{"id":1838,"date":"2018-05-08T20:01:06","date_gmt":"2018-05-08T18:01:06","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1838"},"modified":"2018-05-08T20:01:06","modified_gmt":"2018-05-08T18:01:06","slug":"stworzenie-syna-w-nauce-tacjana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/stworzenie-syna-w-nauce-tacjana\/","title":{"rendered":"Stworzenie Syna w nauce Tacjana?"},"content":{"rendered":"<div class=\"art_head\">\n<div class=\"art_lead_info nophoto\">\n<div class=\"head_info\"><\/div>\n<div class=\"art_lead\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clear\"><\/div>\n<div class=\"art_text\">\n<span style=\"font-size: small;\">Tacjan Syryjczyk (ur.130), pocz\u0105tkowo ucze\u0144 Justyna M\u0119czennika (ur.100), to bardzo rzadko przytaczany przez antytrynitarzy apologeta chrze\u015bcija\u0144ski. Ale poniewa\u017c \u015awiadkowie Jehowy opisuj\u0105cy jego \u017cycie, nawr\u00f3cenie na chrze\u015bcija\u0144stwo, dorobek pisarski i p\u00f3\u017aniejsze popadni\u0119cie w herezj\u0119, przytaczaj\u0105 jego rzekomy pogl\u0105d o \u201cstworzeniu\u201d Syna przez Ojca (Stra\u017cnica Nr 10, 2003 s.27-29, art. \u201cTacjan &#8211; apologeta czy heretyk?\u201d), wi\u0119c przedstawimy, cho\u0107 sk\u0105pe, ale pozostawione przez Tacjana wypowiedzi z tym zwi\u0105zane. Zachowa\u0142a si\u0119 te\u017c opinia historyka Ko\u015bcio\u0142a Euzebiusza (ur.260) o jego wierze w B\u00f3stwo Jezusa.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Stra\u017cnica Nr 10, 2003 s.28 podaje:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cBy\u0142 przekonany, \u017ce Logos, czyli S\u0142owo, pojawi\u0142 si\u0119 jako\u00a0<u>pierwsze<\/u>\u00a0<u>z<\/u>\u00a0<u>dzie\u0142<\/u>\u00a0<u>stw\u00f3rczych<\/u>\u00a0Ojca i mia\u0142 udzia\u0142 w p\u00f3\u017aniejszym stwarzaniu materialnego \u015bwiata&#8230;\u201d. [Inna, Stra\u017cnica Nr 7, 1992 s.24 i 28, zaledwie wymienia Tacjana w\u015br\u00f3d innych apologet\u00f3w i nie przedstawia konkretnie jego nauk.]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Posiadamy zaledwie kilka kr\u00f3tkich tekst\u00f3w z t\u0105 problematyk\u0105 zwi\u0105zanych, m\u00f3wi\u0105cych o:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">1) Zrodzeniu, a nie stworzeniu Syna przez Ojca.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">2) Odwieczno\u015bci S\u0142owa.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">3) B\u00f3stwie Chrystusa.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">4) Osobowo\u015bci i B\u00f3stwie Ducha \u015awi\u0119tego.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Cho\u0107 drogi Tacjana z Ko\u015bcio\u0142em po pewnym czasie rozesz\u0142y si\u0119 (po \u015bmierci Justyna), to jednak jego \u015bwiadectwa wiary s\u0105 do\u015b\u0107 istotne dla nas. Pozostawi\u0142 je on g\u0142\u00f3wnie w \u201cMowie przeciw Grekom\u201d, napisanej jeszcze zanim zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z herezj\u0105 enkratyzmu. Szkoda, \u017ce nie zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c inne jego dzie\u0142a, bo zapewne i tam by\u015bmy znale\u017ali wiele ciekawych fragment\u00f3w. Euzebiusz (ur.260) o nim pisa\u0142, \u017ce \u201cPozostawi\u0142 po sobie wielk\u0105 liczb\u0119 dzie\u0142, z kt\u00f3rych cz\u0119sto si\u0119 przytacza s\u0142ynn\u0105 jego:\u00a0<em>Mow\u0119 do Grek\u00f3w<\/em>\u201d (\u201cHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d IV:29,7)*.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Oto jego nauka.<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>Zrodzenie Syna przez Ojca<\/strong><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Tacjan wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia \u201czrodzenie\u201d Syna od \u201cstworzenia\u201d Go przez Ojca:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cJak Logos\u00a0<u>zrodzony<\/u>\u00a0na pocz\u0105tku (&#8230;) tak i ja, powt\u00f3rnie zrodzony na podobie\u0144stwo Logosu i przeznaczony do poznawania prawdy, kszta\u0142tuj\u0119 przyrodzon\u0105 mi materi\u0119\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 5).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cLogos niebia\u0144ski, duch\u00a0<u>zrodzony<\/u>\u00a0z Ojca i zarazem Jego my\u015bl tw\u00f3rcza, uczyni\u0142 cz\u0142owieka nie\u015bmiertelnym na obraz i podobie\u0144stwo swego Rodziciela &#8211; i\u017cby tak jak nie\u015bmiertelny B\u00f3g, tak r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owiek, przez cz\u0119\u015bciowe uczestniczenie w Bogu, posiad\u0142 nie\u015bmiertelno\u015b\u0107\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 7). [por. \u201cLogos za\u015b niebia\u0144ski, duch\u00a0<u>zrodzony<\/u>\u00a0z Ducha i Logos z Jego mocy rozumniej, na podobie\u0144stwo obrazu Ojca, kt\u00f3ry Go\u00a0<u>zrodzi\u0142<\/u>, uczyni\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owieka nie\u015bmiertelnym&#8230;\u201d j\/w. 7 &#8211; przek\u0142ad 2004]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Patrz te\u017c poni\u017cej \u201cOdwieczno\u015b\u0107 S\u0142owa\u201d.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Wobec tych s\u0142\u00f3w, dziwi przytaczana powy\u017cej wypowied\u017a Stra\u017cnicy, kt\u00f3ra ani nie cytuje Tacjana, ani nie jest zgodna z przedstawionymi jego zdaniami.<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>Odwieczno\u015b\u0107 S\u0142owa<\/strong><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Cho\u0107 poni\u017csza wypowied\u017a nie jest w pe\u0142ni ortodoksyjna, to jednak Tacjan zdaje si\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ce S\u0142owo by\u0142o zawsze w \u0142onie Ojca i nawi\u0105zywa\u0107 w niej do s\u0142\u00f3w Aposto\u0142a Jana (\u201cS\u0142owo by\u0142o u Boga\u201d J 1:1; \u201cJednorodzony B\u00f3g, kt\u00f3ry jest w \u0142onie Ojca\u201d J 1:18). Zdecydowanie podkre\u015bla wi\u0119c on odwieczne istnienie Logosu, maj\u0105cego t\u0119 sama natur\u0119 co B\u00f3g. Nie jest te\u017c w pe\u0142ni jasne czy Tacjan w poni\u017cszej wypowiedzi, nie uznaje (jak si\u0119 niekt\u00f3rym wydaje) wiekuistego, przedwiecznego istnienia S\u0142owa jako odr\u0119bnej od Ojca osoby. O tym wszystkim, rzecz jasna, Stra\u017cnica milczy.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cOt\u00f3\u017c wed\u0142ug tego, co nam przekazano, B\u00f3g by\u0142 na pocz\u0105tku &#8211; pocz\u0105tek za\u015b stanowi\u0142a si\u0142a Jego Logosu. Pan wszechrzeczy i pod\u0142o\u017ce wszystkiego bytu istnia\u0142 zrazu sam jeden w tym sensie, \u017ce jeszcze niczego nie stworzy\u0142; poniewa\u017c jednak posiada\u0142 pe\u0142n\u0105 moc udzielania bytu wszystkiemu, co widzialne i niewidzialne, zatem w tym zn\u00f3w sensie istnia\u0142o wraz z Nim ju\u017c wtedy wszystko, a to w postaci Jego Logosu tw\u00f3rczego. \u00f3w Logos wy\u0142oni\u0142 si\u0119 nast\u0119pnie z Niego prostym aktem Jego woli, ale nie jako puste s\u0142owo, lecz jako pierworodne dzie\u0142o Ojca; On to w\u0142a\u015bnie da\u0142 &#8211; jak wiemy &#8211; pocz\u0105tek \u015bwiatu. Zrodzi\u0142 si\u0119 za\u015b przez podzia\u0142 [\u2018partycypacj\u0119\u2019 &#8211; ma przek\u0142ad 2004], a nie przez odci\u0119cie; co bowiem bywa odci\u0119te, zostaje ca\u0142kowicie oderwane od pierwszego, natomiast co bywa tylko oddzielone, przyjmuje wprawdzie na siebie samodzieln\u0105 funkcj\u0119, lecz bynajmniej nie czyni ubo\u017cszym tego, od kt\u00f3rego si\u0119 oddzieli\u0142o. Jak zapalenie od jednej pochodni innych ogni w niczym nie umniejsza &#8211; przez wielo\u015b\u0107 zapalonych pochodni &#8211; \u015bwiat\u0142a pierwszej z nich, tak r\u00f3wnie\u017c wy\u0142onienie si\u0119 Logosu z mocy Ojca bynajmniej nie pozbawi\u0142o Logosu samego Rodziciela [\u2018kt\u00f3ry Go zrodz\u00ed\u0142\u2019 &#8211; ma przek\u0142ad 2004]\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 5).<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>B\u00f3stwo Chrystusa<\/strong><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Dlaczego tak ma\u0142o o Chrystusie jako Bogu pisze Tacjan? Ot\u00f3\u017c dlatego, \u017ce dzie\u0142o jego (jak sam tytu\u0142 wskazuje) jest polemik\u0105 z poganami, a nie z jak\u0105\u015b herezj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. W tej apologii do Grek\u00f3w nie by\u0142o potrzeby i sensu u\u017cywa\u0107 wielu argument\u00f3w biblijnych, czy odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do wcze\u015bniejszych pism chrze\u015bcija\u0144skich. Oni i tak tego nie uznawali. Tacjan atakowa\u0142 ich nauki i zbija\u0142 zarzuty wobec chrze\u015bcijan. O Chrystusie Bogu, m\u00f3wi\u0142 jakby przy okazji.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Oto czego naucza\u0142:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cPrzed stworzeniem jednak cz\u0142owieka Logos stworzy\u0142 anio\u0142\u00f3w\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 7). [Logos by\u0142 wraz z Ojcem Stw\u00f3rc\u0105 \u015bwiata materialnego i\u00a0<u>niematerialnego<\/u>, a nie jak powy\u017cej podaje Stra\u017cnica, \u017ce mia\u0142 tylko \u201cudzia\u0142\u201d w stwarzaniu, i to tylko \u015bwiata materialnego (por. te\u017c powy\u017cej \u201cOdwieczno\u015b\u0107 S\u0142owa\u201d).]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cDuch Bo\u017cy nie istnieje wprawdzie ju\u017c teraz we wszystkich ludziach (&#8230;) te za\u015b, kt\u00f3re m\u0105dro\u015bci nie przyj\u0119\u0142y, lecz odrzuci\u0142y pos\u0142a\u0144ca [Ducha \u015aw.]\u00a0<u>Boga<\/u>\u00a0<u>cierpi\u0105cego<\/u>\u00a0uznane zosta\u0142y raczej za wrog\u00f3w Boga ni\u017c za jego czcicieli\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 13).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cMy nie post\u0119pujemy bowiem jak szale\u0144cy, o Grecy, ani te\u017c nie g\u0142osimy g\u0142upstw, obwieszczaj\u0105c, \u017ce B\u00f3g pojawi\u0142 si\u0119 w postaci cz\u0142owieka\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 21).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Oto opinia historyka Euzebiusza (ur.260) o Tacjanie (i jemu wsp\u00f3\u0142czesnym) oraz wierze w B\u00f3stwo Chrystusa:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cJeden z tych m\u0119\u017c\u00f3w napisa\u0142 dzie\u0142o przeciwko herezji Artemona, kt\u00f3r\u0105 Pawe\u0142 z Samostaty [zm. po 272] usi\u0142owa\u0142 za naszych od\u015bwie\u017cy\u0107 czas\u00f3w. Znajduje si\u0119 tam opowie\u015b\u0107, nale\u017c\u0105ca do zajmuj\u0105cej nas obecnie historji. Jest w niej bowiem odparcie co dopiero wspomnianej herezji, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce Zbawiciel by\u0142 tylko cz\u0142owiekiem, a kt\u00f3ra nie tak dawno temu wyst\u0105pi\u0142a z nowinkami swemi, podczas gdy jej tw\u00f3rcy chcieli j\u0105 staro\u017cytno\u015bci otoczy\u0107 powag\u0105. Pr\u00f3cz tego znajduje si\u0119 tam wiele innych dowod\u00f3w na zbicie owego k\u0142amstwa blu\u017anierczego, a wreszcie czytamy dos\u0142ownie: \u2018Ot\u00f3\u017c twierdz\u0105 oni, \u017ce wszyscy starzy, a nawet aposto\u0142owie, przej\u0119li i nauczali to samo, co oni m\u00f3wi\u0105 obecnie, \u017ce prawdziwa nauka przechowa\u0142a si\u0119 do czas\u00f3w Wiktora [papie\u017c w latach 189-198], trzynastego z rz\u0119du po Piotrze biskupa rzymskiego. Pocz\u0105wszy za\u015b od Zefiryna [papie\u017c w latach 198-217], nast\u0119pcy jego, prawda zosta\u0142a sfa\u0142szowana. Twierdzenie to mog\u0142oby mie\u0107 poz\u00f3r prawdy, gdyby si\u0119 przedewszystkiem Ksi\u0119gi bo\u017ce temu nie sprzeciwia\u0142y. Istniej\u0105 ponadto pisma niekt\u00f3rych braci, starsze od czas\u00f3w Wiktorowych, a u\u0142o\u017cone w obronie prawdy, tak przeciwko poganom, jak i przeciwko herezjom \u00f3wczesnym. M\u00f3wi\u0105 one o Justynie, Miltjadesie,\u00a0<u>Tacjanie<\/u>, Klemensie i bardzo wielu innych, a wsz\u0119dzie o Chrystusie jako Bogu. Kt\u00f3\u017cby nie zna\u0142 dzie\u0142 Ireneusza, Melitona i innych, kt\u00f3re g\u0142osz\u0105, \u017ce Chrystus jest Bogiem i cz\u0142owiekiem? Ile\u017c to psalm\u00f3w i pie\u015bni, u\u0142o\u017conych od czas\u00f3w pierwotnych przez wiernych braci, opiewa Chrystusa jako S\u0142owo Bo\u017ce i przyznaje mu bosko\u015b\u0107? Jak\u017ce\u017c wi\u0119c przypu\u015bci\u0107, \u017ce ci, kt\u00f3rzy \u017cyli przed Wiktorem, tak uczyli, jak oni m\u00f3wi\u0105, je\u015bli od tylu lat ko\u015bcieln\u0105 g\u0142oszono nauk\u0119? Jak si\u0119 nie wstydz\u0105, takie o Wiktorze zmy\u015bla\u0107 k\u0142amstwa, aczkolwiek wiedz\u0105 bardzo dobrze, \u017ce Wiktor wykluczy\u0142 z jedno\u015bci szewca Teodota, wodza i ojca tego odszczepie\u0144stwa bezbo\u017cnego, kt\u00f3ry pierwszy twierdzi\u0142, \u017ce Chrystus jest tylko cz\u0142owiekiem? Przecie je\u015bli Wiktor tak my\u015bla\u0142, jak tego ucz\u0105 w swem blu\u017anierstwie, jak\u017ce\u017c m\u00f3g\u0142 wy\u0142\u0105czyc Teodota, tej herezji tw\u00f3rc\u0119?\u2019.\u201d (\u201cHistoria Ko\u015bcio\u0142a\u201d V:28:1-7).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Oczywi\u015bcie antytrynitarze i Stra\u017cnica nie przytaczaj\u0105 tych niezbyt pochlebnych dla nich s\u0142\u00f3w Tacjana i Euzebiusza.<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>Osobowo\u015b\u0107 i B\u00f3stwo Duch \u015awi\u0119tego<\/strong><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Cho\u0107 Tacjan nie zajmuje si\u0119 w swym pi\u015bmie specjalnie Duchem \u015awi\u0119tym, to jednak sw\u0105 wypowiedzi\u0105 sugeruje Jego osobowo\u015b\u0107 i B\u00f3stwo.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201c[Dusza] Z\u0142\u0105czona natomiast z Duchem Bo\u017cym, przy Jego pomocy, wst\u0119puje tam gdzie j\u0105 wiedzie Duch; Ducha za\u015b siedzib\u0105 s\u0105 sfery g\u00f3rne\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 13).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cNie pozostaje nam wi\u0119c nic innego jak stara\u0107 si\u0119 odzyska\u0107 z powrotem to, co mieli\u015bmy niegdy\u015b, a p\u00f3\u017aniej utracili\u015bmy: z\u0142\u0105czy\u0107 nasz\u0105 dusz\u0119 z Duchem \u015awi\u0119tym i zjednoczy\u0107 si\u0119 z Nim w Boskim pokrewie\u0144stwie\u201d (\u201cMowa przeciw Grekom\u201d 15). [Aby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci czym jest w tym wypadku dusza, nadmieniam \u017ce powy\u017csza Stra\u017cnica na s.29 uznaje istnienie w nauce Tacjana to, \u017ce dusza mo\u017ce osobno od cia\u0142a egzystowa\u0107 po \u015bmierci, a\u017c do momentu zmartwychwstania.]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Jak z powy\u017cszego wida\u0107, Tacjan nie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cany za antytrynitarza. Pomimo, \u017ce nie pozostawi\u0142 po sobie (bynajmniej nie zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b) \u015bwiadectw nauki o Tr\u00f3jcy \u015aw. (cho\u0107 zdania trynitarne te\u017c wyst\u0119puj\u0105 w jego pi\u015bmie jak wida\u0107 powy\u017cej), to jednak zachowane elementy dotycz\u0105ce B\u00f3stwa Chrystusa, Jego zrodzenia przez Ojca i odwieczno\u015bci oraz B\u00f3stwa i osobowo\u015bci Ducha \u015aw., daj\u0105 nam, trynitarystom, kolejnego potwierdzaj\u0105cego w przesz\u0142o\u015bci (cho\u0107 nie we wszystkim ca\u0142kowicie ortodoksyjnie) nasze dzisiejsze nauki.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Uwagi:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Wszystkie podkre\u015blenia tekstu pochodz\u0105 od autora artyku\u0142u.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">* &#8211; Cytaty z \u201cHistorii Ko\u015bcio\u0142a\u201d zawieraj\u0105 oryginaln\u0105 pisowni\u0119 wg \u201cHistoria Ko\u015bcielna. O M\u0119czennikach Palesty\u0144skich\u201d Euzebjusz z Cezarei, t\u0142um. Ks.Arkadjusz Lisiecki, Pozna\u0144 1924.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Cytaty z pisma Tacjana wg:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cAntologia Literatury Patrystycznej\u201d t\u0142um. M.Michalski, Warszawa 1975 [zawiera obszerne fragmenty dzie\u0142a \u201cMowa przeciw Grekom\u201d]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">\u201cPierwsi Apologeci Greccy\u201d t\u0142um. ks.L.Misiarczyk, Krak\u00f3w 2004 [zawiera ca\u0142y tekst dzie\u0142a \u201cMowa przeciw Grekom\u201d]<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Publikacja \u015awiadk\u00f3w Jehowy m\u00f3wi\u0105ca o Tacjanie:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: small;\">Stra\u017cnica Nr 10, 2003 s.27-29.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"right\"><span style=\"font-size: small;\">W\u0142odzimierz Bednarski<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tacjan Syryjczyk (ur.130), pocz\u0105tkowo ucze\u0144 Justyna M\u0119czennika (ur.100), to bardzo rzadko przytaczany przez antytrynitarzy apologeta chrze\u015bcija\u0144ski. Ale poniewa\u017c \u015awiadkowie Jehowy opisuj\u0105cy jego \u017cycie, nawr\u00f3cenie na chrze\u015bcija\u0144stwo, dorobek pisarski i p\u00f3\u017aniejsze popadni\u0119cie w herezj\u0119, przytaczaj\u0105 jego rzekomy pogl\u0105d o \u201cstworzeniu\u201d Syna&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[976,1030,1053,1060],"tags":[144,211,282,411,598,828,838,848,942],"class_list":["post-1838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bostwo-chrystusa","category-osobowosc-i-bostwo-ducha-sw","category-swiadkowie-jehowy","category-trojca-swieta","tag-antytrynitarze","tag-bostwo","tag-duch-swiety","tag-jezus","tag-ojciec","tag-swiadkowie-jehowy","tag-syn","tag-tacjan","tag-zrodzenie-i-odwiecznosc-syna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1838\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}