ostatecznie do\u015bwiadczeniem prze\u017cytym za po\u015brednictwem zmys\u0142\u00f3w; a zmys\u0142y nie s\u0105 nieomylne. Mo\u017cemy zawsze powiedzie\u0107, \u017ce byli\u015bmy ofiarami z\u0142udzenia. Je\u017celi nie wierzymy w nadprzyrodzono\u015b\u0107, to tak w\u0142a\u015bnie b\u0119dziemy zawsze m\u00f3wi\u0107. Tak wi\u0119c, czy rzeczywi\u015bcie nasta\u0142 koniec cud\u00f3w, czy nie, z pewno\u015bci\u0105 odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce nasta\u0142 ich koniec w Europie Zachodniej, od czasu, kiedy materializm sta\u0142 si\u0119 popularnym\u00a0credo.<\/i>\u00a0Nie dajmy si\u0119 tu zwie\u015b\u0107. Je\u017celi nasta\u0142by koniec \u015bwiata dok\u0142adnie wed\u0142ug ca\u0142ej scenerii\u00a0Apokalipsy<\/i>,\u00a0[1<\/a>]<\/sup>, je\u017celi wsp\u00f3\u0142czesny materializm zobaczy\u0142by na w\u0142asne oczy niebo zwini\u0119te jak ksi\u0119g\u0119\u00a0[2<\/a>]<\/sup>\u00a0i wielki bia\u0142y tron.\u00a0[3<\/a>]<\/sup>\u00a0poczu\u0142by, \u017ce zosta\u0142 wrzucony do ognistego jeziora,\u00a0[4<\/a>]<\/sup>\u00a0to m\u00f3g\u0142by nigdy nie przesta\u0107 uwa\u017ca\u0107, tkwi\u0105c w tym jeziorze, \u017ce to, czego do\u015bwiadczy\u0142, jest iluzj\u0105, i m\u00f3g\u0142by szuka\u0107 wyja\u015bnienia w psychoanalizie lub patologii m\u00f3zgu. Do\u015bwiadczenie, jako takie , nie dowodzi niczego. Je\u017celi cz\u0142owiek ma w\u0105tpliwo\u015bci, czy co\u015b si\u0119 odbywa na jawie czy we \u015bnie, \u017caden eksperyment nie rozwi\u0105\u017ce mu tego problemu, poniewa\u017c ka\u017cdy eksperyment mo\u017ce sam by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 snu. Do\u015bwiadczenie dowodzi tego lub tamtego, lub niczego, w zale\u017cno\u015bci od z g\u00f3ry powzi\u0119tego nastawienia, z jakim do niego podchodzimy.
\nFakt, \u017ce interpretacja do\u015bwiadczenia zale\u017cy od z g\u00f3ry powzi\u0119tego nastawienia, jest cz\u0119sto u\u017cywany jako argument przeciwko cudom. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nasi przodkowie przyjmuj\u0105cy nadprzyrodzono\u015b\u0107 za rzecz oczywist\u0105 i \u017c\u0105dni cud\u00f3w doparywali si\u0119 ich w wydarzeniach, kt\u00f3re cudami nie by\u0142y. W pewnym sensie zgadzam si\u0119 z tym. To znaczy, my\u015bl\u0119, \u017ce tak samo jak nasze nastawienie nie pozwoli\u0142oby nam dostrzec cud\u00f3w, gdyby rzeczywi\u015bcie one si\u0119 wydarzy\u0142y, tak i nastawienie naszych przodk\u00f3w mog\u0142o prowadzi\u0107 do wyobra\u017cania sobie cud\u00f3w tam, gdzie ich nie by\u0142o. Na tej samej zasadzie za\u015blepiony m\u0105\u017c b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119 za wiern\u0105, podczas kiedy ona b\u0119dzie go zdradza\u0107, a podejrzliwy b\u0119dzie s\u0105dzi\u0142, \u017ce jego \u017cona jest niewierna, wtedy kiedy akurat b\u0119dzie wr\u0119cz odwrotnie; tymczasem kwesti\u0119 jej rzeczywistej wierno\u015bci nale\u017cy stawia\u0107, je\u017celi w og\u00f3le nale\u017cy to robi\u0107, na zupe\u0142nie innej p\u0142aszczy\u017anie. Jest jednak co\u015b, co cz\u0119sto m\u00f3wimy o naszych przodkach, a czego m\u00f3wi\u0107 nam nie wolno. Nie wolno nam m\u00f3wi\u0107: „Oni wierzyli w cudy, poniewa\u017c nie znali praw natury”. Jest to nonsens. Kiedy \u015bw. J\u00f3zef odkry\u0142, \u017ce jego oblubienica jest brzemienna, „zamierza\u0142 oddali\u0107 j\u0105”.\u00a0[5<\/a>]<\/sup>
\nNa tyle zna\u0142 si\u0119 na biologii. Gdyby tak nie by\u0142o, z pewno\u015bci\u0105 nie uwa\u017ca\u0142by ci\u0105\u017cy za znak niewierno\u015bci. Kiedy przyj\u0105\u0142 chrze\u015bcija\u0144skie wyja\u015bnienie, uzna\u0142 to za cud w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wystarczaj\u0105co zna\u0142 prawa natury, \u017ceby wiedzie\u0107, \u017ce w tym momencie zosta\u0142y one zawieszone. Kiedy uczniowie zobaczyli Chrystusa krocz\u0105cego po wodzie, przerazili si\u0119:\u00a0[6<\/a>]<\/sup>\u00a0nie baliby si\u0119, gdyby nie znali praw natury i nie wiedzieli, \u017ce by\u0142 to wyj\u0105tek. Gdyby cz\u0142owiek nie mia\u0142 \u017cadnego wyobra\u017cenia na temat normalnego porz\u0105dku w naturze, wtedy oczywi\u015bcie nie m\u00f3g\u0142by dostrzega\u0107 odst\u0119pstw od tego porz\u0105dku: tak samo, jak jaki\u015b nieuk, kt\u00f3ry nie potrafi si\u0119 po\u0142apa\u0107 w normalnym metrum poematu, jest r\u00f3wnie\u017c nie\u015bwiadomy wprowadzonych przez poet\u0119 odchyle\u0144 od niego. Nic nie jest cudowne, je\u015bli nie jest nienormalne, i nic nie jest nienormalne, dop\u00f3ki nie zrozumiemy, co jest norm\u0105. Ca\u0142kowita nieznajomo\u015b\u0107 natury uniemo\u017cliwia\u0142aby percypowanie zjawisk cudownych w takim samym stopniu, jak kompletna niewiara w nadprzyrodzono\u015b\u0107, a mo\u017ce nawet w wi\u0119kszym. Podczas gdy materialista musia\u0142by przynajmniej znale\u017a\u0107 wyja\u015bnienie cud\u00f3w, cz\u0142owiek zupe\u0142nie nie znaj\u0105cy praw natury po prostu by ich nie dostrzeg\u0142.
\nAby do\u015bwiadczy\u0107 cudu, trzeba rzeczywi\u015bcie spe\u0142ni\u0107 dwa warunki. Po pierwsze, musimy wierzy\u0107 w normaln\u0105 sta\u0142o\u015b\u0107 natury, co oznacza, \u017ce musimy uznawa\u0107 regularno\u015b\u0107 powtarzania si\u0119 danych, dostarczanych nam przez nasze zmys\u0142y. Po drugie, musimy wierzy\u0107 w jak\u0105\u015b rzeczywisto\u015b\u0107 poza natur\u0105. Dopiero kiedy wierzymy w jedno i drugie, nigdy wcze\u015bniej, mo\u017cemy trze\u017awo podej\u015b\u0107 do r\u00f3\u017cnych relacji utrzymuj\u0105cych, \u017ce nadnaturalna czy pozanaturalna rzeczywisto\u015b\u0107 czasami wkracza\u0142a i zak\u0142\u00f3ca\u0142a zmys\u0142owe ramy przestrzeni i czasu stanowi\u0105ce nasz „naturalny” \u015bwiat. Samej wiary w tak\u0105 nadprzyrodzon\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 do\u015bwiadczenie nie jest w stanie ani potwierdzi\u0107, ani jej zaprzeczy\u0107. Dowody na jej istnienie s\u0105 metafizyczne i dla mnie przekonuj\u0105ce. Zwracaj\u0105 one uwag\u0119 na fakt, \u017ce nawet \u017ceby, my\u015ble\u0107 i dzia\u0142a\u0107 w \u015bwiecie natury, musimy przyj\u0105\u0107, \u017ce istnieje co\u015b poza nim, a nawet uzna\u0107, \u017ce cz\u0119\u015bciowo do tego czego\u015b nale\u017cymy. Po to, by my\u015ble\u0107, musimy domaga\u0107 si\u0119 dla naszego rozumowania wa\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra nie jest wiarygodna, je\u017celi my\u015bl jest tylko funkcj\u0105 naszego m\u00f3zgu, a nasze m\u00f3zgi produktem ubocznym irracjonalnego procesu fizycznego. Po to, by czyny nasze by\u0142y czym\u015b wi\u0119cej od zwyk\u0142ego odruchu, musimy domaga\u0107 si\u0119 podobnej wa\u017cno\u015bci dla naszych s\u0105d\u00f3w o tym, co jest dobre, a co z\u0142e. W obu przypadkach dochodzimy do takich samych niepokoj\u0105cych wynik\u00f3w. Samo poj\u0119cie natury jest poj\u0119ciem, do kt\u00f3rego doszli\u015bmy nie bawi\u0105c si\u0119 w s\u0142owa, przypisuj\u0105c samym sobie co\u015b w rodzaju ,,nad”-przyrodzonego statusu.
\nJe\u017celi szczerze staniemy na takim stanowisku, a potem zwr\u00f3cimy si\u0119 ku \u015bwiadectwom, oka\u017ce si\u0119 oczywiste, \u017ce wsz\u0119dzie natrafimy na relacje o nadprzyrodzono\u015bci. Historia jest ich pe\u0142na – cz\u0119sto natrafiamy na nie w dokumentach, kt\u00f3re uznajemy w tych partiach, gdzie nie relacjonuj\u0105 cud\u00f3w. Donosz\u0105 nierzadko o cudach ciesz\u0105cy si\u0119 szacunkiem misjonarze. Ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymskokatolicki m\u00f3wi o ci\u0105g\u0142ym wyst\u0119powaniu cud\u00f3w. Poufna rozmowa wydobywa prawie z ka\u017cdego znajomego przynajmniej jeden epizod z jego \u017cycia, kt\u00f3ry jest, jak on by to nazwa\u0142, „dziwny” lub „podejrzany”. Niew\u0105tpliwie na wi\u0119kszo\u015bci opowiada\u0144 o cudach nie mo\u017cna polega\u0107, ale to samo dotyczy, jak mo\u017cemy si\u0119 przekona\u0107 czytaj\u0105c gazety, wi\u0119kszo\u015bci opowiada\u0144 o wszelkich zdarzeniach. Ka\u017cd\u0105 relacj\u0119 nale\u017cy odbiera\u0107 tak, jak na to zas\u0142uguje. Nie wolno jedynie wyklucza\u0107 zjawisk nadprzyrodzonych jako niemo\u017cliwych do wyt\u0142umaczenia. Tak wi\u0119c, mo\u017cna nie wierzy\u0107 w anio\u0142y z Mons\u00a0[7<\/a>]<\/sup>, poniewa\u017c nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 wystarczaj\u0105cej liczby sensownych ludzi m\u00f3wi\u0105cych, \u017ce je widzieli. Je\u017celi natomiast znalaz\u0142aby si\u0119 wystarczaj\u0105ca ich liczba, by\u0142oby, wed\u0142ug mnie, niedorzeczno\u015bci\u0105 t\u0142umaczy\u0107 ow\u0105 histori\u0119 zbiorow\u0105 halucynacj\u0105. Znamy si\u0119 przecie\u017c na tyle na psychologii, \u017ceby wiedzie\u0107, \u017ce spontaniczna jednomy\u015blno\u015b\u0107 w halucynacji jest wysoce nieprawdopodobna, a nie znamy si\u0119 wystarczaj\u0105co na nadprzyrodzono\u015bci, aby wiedzie\u0107, \u017ce pojawienie si\u0119 anio\u0142\u00f3w jest r\u00f3wnie nieprawdopodobne. Teoretycznie bior\u0105c mniej nieprawdopodobny jest wariant nadprzyrodzony. Kiedy Stary Testament podaje, \u017ce najazd Sennacheryba zosta\u0142 powstrzymany przez anio\u0142y\u00a0[8<\/a>]<\/sup>, a Herodot m\u00f3wi, \u017ce zatrzyma\u0142y go ogromne zast\u0119py myszy, kt\u00f3re przysz\u0142y i zjad\u0142y wszystkie ci\u0119ciwy jego armii\u00a0[9<\/a>]<\/sup>, cz\u0142owiek bezstronny b\u0119dzie po stronie wersji o anio\u0142ach. O ile na pocz\u0105tku z g\u00f3ry nie przes\u0105dzimy ca\u0142ej tej sprawy, nie znajdziemy w zasadzie niczego nieprawdopodobnego w istnieniu anio\u0142\u00f3w lub te\u017c w przypisywanych im dzia\u0142aniach. Ale myszy, przecie\u017c one takich rzeczy nie robi\u0105!
\nOgromna cz\u0119\u015b\u0107 tak obecnie rozpowszechnionego sceptycyzmu w odniesieniu do cud\u00f3w Chrystusa Pana nie bierze si\u0119 jednak z niewiary we wszelk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 pozanaturaln\u0105. Wynika ona z dw\u00f3ch stanowisk, kt\u00f3re s\u0105 godne szacunku, ale moim zdaniem b\u0142\u0119dne. Po pierwsze, ludzie wsp\u00f3\u0142cze\u015bni czuj\u0105 prawie estetyczn\u0105 niech\u0119\u0107 do cud\u00f3w. Przyznaj\u0105c, \u017ce B\u00f3g mo\u017ce, w\u0105tpi\u0105, \u017ceby chcia\u0142. To, \u017ceby narusza\u0142 prawa, kt\u00f3re sam nadal swojemu stworzeniu, wydaje si\u0119 im arbitralnym i prymitywnym chwytem teatralnym, nadaj\u0105cym si\u0119 tylko do wywierania wra\u017cenia na dzikusach – jakim\u015b prowincjonalizmem w gramatyce wszech\u015bwiata. Po drugie, wielu ludzi myli prawa natury z prawami my\u015blenia i wyobra\u017ca sobie, \u017ce ich odwr\u00f3cenie lub zawieszenie by\u0142oby terminologiczn\u0105 sprzeczno\u015bci\u0105 – tak jakby wskrzeszenie umar\u0142ego by\u0142o tym samym co twierdzenie, \u017ce dwa doda\u0107 dwa r\u00f3wna si\u0119 pi\u0119\u0107.
\nCa\u0142kiem niedawno znalaz\u0142em odpowied\u017a na zarzut pierwszy. Najpierw znalaz\u0142em j\u0105 u George’a Mac Donalda, a potem u \u015bw. Atanazego. Oto co m\u00f3wi \u015bw. Atanazy w swoim dzie\u0142ku\u00a0O Wcieleniu:<\/i>\u00a0„Pan nasz przybra\u0142 cia\u0142o podobne do naszego i \u017cy\u0142 jako cz\u0142owiek, po to, aby ci, kt\u00f3rzy chcieli uzna\u0107 Go w Jego zwierzchno\u015bci i rz\u0105dach nad ca\u0142ym wszech\u015bwiatem, mogli uzna\u0107 na podstawie Jego czyn\u00f3w, kt\u00f3rych dokona\u0142 tu na ziemi w swoim ludzkim ciele.\u017ce to, co zamieszkiwa\u0142o w tym ciele, by\u0142o S\u0142owem Bo\u017cym!” Zgadza si\u0119 to dok\u0142adnie z wyja\u015bnieniem samego Chrystusa na temat Jego cud\u00f3w: „Syn nie m\u00f3g\u0142by niczego czyni\u0107 sam od siebie, gdyby nie widzia\u0142 Ojca czyni\u0105cego”\u00a0[10<\/a>]<\/sup>. Mamy tu do czynienia, tak jak ja to rozumiem, mniej wi\u0119cej z nast\u0119puj\u0105c\u0105 doktryn\u0105.
\nIstnieje dzia\u0142alno\u015b\u0107 Boga sprawowana w \u015bwiecie stworzonym, powiedzmy sobie, ca\u0142o\u015bciowa dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3rej ludzie nie chc\u0105 rozpozna\u0107. Cudy spe\u0142nione przez Boga wcielonego, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 jako cz\u0142owiek w Palestynie, dokonuj\u0105 dok\u0142adnie tych samych rzeczy co ca\u0142o\u015bciowa dzia\u0142alno\u015b\u0107, tyle \u017ce z inn\u0105 szybko\u015bci\u0105 i na mniejsz\u0105 skal\u0119. Jednym z ich g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w jest to, \u017ceby ludzie zobaczywszy rzecz dokonan\u0105 przez indywidualn\u0105, osobow\u0105 moc w ma\u0142ej skali mogli uzna\u0107, kiedy zobacz\u0105 t\u0119 sam\u0105 rzecz w du\u017cej skali, \u017ce moc stoj\u0105ca za ni\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c osobow\u0105 – i \u017ce w rzeczywisto\u015bci chodzi tu o t\u0119 sam\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra \u017cy\u0142a mi\u0119dzy nami dwa tysi\u0105ce lat temu. Cudy s\u0105 w rzeczywisto\u015bci przepisywaniem drobnym pismem dok\u0142adnie tej samej historii, kt\u00f3ra jest pisana w ca\u0142ym \u015bwiecie literami zbyt du\u017cymi, by niekt\u00f3rzy z nas mogli je zobaczy\u0107. Z tego du\u017cego zapisu cz\u0119\u015b\u0107 jest ju\u017c widoczna, cz\u0119\u015b\u0107 jest jeszcze nie rozwi\u0105zana. Innymi s\u0142owy, niekt\u00f3re z cud\u00f3w czyni\u0105 lokalnie to, co B\u00f3g ju\u017c uczyni\u0142 w skali uniwersalnej, inne czyni\u0105 w wymiarze ograniczonym to, czego On powszechnie jeszcze nie uczyni\u0142, lecz czyni. W tym sensie, i z naszego ludzkiego punktu widzenia, niekt\u00f3re s\u0105 przypomnieniami, a inne proroctwami.
\nB\u00f3g stwarza winoro\u015bl i uczy j\u0105, by przez korzenie wci\u0105ga\u0142a wod\u0119 do g\u00f3ry i \u017ceby za pomoc\u0105 s\u0142o\u0144ca zamienia\u0142a wod\u0119 w sok, kt\u00f3ry sfermentuje i nabierze okre\u015blonych jako\u015bci. W ten spos\u00f3b co roku od czas\u00f3w Noego po dzi\u015b dzie\u0144 B\u00f3g zamienia wod\u0119 w wino. Tego ludzie nie potrafi\u0105 dostrzec. Albo jak poganie wi\u0105\u017c\u0105 ten proces z jakim\u015b okre\u015blonym duchem, Bachusem czy Dionizosem, albo te\u017c jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bni przypisuj\u0105 rzeczywist\u0105 i ostateczn\u0105 przyczynowo\u015b\u0107 chemicznym i innym materialnym zjawiskom, kt\u00f3re s\u0105 wszystkim, czego nasz umys\u0142 mo\u017ce si\u0119 w tym dopatrzy\u0107. Lecz kiedy Chrystus w Kanie przemienia wod\u0119 w wino, zdejmuje zas\u0142on\u0119 z ca\u0142ego tego procesu.\u00a0[11<\/a>]<\/sup>\u00a0Je\u017celi cud ten przekonuje nas jedynie o tym, \u017ce Chrystus jest Bogiem, to jego oddzia\u0142ywanie na nas jest po\u0142owiczne: b\u0119dzie ono pe\u0142ne, je\u017celi widz\u0105c winnice albo pij\u0105c wino zawsze b\u0119dziemy pami\u0119ta\u0107, \u017ce to dzia\u0142a On, kt\u00f3ry by\u0142 na przyj\u0119ciu weselnym w Kanie. Co roku B\u00f3g zamienia ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 zbo\u017ca w du\u017c\u0105; sieje si\u0119 ziarno, ono si\u0119 rozmna\u017ca, a ludzie, zgodnie ze zwyczajem swojej epoki, m\u00f3wi\u0105: „Oto Ceres, oto Adonis, oto Kr\u00f3l Zbo\u017ca”; lub te\u017c: „Oto prawa natury”. Nakarmienie pi\u0119ciu tysi\u0119cy jest skondensowan\u0105, przetransponowan\u0105 form\u0105 tego corocznego cudu\u00a0[12<\/a>]<\/sup>. Chleb nie powstaje tam z niczego. Nie jest zrobiony z kamieni, jak to na pr\u00f3\u017cno diabe\u0142 proponowa\u0142 pewnego razu Chrystusowi Panu.\u00a0[13<\/a>]<\/sup>\u00a0Ma\u0142a ilo\u015b\u0107 chleba jest zamieniona w du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 chleba. Syn nie uczyni niczego, je\u015bli nie widzi, by czyni\u0142 to Ojciec. Istnieje tu co\u015b, co mo\u017cna nazwa\u0107 rodzinnym\u00a0stylem<\/b>. Cudy uzdrawiania s\u0105 podporz\u0105dkowane tej samej zasadzie. Jest to czasem niezrozumia\u0142e dla nas z powodu nieco magicznego punktu widzenia, jaki mamy w odniesieniu do zwyk\u0142ego lekarstwa. Lekarze patrz\u0105 na to inaczej. Si\u0142a magiczna nie znajduje si\u0119 w lekarstwie, lecz w ciele pacjenta. Rola lekarza polega na stymulowaniu naturalnych funkcji organizmu lub na usuwaniu przeszk\u00f3d. W pewnym sensie, cho\u0107 wygodniej jest nam m\u00f3wi\u0107 o uleczeniu rany, ka\u017cda rana leczy si\u0119 sama, \u017caden opatrunek nie spowoduje, \u017ce sk\u00f3ra zasklepi si\u0119 nad ran\u0105 na ciele zmar\u0142ego. Ta sama tajemnicza si\u0142a, kt\u00f3r\u0105 nazywamy grawitacyjn\u0105, kiedy steruje planetami, i biochemiczn\u0105, kiedy leczy cia\u0142o, jest przyczyn\u0105 sprawcz\u0105 wszystkich wyzdrowie\u0144, a je\u017celi B\u00f3g istnieje, to ta si\u0142a; po\u015brednio lub bezpo\u015brednio, nale\u017cy do Niego. Wszyscy, kt\u00f3rzy zostaj\u0105 wyleczeni, s\u0105 wyleczeni przez Niego, uzdrowiciela od wewn\u0105trz. Lecz raz zrobi\u0142 On to w spos\u00f3b widzialny; jako Cz\u0142owiek spotykaj\u0105cy si\u0119 z cz\u0142owiekiem. Tam, gdzie w ten spos\u00f3b nie dzia\u0142a On od wewn\u0105trz, organizm umiera. St\u0105d jeden Chrystusowy cud zniszczenia jest r\u00f3wnie\u017c w zgodzie z ca\u0142o\u015bciow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105. Jego cielesna r\u0119k\u0105 wyci\u0105gni\u0119ta w symbolicznym gniewie przekl\u0119\u0142a pojedyncze drzewo figowe\u00a0[14<\/a>]<\/sup>; ale \u017cadne inne drzewo nie obumar\u0142o tego roku w Palestynie ani innego roku, ani w innym kraju, ani nawet nigdy w przysz\u0142o\u015bci nie obumrze, je\u015bli On nie uczyni czego\u015b lub (jak lepiej powiedzie\u0107) nie wstrzyma jakiego\u015b w stosunku do niego dzia\u0142ania.
\nKiedy karmi\u0142 tysi\u0105ce ludzi, rozmno\u017cy\u0142 zar\u00f3wno chleb, jak i ryby. Zajrzyjcie do ka\u017cdej zatoki i prawie ka\u017cdej rzeki. To roj\u0105ce si\u0119 tam, t\u0119tni\u0105ce bujne \u017cycie \u015bwiadczy o tym, \u017ce On ci\u0105gle dzia\u0142a. Staro\u017cytni mieli boga zwanego Geniuszem – boga p\u0142odno\u015bci zwierz\u0105t i ludzi, ducha przewodz\u0105cego ginekologii, embriologii lub ma\u0142\u017ce\u0144skiemu \u0142o\u017cu – „genialnemu \u0142o\u017cu”, jak je od boga Geniusza\u00a0[15<\/a>]<\/sup>\u00a0nazywali. Jak cudy z winem, chlebem i uzdrowieniami pokaza\u0142y, kim jest naprawd\u0119 Bachus, kim Ceres, kim Apollo i \u017ce wszyscy oni s\u0105 jednym, tak i to cudowne rozmno\u017cenie ryb ods\u0142ania prawdziwego Geniusza. Z tym wszystkim stajemy teraz u progu cudu, kt\u00f3ry z jakiego\u015b powodu najbardziej razi uszy wsp\u00f3\u0142czesnych. Mog\u0119 zrozumie\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy zaprzeczaj\u0105 wszelkim cudom w og\u00f3le, ale co zrobi\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy uznaj\u0105 niekt\u00f3re cudy, lecz zaprzeczaj\u0105 Narodzeniu z Dziewicy? Mo\u017ce, mimo wszystkich ich s\u0142ownych deklaracji co do praw natury, jest tylko jedno prawo natury, w kt\u00f3re oni wierz\u0105 naprawd\u0119. Czy te\u017c mo\u017ce uwa\u017caj\u0105 ten cud za wyraz deprecjacji stosunku seksualnego, kt\u00f3ry gwa\u0142townie staje si\u0119 jedyn\u0105 czczon\u0105 rzecz\u0105 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry niczego nie czci? W rzeczywisto\u015bci jest to cud o najwi\u0119kszej donios\u0142o\u015bci. Jak odbywa si\u0119 normalne pocz\u0119cie? Jaka rola przypada w nim ojcu? Mikroskopijna cz\u0105stka substancji z jego organizmu zap\u0142adnia kobiet\u0119: a z t\u0105 mikroskopijn\u0105 cz\u0105stk\u0105 przechodzi, by\u0107 mo\u017ce, kolor jego w\u0142os\u00f3w, zwisaj\u0105ca warga jego pradziadka i ca\u0142a forma ludzka w ca\u0142ej swej z\u0142o\u017cono\u015bci obejmuj\u0105cej ko\u015bci, w\u0105trob\u0119, muskulatur\u0119, serce i cz\u0142onki cia\u0142a, oraz forma przedludzka, kt\u00f3r\u0105 embrion w wielkim skr\u00f3cie powt\u00f3rzy w \u0142onie matki. Ka\u017cdy spermatozoid ma poza sob\u0105 ca\u0142\u0105 histori\u0119; tak wi\u0119c i niema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci jest w nim zamkni\u0119ta. W taki spos\u00f3b B\u00f3g normalnie tworzy cz\u0142owieka – jest to proces trwaj\u0105cy wieki, zaczyna si\u0119 od stworzenia samej materii i zaw\u0119\u017ca si\u0119 do jednej sekundy i do jednej cz\u0105stki w chwili pocz\u0119cia. I znowu ludzie b\u0119d\u0105 mylnie uwa\u017ca\u0107, \u017ce zmys\u0142owe odczucia, kt\u00f3re ten tw\u00f3rczy akt wyzwala, stanowi\u0105 sam ten akt, albo te\u017c b\u0119d\u0105 go przypisywa\u0107 jakiej\u015b sko\u0144czonej istocie, takiej jak Geniusz. Dlatego te\u017c pewnego razu B\u00f3g czyni to bezpo\u015brednio, natychmiastowo; bez plemnika i bez tysi\u0105cleci organicznej historii rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 poza nim. Istnia\u0142a oczywi\u015bcie specjalna przyczyna. Tym razem stwarza\u0142 On nie po prostu jakiego\u015b cz\u0142owieka, ale cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 Nim samym; jedynego prawdziwego Cz\u0142owieka. Proces zap\u0142odnienia przez konkretny plemnik niesie ze sob\u0105 przez wieki wiele niepo\u017c\u0105danego osadu; \u017cycie, kt\u00f3re otrzymujemy na tej normalnej drodze, jest ska\u017cone. \u017beby unikn\u0105\u0107 tego obci\u0105\u017cenia, \u017ceby da\u0107 cz\u0142owiecze\u0144stwu nowy pocz\u0105tek, spowodowa\u0142 On pewnego razu zwarcie w tym procesie. Istnieje pewne ordynarne, antyreligijne pismo, kt\u00f3re jaki\u015b anonimowy ofiarodawca przysy\u0142a mi co tydzie\u0144. W nim to niedawno znalaz\u0142em obel\u017cywy zarzut, \u017ce my chrze\u015bcijanie wierzymy w Boga, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142 cudzo\u0142\u00f3stwo z \u017con\u0105 \u017cydowskiego stolarza. Odpowied\u017a na to jest nast\u0119puj\u0105ca: je\u017celi kto\u015b okre\u015bli\u0142by dzia\u0142ania Bo\u017ce sprawiaj\u0105ce brzemienno\u015b\u0107 Maryi jako „cudzo\u0142\u00f3stwo”, to w tym sensie B\u00f3g pope\u0142nia\u0142by cudzo\u0142\u00f3stwo z ka\u017cd\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra kiedykolwiek mia\u0142a dziecko. To bowiem, co uczyni\u0142 raz bez ludzkiego ojca, czyni zawsze, nawet wtedy, kiedy u\u017cywa ludzkiego ojca jako swojego narz\u0119dzia. Ludzki ojciec w normalnym pocz\u0119ciu jest tylko nosicielem, czasem niech\u0119tnym nosicielem, zawsze ostatnim w d\u0142ugim szeregu nosicieli \u017cycia, kt\u00f3re pochodzi od najwy\u017cszego \u017cycia. W ten oto spos\u00f3b plugastwa, kt\u00f3re nasi biedni, og\u0142upieni, szczerze oburzeni przeciwnicy ciskaj\u0105 w Tego, kt\u00f3ry jest \u015bwi\u0119ty, albo si\u0119 Go nie czepiaj\u0105, albo czepiaj\u0105c si\u0119 zamieniaj\u0105 si\u0119 w chwa\u0142\u0119.
\nTyle o cudach, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 w ma\u0142ej skali i szybko to, co dostrzegali\u015bmy ju\u017c zapisane du\u017cymi literami z boskiej powszechnej dzia\u0142alno\u015bci. Lecz zanim przejd\u0119 do drugiej kategorii cud\u00f3w, zapowiadaj\u0105cych nie ogl\u0105dane jeszcze rejony powszech\u00adnego dzia\u0142ania Boga, chcia\u0142bym zapobiec pewnemu nieporozumieniu. Prosz\u0119 sobie nie wyobra\u017ca\u0107, \u017ce staram si\u0119 uczyni\u0107 cuda mniej cudownymi. Nie dowodz\u0119, \u017ce s\u0105 one bardziej prawdopo\u00addobne przez to, \u017ce s\u0105 mniej niepodobne do zdarze\u0144 natural\u00adnych; pr\u00f3buj\u0119 odpowiedzie\u0107 tym, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 je za arbitralne, teatralne, niegodne Boga, bezsensowne zak\u0142\u00f3cenia og\u00f3lnego porz\u0105dku. Dla mnie pozostaj\u0105 w pe\u0142ni cudami. Uczyni\u0107 natychmiast z ziarnem, ju\u017c nie\u017cywym i upieczonym, to, co normalnie dzieje si\u0119 powoli z \u017cywym ziarnem, jest cudem tak samo wielkim jak zrobienie chleba z kamieni; cudem r\u00f3wnie wielkim cho\u0107 innego\u00a0rodzaju<\/b>. Na tym rzecz polega. Kiedy otwieram Owidiusza\u00a0[16<\/a>]<\/sup>\u00a0czy braci Grimm, znajduj\u0119 ten rodzaj cud\u00f3w, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie by\u0142yby arbitralne. Drzewa m\u00f3wi\u0105, domy zamieniaj\u0105 si\u0119 w drzewa, magiczne pier\u015bcionki wyczarowuj\u0105 w odludnych miejscach sto\u0142y bogato zastawione jedzeniem, statki staj\u0105 si\u0119 boginiami, a ludzie przemieniaj\u0105 si\u0119 w w\u0119\u017ce, ptaki lub nied\u017awiedzie. Przyjemnie si\u0119 to czyta, ale najmniejsze podejrzenie, \u017ce to naprawd\u0119 mia\u0142o miejsce, zamieni\u0142oby t\u0119 przyjemno\u015b\u0107 w koszmar. Tego rodzaju cud\u00f3w nie znajdujemy w\u00a0Ewangeliach.<\/i>\u00a0Takie rzeczy, gdyby istnia\u0142y, \u015bwiadczy\u0142aby o tym, \u017ce jaka\u015b obca moc dokona\u0142a inwazji na natur\u0119; w najmniejszym stopniu nie by\u0142yby one dowodem na to, \u017ce by\u0142a to ta sama moc, kt\u00f3ra stworzy\u0142a natur\u0119 i kieruje ni\u0105 ka\u017cdego dnia. Prawdziwe natomiast cudy wyra\u017caj\u0105 po prostu nie jakiego\u015b boga, ale Boga: tego, kt\u00f3ry jest poza natur\u0105 nie jako kto\u015b obcy, lecz jako jej monarcha. Cudy te og\u0142aszaj\u0105 nie tylko, \u017ce jaki\u015b kr\u00f3l odwiedzi\u0142 nasze miasto, lecz, \u017ce jest to\u00a0ten<\/b>\u00a0Kr\u00f3l,\u00a0nasz<\/b>\u00a0Kr\u00f3l.
\nDrugi rodzaj cud\u00f3w, zgodnie z tym punktem widzenia, przepowiada to, czego B\u00f3g jeszcze nie uczyni\u0142, lecz uczyni w powszechnej skali. Wskrzesi\u0142 z umar\u0142ych jednego cz\u0142owieka (cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0142 Nim samym), bo pewnego dnia wskrzesi wszystkich ludzi. By\u0107 mo\u017ce nie tylko ludzi, albowiem s\u0105 wzmianki w Nowym Testamencie m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce ca\u0142e stworzenie b\u0119dzie w ko\u0144cu uratowane przed zniszczeniem, przywr\u00f3cone na chwa\u0142\u0119 i s\u0142u\u017cb\u0119 stworzonej na nowo ludzko\u015bci.\u00a0[17<\/a>]<\/sup>\u00a0Przemienienie Pa\u0144skie[18] i chodzenie po wodzie [19] s\u0105 przeb\u0142yskami pi\u0119kna i mocy nad wszelk\u0105 materi\u0105, kt\u00f3ra nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie do ludzi, kiedy zostan\u0105 oni prawdziwie obudzeni przez Boga. Zmartwychwstanie na pewno wymaga „odwr\u00f3cenia” naturalnego procesu w tym sensie, \u017ce poci\u0105ga ono za sob\u0105 seri\u0119 zmian przebiegaj\u0105cych w przeciwnym kierunku ni\u017c te, kt\u00f3re widzimy. W stanie \u015bmierci materia, kt\u00f3ra by\u0142a organiczna, stopniowo przeobra\u017ca si\u0119 w kierunku wstecznym w nieorganiczn\u0105, by w ko\u0144cu ulec rozproszeniu i, by\u0107 mo\u017ce, pos\u0142u\u017cy\u0107 innym organizmom. Zmartwychwstanie by\u0142oby odwrotnym procesem. Oczywi\u015bcie nie polega\u0142oby ono na przywr\u00f3ceniu ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi tych samych atom\u00f3w (w tej samej liczbie), kt\u00f3re tworzy\u0142y jego pierwsze, czyli „naturalne” cia\u0142o. Po pierwsze, nie wystarczy\u0142oby ich dla wszystkich, a po drugie cia\u0142o nawet w tym \u017cyciu b\u0119d\u0105c jedno i to samo ulega\u0142o powolnym skomplikowanym zamianom swoich aktualnych sk\u0142adnik\u00f3w. Z ca\u0142\u0105 natomiast pewno\u015bci\u0105 zmartwychwstanie oznacza jaki\u015b p\u0119d materii w kierunku organizmu, odwrotnie do tego, co obserwujemy teraz. Oznacza to w rzeczywisto\u015bci wy\u015bwietlanie wstecz filmu, kt\u00f3ry ogl\u0105dali\u015bmy ju\u017c wy\u015bwietlony normalnie. W tym sensie jest to odwr\u00f3cenie natury. Oczywi\u015bcie nasuwa si\u0119 pytanie, czy takie odwr\u00f3cenie jest koniecznie zaprzeczeniem. Czy mamy pewno\u015b\u0107, \u017ce film nie mo\u017ce by\u0107 wy\u015bwietlany od ty\u0142u?
\nJednak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesna fizyka w pewnym sensie uczy, \u017ce film nigdy nie jest puszczony wstecz. Wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych fizyk\u00f3w, wszech\u015bwiat jest – jak ju\u017c wiemy – w stadium „wyczerpywania si\u0119 spr\u0119\u017cyny”. Dezorganizacja i przypadek odgrywaj\u0105 coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119. Przyjdzie czas nie niesko\u0144czenie odleg\u0142y, kiedy \u015bwiat wyczerpie si\u0119 ca\u0142kowicie lub te\u017c ulegnie ca\u0142kowitej dezorganizacji, a nauka nie zna \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci odwrotu od takiego stanu. Musia\u0142y istnie\u0107 czasy, nie niesko\u0144czenie odleg\u0142e, w naszej przesz\u0142o\u015bci, kiedy wszech\u015bwiat „zosta\u0142 nakr\u0119cony”, chocia\u017c nauka nie zna \u017cadnego takiego procesu nakr\u0119cania. Rzecz w tym, \u017ce dla naszych przodk\u00f3w wszech\u015bwiat by\u0142 obrazem; dla wsp\u00f3\u0142czesnych fizyk\u00f3w jest on opowie\u015bci\u0105. Je\u017celi wszech\u015bwiat jest obrazem, to to wszystko albo si\u0119 na nim ukazuje, albo nie ukazuje; je\u017celi za\u015b nie ukazuje, to poniewa\u017c jest to niesko\u0144czony obraz, mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce wszystkie te rzeczy s\u0105 sprzeczne z natur\u0105 rzeczy. Opowie\u015b\u0107 natomiast jest czym\u015b innym; zw\u0142aszcza je\u015bli jest to opowie\u015b\u0107 niekompletna. Opowie\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych fizyk\u00f3w mo\u017cna by stre\u015bci\u0107 w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: „Humpty-Dumpty spada\u0142”\u00a0[20<\/a>]<\/sup>„. W ten spos\u00f3b opowie\u015b\u0107 sama siebie okre\u015bla jako niekompletn\u0105. Zanim Humpty-Dumpty spad\u0142, musia\u0142 istnie\u0107 czas, kiedy siedzia\u0142 na murze; musi istnie\u0107 czas po tym, jak dotkn\u0105\u0142 ziemi. Jest ca\u0142kowit\u0105 prawd\u0105, \u017ce nauka nie zna \u017cadnych \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 w stanie z\u0142o\u017cy\u0107 go z powrotem, po tym jak dosi\u0119gn\u0105! ziemi i po\u0142ama\u0142 si\u0119. Nie zna r\u00f3wnie\u017c \u015brodk\u00f3w, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142 by\u0107 najpierw wsadzony na ten mur. Nikt od niej tego nie oczekuje. Ca\u0142a nauka opiera si\u0119 na obserwacji: wszystkie nasze obserwacje s\u0105 dokonywane\u00a0podczas<\/b>\u00a0spadania Humpty-Dumpty, dlatego \u017ce urodzili\u015bmy si\u0119 ju\u017c po tym, jak utraci\u0142 swoje miejsce na murze, i wymrzemy na d\u0142ugo, zanim dotrze on do ziemi. Jednak\u017ce wyci\u0105gni\u0119cie wniosku na podstawie obserwacji poczynionych w czasie, kiedy zegarowi zu\u017cywa si\u0119 nakr\u0119cenie, \u017ce niewyobra\u017calne owo nakr\u0119cenie, kt\u00f3re musia\u0142o poprzedzi\u0107 ten proces, nie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107, kiedy on si\u0119 sko\u0144czy, jest najzwyklejszym dogmatyzmem. Z samej istoty zauwa\u017calnych obecnie w materii praw degradacji i dezorganizacji nie mog\u0105 by\u0107 one ostateczn\u0105 i odwieczn\u0105 natur\u0105 rzeczy. Gdyby ni\u0105 by\u0142y, nie mia\u0142oby co podlega\u0107 degradacji i dezorganizacji. Humpty-Dumpty nie mo\u017ce spada\u0107 z muru, kt\u00f3ry nigdy nie istnia\u0142.
\nOczywi\u015bcie, wydarzenie, kt\u00f3re znajduje si\u0119 poza spadaniem, czyli tym procesem dezintegracji, kt\u00f3ry znamy jako natur\u0119, jest niewyobra\u017calne. Je\u017celi cokolwiek z doniesie\u0144 o ukazywaniu si\u0119 Chrystusa Pana po Jego zmartwychwstaniu jest jasne, to to, \u017ce zmartwychwsta\u0142e cia\u0142o r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 bardzo od cia\u0142a, kt\u00f3re umar\u0142o, i \u017ce \u017cyje ono w warunkach zupe\u0142nie innych od naturalnego \u017cycia. Cz\u0119sto bywa ono nie rozpoznawane przez ogl\u0105daj\u0105cych [21<\/a>] i nie jest zwi\u0105zane z przestrzeni\u0105 w ten sam spos\u00f3b co nasze cia\u0142a. Nag\u0142e pojawiania si\u0119 i znikania\u00a0[22<\/a>]<\/sup>\u00a0przywodz\u0105 na my\u015bl ducha z ludowych poda\u0144; jednak\u017ce Chrystus stanowczo podkre\u015bla, \u017ce nie jest jedynie duchem i podejmuje kroki, \u017ceby pokaza\u0107, i\u017c zmartwychwsta\u0142e cia\u0142o ci\u0105gle mo\u017ce spe\u0142nia\u0107 funkcje biologiczne, takie jak jedzenie.\u00a0[23<\/a>]<\/sup>\u00a0Zak\u0142opotanie nasze wyp\u0142ywa z przypuszczenia, \u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 poza tym, co nazywamy natur\u0105 – poza trzema wymiarami i pi\u0119cioma wysoce wyspecjalizowanymi i ograniczonymi zmys\u0142ami – znaczy znale\u017a\u0107 si\u0119 od razu w \u015bwiecie czysto negatywnej duchowo\u015bci, w \u015bwiecie, gdzie nie odgrywa roli jakiegokolwiek rodzaju przestrze\u0144 i \u017caden ze zmys\u0142\u00f3w. Nie widz\u0119 podstaw, \u017ceby tak uwa\u017ca\u0107. Po to, by wyt\u0142umaczy\u0107 chocia\u017cby istot\u0119 atomu, Schr\u00f6dinger potrzebuje siedmiu wymiar\u00f3w; je\u017celi dane nam b\u0119d\u0105 nowe zmys\u0142y, by\u0107 mo\u017ce odkryjemy jak\u0105\u015b now\u0105 natur\u0119. By\u0107 mo\u017ce po drodze do przepastnej g\u0142\u0119bi czystego ducha istniej\u0105 natury pi\u0119trz\u0105ce si\u0119 jedna na drugiej, ka\u017cda nadprzyrodzona w stosunku do tej pod ni\u0105. Znale\u017a\u0107 si\u0119 w tej przepastnej g\u0142\u0119bi, po prawicy Ojca, nie musi oznacza\u0107 nieobecno\u015bci w kt\u00f3rejkolwiek z tych natur – mo\u017ce nawet oznacza\u0107 jeszcze bardziej dynamiczn\u0105 obecno\u015b\u0107 na wszystkich poziomach. Dlatego uwa\u017cam za bardzo pochopne twierdzenie, \u017ce opowie\u015b\u0107 o Wniebowst\u0105pieniu jest zwyk\u0142\u0105 alegori\u0105. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce brzmi ona jak tw\u00f3r ludzi, kt\u00f3rzy wyobra\u017cali sobie absolutne „w g\u00f3rze” i „w dole”, i Niebo umiejscowione w przestworzach niebieskich. Jednak\u017ce twierdzi\u0107 co\u015b podobnego, by\u0142oby to mimo wszystko to samo, co powiedzie\u0107: „Za\u0142o\u017cywszy, \u017ce opowie\u015b\u0107 jest zmy\u015blona, mogliby\u015bmy w ten spos\u00f3b wyja\u015bni\u0107, jak powsta\u0142a”. Nie zak\u0142adaj\u0105c nic takiego stwierdzamy, \u017ce „poruszamy si\u0119 w \u015bwiatach odrealnionych”\u00a0[24<\/a>]<\/sup>, bez prawdopodobie\u0144stwa, czy nieprawdopodobie\u0144stwa, by wskazana nam mia\u0142a by\u0107 droga. Je\u017celi bowiem opowie\u015b\u0107 ta jest prawdziwa, to jaka\u015b istota ci\u0105gle jeszcze w jaki\u015b spos\u00f3b, aczkolwiek nie w nasz, cielesna wycofa\u0142a si\u0119, zgodnie z w\u0142asn\u0105 wol\u0105 z Natury, prezentowanej przez nasze trzy wymiary i pi\u0119\u0107 zmys\u0142\u00f3w, niekoniecznie w \u015bwiat bezzmys\u0142owy i bezwymiarowy, ale by\u0107 mo\u017ce w \u015bwiat lub \u015bwiaty – czy przenikaj\u0105c je – ponadzmys\u0142owe i ponadprzestrzenne. M\u00f3g\u0142 on chcie\u0107 zrobi\u0107 to stopniowo. Kto, na mi\u0142y B\u00f3g, wie, co mogli widzie\u0107 \u015bwiadkowie? Je\u017celi m\u00f3wi\u0105, \u017ce widzieli chwilowy ruch w kierunku pionowym, potem niewyra\u017an\u0105 bry\u0142\u0119, nast\u0119pnie nic – kto mo\u017ce stwierdzi\u0107, \u017ce jest to nieprawdopodobne?
\nM\u00f3j czas dobiega ko\u0144ca, a musz\u0119 jeszcze bardzo kr\u00f3tko zaj\u0105\u0107 si\u0119 drug\u0105 kategori\u0105 ludzi, jak to obieca\u0142em: s\u0105 to ci, kt\u00f3rzy myl\u0105 prawa natury z prawami my\u015blenia i dlatego te\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce ka\u017cde odej\u015bcie od nich jest wewn\u0119trzn\u0105 sprzeczno\u015bci\u0105, jak kwadratura ko\u0142a czy dwa doda\u0107 dwa r\u00f3wnaj\u0105ce si\u0119 pi\u0119ciu. My\u015ble\u0107 w ten spos\u00f3b, znaczy wyobra\u017ca\u0107 sobie, \u017ce normalne procesy natury s\u0105 jasne dla rozumu i \u017ce jeste\u015bmy w stanie powiedzie\u0107, dlaczego natura zachowuje si\u0119 tak, jak si\u0119 zachowuje. Je\u017celi bowiem nie wiemy, dlaczego jaka\u015b rzecz jest taka, jaka jest, to oczywi\u015bcie nie mo\u017cemy te\u017c zna\u0107 \u017cadnych racji, dlaczego nie mia\u0142oby by\u0107 inaczej. W istocie aktualny obraz natury jest ca\u0142kowicie nie wyja\u015bniony. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce nauka jeszcze go nie wyja\u015bni\u0142a, lecz b\u0119dzie mog\u0142a zrobi\u0107 to w przysz\u0142o\u015bci. Twierdz\u0119, \u017ce sam charakter wyja\u015bniania czyni niemo\u017cliwym wyt\u0142umaczenie nawet tego, dlaczego materia ma takie, a nie inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Wyja\u015bnianie, co wynika z samej jego natury, dzia\u0142a w sterze „je\u017celi i wi\u0119c”. Ka\u017cde wyja\u015bnienie ma form\u0119: „Skoro A, zatem B”, lub: „Je\u017celi C, to D”. Po to, by wyt\u0142umaczy\u0107 jakiekolwiek wydarzenie, trzeba spojrze\u0107 na \u015bwiat jak na przedsi\u0119biorstwo w ruchu, maszyn\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w okre\u015blony spos\u00f3b. Poniewa\u017c ten okre\u015blony spos\u00f3b dzia\u0142ania jest podstaw\u0105 wyja\u015bniania, sam nie mo\u017ce by\u0107 nigdy wyja\u015bniony. Nie znamy powodu, dla kt\u00f3rego nie mia\u0142by on dzia\u0142a\u0107 w inny spos\u00f3b.
\nStwierdzenie to nie tylko usuwa podejrzenie, \u017ce cud jest czym\u015b wewn\u0119trznie sprzecznym, lecz r\u00f3wnie\u017c pozwala u\u015bwiadomi\u0107 sobie, do jak g\u0142\u0119bokiej prawdy doszed\u0142 \u015bw. Atanazy, kiedy odkry\u0142 zasadnicze podobie\u0144stwo mi\u0119dzy cudami Chrystusa Pana a og\u00f3lnym porz\u0105dkiem natury, I cuda, i og\u00f3lny porz\u0105dek natury s\u0105 punktami granicznymi dla intelektu, kt\u00f3ry podejmuje si\u0119 wyja\u015bniania. Skoro ,,naturalne” oznacza to, co daje si\u0119 klasyfikowa\u0107, co podlega normom, co jest por\u00f3wnywalne i co mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bnione przez odniesienie do innych zdarze\u0144, to w takim razie sama natura jako ca\u0142o\u015b\u0107 n i e jest naturalna. Je\u017celi cud oznacza to, co musi po prostu zosta\u0107 zaakceptowane, niewyt\u0142umaczaln\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra o sobie nie udziela \u017cadnych wyja\u015bnie\u0144, ale kt\u00f3ra po prostu\u00a0jest<\/b>, to znaczy, \u017ce wszech\u015bwiat jest jednym wielkim cudem. Naprowadzenie nas na ten cud jest g\u0142\u00f3wnym celem czyn\u00f3w Chrystusowych na ziemi: s\u0105 one, jak On sam powiedzia\u0142, Znakami.\u00a0[25<\/a>]<\/sup>\u00a0S\u0142u\u017c\u0105 za przypomnienie, \u017ce wyja\u015bnienia poszczeg\u00f3lnych wydarze\u0144, kt\u00f3re my czerpiemy z\u00a0danego,<\/b>\u00a0nie wyja\u015bnionego, prawie samowolnego charakteru obecnego wszech\u015bwiata, nie s\u0105 wyja\u015bnieniami jego charakteru. Te Znaki nie odrywaj\u0105 nas od rzeczywisto\u015bci; one przywo\u0142uj\u0105 nas do niej – odwo\u0142uj\u0105 nas z naszego urojonego \u015bwiata „je\u017celi i wi\u0119c” do osza\u0142amiaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci wszystkiego, co jest prawdziwe. Stanowi\u0105c punkty ogniskowe, w kt\u00f3rych daje si\u0119 dostrzega\u0107 wi\u0119cej rzeczywisto\u015bci, ni\u017c zwyczajnie jeste\u015bmy w stanie naraz zobaczy\u0107. M\u00f3wi\u0142em o tym, jak On w cudowny spos\u00f3b zrobi\u0142 chleb i wino i jak wtedy, kiedy Dziewica pocz\u0119\u0142a, okaza\u0142 si\u0119 Sam prawdziwym Geniuszem, kt\u00f3remu ludzie nie wiedz\u0105c du\u017co wcze\u015bniej oddawali cze\u015b\u0107. Znaczenie tego jest jeszcze g\u0142\u0119bsze. Chleb i wino mia\u0142y mie\u0107 jeszcze bardziej \u015bwi\u0119te znaczenie dla chrze\u015bcijan, a akt zrodzenia mia\u0142 by\u0107 dla wszystkich mistyk\u00f3w wybranym symbolem jedno\u015bci duszy z Bogiem. To nie s\u0105 przypadki. Z Nim przypadk\u00f3w nie ma. Kiedy stworzy\u0142 \u015bwiat ro\u015blin, ju\u017c wiedzia\u0142, jakie marzenia b\u0119dzie wywo\u0142ywa\u0107 coroczna \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie ziarna w pobo\u017cnych poga\u0144skich umys\u0142ach, On wiedzia\u0142 ju\u017c wtedy, \u017ce sam musi te\u017c tak umrze\u0107 i \u017cy\u0107 znowu, i wiedzia\u0142, w jakim sensie musi to zrobi\u0107, w\u0142\u0105czaj\u0105c i daleko przewy\u017cszaj\u0105c star\u0105 religi\u0119 Kr\u00f3la Zbo\u017ca. M\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107: „To jest Cia\u0142o moje”.\u00a0[26<\/a>]<\/sup>Powszedni<\/b>\u00a0chleb, chleb cudownie rozmno\u017cony, sakramentalny chleb – te trzy chleby s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale nierozdzielne. Bo\u017ca rzeczywisto\u015b\u0107 jest jak fuga. Wszystkie Jego czyny s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale wszystkie wzajemnie rymuj\u0105 si\u0119 lub powtarzaj\u0105 echem. To w\u0142a\u015bnie sprawia, \u017ce tak trudno jest m\u00f3wi\u0107 o chrze\u015bcija\u0144stwie. Wystarczy skupi\u0107 my\u015bl na jakiejkolwiek jednej opowie\u015bci lub jednej z doktryn, a natychmiast staje si\u0119 ona magnesem, kt\u00f3ry przyci\u0105ga prawd\u0119 i blask ze wszystkich p\u0142aszczyzn istnienia. Nasze niczym si\u0119 nie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce panteistyczne jedno\u015bci i g\u0142adkie racjonalistyczne r\u00f3\u017cnice s\u0105 w r\u00f3wnym stopniu pokonane przez jednolit\u0105, jednak stale zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 struktur\u0119 rzeczywisto\u015bci, \u017cywotno\u015b\u0107, nieuchwytno\u015b\u0107, spl\u0105tan\u0105 harmonijno\u015b\u0107 wielowymiarowej p\u0142odno\u015bci Bo\u017cej. Stanowi to trudno\u015b\u0107, ale jednocze\u015bnie jedn\u0105 z podstaw naszej wiary. Uwa\u017ca\u0107 to za bajk\u0119, wytw\u00f3r naszych umys\u0142\u00f3w, znaczy\u0142oby tyle, co wierzy\u0107, \u017ce ten ogromny symfoniczny przepych wy\u0142oni\u0142 si\u0119 z czego\u015b du\u017co mniejszego i bardziej pustego ni\u017c on sam. Tak nie jest. Bli\u017cej prawdy jeste\u015bmy w widzeniu, jakie mia\u0142a matka Julianna z Norwich, kiedy Chrystus objawi\u0142 si\u0119 jej trzymaj\u0105c w r\u0119ku co\u015b tak ma\u0142ego jak orzech laskowy i m\u00f3wi\u0105c: „Oto wszystko, co jest stworzone”.\u00a0[27<\/a>]<\/sup>\u00a0A wydawa\u0142o jej si\u0119 to tak ma\u0142e i kruche, \u017ce dziwi\u0142a si\u0119, jak w og\u00f3le trzyma si\u0119 to w ca\u0142o\u015bci.
\n[1942]\n———————-
\n[1<\/a>]<\/sup>\u00a0Por.Apokalips\u0119 \u015aw. Jana.<\/i>
\n[2<\/a>]<\/sup>Ap 6:14<\/a>.
\n[3<\/a>]<\/sup>Ap 20:11<\/a>
\n[4<\/a>]<\/sup>Ap 19:20; 20:10,14-15; 21:8<\/a>.
\n[5<\/a>]<\/sup>\u00a0Mt 1:19. (Cytaty z Pisma \u015awi\u0119tego wed\u0142ug Biblii Tysi\u0105clecia, wydanie trzecie poprawione, Wyd. Pallottinum, Pozna\u0144 1980).
\n[6<\/a>]<\/sup>Mt 14:26; Mk 6:49; J 6:19<\/a>.
\n[7<\/a>]<\/sup>\u00a0Lewis ma tu na my\u015bli histori\u0119 o anio\u0142ach, kt\u00f3re mia\u0142y pojawi\u0107 si\u0119, os\u0142aniaj\u0105c brytyjskie oddzia\u0142y w odwrocie spod Mons we Francji, 26 sierpnia 1914. Najnowsze kr\u00f3tkie om\u00f3wienie tego wydarzenia pi\u00f3ra Jilly Kitsona,\u00a0Did Angels Appear tu British troops al Mons?,<\/i>\u00a0mo\u017cna znale\u017a\u0107 w „History Makers”, 1969 Nr 3, s. 132-133.
\n[8<\/a>]<\/sup>2Krl 19:35<\/a>
\n[9<\/a>]<\/sup>\u00a0Por. Herodot,\u00a0Dzieje<\/i>, Ksi\u0119ga II, 141 (prze\u0142o\u017cy\u0142 Seweryn Hammer, Wyd. „Czytelnik”, Warszawa 1959).
\n[10<\/a>]<\/sup>\u00a0J 5:19.
\n[11<\/a>]<\/sup>\u00a0J 2:1-11.
\n[12<\/a>]<\/sup>Mt 14:15-21; Mk 6:34-44; \u0141k 9:12-17; J 6:1<\/a>
\n[13<\/a>]<\/sup>Mt 4:3; \u0141k 4:3<\/a>.
\n[14<\/a>]<\/sup>Mt 21:19; Mk 11:13-20<\/a>.
\n[15<\/a>]<\/sup>\u00a0Wi\u0119cej na ten temat por. rozdzia\u0142 „Genius and Genius” w Lcwisa\u00a0Studies in Medieval and Renaissance Literatur\u0119.<\/i>\u00a0Cambridge 1966, s. 169-174.
\n[16<\/a>]<\/sup>\u00a0Por\u00f3wnaj\u00a0Przemiany Owidiusza<\/i>\u00a0(np. w przek\u0142adzie Brunona Kici\u0144skiego, Zak\u0142. Nar. im. Ossol., Biblioteka Narodowa, Wroc\u0142aw 1953).
\n[17<\/a>]<\/sup>\u00a0Np. Rz 8:22: „Wierny przecie\u017c, \u017ce ca\u0142e stworzenie a\u017c dot\u0105d j\u0119czy i wzdycha w b\u00f3lach rodzenia”.
\n[18<\/a>]<\/sup>Mt 17:1-9; Mk 9:2-10<\/a>.
\n[19<\/a>]<\/sup>Mt 14:26; Mk 6:49; J 6:19<\/a>.
\n[20<\/a>]<\/sup>\u00a0Bajeczk\u0119 o Humpty-Dumpty przytacza w jednym ze swych felieton\u00f3w Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski, uwa\u017caj\u0105c ja za „prawdziw\u0105 pere\u0142k\u0119 irracjonalnego humoru”:<\/p>\n

Humpty-Dumpty sat on a wall. Humpty-Dumpty had a great fall. All the king’s horses, and all the king’s men Couldn’t put Humpty-Dumpty together again.<\/p><\/blockquote>\n

Czyli jak t\u0142umaczy Ga\u0142czy\u0144ski:<\/p>\n

Humpty-Dumpty siedzia\u0142 na murze. Humpty-Dumpty zwali\u0142 si\u0119 z trzaskiem. Wszystkie konie kr\u00f3la i wszyscy kr\u00f3la dworzanie Nie mogli Humpty-Dumpty sklei\u0107 do kupy.<\/p><\/blockquote>\n

(Por. K.I. Ga\u0142czy\u0144ski,\u00a0Dzie\u0142a,<\/i>\u00a0tom 4\u00a0Proza,<\/i>\u00a0Warszawa 1958, s. 112, 119.) Humpty-Dumpty, bajkowego cz\u0142owieczka o kszta\u0142cie jaja, znajdzie Czytelnik w s\u0142ynnej ksi\u0105\u017ceczce Lewisa Carolla\u00a0O tym. co Alicja odkry\u0142a po drugiej stronie lustra.<\/i>\u00a0Warszawa 1972. – Przypis redakcji.[21<\/a>]<\/sup>\u0141k 24:13-31, 36-37; J 20:14-16<\/a>.
\n[22<\/a>]<\/sup>Mk 16:14; \u0141k 24:31,36; 20:19,26<\/a>.
\n[23<\/a>]<\/sup>\u0141k 24:42-43; J 21:13<\/a>.
\n[24<\/a>]<\/sup>\u00a0Jest to prawdopodobnie troch\u0119 zmieniony cytat z Wordswortha: „moving about in worlds unrealized” zamiast „moving about in worlds not realized”,\u00a0Intimations of Immortality,<\/i>\u00a0s. 149.
\n[25<\/a>]<\/sup>Mt 12:39; 16:4; 24:24,30; Mk 13:22; 16:17,20; \u0141k 21:11,25<\/a>.
\n[26<\/a>]<\/sup>Mt 26:26; 1Kor 11:24; Mk 14:22; \u0141k 22:19<\/a>
\n[27<\/a>]<\/sup>Sixteen Revelations of Divine Love,<\/i>\u00a0wyd. Roger Hudleston (London 1927), rozdz. 5, s. 9.\n<\/div>\n

(Prze\u0142o\u017cyla Maria Mroszczak, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1993)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Prze\u0142o\u017cyla Maria Mroszczak, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1993) W moim \u017cyciu zna\u0142em tylko jedn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra twierdzi\u0142a. \u017ce widzia\u0142a ducha. By\u0142a to kobieta. Ciekaw\u0105 rzecz\u0105 jest, \u017ce tak samo nie wierzy\u0142a ona w nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy przed zobaczeniem ducha, jak nie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[244],"class_list":["post-1893","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-cuda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1893"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}