{"id":1888,"date":"2018-05-14T20:21:59","date_gmt":"2018-05-14T18:21:59","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1888"},"modified":"2018-05-14T20:21:59","modified_gmt":"2018-05-14T18:21:59","slug":"zasady-interpretacji-biblii-czyli-epistemologiczny-dekalog-chrzescijanina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/zasady-interpretacji-biblii-czyli-epistemologiczny-dekalog-chrzescijanina\/","title":{"rendered":"Zasady interpretacji Biblii czyli epistemologiczny dekalog chrze\u015bcijanina."},"content":{"rendered":"
Dzisiaj istnieje podobno a\u017c 20 tysi\u0119cy od\u0142am\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa. Wiele ludzi pragnie czyta\u0107 i rozumie\u0107 Bibli\u0119. Wiele ugrupowa\u0144 religijnych uwa\u017ca, \u017ce u nich jest najlepsze zrozumienie Biblii. Celuj\u0105 w tym szczeg\u00f3lnie grupy fundamentalistyczne i sekciarskie kt\u00f3rych jest bardzo wiele. Niekt\u00f3re ugrupowania wskazuj\u0105 na swoich przyw\u00f3dc\u00f3w jako jedynych uprawnionych przez Boga do w\u0142a\u015bciwego rozumienia Biblii. Inni twierdz\u0105, \u017ce \u017caden nauczyciel nie ma takiego patentu na nieomylno\u015b\u0107 i \u017ce tym autorytetem mo\u017ce by\u0107 sama Biblia. Jednym z wa\u017cniejszych spor\u00f3w mi\u0119dzy rzymskim katolicyzmem a protestantyzmem jest kwestia autorytetu. Czy papie\u017c ma patent na jedyn\u0105 poprawn\u0105 egzegez\u0119 Biblii? Protestanci w to w\u0105tpi\u0105 i jako alternatyw\u0119 wskazuj\u0105 na zasad\u0119\u00a0<\/span>Sola Scriptura<\/i>\u00a0(tylko Pismo). To, co przez to rozumiej\u0105, i w jaki spos\u00f3b polemizuj\u0105 z nauka rzymskokatolick\u0105 jest tre\u015bci\u0105 artyku\u0142u „Co s\u0105dzi\u0107 o Ko\u015bciele Rzymskokatolickim. Cz\u0119\u015b\u0107 III.” wi\u0119c nie zainteresowanych odsy\u0142am do niego. W ka\u017cdym razie skoro protestanci proponuj\u0105 jako ostateczny autorytet w kwestii wiary Bibli\u0119, to s\u0105 zobowi\u0105zani do wyja\u015bnienia nast\u0119puj\u0105cego dylematu: „W jaki spos\u00f3b mog\u0105 by\u0107 pewni, \u017ce ich interpretacja Biblii jest w\u0142a\u015bciwa?” St\u0105d w niniejszym artykule chcia\u0142bym przedstawi\u0107 swoj\u0105 propozycj\u0119 zasad interpretacji Biblii. Jest ona z pewno\u015bci\u0105 pewnym uproszczeniem, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce jest bardzo praktyczna i z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 zasad, kt\u00f3re przedstawi\u0119, trudno raczej si\u0119 nie zgodzi\u0107.<\/span><\/div>\n
\nMoim celem jest to, aby ten artyku\u0142 by\u0142\u00a0praktyczn\u0105<\/u>\u00a0pomoc\u0105 dla os\u00f3b badaj\u0105cych Bibli\u0119 i chc\u0105cych uchroni\u0107 si\u0119 przed popadni\u0119ciem w b\u0142\u0119dne nauki. Ten artyku\u0142 jest efektem moich wieloletnich do\u015bwiadcze\u0144 i polemik z tysi\u0105cami lud\u017ami, dziesi\u0105tkami sekt i ugrupowa\u0144 religijnych. Kiedy\u015b w formie bardzo szkicowej wydrukowa\u0142em go i udost\u0119pni\u0142em pt. „Zasady Hermeneutyki”.\u00a0Hermeneutyka<\/b>\u00a0to w skr\u00f3cie nauka zajmuj\u0105ca si\u0119 zasadami interpretacji Biblii. Czyli „Zasady Hermeneutyki” to inaczej „Zasady interpretacji Biblii”. Dzi\u015b, dzi\u0119ki Internetowi, z tego opracowania mo\u017ce skorzysta\u0107 wi\u0119ksza grupa os\u00f3b. Mimo, \u017ce samo opracowanie zosta\u0142o od pocz\u0105tku przebudowane i ulepszone w stosunku do wersji pierwotnej, jestem otwarty na uwagi krytyczne w celu dalszego jego ulepszania.
\nInteresuj\u0105ce jest to, \u017ce wszystkie sekty i grupy fundamentalistyczne jakie znam nie posiadaj\u0105 uporz\u0105dkowanej nauki na temat zasad interpretacji Biblii! Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nawet nie wie, \u017ce takie zasady istniej\u0105. Uwa\u017caj\u0105 \u017ce Biblii nie trzeba interpretowa\u0107, b\u0105d\u017a czyni\u0105 to na intuicj\u0119 w spos\u00f3b chaotyczny i nieuporz\u0105dkowany.<\/p>\n

Dlaczego Bibli\u0119 trzeba interpretowa\u0107?<\/h2>\n

Fundamentali\u015bci\u00a0[1<\/a>]<\/sup>\u00a0r\u00f3\u017cnych ma\u015bci s\u0105dz\u0105, \u017ce Biblii nie trzeba interpretowa\u0107. Wystarczy j\u0105 cytowa\u0107. Czy tak jest w istocie?<\/p>\n

Nie istnieje co\u015b takiego jak „\u017cadna interpretacja”<\/h3>\n

Jako chrze\u015bcijanie wierzymy, \u017ce B\u00f3g, kt\u00f3rego niebiosa, ani niebiosa niebios, nie mog\u0105 ogarn\u0105\u0107 (1Krl.8:27; 2Krn.6:18) zechcia\u0142 zni\u017cy\u0107 si\u0119 do cz\u0142owieka i objawi\u0107 mu Swoj\u0105 wol\u0119 za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w i j\u0119zyka (Ex.19:19) kt\u00f3re potem zosta\u0142y spisane w ksi\u0119dze zwanej Bibli\u0105. Sama Biblia zosta\u0142a napisana w trzech r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach – hebrajskim i aramejskim (ST) oraz w greckim dialekcie –\u00a0koine<\/i>\u00a0(NT). Ludzki j\u0119zyk nie jest mo\u017ce doskona\u0142ym \u015brodkiem komunikacji. Wie o tym ka\u017cdy, komu zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b \u017ale zrozumie\u0107 czy b\u0142\u0119dnie wys\u0142owi\u0107. Je\u015bli wi\u0119c spotkasz fundamentalist\u0119 kt\u00f3ry Ci powie, \u017ce Biblii nie trzeba interpretowa\u0107, tylko cytowa\u0107 j\u0105 dos\u0142ownie – to mu nie wierz.\u00a0Ka\u017cdy przek\u0142ad Biblii jest ju\u017c jej interpretacj\u0105.<\/u>\u00a0Jest tak, gdy\u017c nie da si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107 wszystkich idiom\u00f3w, niuans\u00f3w j\u0119zykowych a jednego j\u0119zyka na drugi ze 100% dok\u0142adno\u015bci\u0105. Jak m\u00f3wi stara maksyma:\u00a0traditir tradutor<\/i>\u00a0(tzn. „ka\u017cdy t\u0142umacz jest zdrajc\u0105”)\u00a0[2<\/a>]<\/sup><\/p>\n

Interpretacja Biblii to kwestia epistemologii<\/h3>\n

Bo\u017cym zadaniem by\u0142o objawi\u0107 nam to, co dla nas dobre i po\u017cyteczne. Naszym zadaniem jest poprawnie odczyta\u0107 Bo\u017ce poselstwo (czyli zinterpretowa\u0107) oraz zastosowa\u0107 w swym \u017cyciu. Interpretacja Biblii nie jest czym\u015b zupe\u0142nie przypadkowym i chaotycznym. Rz\u0105dz\u0105 ni\u0105 pewne proste i czytelne zasady. Epistemologia to nauka badaj\u0105c\u0105 spos\u00f3b, w jaki poznajemy prawd\u0119. W tym wypadku – Bibli\u0119.<\/p>\n

Hermeneutyka – zadania i zasady<\/h2>\n

Naszym zadaniem jest dotarcie do pierwotnego znaczenia danej ksi\u0119gi Biblii (Co B\u00f3g powiedzia\u0142?) oraz do zrozumienia tego, co autor mia\u0142 na my\u015bli (Co to znaczy?).<\/p>\n

1. Wy\u017cszo\u015b\u0107 orygina\u0142u nad kopi\u0105<\/h3>\n

Nale\u017cy opiera\u0107 si\u0119 na tek\u015bcie oryginalnym, krytycznie pewnym<\/u>.\u00a0[3<\/a>]<\/sup>\u00a0W wypadku wi\u0119c kontrowersji odno\u015bnie jakiego\u015b znaczenia danego s\u0142owa, nie bawimy si\u0119 w „\u017conglowanie przek\u0142adami”, lecz si\u0119gamy do greki albo j\u0119zyka hebrajskiego.\u00a0[4<\/a>]<\/sup>\u00a0Popularne b\u0142\u0119dy to: (1) „\u017conglowanie przek\u0142adami” b\u0105d\u017a (2) podpieranie si\u0119 ma\u0142o znacz\u0105cymi lub tendencyjnymi przek\u0142adami o wyra\u017anym zabarwieniu wyznaniowym. Np. „Przek\u0142ad Nowego \u015awiata” kt\u00f3rym pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 \u015awiadkowie Jehowy.\u00a0[5<\/a>]<\/sup>\u00a0lub spirytystyczny przek\u0142ad Nowego Testamentu, kt\u00f3ry\u00a0\u015aJ cytowali<\/a><\/span>\u00a0dla wsparcia swego przek\u0142adu.<\/p>\n

2. Wy\u017cszo\u015b\u0107 sensu wyrazowego nad typicznym<\/h3>\n

Istnieje sens wyrazowy (historyczny, dos\u0142owny) i sens rzeczowy lub typiczny (przeno\u015bny, duchowy). Sens wyrazowy (historyczny) jest to znaczenie, jakie posiadaj\u0105 napisane s\u0142owa w swoim kontek\u015bcie.\u00a0Ten sens jest podstaw\u0105 do wszelkiej interpretacji biblijnej<\/u>.
\nJe\u015bli chodzi o dotarcie do sensu historycznego, (b\u0119d\u0105cego podstaw\u0105 do wszelkiej interpretacji biblijnej), to nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107:<\/p>\n

    \n
  1. okoliczno\u015bci kompozycji dzie\u0142a<\/b>\u00a0(niem. Sitz im Leben), czyli wykszta\u0142cenie, kultura, psychika autora; epoka w jakiej \u017cy\u0142, jego problemy, cel dzie\u0142a; adresaci, ich potrzeby, \u015brodowisko.<\/li>\n
  2. specyfik\u0119 u\u017cytych gatunk\u00f3w literackich<\/b>\u00a0(niem. Formgeschichte)<\/li>\n<\/ol>\n

    Popularne b\u0142\u0119dem jest np. pr\u00f3ba docierania do sensu typicznego bez sensu wyrazowego. Generalnie sens wyrazowy jest najwa\u017cniejszy. Sens typiczny zwykle jest nie tyle interpretacj\u0105 tekstu co jego\u00a0zastosowaniem<\/u>. Sens wyrazowy jest jeden. Sens\u00f3w typicznych mo\u017ce by\u0107 wiele. Jednak je\u015bli tekst w kontek\u015bcie ma sens, to nie szukaj \u017cadnego innego sensu aby\u015b nie doszuka\u0142 si\u0119 nonsensu. \ud83d\ude09<\/p>\n

    3. Rozr\u00f3\u017cniaj style i gatunki literackie<\/h3>\n

    Biblia sk\u0142ada si\u0119 z szeregu ksi\u0105g r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 stylem i gatunkiem literackim. Oczywistym jest \u017ce nale\u017cy to mie\u0107 na wzgl\u0119dzie podczas interpretacji. Przyk\u0142adowe b\u0142\u0119dy: (1) mieszanie sensu wyrazowego z typicznym\u00a0[6<\/a>]<\/sup>, (2) doszukiwanie sie sensu typicznego w oderwaniu od sensu wyrazowego.\u00a0[7<\/a>]<\/sup>, (3) budowanie doktryny na podstawie fragment\u00f3w opisowych, historycznych Biblii a nie dydaktycznych.\u00a0[8<\/a>]<\/sup><\/p>\n

    4. Zasada kontekstu<\/h3>\n

    Jak m\u00f3wi znana maksyma „cytat bez kontekstu jest pretekstem” do g\u0142oszenia fa\u0142szywych nauk. Wydaje si\u0119 \u017ce to oczywiste, ale w praktyce tak nie jest. Wiele os\u00f3b wyrywa nie tylko cytaty biblijne z kontekstu wypaczaj\u0105c ich znaczenie,\u00a0[9<\/a>]<\/sup>\u00a0ale tak\u017ce wyrywa ca\u0142e s\u0142owa z ich kontekstu historycznego.\u00a0[10<\/a>]<\/sup>. Jaka praktyczna rada wyp\u0142ywa z tej zasady? Ot\u00f3\u017c:\u00a0nigdy nie m\u00f3w o Biblii bez Biblii<\/b>. Tzn. cz\u0119sto z lenistwa nie chce nam si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 do Biblii gdy kto\u015b nam co\u015b z niej „cytuje”. Wystarczy jednak si\u0119gn\u0105\u0107 do tekstu a cz\u0119sto si\u0119 oka\u017ce, \u017ce w danym kontek\u015bcie ten „cytat” znaczy zupe\u0142nie co innego.<\/p>\n

    5. Zasada parelelizm\u00f3w<\/h3>\n

    Nale\u017cy por\u00f3wnywa\u0107 podobne wyrazy (paralelizm leksykalny) jak i tre\u015bci (paralelizm rzeczowy) zgodnie z zasad\u0105, \u017ce najlepszym interpretatorem Biblii jest sama Biblia. Przeszukanie za pomoc\u0105 konkordancji tekst\u00f3w paralelnych rzuca pe\u0142niejsze \u015bwiat\u0142o na biblijne rozumienie danych s\u0142\u00f3w, zwrot\u00f3w czy temat\u00f3w. Marcin Luter to wyrazi\u0142 w s\u0142owach „miejsca niejasne wyja\u015bniaj ca\u0142o\u015bci\u0105 Pisma”<\/p>\n

    6. Zasada „od \u0142atwiejszego do trudniejszego”<\/h3>\n

    W wypadku tekst\u00f3w kontrowersyjnych nale\u017cy teksty trudniejsze rozpatrywa\u0107 z punktu widzenia tekst\u00f3w \u0142atwiejszych i bardziej oczywistych.<\/p>\n

    7. Zasada analogii wiary<\/h3>\n

    1Tym.6:20 m\u00f3wi: unikaj… sprzecznych twierdze\u0144, b\u0142ednej rzekomej nauki. B\u00f3g sobie nie zaprzecza. Je\u015bli jeden fragment Biblii wydaje sie by\u0107 sprzeczny z drugim, to przynajmniej jeden z nich nale\u017cy interpretowa\u0107 w inny spos\u00f3b.<\/p>\n

    8. Zasada progresywnego objawienia i klucz hermeneutyczny do Biblii<\/h3>\n

    Zasada progresywnego objawienia m\u00f3wi, \u017ce B\u00f3g nie objawi\u0142 ludziom od razu ca\u0142ej prawdy, lecz \u017ce stopniowo coraz bardziej j\u0105 ods\u0142ania\u0142. St\u0105d np. NT posiada wi\u0119ksze \u015bwiat\u0142o na Bo\u017c\u0105 prawd\u0119 ni\u017c ST, w kt\u00f3rym pewne kwestie albo nie by\u0142y objawione albo by\u0142y objawione w spos\u00f3b cz\u0105stkowy. Biblia o tym jasno m\u00f3wi np. w\u00a0Kol.1:26-27, 1P.1:10-12, 1Kor.15:51, 2Tym.1:10; J.1:17-18, 1Tym.3:16, Obj.17:7, Kol.4:3<\/a>\u00a0etc. Z tej zasady wynika tzw.\u00a0klucz hermeneutyczny (interpretacyjny)<\/b>\u00a0do Biblii. Mianowicie tym kluczem jest NT a nie ST.\u00a0[11<\/a>]<\/sup>\u00a0Lub ujmuj\u0105c to \u0142adniej, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce:<\/p>\n

    Stary Testament nale\u017cy interpretowa\u0107 zawsze w \u015bwietle interpretacji jak\u0105 mu narzuca Nowy Testament. Ksi\u0119gi Starego Testamentu dopiero w Nowym Testamencie uzyskuj\u0105 i ujawniaj\u0105 sw\u00f3j pe\u0142ny sens.<\/p><\/blockquote>\n

    9. Metodologiczny m\u0142ot na herezje<\/h3>\n

    Prosta i skuteczna metoda odsiania wielu fa\u0142szywych nauk.<\/p>\n