{"id":1854,"date":"2018-05-08T20:30:25","date_gmt":"2018-05-08T18:30:25","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1854"},"modified":"2018-05-08T20:30:25","modified_gmt":"2018-05-08T18:30:25","slug":"klemens-aleksandryjski-i-jeden-bog-w-trojcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/klemens-aleksandryjski-i-jeden-bog-w-trojcy\/","title":{"rendered":"Klemens Aleksandryjski i Jeden B\u00f3g w Tr\u00f3jcy"},"content":{"rendered":"<div class=\"art_head\">\n<div class=\"art_lead_info nophoto\">\n<div class=\"head_info\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clear\">\u00a0<span style=\"font-size: 14px;\">Antytrynitarzom nie chce si\u0119 wierzy\u0107 by Klemens Aleksandryjski (ur. 150), jeden z pierwszych pisarzy wczesnochrze\u015bcija\u0144skich, m\u00f3g\u0142 naucza\u0107 o Tr\u00f3jcy \u015aw.<\/span><\/div>\n<div class=\"art_text\">\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Przyk\u0142adowo \u015awiadkowie Jehowy wr\u0119cz zaprzeczaj\u0105 temu. Wymieniaj\u0105c Ireneusza (ur. przed 140), Nowacjana (ur. ok. 200) i w\u0142a\u015bnie Klemensa Aleksandryjskiego, oraz cytuj\u0105c ich wypowiedzi, kt\u00f3re akurat nie m\u00f3wi\u0105 o Tr\u00f3jcy \u015aw. (ale o ludzkiej naturze Jezusa), stanowczo napisali:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eIch wypowiedzi nie daj\u0105 \u017cadnych podstaw do twierdzenia, jakoby wierzyli w Tr\u00f3jc\u0119\u201d (Stra\u017cnica Nr 20, 1993 s.29).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Wobec tego prze\u015bled\u017amy wypowiedzi Klemensa i sami wyci\u0105gnijmy wnioski o jego nauce.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto o czym on uczy\u0142:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">1) Zrodzony, a nie stworzony i odwieczny Syn Bo\u017cy.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">2) B\u00f3stwo Chrystusa i cze\u015b\u0107 dla Niego.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">3) Osobowo\u015b\u0107, B\u00f3stwo i cze\u015b\u0107 dla Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">4) Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Poni\u017cej przedstawimy cytaty z dzie\u0142 Klemensa Aleksandryjskiego i inne opinie antytrynitarzy.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"center\"><strong>Zrodzony, a nie stworzony i odwieczny Syn Bo\u017cy<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Antytrynitarze s\u0105dz\u0105, \u017ce Klemens Aleksandryjski uwa\u017ca\u0142 Jezusa za stworzenie. \u015awiadkowie Jehowy w swej broszurze nauczaj\u0105:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKlemens Aleksandryjski nazwa\u0142 Jezusa w jego bycie przedludzkim \u2018stworzeniem\u2019, natomiast Boga &#8211; \u2018nie stworzonym i nieprzemijaj\u0105cym, jedynym prawdziwym Bogiem\u2019.\u201d (\u201eCzy wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119?\u201d 1989 s.7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto za\u015b nauka Klemensa:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKiedy m\u00f3wi: Co by\u0142o na pocz\u0105tku (1J 1:1) to wskazuje na urodzenie Syna, kt\u00f3ry jest bez pocz\u0105tku i razem z Ojcem istnieje (&#8230;) S\u0142owo samo istniej\u0105ce razem z Ojcem w jedno\u015bci substancji jest wiekuiste i nie utworzone\u201d (<em>Adumbrationes in 1 J 1:1<\/em>\u00a0cytat za \u201eB\u00f3g Jeden w Tr\u00f3jcy Os\u00f3b\u201d Ks. W. Granat, Lublin 1962 (s.355).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eA On, jako Jednorodzony i Pierworodny jest nazwany \u2018\u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 niedost\u0119pn\u0105\u2019 [por. 1Tm 6:16] (&#8230;) Taki byt nie istnieje ani w\u015br\u00f3d pierwszych stworze\u0144 ani w\u015br\u00f3d ludzi\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:10,5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eWyra\u017cenie \u2018z \u0142ona jutrzenki jak ros\u0119 Ci\u0119 zrodzi\u0142em\u2019 [Ps 110:3] rozumiemy jako odniesione do pierworodnego Boskiego S\u0142owa. Podobnie \u2018Twoje imi\u0119 jest przed s\u0142o\u0144cem\u2019 [por. Ps 72:17], ksi\u0119\u017cycem, przed wszelkim stworzeniem\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:20,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ew Pocz\u0105tku (&#8230;) Logos w swej to\u017csamo\u015bci, sta\u0142 si\u0119 Synem przez odgraniczenie si\u0119 od [Ojca], a nie przez w\u0142asn\u0105 substancj\u0119\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:19,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTo jest w\u0142a\u015bnie ta Nowa Pie\u015b\u0144, objawienie odwiecznego S\u0142owa, kt\u00f3re nam si\u0119 teraz ukaza\u0142o. Niedawno objawi\u0142 si\u0119 nam odwiecznie istniej\u0105cy Zbawiciel. Objawi\u0142 si\u0119 jako ten, kt\u00f3ry w istnieniu jest, poniewa\u017c \u2018S\u0142owo by\u0142o u Boga\u2019. Objawi\u0142 si\u0119 jako Nauczyciel, przez kt\u00f3rego wszystko zosta\u0142o stworzone. S\u0142owo, jako Stw\u00f3rca da\u0142o nam \u017cycie w momencie stworzenia \u015bwiata, jako Nauczyciel pouczy\u0142o, jak sprawiedliwie \u017cy\u0107, aby jako B\u00f3g poprowadzi\u0142 nas do \u017cycia wiecznego\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:7,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eS\u0142o\u0144ce zmartwychwstania, Ten, \u2018Kt\u00f3ry przed jutrzenk\u0105 zosta\u0142 zrodzony\u2019 [Ps 110:3] i \u017cycie daje poprzez swoje promienie\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d IX:84,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e\u2018Obrazem za\u015b Boga\u2019 jest Jego S\u0142owo (i rodzony Syn Umys\u0142u [Ojca], Boskie S\u0142owo, \u015awiat\u0142o s\u0142u\u017c\u0105ce za pierwowz\u00f3r \u015bwiat\u0142a), a obrazem S\u0142owa jest prawdziwy cz\u0142owiek\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d X:98,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTen wieczny Jezus, jeden wielki Kap\u0142an jednego Boga, tego samego Ojca prosi za lud\u017ami i wo\u0142a do nich\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d XII:120,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNajpi\u0119kniejsze odbicie Ojca, wieczny Syn, Zwyci\u0119zca, najpierw zmierza\u0142 od Jerozolimy, teraz prowadzi do nieba\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d XII:121,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eS\u0142owo odwieczne, wiek niesko\u0144czony, \u015bwiat\u0142o wieczne (&#8230;) Ty\u015b sprawc\u0105 cnoty w \u017cyciu godziwym chwal\u0105cych Boga hymnami (&#8230;) Chrystusowi Kr\u00f3lowi (sk\u0142adajmy) \u015bwi\u0119t\u0105 odp\u0142at\u0119 za nauk\u0119 \u017cywota. \u015apiewajmy razem, \u015bpiewajmy w skromno\u015bci Synowi przepot\u0119\u017cnemu\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTak wi\u0119c filozofia barbarzy\u0144ska i helle\u0144ska wieczn\u0105 Prawd\u0119 rozerwa\u0142a na cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re jednak nie nale\u017c\u0105 do mitu o Dionizosie, lecz do nauki Bo\u017cej o S\u0142owie wiecznie istniej\u0105cym\u201d (\u201eKobierce\u201d I:57,6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNie wiedz\u0105 zatem, dlaczego Pan si\u0119 nie o\u017ceni\u0142? Po pierwsze, mia\u0142 On sw\u0105 w\u0142asn\u0105 oblubienic\u0119 &#8211; Ko\u015bci\u00f3\u0142; nast\u0119pnie nie by\u0142 zwyk\u0142ym cz\u0142owiekiem, aby potrzebowa\u0142 jakiej\u015b pomocy cielesnej. Nie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017cadnej konieczno\u015bci p\u0142odzenia dzieci, jako trwaj\u0105cy wiecznie, oraz urodzi\u0142 si\u0119 jako jedyny Syn Bo\u017cy\u201d (\u201eKobierce\u201d III:49,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eBo Syn dzia\u0142a, gdy widzi dobroczynne dzia\u0142anie Ojca [por. J 5:19], On nazwany Bogiem Zbawc\u0105, Pocz\u0105tek wszystkiego, jako wizerunek Boga samego niewidzialnego, Prapocz\u0105tek przedwieczny, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 wszystko, co po Nim powo\u0142ane zosta\u0142o do \u017cycia\u201d (\u201eKobierce\u201d V:38,7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eW \u015bwiecie za\u015b ducha &#8211; kogo\u015b najodleglejszego pochodzeniem, bezczasowy Pocz\u0105tek, nie maj\u0105cy pocz\u0105tku, pierwszy owoc wszelkich byt\u00f3w &#8211; Syna. Przez Niego mo\u017cna pozna\u0107 ostateczn\u0105 Przyczyn\u0119, Ojca wszystkiego, Byt najstarszy i najbardziej dobroczynny dla wszystkich\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:2,2-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eW takiej oto duszy, dzi\u0119ki jej pos\u0142usze\u0144stwu w stosunku do przykaza\u0144, zak\u0142ada sw\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 siedzib\u0119 W\u0142adca wszystkiego, co \u015bmiertelne i co nie\u015bmiertelne, Kr\u00f3l i Stw\u00f3rca pi\u0119kna moralnego, istniej\u0105ce rzeczywi\u015bcie Prawo i Zarz\u0105d \u015bwiata, i Logos odwieczny, b\u0119d\u0105cy dla ka\u017cdego z osobna i dla wszystkich razem jednym i tym samym Zbawicielem. On jest istotnie Jednorodzonym, odbiciem chwa\u0142y Wszechkr\u00f3la, Wszechw\u0142adcy &#8211; Ojca\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:16,5-6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Pierworodny wobec ka\u017cdego stworzenia (Kol 1:15)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ePrzez \u2018obraz Boga niewidzialnego\u2019 okre\u015bla Logos, w Jego to\u017csamo\u015bci; \u2018Pierworodny z wszelkiego stworzenia\u2019 [Kol 1:15], poniewa\u017c zrodzony bez jakiejkolwiek nami\u0119tno\u015bci. On sta\u0142 si\u0119 Stworzycielem i Pocz\u0105tkiem tworz\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107 stworzenia i bytu. To \u2018w Nim\u2019 ostatecznie Ojciec \u2018wszystko stworzy\u0142\u2019 [Kol 1:16]\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:19,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>M\u0105dro\u015b\u0107 Bo\u017ca (Prz 8:22)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Antytrynitarze lubi\u0105 przywo\u0142ywa\u0107 Klemensa Aleksandryjskiego jako tego, kt\u00f3ry stosuje do Jezusa tekst Prz 8:22 (np. \u015awiadkowie Jehowy patrz \u201e\u2018Wieczyste zamierzenie\u2019 Bo\u017ce odnosi teraz triumf dla dobra cz\u0142owieka\u201d 1978 s.27). Sugeruj\u0105 przez to, \u017ce naucza\u0142 on o stworzeniu Syna. Tymczasem Klemens najcz\u0119\u015bciej nazywa Jezusa M\u0105dro\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105 przywo\u0142uj\u0105c tekst 1Kor 1:24, a nie Prz 8:22. Tak robi dziesi\u0105tki razy. Jeden raz przytacza on Prz 8:22, ale te\u017c tekst ten raczej m\u00f3wi o m\u0105dro\u015bci w \u201ekategorii mocy, a nie bytu\u201d. Oto jego s\u0142owa:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eDlatego Salomon powiada, \u017ce M\u0105dro\u015b\u0107 zosta\u0142a stworzona przez Wszechmocnego przed niebem i przed ziemi\u0105 i przed wszelkimi bytami. Je\u015bli kto\u015b ma w niej udzia\u0142 (my\u015bl\u0119 o kategorii jej mocy, a nie bytu), tego ona uczy uzyska\u0107 pe\u0142ne poj\u0119cie o sprawach boskich i ludzkich\u201d (\u201eKobierce\u201d VI:138,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Zaznaczam te\u017c, \u017ce przytaczana powy\u017cej publikacja \u015awiadk\u00f3w Jehowy nie podaje na jakie dzie\u0142o Klemensa si\u0119 powo\u0142uje!<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">W innym miejscu o M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej Klemens pisze:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNiewiedza bowiem nie dotyczy Syna, kt\u00f3ry jeszcze przed utworzeniem \u015bwiata by\u0142 doradc\u0105 swego Ojca. By\u0142 On m\u0105dro\u015bci\u0105, \u2018kt\u00f3r\u0105 si\u0119 radowa\u0142\u2019 [Prz 8:30] wszechmog\u0105cy B\u00f3g. \u2018Moc\u0105 Boga\u2019 [1Kor 1:24] jest Syn, poniewa\u017c jest prapocz\u0105tkowym S\u0142owem Ojca jeszcze sprzed powstania wszystkiego. I w najw\u0142a\u015bciwszym znaczeniu jako \u2018M\u0105dro\u015b\u0107 Boga\u2019 m\u00f3g\u0142 On by\u0107 nazwany r\u00f3wnie\u017c Nauczycielem istot za Jego po\u015brednictwem stworzonych\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:7,4-5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Jezus jako M\u0105dro\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 wed\u0142ug Klemensa stworzeniem bowiem pisze on, \u017ce pierwszymi stworzeniami by\u0142o siedmiu wybranych anio\u0142\u00f3w tzn. archanio\u0142\u00f3w:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eSiedmiu co do liczby jest\u00a0<u>najpierw<\/u>\u00a0<u>stworzonych<\/u>\u00a0<u>archanio\u0142\u00f3w<\/u>, maj\u0105cych najwi\u0119ksz\u0105 moc&#8230;\u201d [por. Ap 8:2, Tb 12:15] (\u201eKobierce\u201d VI:143,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"center\"><strong>B\u00f3stwo Chrystusa i cze\u015b\u0107 dla Niego<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Antytrynitarze zaprzeczaj\u0105 B\u00f3stwu Chrystusa i Jego r\u00f3wno\u015bci z Ojcem. \u015awiadkowie Jehowy ucz\u0105:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKlemens Aleksandryjski nazwa\u0142 (&#8230;) Boga &#8211; \u2018nie stworzonym i nieprzemijaj\u0105cym, jedynym prawdziwym Bogiem\u2019. Powiedzia\u0142, \u017ce Syn \u2018jest nast\u0119pny po jedynym wszechmocnym Ojcu\u2019, ale nie jest Mu r\u00f3wny\u201d (\u201eCzy wierzy\u0107 w Tr\u00f3jc\u0119?\u201d 1989 s.7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto natomiast nauka Klemensa:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eCo do nas, to m\u00f3wimy, \u017ce S\u0142owo w swojej to\u017csamo\u015bci jest Bogiem w Bogu, jest Tym, kt\u00f3ry &#8211; co jest tak\u017ce powiedziane &#8211; istnieje w \u2018\u0142onie Ojca\u2019 [J 1:18], niepodzielny, bez rozdzielenia, jeden B\u00f3g. \u2018Wszystko przez Niego si\u0119 sta\u0142o\u2019 [J 1:3]&#8230;\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:8,1-2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eWyra\u017cenie \u2018z \u0142ona jutrzenki jak ros\u0119 Ci\u0119 zrodzi\u0142em\u2019 [Ps 110:3] rozumiemy jako odniesione do pierworodnego Boskiego S\u0142owa\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:20,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTo samo S\u0142owo, b\u0119d\u0105ce jednym i drugim, a wi\u0119c Bogiem i Cz\u0142owiekiem, ukaza\u0142o si\u0119 ludziom jako przyczyna wszystkich d\u00f3br\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:7,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eS\u0142owo, jako Stw\u00f3rca da\u0142o nam \u017cycie w momencie stworzenia \u015bwiata, jako Nauczyciel pouczy\u0142o, jak sprawiedliwie \u017cy\u0107, aby jako B\u00f3g poprowadzi\u0142 nas do \u017cycia wiecznego\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:7,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJan, zwiastun S\u0142owa, na pewno w taki spos\u00f3b nawo\u0142ywa\u0142 ludzi, aby byli gotowi na przyj\u015bcie Boga, Chrystusa\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:10,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eS\u0142owo jest \u017cyj\u0105ce i ten, kt\u00f3ry zosta\u0142 pogrzebany z Chrystusem, razem z Bogiem jest wywy\u017cszony\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d II:27,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e\u2018Obrazem za\u015b Boga\u2019 jest Jego S\u0142owo (i rodzony Syn Umys\u0142u [Ojca], Boskie S\u0142owo, \u015awiat\u0142o s\u0142u\u017c\u0105ce za pierwowz\u00f3r \u015bwiat\u0142a), a obrazem S\u0142owa jest prawdziwy cz\u0142owiek\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d X:98,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eUwierz, cz\u0142owiecze, Cz\u0142owiekowi i Bogu. Uwierz, cz\u0142owiecze, Cierpi\u0105cemu i Uwielbionemu. Uwierzcie, niewolnicy, \u017cyj\u0105cemu Bogu, kt\u00f3ry umar\u0142. Wszyscy ludzie, wierzcie w jedynego Boga, Pana wszystkich ludzi\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d X:106,4-5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u0119d\u0105c za\u015b Bogiem przewidzia\u0142 Jezus i to, o co Go b\u0119d\u0105 pyta\u0107&#8230;\u201d (\u201eCzy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony\u201d 6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u0105d\u017a lito\u015bciwy dla swoich s\u0142ug, Ojcze kieruj\u0105cy Izraelem, Synu i Ojcze, kt\u00f3rzy Obaj jeste\u015bcie Jednym, Panie!\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3:12,100 cytat za \u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, Pozna\u0144 1995, rozdz. \u2018Odn\u00f3wmy w sobie prawd\u0119 o Tr\u00f3jjedynym Bogu!\u2019).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eBo Syn dzia\u0142a, gdy widzi dobroczynne dzia\u0142anie Ojca [por. J 5:19], On nazwany Bogiem Zbawc\u0105, Pocz\u0105tek wszystkiego, jako wizerunek Boga samego niewidzialnego, Prapocz\u0105tek przedwieczny, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 wszystko, co po Nim powo\u0142ane zosta\u0142o do \u017cycia\u201d (\u201eKobierce\u201d V:38,7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eMimochodem da\u0142 nam Dawid do zrozumienia, jak si\u0119 zdaje, \u017ce Zbawca jest Bogiem, nazywaj\u0105c go \u2018obliczem Boga Jakuba\u2019, to jest Tego, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 Dobr\u0105 Nowin\u0119 i Nauk\u0119 od Ojca. Dlatego te\u017c Aposto\u0142 nazwa\u0142 Syna \u2018odbiciem chwa\u0142y Ojca\u2019 [Hbr 1:3], to jest Tego, kt\u00f3ry poda\u0142 w swej nauce prawd\u0119 o Bogu i okre\u015bla\u0142 Go jako \u2018Jedynego Boga i Ojca\u2019 [por. Ef 4:6], jak r\u00f3wnie\u017c jako Jedynego Wszechw\u0142adc\u0119 \u2018Kt\u00f3rego nikt nie zna, tylko Syn, i ten, komu Syn objawi\u2019 [Mt 11:27]. A to, \u017ce jest jeden B\u00f3g, wyra\u017cone zosta\u0142o s\u0142owami: \u2018szukaj\u0105cych oblicza Boga Jakuba\u2019, kt\u00f3rego \u2018jedynego\u2019 jako b\u0119d\u0105cego Bogiem i Ojcem nazywa \u2018dobrym\u2019 [por. Mt 19:17] nasz Zbawca i B\u00f3g\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:58,3-6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>R\u00f3\u017cny od archanio\u0142\u00f3w<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eSiedmiu co do liczby jest\u00a0<u>najpierw<\/u>\u00a0<u>stworzonych<\/u>\u00a0<u>archanio\u0142\u00f3w<\/u>, maj\u0105cych najwi\u0119ksz\u0105 moc&#8230;\u201d [por. Ap 8:2, Tb 12:15] (\u201eKobierce\u201d VI:143,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eW ten spos\u00f3b czym\u015b, co przewy\u017csza wszystko inne na ziemi, jest cz\u0142owiek najzbo\u017cniejszy, czym\u015b najwznio\u015blejszym w niebiesiech &#8211; anio\u0142, byt najbli\u017cszy co do miejsca Bogu i uczestnicz\u0105cy ju\u017c w spos\u00f3b bardziej czysty w \u017cyciu wiecznym i b\u0142ogos\u0142awionym. Ale najbardziej doskona\u0142a i naj\u015bwi\u0119tsza, i najwznio\u015blejsza, i najbardziej w\u0142adcza, i najbardziej kr\u00f3lewska, i najbardziej dobroczynna jest natura Syna, kt\u00f3ra stoi najbli\u017cej jedynego Wszechw\u0142adcy\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:5,2-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Patrz te\u017c \u201eWypisy z Theodota\u201d I:10,1, I:11,2, I:27,1; \u201eKobierce\u201d VI:57,5-58,1.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Jednorodzony B\u00f3g (J 1:18)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eA aposto\u0142 Jan m\u00f3wi: \u2018Boga nikt nigdy nie ujrza\u0142. Tylko Jednorodzony B\u00f3g, kt\u00f3ry jest w \u0142onie Ojca, Ten o Nim pouczy\u0142\u2019 [J 1:18]; przy tym nazwa\u0142 Niewidzialne i Niewypowiedzialne \u0142onem Boga\u201d (\u201eKobierce\u201d V:81,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>R\u00f3wny Ojcu<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eOn wzgardzony z powodu swego zewn\u0119trznego objawienia,\u00a0<u>czczony<\/u>\u00a0ze wzgl\u0119du na swe dzie\u0142o, oczyszczaj\u0105cy, zbawiaj\u0105cy i \u0142askawy, boski Logos, kt\u00f3ry bez najmniejszego sprzeciwu\u00a0<u>stawiany<\/u>\u00a0<u>jest<\/u>\u00a0<u>na<\/u>\u00a0<u>r\u00f3wni<\/u>\u00a0<u>z<\/u>\u00a0<u>Bogiem<\/u>\u00a0i Panem wszech\u015bwiata, poniewa\u017c by\u0142 Jego Synem a \u2018S\u0142owo by\u0142o u Boga\u2019.\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d X:110,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Wszechmog\u0105cy<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eLecz tam [w wy\u017cszym \u015bwiecie] z jednej strony Jednorodzony, Umys\u0142 w \u015bcis\u0142ym sensie, jest obdarzony w\u0142a\u015bciw\u0105 form\u0105, w\u0142a\u015bciw\u0105 najczystsz\u0105 istot\u0105, jest absolutnie wszechw\u0142adny i bezpo\u015brednio posiada moc Ojca\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:10,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e\u015apiewajmy razem, \u015bpiewajmy w skromno\u015bci\u00a0<u>Synowi<\/u>\u00a0<u>przepot\u0119\u017cnemu<\/u>\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eLogos bowiem Ojca wszechrzeczy nie jest rozumem uj\u0119tym w s\u0142owa, lecz jest m\u0105dro\u015bci\u0105 i dobroci\u0105 Boga jak najbardziej widoczn\u0105,\u00a0<u>moc\u0105<\/u>\u00a0<u>wszechw\u0142adn\u0105<\/u>\u00a0i istotnie bosk\u0105, oraz wol\u0105 Wszechmog\u0105cego, niemo\u017cliw\u0105 do niezauwa\u017cenia, nawet dla ludzi w ni\u0105 nie wierz\u0105cych\u201d (\u201eKobierce\u201d V:6,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ePami\u0119tajmy przecie\u017c, \u017ce Pan jest Moc\u0105 Boga i \u017ce ta Moc nigdy nie doznaje os\u0142abienia (&#8230;) Jego moc sprawcza nie ogranicza si\u0119 tylko do tego \u015bwiata, lecz dzia\u0142a wsz\u0119dzie i zawsze\u201d (\u201eKobierce\u201d VI:47,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNie pozostaje wiec nam nic innego, jak wznie\u015b\u0107 si\u0119 jeszcze wy\u017cej ponad anio\u0142\u00f3w i szuka\u0107 ich nauczyciela. A poniewa\u017c istnieje tylko jeden, nie stworzony Byt, wszechmog\u0105cy B\u00f3g, Byt jedyny i odwiecznie istniej\u0105cy, za kt\u00f3rego przyczyn\u0105 \u2018wszystko si\u0119 sta\u0142o, a bez Niego nie sta\u0142o si\u0119 nic\u2019 [J 1:3] (&#8230;) oraz poniewa\u017c On to jest nazwany M\u0105dro\u015bci\u0105 przez wszystkich bez wyj\u0105tku prorok\u00f3w, a wi\u0119c jest On Nauczycielem wszystkich bez wyj\u0105tku istot stworzonych, On jest wsp\u00f3\u0142doradc\u0105 Boga, wszystko naprz\u00f3d wiedz\u0105cego\u201d (\u201eKobierce\u201d VI:58,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eAle najbardziej doskona\u0142a i naj\u015bwi\u0119tsza, i najwznio\u015blejsza, i najbardziej w\u0142adcza, i najbardziej kr\u00f3lewska, i najbardziej dobroczynna jest natura Syna, kt\u00f3ra stoi najbli\u017cej jedynego Wszechw\u0142adcy. Ona jest najwy\u017csz\u0105 Zwierzchno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wszystko ustawia wedle woli Ojca i wszystkim najlepiej zarz\u0105dza, wszystko urzeczywistnia sw\u0105 nieznu\u017con\u0105 i ustawiczn\u0105 si\u0142\u0105, bezustannie z nat\u0119\u017ceniem \u015bledz\u0105c tajemne my\u015bli Boga, przy kt\u00f3rych pomocy dzia\u0142a. Ale nigdy nie opuszcza swego punktu obserwacyjnego Syn Bo\u017cy, nie ulegaj\u0105cy podzia\u0142owi ani uszczupleniu, ani zmianie miejsca, lecz jest w ka\u017cdym czasie wsz\u0119dzie i w \u017caden spos\u00f3b nie jest ograniczony, ca\u0142y jest my\u015bl\u0105, ca\u0142y jest \u015bwiat\u0142em, pochodz\u0105cym od Ojca, ca\u0142y jest okiem, wszystko widzi, wszystko s\u0142yszy, wszystko wie, Moc\u0105 przenika moce. Jemu jest podleg\u0142e ca\u0142e wojsko anio\u0142\u00f3w i bog\u00f3w, poniewa\u017c obj\u0105\u0142 ca\u0142y \u015bwi\u0119ty zarz\u0105d nad \u015bwiatem, jako S\u0142owo pochodz\u0105ce od Ojca, z woli Tego, kt\u00f3ry Mu podda\u0142 \u015bwiat pod w\u0142adz\u0119\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:5,2-6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Alfa i Omega (Ap 22:13)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eDlatego Logos zosta\u0142 nazwany alf\u0105 i omeg\u0105 [por. Ap 22:13], bo w Nim jednym koniec staje si\u0119 pocz\u0105tkiem i ustaje znowu u pierwotnego pocz\u0105tku, nigdzie nie doznawszy przerwy\u201d (\u201eKobierce\u201d IV:157,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eW ten spos\u00f3b wyrazi\u0142 si\u0119 tak\u017ce sam Pan: \u2018Jam alf\u0105 i omeg\u0105, pocz\u0105tkiem i ko\u0144cem\u2019 [Ap 21:6, 22:13]; \u2018za Jego po\u015brednictwem wszystko si\u0119 sta\u0142o, a bez Niego nic si\u0119 nie sta\u0142o\u2019 [por. J 1:3]\u201d (\u201eKobierce\u201d VI:141,7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Wielki B\u00f3g (Tt 2:13)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTo samo S\u0142owo, b\u0119d\u0105ce jednym i drugim, a wi\u0119c Bogiem i Cz\u0142owiekiem, ukaza\u0142o si\u0119 ludziom jako przyczyna wszystkich d\u00f3br. Przez Niego bowiem pouczeni, jak nale\u017cy \u017cy\u0107, jeste\u015bmy przenoszeni do \u017cycia wiecznego. Oto, co powiedzia\u0142 \u00f3w boski Aposto\u0142 Pana: \u2018Ukaza\u0142a si\u0119 bowiem \u0142aska Boga, kt\u00f3ra niesie zbawienie wszystkim ludziom (&#8230;) oczekuj\u0105c b\u0142ogos\u0142awionej nadziei i objawienia si\u0119 chwa\u0142y wielkiego Boga i Zbawiciela naszego, Jezusa Chrystusa\u2019 [Tt 2:11-13]. To jest w\u0142a\u015bnie ta Nowa Pie\u015b\u0144, objawienie odwiecznego S\u0142owa, kt\u00f3re nam si\u0119 teraz ukaza\u0142o. Niedawno objawi\u0142 si\u0119 jako ten, kt\u00f3ry w istnieniu jest, poniewa\u017c \u2018S\u0142owo by\u0142o u Boga\u2019. Objawi\u0142 si\u0119 jako Nauczyciel, przez kt\u00f3rego wszystko zosta\u0142o stworzone. S\u0142owo, jako Stw\u00f3rca da\u0142o nam \u017cycie w momencie stworzenia \u015bwiata, jako Nauczyciel pouczy\u0142o, jak sprawiedliwie \u017cy\u0107, aby jako B\u00f3g poprowadzi\u0142 nas do \u017cycia wiecznego\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:7,1-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Syn Dobry<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Klemens zazwyczaj m\u00f3wi, \u017ce tylko \u201eOjciec\u201d jest dobry, cho\u0107 Biblia wbrew jemu przydziela dobro\u0107 Bogu (Mk 10:18), a Jezus jest przecie\u017c Bogiem (J 20:28). Ale i o Chrystusie m\u00f3wi on jako o \u201edobrym Logosie\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto s\u0142owa Klemensa o Ojcu:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKto mianowicie nie ma rozeznania dobra, jest z\u0142y, poniewa\u017c \u2018Jeden tylko dobry jest\u2019, Ojciec\u201d. (\u201eKobierce\u201d V:63,8).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eMimochodem da\u0142 nam Dawid do zrozumienia, jak si\u0119 zdaje, \u017ce Zbawca jest Bogiem, nazywaj\u0105c go \u2018obliczem Boga Jakuba\u2019, to jest Tego, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 Dobr\u0105 Nowin\u0119 i Nauk\u0119 od Ojca. Dlatego te\u017c Aposto\u0142 nazwa\u0142 Syna \u2018odbiciem chwa\u0142y Ojca\u2019 [Hbr 1:3], to jest Tego, kt\u00f3ry poda\u0142 w swej nauce prawd\u0119 o Bogu i okre\u015bla\u0142 Go jako \u2018Jedynego Boga i Ojca\u2019 [por. Ef 4:6], jak r\u00f3wnie\u017c jako Jedynego Wszechw\u0142adc\u0119 \u2018Kt\u00f3rego nikt nie zna, tylko Syn, i ten, komu Syn objawi\u2019 [Mt 11:27]. A to, \u017ce jest jeden B\u00f3g, wyra\u017cone zosta\u0142o s\u0142owami: \u2018szukaj\u0105cych oblicza Boga Jakuba\u2019, kt\u00f3rego \u2018jedynego\u2019 jako b\u0119d\u0105cego Bogiem i Ojcem nazywa \u2018dobrym\u2019 [por. Mt 19:17] nasz Zbawca i B\u00f3g\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:58,3-6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto s\u0142owa Klemensa o Ojcu i Synu:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u00f3g b\u0119dzie wielbiony w pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci przez zbawionych, za sam fakt zbawienia, i b\u0119dzie rozpoznawany z wieku na wiek jako Jedyny Dobry i jako Jedyny Zbawiciel za po\u015brednictwem Syna\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:41,7-8).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto s\u0142owa Klemensa o Synu:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTylko bowiem na sercu cz\u0142owieka wierz\u0105cego (&#8230;) wspiera si\u0119 g\u0142owa wszelkich byt\u00f3w, dobry i \u0142agodny Logos\u201d (\u201eKobierce\u201d I:23,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eBo przecie\u017c s\u0142owo dobrego Boga musi by\u0107 dobre. Jak\u017ce to Zbawca mia\u0142by nie by\u0107 dobry?!\u201d (\u201eKobierce\u201d I:90,5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eMoj\u017cesz by\u0142, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, \u017cywym Prawem, prowadzonym przez dobry Logos\u201d (\u201eKobierce\u201d I:167,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eDobrotliwy Logos szafuj\u0105c hojnie mi\u0142o\u015bci\u0105 do cz\u0142owieka poucza&#8230;\u201d (\u201eKobierce\u201d II:95,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eLogos bowiem Ojca wszechrzeczy nie jest rozumem uj\u0119tym w s\u0142owa, lecz jest m\u0105dro\u015bci\u0105 i dobroci\u0105 Boga jak najbardziej widoczn\u0105, moc\u0105 wszechw\u0142adn\u0105 i istotnie bosk\u0105, oraz wol\u0105 Wszechmog\u0105cego, niemo\u017cliw\u0105 do niezauwa\u017cenia, nawet dla ludzi w ni\u0105 nie wierz\u0105cych\u201d (\u201eKobierce\u201d V:6,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eAle najbardziej doskona\u0142a i naj\u015bwi\u0119tsza, i najwznio\u015blejsza, i najbardziej w\u0142adcza, i najbardziej kr\u00f3lewska, i najbardziej dobroczynna jest natura Syna, kt\u00f3ra stoi najbli\u017cej jedynego Wszechw\u0142adcy\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:5,2-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eW ten spos\u00f3b za wol\u0105 wszechpot\u0119\u017cnego Ojca Syn sta\u0142 si\u0119 sprawc\u0105 wszelkiego dobra\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:8,5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eBogu zawsze zale\u017ca\u0142o, aby zbawi\u0107 spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludzk\u0105. Dlatego Dobry B\u00f3g pos\u0142a\u0142 Dobrego Pasterza\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d XI:116,1)<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Wszechobecny<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eOn by\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 z wysoka [J 1:8] i Tym, kt\u00f3ry zosta\u0142 objawiony w ciele [1Tm 3:16], widzianym na tej nisko\u015bci, a nie ni\u017cszy od Tego, kt\u00f3ry jest na wysoko\u015bci. Przez zst\u0105pienie z wysoka tu, na ziemi\u0119, Zbawca nie zosta\u0142 rozdzielony, tak jakby uleg\u0142o zmianie miejsce z jednego na drugie albo opu\u015bci\u0142by On jedno, zyskuj\u0105c drugie. Lecz by\u0142 on Wszechobecnym, by\u0142 jednocze\u015bnie przed swoim Ojcem i tu na nisko\u015bci, bo On by\u0142 moc\u0105 Ojca [por. 1Kor 1:24]\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:4,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Patrz te\u017c cytowane powy\u017cej \u201eKobierce\u201d VII:5,2-6.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Wszechwiedz\u0105cy<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNiewiedza bowiem nie dotyczy Syna, kt\u00f3ry jeszcze przed utworzeniem \u015bwiata by\u0142 doradc\u0105 swego Ojca. By\u0142 On m\u0105dro\u015bci\u0105, \u2018kt\u00f3r\u0105 si\u0119 radowa\u0142\u2019 [Prz 8:30] wszechmog\u0105cy B\u00f3g. \u2018Moc\u0105 Boga\u2019 [1Kor 1:24] jest Syn, poniewa\u017c jest prapocz\u0105tkowym S\u0142owem Ojca jeszcze sprzed powstania wszystkiego. I w najw\u0142a\u015bciwszym znaczeniu jako \u2018M\u0105dro\u015b\u0107 Boga\u2019 m\u00f3g\u0142 On by\u0107 nazwany r\u00f3wnie\u017c Nauczycielem istot za Jego po\u015brednictwem stworzonych\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:7,4-5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Patrz te\u017c cytowane powy\u017cej \u201eKobierce\u201d VII:5,2-6.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Stworzyciel (Kol 1:15)<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ePrzez \u2018obraz Boga niewidzialnego\u2019 okre\u015bla Logos, w Jego to\u017csamo\u015bci; \u2018Pierworodny z wszelkiego stworzenia\u2019 [Kol 1:15], poniewa\u017c zrodzony bez jakiejkolwiek nami\u0119tno\u015bci. On sta\u0142 si\u0119 Stworzycielem i Pocz\u0105tkiem tworz\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107 stworzenia i bytu. To \u2018w Nim\u2019 ostatecznie Ojciec \u2018wszystko stworzy\u0142\u2019 [Kol 1:16]\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:19,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNiedawno objawi\u0142 si\u0119 jako ten, kt\u00f3ry w istnieniu jest, poniewa\u017c \u2018S\u0142owo by\u0142o u Boga\u2019. Objawi\u0142 si\u0119 jako Nauczyciel, przez kt\u00f3rego wszystko zosta\u0142o stworzone. S\u0142owo, jako Stw\u00f3rca da\u0142o nam \u017cycie w momencie stworzenia \u015bwiata, jako Nauczyciel pouczy\u0142o, jak sprawiedliwie \u017cy\u0107, aby jako B\u00f3g poprowadzi\u0142 nas do \u017cycia wiecznego\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:7,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u0119dziesz bowiem wraz z anio\u0142ami czci\u0142 ch\u00f3ralnym ta\u0144cem niestworzonego, niezniszczalnego, jedynego i prawdziwego Boga, wsp\u00f3\u0142\u015bpiewaj\u0105c nam ze S\u0142owem Bo\u017cym. Ten wieczny Jezus, jeden wielki Kap\u0142an jednego Boga, tego samego Ojca prosi za lud\u017ami i wo\u0142a do nich: \u2018S\u0142uchajcie, niezliczone ludy\u2019, albo raczej wszyscy rozumni, zar\u00f3wno barbarzy\u0144cy jak i Grecy; wzywam ca\u0142y rodzaj ludzki, kt\u00f3rego, z woli Ojca, jestem Stworzycielem. Przyjd\u017acie do mnie, abym m\u00f3g\u0142 was w\u0142\u0105czy\u0107 w szeregi jednego Boga i jednego S\u0142owa Bo\u017cego\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d 12:120,2-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\"><strong>Cze\u015b\u0107 dla Syna<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eOn wzgardzony z powodu swego zewn\u0119trznego objawienia,\u00a0<u>czczony<\/u>\u00a0ze wzgl\u0119du na swe dzie\u0142o, oczyszczaj\u0105cy, zbawiaj\u0105cy i \u0142askawy, boski Logos, kt\u00f3ry bez najmniejszego sprzeciwu stawiany jest na r\u00f3wni z Bogiem i Panem wszech\u015bwiata, poniewa\u017c by\u0142 Jego Synem a \u2018S\u0142owo by\u0142o u Boga\u2019.\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d X:110,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eSkoro na pocz\u0105tku by\u0142o S\u0142owo, Ono by\u0142o i jest boskim pocz\u0105tkiem rzeczy. Przybra\u0142o dawne, \u015bwi\u0119te imi\u0119, zas\u0142uguj\u0105ce na najwi\u0119ksz\u0105 cze\u015b\u0107, imi\u0119 Chrystusa, kt\u00f3rego nazwa\u0142em Now\u0105 Pie\u015bni\u0105\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d I:6,5).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eChrystusowi Kr\u00f3lowi (sk\u0142adajmy) \u015bwi\u0119t\u0105 odp\u0142at\u0119 za nauk\u0119 \u017cywota. \u015apiewajmy razem,\u00a0<u>\u015bpiewajmy<\/u>\u00a0w skromno\u015bci\u00a0<u>Synowi<\/u>\u00a0przepot\u0119\u017cnemu\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJemu przez Syna Jego, Jezusa Chrystusa, Pana \u017cywych i umar\u0142ych i przez Ducha \u015awi\u0119tego niechaj b\u0119dzie s\u0142awa,\u00a0<u>cze\u015b\u0107<\/u>, panowanie i wiekuista chwa\u0142a Jego majestatu, teraz i w pokolenia pokole\u0144 i na wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d (\u201eCzy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony\u201d 42).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e\u015bwiadcz\u0105c cze\u015b\u0107 Bogu wszechrzeczy za po\u015brednictwem czci dla arcykap\u0142a\u0144skiego Logosu\u201d (\u201eKobierce\u201d II:45,7).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNie obawiajcie si\u0119 ich gr\u00f3\u017ab i nie ulegajcie panice, Pana naszego, Jezusa Chrystusa, uwielbiajcie w sercach waszych najwy\u017csz\u0105 czci\u0105 [p[or. 1P 3:14-15]\u201d (\u201eKobierce\u201d IV:46,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eMamy polecenie\u00a0<u>uwielbia\u0107<\/u>\u00a0i\u00a0<u>czci\u0107<\/u>\u00a0<u>S\u0142owo<\/u>, w przekonaniu, \u017ce On jest naszym Zbawicielem i W\u0142adc\u0105, a za Jego po\u015brednictwem czci\u0107 Ojca, i to nie tylko w wybranych do tego celu dniach, jak inni, ale bez przerwy, czyni\u0105c to przez ca\u0142e \u017cycie i na wszelki spos\u00f3b\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:35,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"center\"><strong>Osobowo\u015b\u0107, B\u00f3stwo i cze\u015b\u0107 dla Ducha \u015awi\u0119tego<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Odrzucaj\u0105c Tr\u00f3jc\u0119 \u015aw. w nauce Klemensa Aleksandryjskiego antytrynitarze zarazem neguj\u0105 B\u00f3stwo i osobowo\u015b\u0107 Ducha \u015aw. oraz cze\u015b\u0107 dla Niego. \u015awiadkowie Jehowy jednak w swoich publikacjach nie przedstawiaj\u0105 \u017cadnych konkretnych stwierdze\u0144 na temat Ducha \u015aw. w nauce Klemensa.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto jego nauka:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eUczniowie Walentyna m\u00f3wi\u0105, \u017ce Duch, kt\u00f3rego w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b posiada\u0142 ka\u017cdy z prorok\u00f3w dla ich pos\u0142ugi, zosta\u0142 wylany na wszystkich [nale\u017c\u0105cych do] Ko\u015bcio\u0142a (&#8230;) Lecz lekcewa\u017c\u0105 fakt, \u017ce Pocieszyciel dzia\u0142aj\u0105cy stale w Ko\u015bciele, jest tej samej substancji i tej samej mocy co Ten, kt\u00f3ry stale dzia\u0142a\u0142 w Starym Testamencie\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d I:24,1-2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eBez w\u0105tpienia znali nauk\u0119 Ducha prorocy i Jego uczniowie. Przyj\u0119li j\u0105 bowiem za po\u015brednictwem swej wiary tak, jak Duch im poda\u0142\u201d (\u201eKobierce\u201d I:45,2).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJa przynajmniej nie inaczej pojmuj\u0119 te s\u0142owa, jak tylko tak, \u017ce jest to wzmianka o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Tym trzecim jest mianowicie Duch \u015awi\u0119ty. Tym drugim &#8211; Syn Bo\u017cy, \u2018za po\u015brednictwem kt\u00f3rego wszystko si\u0119 sta\u0142o wedle woli Ojca\u2019 [J 1:3]\u201d (\u201eKobierce\u201d V:103,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eA w\u0142a\u015bciwie dzia\u0142a tu istotnie odr\u0119bny, prawdziwie najwa\u017cniejszy, zwierzchni i w\u0142adczy Duch \u015awi\u0119ty\u201d (\u201eKobierce\u201d VI:155,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eDzi\u0119ki sk\u0142adaj\u0105c,\u00a0<u>wychwalajmy<\/u>\u00a0jednego Ojca i Syna, Syna i Ojca, kt\u00f3ry wraz z Duchem \u015awi\u0119tym jest Wychowawc\u0105 i Mistrzem. Wszystko od Niego jednego, przez Kt\u00f3rego wszystko jest czym\u015b jednym, przez kt\u00f3rego jest wieczno\u015b\u0107, Kt\u00f3rego cz\u0142onkami wszyscy jeste\u015bmy, Kt\u00f3rego chwal\u0105 na wieki\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3:12,100 cytat za \u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, Pozna\u0144 1995, rozdz. \u2018Odn\u00f3wmy w sobie prawd\u0119 o Tr\u00f3jjedynym Bogu!\u2019).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJemu przez Syna Jego, Jezusa Chrystusa, Pana \u017cywych i umar\u0142ych i przez Ducha \u015awi\u0119tego niechaj b\u0119dzie s\u0142awa, cze\u015b\u0107, panowanie i wiekuista chwa\u0142a Jego majestatu, teraz i w pokolenia pokole\u0144 i na wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d (\u201eCzy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony\u201d 42).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Patrz te\u017c poni\u017cej \u201eTr\u00f3jca \u015awi\u0119ta\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"center\"><strong>Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Antytrynitarze przecz\u0105 temu, \u017ce Klemens Aleksandryjski uczy\u0142 o Tr\u00f3jcy \u015aw.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u015awiadkowie Jehowy wymieniaj\u0105c tego Klemensa w\u015br\u00f3d innych pisarzy wczesnochrze\u015bcija\u0144skich, oraz cytuj\u0105c ich \u201ewybrane\u201d s\u0142owa (np. trzy zdania Klemensa) napisali:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eIch wypowiedzi nie daj\u0105 \u017cadnych podstaw do twierdzenia, jakoby wierzyli w Tr\u00f3jc\u0119\u201d (Stra\u017cnica Nr 20, 1993 s.29).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">W innej publikacji ucz\u0105:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNawet je\u015bli Klemens czasami zdaje si\u0119 wykracza\u0107 poza biblijn\u0105 nauk\u0119 o Jezusie, nigdzie nie wspomnina o Tr\u00f3jcy z\u0142o\u017conej z trzech r\u00f3wnych os\u00f3b w jednym Bogu\u201d (Stra\u017cnica Nr 7, 1992 s.28).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">[W powy\u017cszej Stra\u017cnicy na stronach 27-28 \u015awiadkowie Jehowy zamie\u015bcili kilka kr\u00f3ciutkich fragment\u00f3w wyrwanych z kontekstu, z dzie\u0142 Klemensa, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142y im do powy\u017cszych wniosk\u00f3w. Przemilczeli za\u015b inne, poni\u017csze wypowiedzi.]\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Oto za\u015b jego nauka:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJa przynajmniej nie inaczej pojmuj\u0119 te s\u0142owa, jak tylko tak, \u017ce jest to wzmianka o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Tym trzecim jest mianowicie Duch \u015awi\u0119ty. Tym drugim &#8211; Syn Bo\u017cy, \u2018za po\u015brednictwem kt\u00f3rego wszystko si\u0119 sta\u0142o wedle woli Ojca\u2019 [J 1:3]\u201d (\u201eKobierce\u201d V:103,1).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eStawszy si\u0119 wi\u0119c samowystarczalnym oraz nie doznaj\u0105c \u017cadnych innych potrzeb, pozna\u0142 wol\u0119 Wszechmog\u0105cego tak, \u017ce jego modlitwa uzyskuje natychmiastow\u0105 realizacj\u0119. Osi\u0105gn\u0105\u0142 blisko\u015b\u0107 Wszechpot\u0119\u017cnej Mocy, a\u017c natrudziwszy si\u0119 nad swym uduchowieniem, zjednoczy si\u0119 wreszcie z Duchem \u015awi\u0119tym poprzez mi\u0142o\u015b\u0107 bez granic\u201d (\u201eKobierce\u201d VII:44,5-6).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eGdy\u017c ten, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 opiecz\u0119towany przez Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego nie jest ju\u017c wi\u0119cej przedmiotem atak\u00f3w wszelkich innych Mocy i przez trzy Imiona zosta\u0142 uwolniony od wszelkiej triady zepsucia\u201d (\u201eWypisy z Theodota\u201d IV:80,3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u0105d\u017a lito\u015bciwy dla swoich s\u0142ug, Ojcze kieruj\u0105cy Izraelem, Synu i Ojcze, kt\u00f3rzy Obaj jeste\u015bcie Jednym, Panie! (&#8230;) Dzi\u0119ki sk\u0142adaj\u0105c, wychwalajmy jednego Ojca i Syna, Syna i Ojca, kt\u00f3ry wraz z Duchem \u015awi\u0119tym jest Wychowawc\u0105 i Mistrzem. Wszystko od Niego jednego, przez Kt\u00f3rego wszystko jest czym\u015b jednym, przez kt\u00f3rego jest wieczno\u015b\u0107, Kt\u00f3rego cz\u0142onkami wszyscy jeste\u015bmy, Kt\u00f3rego chwal\u0105 na wieki\u201d (\u201eWychowawca\u201d 3:12,100 cytat za \u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, Pozna\u0144 1995, rozdz. \u2018Odn\u00f3wmy w sobie prawd\u0119 o Tr\u00f3jjedynym Bogu!\u2019).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eO cudowna tajemnico! Jeden jest Ojciec wszech\u015bwiata i jedno tak\u017ce S\u0142owo wszech\u015bwiata, Duch \u015awi\u0119ty te\u017c jeden i wsz\u0119dzie ten sam\u201d (\u201eWychowawca\u201d 1:42,1, cytat za \u201ePocz\u0105tki doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d J. N. D. Kelly, W-wa 1988, s.102-3).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ebo nie widz\u0105 bogactw wewn\u0119trznych i nie rozumiej\u0105 jak wielki (&#8230;) skarb utwierdzony moc\u0105 Boga Ojca, krwi\u0105 Syna Bo\u017cego i ros\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego\u201d (\u201eCzy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony\u201d 34).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eJemu przez Syna Jego, Jezusa Chrystusa, Pana \u017cywych i umar\u0142ych i przez Ducha \u015awi\u0119tego niechaj b\u0119dzie s\u0142awa, cze\u015b\u0107, panowanie i wiekuista chwa\u0142a Jego majestatu, teraz i w pokolenia pokole\u0144 i na wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d (\u201eCzy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony\u201d 42).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eTwoim sternikiem b\u0119dzie S\u0142owo Boga, a Duch \u015awi\u0119ty przyprowadzi ci\u0119 do portu niebia\u0144skiego. Wtedy ujrzysz swego Boga&#8230;\u201d (\u201eZach\u0119ta Grek\u00f3w\u201d XII:118,4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Na koniec \u015bwiadectwo Rufina z Akwilei (ur. 345), kt\u00f3ry pisa\u0142 o fa\u0142szowaniu przez heretyk\u00f3w pism Orygenesa i wspomnia\u0142 te\u017c o takim procederze w stosunku do dzie\u0142 Klemensa. Daje on takie zapewnienie:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eInny Klemens, kap\u0142an aleksandryjski i nauczyciel tamtejszego ko\u015bcio\u0142a, niemal we wszystkich swych pismach okre\u015bla chwa\u0142\u0119 i wiekuisto\u015b\u0107 Tr\u00f3jcy jako jedn\u0105 i t\u0119 sam\u0105\u201d (\u201eO fa\u0142szowaniu pism Orygenesa\u201d 4).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Jak z powy\u017cszych tekst\u00f3w Klemensa Aleksandryjskiego wida\u0107, nie mo\u017cna go uwa\u017ca\u0107 za antytrynitarza. Cho\u0107 niewiele pisa\u0142 on na interesuj\u0105cy nas temat (zajmowa\u0142 si\u0119 raczej krytyk\u0105 wierze\u0144 poga\u0144skich), to jednak te fragmenty jego pism, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b, ukazuj\u0105 jego i Ko\u015bcio\u0142a tamtego czasu wiar\u0119 w Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Uwagi:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Wszystkie podkre\u015blenia tekstu pochodz\u0105 od autora artyku\u0142u.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">Cytaty z pism starochrze\u015bcija\u0144skich wed\u0142ug:<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKlemens Aleksandryjski,\u00a0<em>Czy cz\u0142owiek bogaty mo\u017ce by\u0107 zbawiony<\/em>\u201d przek\u0142. ks. J. Czuj Warszawa 1953;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eB\u00f3g Jeden w Tr\u00f3jcy Os\u00f3b\u201d Ks. W. Granat, Lublin 1962;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eAntologia Literatury Patrystycznej\u201d t\u0142um. M. Michalski, Warszawa 1975;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201ePocz\u0105tki doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d J. N. D. Kelly, W-wa 1988;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eNadzieja poddawana pr\u00f3bom\u201d J. Salij OP, Pozna\u0144 1995;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e<em>Obrona Orygenesa<\/em>, Pamfil z Cezarei.\u00a0<em>O fa\u0142szowaniu pism Orygenesa<\/em>, Rufin z Akwilei\u201d przek\u0142. S. Kalinkowski, Krak\u00f3w 1996;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201e<em>Apologie<\/em>. Minucjusz Feliks,\u00a0<em>Oktawiusz<\/em>,\u00a0<em>Do Diogneta<\/em>, Klemens Aleksandryjski,\u00a0<em>Zach\u0119ta Grek\u00f3w<\/em>\u201d przek\u0142ad M. Szarmach, A. \u015awiderk\u00f3wna, ks. J. So\u0142owianiuk, Warszawa 1988;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKlemens Aleksandryjski\u00a0<em>Kobierce<\/em>\u201d t\u0142um. J. Niemirska-Pliszczy\u0144ska, Warszawa 1994;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"cs-CZ\" align=\"justify\">\u201eKlemens Aleksandryjski,\u00a0<em>Wypisy z Theodota<\/em>\u201d t\u0142um. P. Siejkowski, Krak\u00f3w 2001.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"tags\"><\/div>\n<div class=\"statistic\"><\/div>\n<div class=\"art_info\">W\u0142odzimierz Bednarski<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Antytrynitarzom nie chce si\u0119 wierzy\u0107 by Klemens Aleksandryjski (ur. 150), jeden z pierwszych pisarzy wczesnochrze\u015bcija\u0144skich, m\u00f3g\u0142 naucza\u0107 o Tr\u00f3jcy \u015aw. Przyk\u0142adowo \u015awiadkowie Jehowy wr\u0119cz zaprzeczaj\u0105 temu. Wymieniaj\u0105c Ireneusza (ur. przed 140), Nowacjana (ur. ok. 200) i w\u0142a\u015bnie Klemensa Aleksandryjskiego, oraz&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[976,1030,1053,1060],"tags":[144,211,282,411,437,598,761,828,838,942],"class_list":["post-1854","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bostwo-chrystusa","category-osobowosc-i-bostwo-ducha-sw","category-swiadkowie-jehowy","category-trojca-swieta","tag-antytrynitarze","tag-bostwo","tag-duch-swiety","tag-jezus","tag-klemens-aleksandryjski","tag-ojciec","tag-straznica","tag-swiadkowie-jehowy","tag-syn","tag-zrodzenie-i-odwiecznosc-syna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1854"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1854\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}