{"id":1820,"date":"2018-05-06T13:30:21","date_gmt":"2018-05-06T11:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1820"},"modified":"2018-05-06T13:30:21","modified_gmt":"2018-05-06T11:30:21","slug":"polemika-z-tekstem-jerzego-sedziaka-pt-wierzyc-czy-myslec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/polemika-z-tekstem-jerzego-sedziaka-pt-wierzyc-czy-myslec\/","title":{"rendered":"Polemik\u0105 z tekstem Jerzego S\u0119dziaka pt.\u00a0Wierzy\u0107 czy my\u015ble\u0107?"},"content":{"rendered":"

 
\nNiniejszy tekst jest polemik\u0105 z tekstem Jerzego S\u0119dziaka pt.\u00a0Wierzy\u0107 czy my\u015ble\u0107?<\/em>[1]<\/a>, opublikowanym w\u00a0Serwisie Racjonalista<\/a>. W tek\u015bcie tym S\u0119dziak pr\u00f3buje zdyskredytowa\u0107 przekaz ewangeliczny i wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych (najcz\u0119\u015bciej do\u015b\u0107 infantylnych) argument\u00f3w. Z poni\u017cszego tekstu J. S\u0119dziaka nic nie wycinam, poza dwoma jego drobnymi uwagami o esse\u0144czykach i Kr\u00f3lestwie Bo\u017cym w przepowiadaniu Jezusa, z kt\u00f3rymi polemizowa\u0142em ju\u017c w debacie o Qumran (kt\u00f3ra na niniejszej stronie www by\u0142a publikowana w poprzednich cz\u0119\u015bciach niniejszego cyklu polemik z Racjonalist\u0105). Robi\u0119 to po to, aby nie powiela\u0107 w spos\u00f3b zb\u0119dny nadmiaru omawianego ju\u017c z S\u0119dziakiem materia\u0142u.\u00a0Przechodz\u0119 wi\u0119c do polemiki. Dla u\u0142atwienia rozr\u00f3\u017cnienia moich wypowiedzi od wypowiedzi S\u0119dziaka jego wypowiedzi zaznaczam kursyw\u0105, za\u015b moje wypowiedzi pozostawiam bez zmian formatu czcionki. Na samym pocz\u0105tku swego tekstu S\u0119dziak pisze:
\n 
\n 
\nProkurator rzymski Pi\u0142at zada\u0142 Jezusowi pytanie: „Co to jest prawda?” (Ew, Jana 18, 38) i nie czekaj\u0105c na odpowied\u017a wymkn\u0105\u0142 si\u0119 z pomieszczenia w kt\u00f3rym Jezus by\u0142 przes\u0142uchiwany. Je\u015bli Jezus naprawd\u0119 by\u0142 „Logos”, S\u0142owem Wcielonym, drug\u0105 osob\u0105 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, to nale\u017ca\u0142oby doj\u015b\u0107 do wniosku na podstawie tej sceny, \u017ce albo Pi\u0142at by\u0142 tego dnia pijany, albo autor ewangelii zwyczajnie zakpi\u0142 sobie z czytelnik\u00f3w. Bo co mog\u0142oby by\u0107 dla nas wa\u017cniejsze ani\u017celi zna\u0107 odpowied\u017a na pytanie kt\u00f3re dr\u0119czy ludzko\u015b\u0107 od wiek\u00f3w? Gdyby \u015bwiat dowiedzia\u0142 si\u0119 raz na zawsze co to jest prawda, problem religii zosta\u0142by raz na zawsze rozwi\u0105zany. Ale Pi\u0142at wszystko popsu\u0142, zaprzepa\u015bci\u0142 historyczn\u0105 szans\u0119 jaka nadarzy\u0142a si\u0119 ludzko\u015bci; szans\u0119 us\u0142yszenia z ust Syna Bo\u017cego definicji prawdy.
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nDziwnie S\u0119dziak \u201eczyta\u201d Ewangelie, skoro przegapi\u0142 tyle wyja\u015bnie\u0144 Jezusa odno\u015bnie prawdy, szukaj\u0105c tych wyja\u015bnie\u0144 dopiero w sytuacji gdy Jezus stoi przed Pi\u0142atem (czyli\u00a0de facto<\/em>\u00a0wtedy, gdy ju\u017c nie by\u0142o czasu na jakiekolwiek szczeg\u00f3\u0142owe wyja\u015bnienia).\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nWydaje si\u0119 jednak, \u017ce to nie Pi\u0142at zawini\u0142, lecz autorzy ewangelii. Grecki filozof Celsus, wed\u0142ug relacji Orygena, powiedzia\u0142 lub napisa\u0142 do Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a w II wieku: „Wy ju\u017c kilka razy przeredagowywali\u015bcie wasze ewangelie.” On wiedzia\u0142 najlepiej, \u017ce Jezus opisany w ewangeliach to nie wizerunek Boga, lecz posta\u0107 stworzona na wz\u00f3r i podobie\u0144stwo kap\u0142an\u00f3w, i \u017ce ten g\u0142\u00f3wny „bohater” ewangelii ma niewiele wsp\u00f3lnego z Jezusem historycznym, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 oko\u0142o sto lat wcze\u015bniej.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nA sk\u0105d Celsus mia\u0142 niby wiedzie\u0107 jaki Jezus by\u0142 naprawd\u0119, skoro nie by\u0142 \u017bydem tylko Grekiem i urodzi\u0142 si\u0119 ok. 100 lat po Nim? Po drugie, przeredagowywanie Ewangelii, nawet je\u015bli mia\u0142o miejsce, nie musi \u015bwiadczy\u0107 o zmianie ich tre\u015bci. Ka\u017cdy autor danego dzie\u0142a przerabia co\u015b w nim jeszcze nim ostatecznie je wyko\u0144czy. Powinien o tym wiedzie\u0107 zw\u0142aszcza S\u0119dziak, kt\u00f3ry jest publicyst\u0105. Zmiany i przeredagowywanie mo\u017ce by\u0107 czysto stylistyczne, nie musi ono ingerowa\u0107 w tre\u015b\u0107. Tym samym powy\u017cszy cytat Celsusa, p\u00f3ki nie dotyczy jakich\u015b namacalnych konkret\u00f3w nie jest \u017cadnym dowodem na to, \u017ce w Ewangeliach dokonywano istotnych zmian tre\u015bciowych.
\n\u00a0<\/em>
\nGdyby\u015bmy chcieli zgodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce Jezus by\u0142 Bogiem, to logicznie rzecz bior\u0105c, musia\u0142by on spe\u0142ni\u0107 pewne podstawowe warunki; a mianowicie, musia\u0142by by\u0107 wzorem m\u0105dro\u015bci, nieomylno\u015bci, a przede wszystkim musia\u0142by by\u0107 oryginalny, skoro przyni\u00f3s\u0142 \u015bwiatu now\u0105, dotychczas nieznan\u0105 nauk\u0119, prosto z nieba od samego Boga. Autor ewangelii Jana w\u0142o\u017cy\u0142 w jego usta nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: „M\u00f3wi\u0119 tak, jak mnie m\u00f3j Ojciec (czyli B\u00f3g) nauczy\u0142” (8, 28).
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nM\u0105dry, nieomylny \u2013 to rozumiem. Ale sk\u0105d S\u0119dziak wytrzasn\u0105\u0142 sobie, \u017ce Jezus musia\u0142by naucza\u0107 czego\u015b \u201eoryginalnego\u201d? Chodzi\u0142o raczej o wskazanie na to, co jest w\u0142a\u015bciwe. Oryginalno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa polega na tym, \u017ce jest ono oryginalne jako jedyny w swym rodzaju komponent element\u00f3w, kt\u00f3re cho\u0107 wyst\u0119powa\u0142y ju\u017c w innych systemach \u015bwiatopogl\u0105dowych, to jednak w \u017cadnym z nich nie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dok\u0142adnie w taki sam unikalny spos\u00f3b jak w chrze\u015bcija\u0144stwie.
\n\u00a0<\/em>
\nTymczasem Jezus opisany w ewangeliach nie spe\u0142nia \u017cadnego z tych warunk\u00f3w, czego chrze\u015bcijanie na og\u00f3\u0142 nie widz\u0105 lub nie chc\u0105 widzie\u0107. Bo czy cz\u0142owiek obdarzony wielk\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 oraz bosk\u0105 w\u0142adz\u0105 nad natur\u0105 przeklina\u0142by drzewo figowe?
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJe\u015bli mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 to dobitnej ilustracji pewnych prawd wiary (a wszystko wskazuje na to, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o \u2013 polecam dok\u0142adn\u0105 lektur\u0119 Ewangelii w tym temacie, lub lektur\u0119 komentarzy[2]<\/a>\u00a0biblijnych odno\u015bnie tego tematu) to jak najbardziej Jezus m\u00f3g\u0142 tak zrobi\u0107. Czemu S\u0119dziakowi tak trudno poj\u0105c tak proste sprawy? Nie wiem, widocznie nie pasuj\u0105 mu do tezy, to jedyne wyja\u015bnienie jakie przychodzi mi do g\u0142owy. Innymi s\u0142owy, w swym rozpaczliwym szukaniu kija przeciw Jezusowi S\u0119dziak chwyta si\u0119 wprost wszystkiego, w\u0142\u0105cznie ze stwarzaniem sztucznych problem\u00f3w. \u201eRacjonalistom\u201d wydaje si\u0119, \u017ce co\u015b jest \u201ew spos\u00f3b oczywisty nierozs\u0105dne\u201d tylko dlatego, \u017ce to jest\u00a0z punktu widzenia ich subiektywnego ego<\/strong>\u00a0nierozs\u0105dne (!).
\n 
\nTym bardziej, \u017ce by\u0142a to pora roku gdy figi na drzewach nie owocowa\u0142y w Palestynie.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJak wida\u0107, S\u0119dziak nie wie, \u017ce drzewa figowe owocuj\u0105 dwukrotnie. W czasie gdy Jezus podszed\u0142 do drzewka figowego (by\u0142o to tu\u017c przed Pasch\u0105, pod koniec marca, 6 tygodni przed pojawieniem si\u0119 fig) na drzewkach figowych pojawiaj\u0105 si\u0119 tzw.\u00a0taqsh<\/em>\u00a0(nazwa arabska), tzn. takie ma\u0142e jadalne ga\u0142eczki, kt\u00f3re zwiastuj\u0105 p\u00f3\u017aniejsze pojawienie si\u0119 fig. Je\u015bli nie znajdziemy\u00a0taqsh<\/em>\u00a0na danym drzewku, to wtedy wiemy ju\u017c, \u017ce drzewko nie wyda fig kilka tygodni p\u00f3\u017aniej[3]<\/a>. W tym wypadku staje si\u0119 zupe\u0142nie zrozumia\u0142e, czemu Jezus podszed\u0142 do drzewka figowego aby znale\u017a\u0107 \u201eco\u015b\u201d (Mk 11,13) na nim, w czasie gdy nie by\u0142o jeszcze pory na figi. By\u0142 to czas w kt\u00f3rym mo\u017cna ju\u017c by\u0142o orzeka\u0107 o tym, czy dane drzewko wyda figi. Autor Mk zdaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nie wiedzie\u0107 o\u00a0taqsh<\/em>, st\u0105d zauwa\u017ca, \u017ce Jezus nic nie znalaz\u0142 na drzewku figowym, \u201egdy\u017c (gar<\/em>\u00a0\u2013 przyp. J.L.) nie by\u0142 to czas na figi\u201d (Mk 11,13). Sugeruje to, \u017ce Jezus szuka\u0142 fig na drzewie w okresie, gdy fig tam jeszcze by\u0107 nie powinno. Jednak\u017ce, dzi\u0119ki analizie wewn\u0119trznej wiemy, \u017ce autor Mk nie by\u0142 semit\u0105. Bardziej obeznany z semickimi realiami geograficznymi autor Ewangelii Mateusza nie czyni ju\u017c tej samej uwagi, gdy opisuje t\u0119 sam\u0105 sytuacj\u0119 (por. Mt 21,19). Sprawa jest jak wida\u0107 do wyja\u015bnienia przy odrobinie nieco wi\u0119kszej ilo\u015bci wiadomo\u015bci, ni\u017c te wiadomo\u015bci, kt\u00f3re prezentuje S\u0119dziak.
\n 
\nPrzypomina to nie dzia\u0142anie Boga, lecz tanie sztuczki szarlata\u0144skie. W tym miejscu przychodzi mi na my\u015bl wiersz Mickiewicza „\u015bwisn\u0105\u0142 szabl\u0105 (Twardowski) ko\u0142o ucha, ju\u017c z \u017co\u0142nierza masz zaj\u0105ca”.
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJak wy\u017cej.\u00a0<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nA czy m\u0105drym mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 my\u015bl\u0105cemu cz\u0142owiekowi B\u00f3g, w przej\u015bciowo ludzkiej postaci, kt\u00f3ry przeklina i wysy\u0142a do piek\u0142a faryzeusz\u00f3w, kt\u00f3rzy jak uczy historia, odegrali pozytywn\u0105 rol\u0119 w dziejach judaizmu?<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJezus temu nie przeczy\u0142. Powiedzia\u0142 bowiem:
\n 
\n\u201eNa katedrze Moj\u017cesza zasiedli uczeni w Pi\u015bmie i faryzeusze. Czy\u0144cie wi\u0119c i zachowujcie wszystko, co wam polec\u0105, lecz uczynk\u00f3w ich nie na\u015bladujcie. M\u00f3wi\u0105 bowiem, ale sami nie czyni\u0105\u201d (Mt 23,2-3, BT).
\n 
\nWida\u0107 wi\u0119c, \u017ce Jezus pot\u0119piaj\u0105c faryzeuszy nie negowa\u0142 w rzeczywisto\u015bci ich zas\u0142ug teologicznych, skoro zaleca\u0142 pos\u0142usze\u0144stwo ich naukom. Czemu S\u0119dziak to ju\u017c przemilcza\u0142? Jezus pot\u0119pi\u0142 jednak faryzeuszy za konkretne z\u0142e uczynki, Ewangelie obfituj\u0105 w konkrety na ten temat. Wi\u0119cej: Mt 15,3n.; Mk 7,9n.
\n\u00a0<\/em>
\nNa temat \u015bwi\u0105tyni Salomona wypowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce „nie pozostanie z niej kamie\u0144 na kamieniu, kt\u00f3ry by nie zosta\u0142 rozwalony”, chocia\u017c wiemy, \u017ce po dzi\u015b dzie\u0144 stoi spory jej fragment – \u015aciana P\u0142aczu pod kt\u00f3r\u0105 modl\u0105 si\u0119 \u017bydzi.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nNie wiem jak doros\u0142y cz\u0142owiek mo\u017ce formu\u0142owa\u0107 tak infantylny zarzut, oparty na a\u017c takim przesadnie dos\u0142ownym odczytaniu tekstu (ten sam b\u0142\u0105d co \u201eracjonali\u015bci\u201d w tym miejscu pope\u0142niaj\u0105 r\u00f3\u017cnej ma\u015bci sekciarze wypaczaj\u0105cy za pomoc\u0105 takiego dos\u0142ownego rozumienia Pismo \u2013 jak wida\u0107 jedni i drudzy maj\u0105 ze sob\u0105 wi\u0119cej wsp\u00f3lnego, ni\u017c komu\u015b mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka). Przecie\u017c nikt na serio nie odczytuje dos\u0142ownie pewnych potocznych zwrot\u00f3w. We\u017amy np. stwierdzenia: \u201ezapad\u0142 si\u0119 pod ziemi\u0119\u201d i \u201erozp\u0142yn\u0105\u0142 si\u0119 w powietrzu\u201d. U\u017cywamy tych zwrot\u00f3w wtedy, gdy chcemy wyrazi\u0107 my\u015bl, \u017ce kto\u015b zagin\u0105\u0142. Czy jednak u\u017cywaj\u0105c takich zwrot\u00f3w jak \u201ezapad\u0142 si\u0119 pod ziemi\u0119\u201d i \u201erozp\u0142yn\u0105\u0142 si\u0119 w powietrzu\u201d mamy na my\u015bli dok\u0142adnie to, \u017ce jest on gdzie\u015b pod ziemi\u0105, lub \u017ce rozp\u0142yn\u0105\u0142 si\u0119 w powietrzu jak eter? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie, nikt nie odczytuje dos\u0142ownie takich stwierdze\u0144. Podobnie nikt powa\u017cny nie b\u0119dzie interpretowa\u0107 dos\u0142ownie s\u0142\u00f3w Jezusa \u201enie pozostanie z niej kamie\u0144 na kamieniu, kt\u00f3ry by nie zosta\u0142 rozwalony\u201d, zarzucaj\u0105c Mu, \u017ce gdzie\u015b jaki\u015b kamie\u0144 z muru \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej nie pozosta\u0142 zwalony.
\n 
\nZburzenie tej \u015bwi\u0105tyni Jezus wi\u0105za\u0142, nie wiadomo dlaczego, z ko\u0144cem \u015bwiata, o czym czytamy w trzech ewangeliach – Mateusza (24), Marka (13) i \u0141ukasza (21).
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nNiekoniecznie. Na ten temat napisa\u0142em ju\u017c kiedy\u015b obszerny i szczeg\u00f3\u0142owy tekst pt.\u00a0Czy Jezus przepowiedzia\u0142\u00a0Aposto\u0142om koniec \u015bwiata za ich \u017cycia?, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142em w ramach niniejszego cyklu (patrz tekst pt.\u00a0Koniec \u015bwiata\u00a0na niniejszej stronie www). Odsy\u0142am niniejszym do tego tekstu, aby niepotrzebnie nie rozszerza\u0107 tej dysputy.
\n\u00a0<\/em>
\nWe\u017amy pod uwag\u0119 dwie inne jego wypowiedzi. „Zaprawd\u0119 powiadam wam, gdyby\u015bcie mieli wiar\u0119 (tak ma\u0142\u0105 jak) ziarnko gorczycy, to powiedzieliby\u015bcie tej g\u00f3rze: Przenie\u015b si\u0119 st\u0105d tam, a przeniesie si\u0119, i nic niemo\u017cliwego dla was nie b\u0119dzie” (Ew. Mat. 11, 20). Nie s\u0142yszano o kim\u015b kto mia\u0142by t\u0119 „male\u0144k\u0105” wiar\u0119 i przenosi\u0142 dzi\u0119ki niej g\u00f3ry z jednego miejsca na drugie. (Nawet cyganie, kt\u00f3rzy pono\u0107 potrafi\u0105 kr\u0119ci\u0107 s\u0142o\u0144cem nie s\u0142u\u017c\u0105 pomoc\u0105 w pracach melioracyjnych lub geodezyjnych nad wyr\u00f3wnywaniem terenu).
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nKolejne zbyt dos\u0142owne odczytanie perykopy biblijnej, bez jakiegokolwiek uwzgl\u0119dniania semickich kategorii literackich. Wzmianka o \u201eprzenoszeniu g\u00f3r\u201d jest tylko przeno\u015bn\u0105 ilustracj\u0105 tego, \u017ce dla wierz\u0105cych \u201enie b\u0119dzie nic niemo\u017cliwego\u201d, tzn. dzi\u0119ki wierze b\u0119d\u0105 w stanie przej\u015b\u0107 przez niejedn\u0105 trudno\u015b\u0107. My te\u017c czasem u\u017cywamy podobnych literackich przeno\u015bni, gdy np. m\u00f3wimy \u2013 \u201emusia\u0142em stawa\u0107 na rz\u0119sach i beczk\u0119 soli zje\u015b\u0107, \u017ceby t\u0119 spraw\u0119 za\u0142atwi\u0107\u201d. Nikt przecie\u017c nie rozumie s\u0142\u00f3w \u201estawa\u0107 na rz\u0119sach\u201d i \u201ebeczk\u0119 soli zje\u015b\u0107\u201d w tym wypadku dos\u0142ownie. Jest to literacka przeno\u015bnia, taka sama jak ta m\u00f3wi\u0105ca o \u201eprzenoszeniu g\u00f3r\u201d. Nie znam nikogo pr\u00f3cz S\u0119dziaka, kto nie zrozumia\u0142by tej literackiej subtelno\u015bci i odczyta\u0142by dos\u0142ownie s\u0142owa Jezusa o \u201eprzenoszeniu g\u00f3r\u201d.
\n\u00a0<\/em>
\nInnym razem Jezus m\u00f3wi: „Ka\u017cdy kto \u017cyje i wierzy we Mnie, nie umrze na wieki” (Ew. Jana 11, 26). Co chce przez to powiedzie\u0107? Wynika\u0142oby z tego do\u015b\u0107 jasno, \u017ce chce powiedzie\u0107, i\u017c cz\u0142owiek kt\u00f3ry wierzy w niego staje si\u0119 nie\u015bmiertelny za \u017cycia.
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nNonsens. Tu podobnie jak wy\u017cej, nie spotka\u0142em jeszcze nikogo kto tak dziwacznie zinterpretowa\u0142by t\u0119 wypowied\u017a Jezusa. S\u0119dziak wyrwa\u0142 zreszt\u0105 ten tekst z kontekstu i nada\u0142 mu wyssane z palca znaczenie jakiego tekst ten w rzeczywisto\u015bci nie posiada. Wystarczy jednak przeczyta\u0107 zaledwie jeden wers wcze\u015bniej przed tekstem przytoczonym przez S\u0119dziaka, aby przekona\u0107 si\u0119, \u017ce Jezus wcale nie zak\u0142ada\u0142, i\u017c \u201ecz\u0142owiek kt\u00f3ry wierzy w niego staje si\u0119 nie\u015bmiertelny za \u017cycia\u201d, bowiem Jego zdaniem \u017cy\u0107 wiecznie b\u0119d\u0105 ci, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w Niego a mimo to umr\u0105:
\n 
\n\u201eRzek\u0142 do niej Jezus: Ja jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem. Kto we Mnie wierzy,\u00a0cho\u0107by i umar\u0142<\/strong>, \u017cy\u0107 b\u0119dzie\u201d (J 11,25, BT).
\n 
\nJezus nie uczy\u0142 wi\u0119c, \u017ce sama wiara w Niego daje komu\u015b \u201eautomatycznie\u201d i od razu \u017cycie wieczne, skoro zak\u0142ada\u0142, \u017ce ci co w Niego wierz\u0105 umr\u0105 i dopiero potem b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 wiecznie. Tekst przytoczony przez S\u0119dziaka nie uczy wi\u0119c o tym, \u017ce kto wierzy w Jezusa nie umrze, jak S\u0119dziak sugeruje. Sama g\u0142oszona przez Jezusa idea zmartwychwstania ludzi do \u017cycia wiecznego r\u00f3wnie\u017c przeczy powy\u017cszej interpretacji S\u0119dziaka, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 Jezus \u201echce powiedzie\u0107, i\u017c cz\u0142owiek kt\u00f3ry wierzy w niego staje si\u0119 nie\u015bmiertelny za \u017cycia\u201d.
\n 
\n 
\nNie widzia\u0142em i nie s\u0142ysza\u0142em dot\u0105d w swoim \u017cyciu, aby kt\u00f3ry\u015b chrze\u015bcijanin zosta\u0142 zabrany \u017cywcem do nieba jak Eliasz, Enoch, lub Mahomet. Wszyscy umarli \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105 lub tragiczn\u0105. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce w jednym i drugim przypadku Jezus m\u00f3wi rzeczy absurdalne.<\/em>
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJest raczej dok\u0142adnie odwrotnie, to S\u0119dziak wypisuje rzeczy absurdalne. Nie widzia\u0142em jeszcze nikogo, nawet w\u015br\u00f3d racjonalist\u00f3w, kto tak dos\u0142ownie i infantylnie interpretowa\u0142by Bibli\u0119 jak on.
\n 
\nPoza tym, jaki by\u0142 stosunek tego Boga w ludzkim ciele do systemu niewolniczego? By\u0142 to przecie\u017c problem numer jeden w \u00f3wczesnym grecko-rzymskim \u015bwiecie, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142 tak\u017ce Jezus.<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nSk\u0105d S\u0119dziak wytrzasn\u0105\u0142 sobie wniosek, \u017ce system niewolniczy by\u0142 \u201eproblemem numer jeden\u201d w \u00f3wczesnym \u015bwiecie grecko rzymskim? S\u0119dziak chyba nie wie jakie by\u0142y rzeczywiste problemy staro\u017cytnego \u015bwiata antycznego, skoro wypisuje takie rzeczy. Niewolnictwo w staro\u017cytno\u015bci wygl\u0105da\u0142o nieco inaczej ni\u017c my to sobie dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej wyobra\u017camy. \u015aw. Pawe\u0142\u00a0zaleca\u0142 niewolnikom pogodzenie si\u0119 z dotychczasowym\u00a0status quo<\/em>, zalecaj\u0105c nawet wyci\u0105gni\u0119cie z niego mo\u017cliwie jak najwi\u0119kszych korzy\u015bci dla siebie (por. 1 Kor 7,21). Wynika z tego, \u017ce status \u00f3wczesnych niewolnik\u00f3w nie by\u0142 tak \u017ca\u0142osny, jak wydaje si\u0119 dzi\u015b nam, kt\u00f3rzy nasze poj\u0119cie o niewolnictwie zawdzi\u0119czamy filmom pe\u0142nym drastycznych scen, ukazuj\u0105cych ogrom nieludzkiego traktowania i represji stosowanych wobec niewolnik\u00f3w przywo\u017conych do Ameryki z kontynentu afryka\u0144skiego. W czasach dominacji kultury ameryka\u0144skiej nasze wyobra\u017cenia o niewolnictwie s\u0105 wi\u0119c ukszta\u0142towane na bazie wyj\u0105tkowo brutalnej wersji niewolnictwa nowo\u017cytnego. Niewolnictwo staro\u017cytne by\u0142o jednak inne ni\u017c to w Nowym \u015awiecie.
\n 
\nSam fakt niewolnictwa z jednej strony sam w sobie ur\u0105ga\u0142 godno\u015bci niekt\u00f3rych (etycznie nale\u017cy w\u0142a\u015bnie tak jednoznacznie to oceni\u0107), jacy co gorsza trafiali te\u017c czasem na z\u0142ego pana, jednak\u017ce istnia\u0142a te\u017c druga i pozytywna strona tego zjawiska, bowiem niekt\u00f3rzy nawet dobrowolnie zostawali niewolnikami, skoro to cz\u0119sto umo\u017cliwia\u0142o im osi\u0105gni\u0119cie presti\u017cowego i wysokiego stanowiska spo\u0142ecznego, dobrego wykszta\u0142cenia, czy dochodowej pracy. Przypuszcza si\u0119 np., \u017ce wspomniany w Rz 16,24 Erast, \u201eskarbnik miasta\u201d Korynt, zosta\u0142 nim dlatego, aby zdoby\u0107 t\u0105 dochodow\u0105 posad\u0119. Niekt\u00f3rzy niewolnicy mogli nawet zarz\u0105dza\u0107 wielkimi maj\u0105tkami ziemskimi i sta\u0107 ich by\u0142o na w\u0142asnych niewolnik\u00f3w (!). Dzi\u0119ki byciu niewolnikami u pan\u00f3w rzymskich mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 cenione w\u00f3wczas obywatelstwo rzymskie. Dozwolone by\u0142o zgromadzanie si\u0119 niewolnik\u00f3w. W \u00f3wczesnym greckim \u015bwiecie staro\u017cytnym niewolnictwo sta\u0142o si\u0119 tak powa\u017can\u0105 klas\u0105 spo\u0142eczn\u0105, \u017ce nawet \u00f3wcze\u015bni wielcy morali\u015bci i filozofowie stoiccy, tacy jak Epiktet[4]<\/a>\u00a0i\u00a0Epikur[5]<\/a>, nie widzieli w nim nic z\u0142ego.
\n 
\nTak\u017ce Seneka akceptowa\u0142 niewolnictwo[6]<\/a>\u00a0a w jednym ze swych list\u00f3w do swego przyjaciela Lucyliusza ukazywa\u0142, \u017ce ten po przyjacielsku traktowa\u0142 swych niewolnik\u00f3w:
\n 
\n\u201eZ przyjemno\u015bci\u0105 dowiedzia\u0142em si\u0119 od tych, kt\u00f3rzy ci\u0119 odwiedzili, \u017ce odnosisz si\u0119 do swoich niewolnik\u00f3w po przyjacielsku\u201d[7]<\/a>.
\n 
\nJednocze\u015bnie, Seneka pot\u0119piaj\u0105c nadu\u017cycia we wsp\u00f3\u0142czesnym mu niewolnictwie wspomina\u0142, \u017ce niegdy\u015b panowie unikali \u201ez\u0142ego obchodzenia si\u0119 z niewolnikami\u201d i nawet nazywali ich \u201edomownikami\u201d[8]<\/a>. Seneka wspomina\u0142, \u017ce nawet \u201eUstanowiono \u015bwi\u0119to, w kt\u00f3re panowie nie tylko wraz z niewolnikami zasiadali do sto\u0142u, ale im us\u0142ugiwali. Pozwalali im na sprawowanie godno\u015bci w domu, na uchwalanie praw, tworz\u0105c jak gdyby ma\u0142\u0105 rzeczpospolit\u0105\u201d[9]<\/a>.
\n 
\nOkazuje si\u0119 zatem, w czasach Jezusa instytucja niewolnictwa nie by\u0142a czym\u015b a\u017c tak strasznym, i sam fakt, \u017ce Jezus nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 stanowczo niewolnictwu nie stawia go w negatywnym \u015bwietle. Pozostawa\u0142 on w zgodzie z wy\u017cej naszkicowanymi realiami spo\u0142ecznymi. Aby doj\u015b\u0107 do tego wniosku musieli\u015bmy jednak przeanalizowa\u0107 \u00f3wczesny stan spo\u0142eczny w tej kwestii. Oczywi\u015bcie takiej analizy nie dokona\u0142 wy\u017cej ju\u017c S\u0119dziak, nic dziwnego, gdyby to zrobi\u0142, nie m\u00f3g\u0142by ju\u017c postawi\u0107 Jezusa w skrajnie negatywnym \u015bwietle, a o to przecie\u017c mu tylko chodzi. Nie chodzi mu o ukazywanie pe\u0142nego obrazu omawianych zagadnie\u0144, czy prawdy o nich.
\n 
\nCzy pr\u00f3bowa\u0142 walczy\u0107, jako Syn Bo\u017cy, ze z\u0142em jakim by\u0142o niewolnictwo? Oczywi\u015bcie, nie.<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nZarzut chybiony, bowiem Jezus nie przyszed\u0142 na ziemi\u0119 aby realizowa\u0107 cele polityczno spo\u0142eczne, tylko aby dokona\u0107 religijnego zbawienia. S\u0119dziak w ten sam opaczny spos\u00f3b rozumie misj\u0119 Jezusa co uczniowie z Emaus, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c my\u015bleli, \u017ce Jezus przyszed\u0142 po to aby obala\u0107 panuj\u0105cy ustr\u00f3j polityczno spo\u0142eczny:
\n 
\n\u201eA my\u015bmy si\u0119 spodziewali, \u017ce On w\u0142a\u015bnie mia\u0142 wyzwoli\u0107 Izraela. Tak, a po tym wszystkim dzi\u015b ju\u017c trzeci dzie\u0144, jak si\u0119 to sta\u0142o\u201d (\u0141k 24,21, BT).
\n 
\nZapomnijmy na chwil\u0119 o samym Jezusie i zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na spraw\u0119 kultu maryjnego. Katolicy sami przyznaj\u0105, \u017ce wzi\u0105\u0142 si\u0119 on z tradycji, a nie z Biblii. Ale tradycja nie mo\u017ce by\u0107 ra\u017c\u0105co sprzeczna z Bibli\u0105. Autor ewangelii Jana, opisuj\u0105c wesele w Kanie Galilejskiej, w\u0142o\u017cy\u0142 w usta Jezusa takie oto s\u0142owa w scenie jego rozmowy z matk\u0105: „Co ja mam z tob\u0105, kobieto?” (2, 4) Jak Jezus m\u00f3g\u0142 przygania\u0107 Matce Ko\u015bcio\u0142a w taki spos\u00f3b – martwili si\u0119 przez wiele lat katolicy. Wreszcie znale\u017ali rozwi\u0105zanie. W katolickiej Biblii Tysi\u0105clecia wydanej w 1966 roku czytamy: „Czy\u017c to moja lub Twoja sprawa, niewiasto?”
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nOwo \u201eco mnie i tobie\u201d (ti emoi kai soi) mo\u017ce mie\u0107 po prostu znaczenie pytaj\u0105ce. Np. Septuaginta za pomoc\u0105 tego zwrotu t\u0142umaczy pytanie wdowy do Eliasza \u2013 \u201eczego chcesz ode mnie?\u201d, zamieszczone w 1 Krl 17,18. W tek\u015bcie hebrajskim kt\u00f3ry Septuaginta t\u0142umaczy tu za pomoc\u0105\u00a0ti emoi kai soi\u00a0mamy tu\u00a0mah-lli walak, co dos\u0142ownie t\u0142umaczone znaczy: \u201eco (mah) mnie (li) i (wa) tobie (lak)\u201d. Pytanie to (jego ewidentnie idiomatyczny charakter jest wyra\u017anie widoczny) jak wida\u0107 nie musi by\u0107 przesi\u0105kni\u0119te agresj\u0105, ani uczuciem wy\u017cszo\u015bci w stosunku do kogo\u015b, mo\u017ce co najwy\u017cej pobrzmiewa\u0107 w nim uczucie pewnego \u017calu, ale i zarazem zwyczajnej pr\u00f3by porozumienia si\u0119 z kim\u015b. Czy do tak zwyczajnych i ludzkich reakcji oraz uczu\u0107 nie ma ju\u017c prawa Jezus w stosunku do swoich bliskich? Czy to przekre\u015bla ostatecznie tych bliskich? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie, przecie\u017c tak samo zadane pytanie wy\u017cej wspomnianej wdowy do Eliasza r\u00f3wnie\u017c nie neguje jego donios\u0142ej roli, jak\u0105 odegra\u0142 on w planie Bo\u017cym. Niniejszym, spos\u00f3b w jaki zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 Jezus do swej Matki na przyj\u0119ciu w Kanie galilejskiej nie przynosi Jej \u017cadnej ujmy. Zdaniem biblist\u00f3w i j\u0119zykoznawc\u00f3w pytanie: \u201eCzy\u017c to moja lub Twoja sprawa?\u201d \u2013 nie oznacza \u201eOdczep si\u0119\u201d lecz jest to hebrajski idiom znacz\u0105cy \u201eNie wyst\u0105pi\u0142bym z tym, o co prosisz, ale przychyl\u0119 si\u0119 do twojej pro\u015bby\u201d.
\n 
\nS\u0142owo 'niewiasto’ mia\u0142o by\u0107 tutaj wyrazem szacunku syna dla matki, ucz\u0105 ksi\u0119\u017ca. Ja jednak wcale nie jestem pewien, czy zwracanie si\u0119 do matki per „kobieto” by\u0142o modne w owych czasach i nale\u017ca\u0142o do dobrych obyczaj\u00f3w dobrych syn\u00f3w.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\nJe\u015bli S\u0119dziak \u201enie jest pewien\u201d, to po co si\u0119 rozpisuje w og\u00f3le na ten temat? Powinien to sprawdzi\u0107, tymczasem nic takiego nie nast\u0119puje w jego przypadku (nie m\u00f3wi\u0105c o cho\u0107by elementarnej i tak wymaganej w tym przypadku egzegezie tekstu \u2013 zjawisko nie wyst\u0119puj\u0105ce nie tylko u S\u0119dziaka ale w og\u00f3le sporadyczne na Racjonali\u015bcie). Zwracanie si\u0119 do matki \u201ekobieto\u201d, czy \u201eniewiasto\u201d (gr.\u00a0gynai<\/em>) nie jest \u017cadnym objawem niegrzeczno\u015bci. Jezus wypowiada\u0142 si\u0119 w ten spos\u00f3b tak\u017ce do innych kobiet, wobec kt\u00f3rych nie \u017cywi\u0142 jakiej\u015b wrogo\u015bci, czy niech\u0119ci. Tak mamy w J 4,21; 8,10; 20,15; \u0141k 13,12. Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewien tekst z Septuaginty, w kt\u00f3rym to samo s\u0142owo\u00a0gynai<\/em>\u00a0pada w bardzo \u017cyczliwym kontek\u015bcie:
\n 
\n\u201eA Holofernes rzek\u0142 do niej: Odwagi, niewiasto [gynai<\/em>\u00a0\u2013 przyp. J.L.]! Niech si\u0119 nie l\u0119ka twoje serce! Ja nigdy nie uczyni\u0142em nic z\u0142ego cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry postanowi\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 Nabuchodonozorowi, kr\u00f3lowi ca\u0142ej ziemi\u201d (Jdt 11,1, BT).
\n 
\nR\u00f3wnie\u017c apokryficzna 4 ksi\u0119ga Machabejska, zawarta w Septuagincie, u\u017cywa terminu \u201eniewiasto\u201d w pochlebnym znaczeniu:
\n 
\n\u201eO jedyna kobieto [gynai<\/em>\u00a0\u2013 przyp. J.L.] pobo\u017cno\u015b\u0107 doskona\u0142\u0105 rodz\u0105ca!\u201d (4 Mch 15,17).
\n 
\n\u201e[\u2026] kobieto [gynai<\/em>\u00a0\u2013 przyp. J.L.], wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105 nawet tyrana zwyci\u0119\u017cy\u0142a\u015b, a w czynach i s\u0142owach mocniejsz\u0105 si\u0119 okaza\u0142a\u015b ni\u017c m\u0119\u017cowie\u201d (4 Mch 16,14).
\n 
\nMamy zatem w tych staro\u017cytnych semickich tekstach jawne przyk\u0142ady zastosowania s\u0142owa \u201ekobieto\u201d i \u201eniewiasto\u201d w bardzo \u017cyczliwych kontekstach, zatem wiemy ju\u017c, \u017ce zwracanie si\u0119 przez Jezusa za pomoc\u0105 tego s\u0142owa do Jego Matki nie musia\u0142o mie\u0107 w \u017cadnym wypadku lekcewa\u017c\u0105cego wyd\u017awi\u0119ku. Powy\u017cszy zarzut S\u0119dziaka oparty na u\u017cyciu przez Jezusa s\u0142owa\u00a0gynai<\/em>\u00a0w J 2,4 jest wi\u0119c zwyczajnie chybiony.
\n\u00a0<\/em>
\nInnym razem zn\u00f3w widzimy Jezusa niezbyt sk\u0142onnego do wywy\u017cszenia swojej matki. Kiedy jaka\u015b kobieta z t\u0142umu zawo\u0142a\u0142a „B\u0142ogos\u0142awione \u0142ono kt\u00f3re ci\u0119 nosi\u0142o, i piersi kt\u00f3re ssa\u0142e\u015b”, Jezus odpowiedzia\u0142 jej: „B\u0142ogos\u0142awieni s\u0105 raczej ci, kt\u00f3rzy s\u0142uchaj\u0105 s\u0142owa Bo\u017cego i strzeg\u0105 go” (Ew. \u00b8uk. 11, 27). Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tymi s\u0142owy Jezus zada\u0142 \u015bmiertelny cios kultowi maryjnemu. Protestanci, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105 w Matk\u0119 Bosk\u0105 cz\u0119sto dokuczali katolikom tym przyk\u0142adem. Ale t\u0142umacze Biblii Tysi\u0105clecia i na to znale\u017ali spos\u00f3b i napisali „Owszem, ale przecie\u017c b\u0142ogos\u0142awieni ci, kt\u00f3rzy s\u0142uchaj\u0105 s\u0142owa Bo\u017cego i zachowuj\u0105 je”.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\nTu mamy sytuacj\u0119 podobn\u0105 jak wy\u017cej. Jezus nie przeczy przecie\u017c w tych s\u0142owach temu, \u017ce Maria jest b\u0142ogos\u0142awiona. By\u0142oby to sprzeczne z tym, co m\u00f3wi Duch \u015bwi\u0119ty o Marii przez El\u017cbiet\u0119, a tak\u017ce sama Maria o sobie (por. \u0141k 1,42-48). W powy\u017cszych s\u0142owach Jezusa mo\u017cemy si\u0119 nawet dopatrywa\u0107 przyznania racji kobiecie, kt\u00f3ra si\u0119 do niego zwraca. Jezus m\u00f3wi bowiem w \u0141k 11,28\u00a0menoun<\/em>\u00a0\u2013 kt\u00f3re mo\u017ce zosta\u0107 przet\u0142umaczone m.in. jako \u201eowszem\u201d, \u201ezaiste\u201d, \u201efaktycznie\u201d.\u00a0Menoun<\/em>\u00a0mo\u017ce te\u017c mie\u0107 czasami znaczenie przeciwne, jednak w tym wypadku kontekst nie rozstrzyga jednoznacznie, czy tak jest. Z drugiej strony, je\u015bli owo\u00a0menoun<\/em>\u00a0nie odnosi si\u0119 do s\u0142\u00f3w kobiety, b\u0119d\u0105c potwierdzeniem tych s\u0142\u00f3w, tylko do s\u0142\u00f3w Jezusa z \u0141k 11,28, to jasne jest, \u017ce w tym wypadku s\u0142\u00f3wko to nie zaprzecza s\u0142owom kobiety zapisanym w \u0141k 11,27, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o \u201eb\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie\u201d Marii. Skoro bowiem co\u015b do czego\u015b si\u0119 nie odnosi, to nie mo\u017ce zaprzecza\u0107 temu. \u015aw. Augustyn pisa\u0142 (Kazanie 25, 7-8) o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie Marii: \u201eMaryja w doskona\u0142y spos\u00f3b wype\u0142nia\u0142a wol\u0119 Ojca. Dlatego wa\u017cniejsz\u0105 spraw\u0105 by\u0142o dla Maryi, \u017ce sta\u0142a si\u0119 uczennic\u0105 Chrystusa, ni\u017c to, \u017ce by\u0142a Jego matk\u0105. A zatem Maryja by\u0142a b\u0142ogos\u0142awion\u0105, poniewa\u017c zanim zrodzi\u0142a Nauczyciela, wcze\u015bniej nosi\u0142a Go w swoim \u0142onie [\u2026]. A zatem Maryja jest b\u0142ogos\u0142awiona, poniewa\u017c s\u0142ucha\u0142a s\u0142owa Bo\u017cego i strzeg\u0142a go. Bardziej strzeg\u0142a prawdy w sercu ni\u017c cia\u0142a w \u0142onie [\u2026]. By\u0107 w sercu, znaczy wi\u0119cej ni\u017c by\u0107 w \u0142onie\u201d.
\n\u00a0<\/em>
\nPoda\u0142em tylko dwa przyk\u0142ady ewidentnych przeinacze\u0144, to jest dowod\u00f3w nieuczciwo\u015bci t\u0142umaczy Biblii, a jest ich znacznie wi\u0119cej. Wyliczanie ich wszystkich zaj\u0119\u0142oby mi wiele czasu, ale nie b\u0119d\u0119 tego robi\u0142, bo nie o to mi g\u0142\u00f3wnie chodzi.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nJe\u015bli S\u0119dziak ma zamiar \u201eobala\u0107\u201d tak ogromny dokument jak Biblia to powinien znale\u017a\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w, ni\u017c dwa, trzy dyskusyjne problemy (kt\u00f3re przy odrobinie wiedzy wi\u0119kszej ni\u017c ma S\u0119dziak s\u0105 ju\u017c do wyt\u0142umaczenia). W sumie warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ten stary trik racjonalist\u00f3w, kt\u00f3ry polega na tym, \u017ce za pomoc\u0105 cz\u0119sto jedynie dw\u00f3ch czy trzech w\u0105tpliwych przyk\u0142ad\u00f3w jeden z drugim pr\u00f3buje od razu \u201eobala\u0107\u201d wiarygodno\u015b\u0107 ca\u0142ej Biblii, orzekaj\u0105c potem na podstawie tych paru drobiazg\u00f3w w spos\u00f3b jednoznacznie negatywny o ca\u0142o\u015bci (!) jej wiarygodno\u015bci. Jest to ewidentny b\u0142\u0105d logiczny rzecz jasna (b\u0142\u0105d\u00a0pars pro toto), kt\u00f3ry na zasadzie bezpodstawnego uog\u00f3lnienia stosuje tu w\u0142a\u015bnie S\u0119dziak. Dalej zwr\u00f3c\u0119 jeszcze na to uwag\u0119.
\n 
\nChc\u0119 tylko wykaza\u0107, jak licznym manipulacjom poddawano Bibli\u0119, jak\u0105 mas\u0119 fa\u0142szerstw i przer\u00f3bek wprowadzono w jej tek\u015bcie na przestrzeni wiek\u00f3w, aby nagi\u0105\u0107 teori\u0119 do praktyki. Na przyk\u0142ad, Dzieje Apostolskie s\u0105 ksi\u0119g\u0105 tak mocno zmanipulowan\u0105, \u017ce wyci\u0119to z niej ca\u0142y 'ogon’. Jest to ksi\u0119ga bez zako\u0144czenia. Czytamy na ko\u0144cu, \u017ce Pawe\u0142 zosta\u0142 odes\u0142any do Rzymu jako wi\u0119zie\u0144 pod eskort\u0105 i pozosta\u0142 tam pod nadzorem pewnego \u017co\u0142nierza jako wi\u0119zie\u0144. Nie wiadomo jakie by\u0142y jego dalsze losy i jaki przebieg mia\u0142o jego przes\u0142uchanie przed cesarzem.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nKolejne za\u0142o\u017cenie S\u0119dziaka wzi\u0119te z sufitu, kt\u00f3re nie \u015bwiadczy tak naprawd\u0119 o \u017cadnej przer\u00f3bce Biblii. Nikt bowiem nie wie, dlaczego Dzieje Apostolskie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 tak jak si\u0119 ko\u0144cz\u0105. S\u0105 r\u00f3\u017cne wyja\u015bnienia tej kwestii, jedni wyja\u015bniaj\u0105 to w ten spos\u00f3b, \u017ce autor Dz nie doko\u0144czy\u0142 swego dzie\u0142a, bowiem musia\u0142by opisa\u0107 \u015bmier\u0107 Paw\u0142a jak\u0105 poni\u00f3s\u0142 on z r\u0105k Rzymian. Jednak\u017ce ze wzgl\u0119du na ch\u0119\u0107 utrzymania dobrych stosunk\u00f3w z nimi nie napisa\u0142 o tym[10]<\/a>. Cho\u0107by takie jedno inne wyja\u015bnienie wyklucza ju\u017c wyja\u015bnienie zaproponowane przez S\u0119dziaka, bo w tym wypadku nikt niczego nie \u201ewycina\u0142by\u201d z Dz. S\u0119dziak nie ma \u017cadnego dowodu na to, \u017ce kto\u015b wyci\u0105\u0142 ko\u0144c\u00f3wk\u0119 z Dz. To jedynie jego wzi\u0119te w\u0142a\u015bciwie znik\u0105d za\u0142o\u017cenie
\n\u00a0<\/em>
\nAutorzy ewangelii, a raczej p\u00f3\u017aniejsi ich kopi\u015bci, nie byli do tego stopnia niedbali i wymy\u015blili swoje w\u0142asne zako\u0144czenia kilkadziesi\u0105t lat po zagini\u0119ciu lub zniszczeniu orygina\u0142\u00f3w. Wiadomo dzisiaj, do\u015b\u0107 powszechnie, \u017ce to nie aposto\u0142 Jan, ucze\u0144 Jezusa, by\u0142 autorem Ewangelii Jana, chocia\u017c na jej ko\u0144cu czytamy: „A to jest w\u0142a\u015bnie ucze\u0144 kt\u00f3ry sk\u0142ada \u015bwiadectwo o tych rzeczach i to napisa\u0142; a wiemy, \u017ce \u015bwiadectwo jego jest prawdziwe.” Wszystkie cztery ewangelie kanoniczne maj\u0105 zako\u0144czenia podopisywane co najmniej kilkadziesi\u0105t lat po zniszczeniu lub zagini\u0119ciu orygina\u0142\u00f3w.
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nTo jaki\u015b wymys\u0142. Wcale nie wiemy tego na pewno, wszystko zale\u017cy od konkretnej interpretacji tekstu. Pisanie, \u017ce \u201ewszystkie\u201d kanoniczne ewangelie maj\u0105 dopisany koniec jest grub\u0105 przesad\u0105, bo np. Ewangelia \u0141ukasza ma bez dw\u00f3ch zda\u0144 oryginalne zako\u0144czenie. W przypadku innych Ewangelii te\u017c sprawa nie jest taka pewna, wszystko zale\u017cy jak wspomnia\u0142em od konkretnych kryteri\u00f3w literackich, kt\u00f3re przyjmie dany egzegeta. Dla \u201eracjonalist\u00f3w\u201d ko\u0144c\u00f3wka Mt jest dopiskiem, ale dla innych egzeget\u00f3w ju\u017c nie. Jedyny empiryczny fakt, kt\u00f3ry po\u015bwiadcza nam, i\u017c do jakiej\u015b Ewangelii dodano zako\u0144czenie, to \u015bwiadectwo r\u0119kopis\u00f3w w przypadku Mk. Egzegeci katoliccy m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce w pewnych kodeksach greckich brak m\u00f3wi\u0105cego o wniebowst\u0105pieniu zako\u0144czenia Mk 16,9-20, co nie musi r\u00f3wna\u0107 si\u0119 od razu tezie o \u201esfa\u0142szowaniu\u201d. W jednym z komentarzy biblistycznych do NT czytamy, \u017ce cho\u0107 wspomniany fragment najprawdopodobniej nie wyszed\u0142 spod r\u0119ki Marka, to jednocze\u015bnie \u201eNie ma racji przemawiaj\u0105cych za tym, \u017ce tekst ten nie pochodzi z czas\u00f3w apostolskich\u201d[11]<\/a>. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce uczniowie Marka b\u0119d\u0105cy jego s\u0142uchaczami mogli na jego pro\u015bb\u0119 (lub za jego aprobat\u0105) i zgodnie z tym, co im opowiada\u0142 o Jezusie, dokona\u0107 ostatecznej redakcji ko\u0144ca tekstu jego Ewangelii[12]<\/a>. Znane s\u0105 przypadki, gdy pisarze NT zlecali napisanie czego\u015b swym uczniom. Tak czyni\u0142 \u015bw. Piotr i \u015bw. Pawe\u0142 (por. 1 P 5,12; Rz 16,22) i nikt z tego powodu nie m\u00f3wi o fa\u0142szerstwie. Jest to logiczne, skoro fragment z Mk 16,9-20 by\u0142 w Ko\u015bciele uznawany za kanoniczny.
\n 
\nJest te\u017c mo\u017cliwe inne wyja\u015bnienie.\u00a0Wskutek uszkodzenia ostatniej karty Ewangelii Mk niekt\u00f3rzy kopi\u015bci nie zd\u0105\u017cyli przepisa\u0107 wspomnianego fragmentu z Mk 16,9-20.\u00a0W cytowanym komentarzu do NT czytamy: \u201ejest rzecz\u0105 mo\u017cliw\u0105, \u017ce bardzo wcze\u015bnie zosta\u0142a uszkodzona ostatnia karta Ewangelii i dlatego tekst zagin\u0105\u0142. Najcz\u0119\u015bciej ulegaj\u0105 uszkodzeniu pierwsze i ostatnie karty kodeksu, pocz\u0105tek i zako\u0144czenie zwoju. Ciekawym przyk\u0142adem s\u0105 teksty qumra\u0144skie: w Regule wsp\u00f3lnoty brak pocz\u0105tku, w r\u0119kopisie za\u015b Iz i Dokumentu damasce\u0144skiego \u2013 zako\u0144czenia. Co\u015b podobnego mog\u0142o si\u0119 sta\u0107 z r\u0119kopisem Mk\u201d[13]<\/a>.
\n 
\nMo\u017ce to zosta\u0107 dodatkowo potwierdzone przez okoliczno\u015b\u0107, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 wiadomo, \u017ce Kodeks watyka\u0144ski r\u00f3wnie\u017c nie zawiera zewn\u0119trznych kart z powodu zniszczenia si\u0119 ich[14]<\/a>. To wyja\u015bnienie jest do\u015b\u0107 prawdopodobne, bowiem Mk jest najstarsz\u0105 Ewangeli\u0105 i najwidoczniej pewni kopi\u015bci nie byli ju\u017c w stanie przepisa\u0107 jej w ca\u0142o\u015bci z powodu zniszczenia cz\u0119\u015bci orygina\u0142u (ostatnia jej karta mog\u0142a ulec zniszczeniu). Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce cho\u0107 pewni pisarze i kopi\u015bci starochrze\u015bcija\u0144scy nie znaj\u0105 zako\u0144czenia z Mk 16,9-20, to posiadaj\u0105 go tak znakomite kodeksy jak kodeks aleksandryjski[15]<\/a>\u00a0(V wiek), kt\u00f3ry obok pochodz\u0105cych z tego samego okresu kodeks\u00f3w watyka\u0144skiego i synaickiego (oba z IV wieku) jest uwa\u017cany za jeden z najstarszych i najlepszych tekst\u00f3w NT[16]<\/a>.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>
\n\u00a0<\/em>
\nTak przedstawia si\u0119 „wiarygodno\u015b\u0107” Nowego Testamentu – ksi\u0119gi uznawanej przez chrze\u015bcijan za S\u0142owo Bo\u017ce. Wcale nie lepiej przedstawia si\u0119 wiarygodno\u015b\u0107 tekst\u00f3w starotestamentowych.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nCo S\u0119dziak \u201eudowodni\u0142\u201d za pomoc\u0105 kilku po\u017cal si\u0119 Bo\u017ce \u201eprzyk\u0142ad\u00f3w\u201d. Jak pisa\u0142em wy\u017cej, orzekanie o wiarygodno\u015bci ca\u0142ej Biblii na podstawie kilku pozornych problem\u00f3w, jak to zrobi\u0142 wy\u017cej S\u0119dziak, nie jest w\u00a0\u00a0\u017cadnym wypadku powa\u017cnym post\u0119powaniem.
\n\u00a0<\/em>
\nDlaczego mit o Biblii jako prawdziwym S\u0142owie Bo\u017cym przetrwa\u0142 dwa tysi\u0105ce lat? Jest to czym\u015b bezprecedensowym w historii ludzko\u015bci. Kto\u015b wyrazi\u0142 si\u0119: „To, \u017ce teksty obfituj\u0105ce w sprzeczno\u015bci i fa\u0142szerstwa s\u0105 ci\u0105gle prezentowane jako S\u0142owo Bo\u017ce jest czym\u015b granicz\u0105cym ze schizofreni\u0105”. I rzeczywi\u015bcie, te wszystkie karko\u0142omne egzegezy teolog\u00f3w zapewniaj\u0105cych nas, \u017ce maj\u0105 klucz do rozwi\u0105zania tych zagadek, czyli „gor\u0105c\u0105 lini\u0119 z Bogiem” dzi\u0119ki kt\u00f3rej mog\u0105 na poczekaniu wyja\u015bni\u0107 nawet najbardziej ewidentne sprzeczno\u015bci w Biblii, s\u0105 po\u017ca\u0142owania godne. Nie ma chyba na \u015bwiecie ksi\u0119gi w kt\u00f3rej mo\u017cna wykry\u0107 tyle \u015blad\u00f3w nieuczciwej roboty co w Biblii. Nawet prosty ch\u0142op potrafi go\u0142ym okiem dostrzec wiele z nich.
\n\u00a0<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nGdyby by\u0142 mniej prosty to zamiast dopatrywa\u0107 si\u0119 wsz\u0119dzie \u201e\u015blad\u00f3w nieuczciwej roboty w Biblii\u201d pewnie poszuka\u0142by m\u0105drzejszych wyja\u015bnie\u0144, ni\u017c prostackie krytykanctwo. Pierwszy lepszy \u201ech\u0142opek roztropek\u201d potrafi si\u0119 czepia\u0107 i wsz\u0119dzie doszukiwa\u0107 \u201esprzeczno\u015bci\u201d, malkontenctwo to \u017cadna sztuka, zw\u0142aszcza wielu Polak\u00f3w jest w tym dobrych. Czy malkontenctwo to jest w og\u00f3le jaka\u015b sztuka? Nie, \u017cadna sztuka, z narzekania nic nikt nie ma. Dopiero wysi\u0142ek intelektualny, po\u0142\u0105czony z wnikliwo\u015bci\u0105 i znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyk\u00f3w oryginalnych Biblii pozwala wyja\u015bni\u0107 wiele trudno\u015bci w Biblii, kt\u00f3rych wyszukiwanie jest w mniemaniu \u201eracjonalist\u00f3w\u201d rzekomo dowodem na ich niby nie wiadomo jak\u0105 \u201em\u0105dro\u015b\u0107\u201d i \u201espostrzegawczo\u015b\u0107\u201d. W rzeczywisto\u015bci nie jest to \u017cadna m\u0105dro\u015b\u0107. Nie jest \u017cadn\u0105 sztuk\u0105 ani dowodem na jak\u0105kolwiek m\u0105dro\u015b\u0107 i \u201eo\u015bwiecenie rozumu\u201d wskaza\u0107 na jak\u0105\u015b trudno\u015b\u0107 w Biblii a potem w niesko\u0144czono\u015b\u0107 mno\u017cy\u0107 problemy. To potrafi ka\u017cdy malkontent i w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy kto ma problemy z rozumieniem czytanego przez siebie tekstu. Prawdziw\u0105 sztuk\u0105 jest uzyska\u0107 w spos\u00f3b cz\u0119sto bardzo \u017cmudny dalsz\u0105 wiedz\u0119, kt\u00f3ra pozwoli rozwi\u0105za\u0107 t\u0119 trudno\u015b\u0107. Nie jest \u017cadn\u0105 sztuk\u0105 burzy\u0107, sztuk\u0105 jest budowa\u0107.
\n 
\nDotarcie do orygina\u0142\u00f3w i naprawienie tych wszystkich b\u0142\u0119d\u00f3w jest ju\u017c dzisiaj niestety, niemo\u017cliwe, a skoro tak, to najwy\u017cszy czas zapomnie\u0107 o Biblii i zaj\u0105\u0107 si\u0119 ciekawsz\u0105 lektur\u0105.
\n 
\nOdpowied\u017a:
\n 
\nCzy owa \u201eciekawsza lektura\u201d to mo\u017ce teksty na Racjonali\u015bcie?
\n 
\nJan Lewandowski, czerwiec 2004
\n[1]\u00a0Jerzy S\u0119dziak,\u00a0Wierzy\u0107, czy my\u015ble\u0107?<\/em>,\u00a0www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,3400\u00a0.
\n[2]\u00a0Por. F.F. Bruce,\u00a0Wiarygodno\u015b\u0107 pism Nowego Testamentu<\/em>, Katowice 2003, str. 95-96.
\n[3]\u00a0Tam\u017ce, str. 94-95.
\n[4]\u00a0Por.\u00a0Encyklopedia biblijna<\/em>, Warszawa 1999, str. 834-835.
\n[5]\u00a0Por. A. Robertson,\u00a0Pochodzenie chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em>, Warszawa 1960, str. 182.
\n[6]\u00a0Por. R. J. Wipper,\u00a0Rzym i wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo<\/em>, Warszawa 1960, str. 36.
\n[7]\u00a0Seneka, Ep. 47,1, cyt. za R. J. Wipper,\u00a0Rzym i wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo<\/em>, dz. cyt., str. 39.
\n[8]\u00a0Seneka, Ep. 47,14, cyt. za R. J. Wipper,\u00a0Rzym i wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo<\/em>, dz. cyt., str. 39.
\n[9]\u00a0Tam\u017ce.
\n[10]\u00a0Por. A. Robertson,\u00a0Pochodzenie chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em>, dz. cyt., str. 174.
\n[11]\u00a0Wst\u0119p do Nowego Testamentu<\/em>, Pozna\u0144 1996, str. 134.
\n[12]\u00a0Por. tam\u017ce, str. 133-134.
\n[13]\u00a0Tam\u017ce, str. 134 i przypis.
\n[14]\u00a0Por.\u00a0Wst\u0119p og\u00f3lny do Pisma \u015awi\u0119tego<\/em>, Pozna\u0144 \u2013 Warszawa 1986, str. 160.
\n[15]\u00a0Por.\u00a0Wst\u0119p do Nowego Testamentu<\/em>, dz. cyt., str. 133.
\n[16]\u00a0Zako\u0144czenie z Mk 6,19-20 posiadaj\u0105 te\u017c kodeksy: C, L, D, W, Delta, Theta i majusku\u0142a nr 33; por. tam\u017ce.
\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Niniejszy tekst jest polemik\u0105 z tekstem Jerzego S\u0119dziaka pt.\u00a0Wierzy\u0107 czy my\u015ble\u0107?[1], opublikowanym w\u00a0Serwisie Racjonalista. W tek\u015bcie tym S\u0119dziak pr\u00f3buje zdyskredytowa\u0107 przekaz ewangeliczny i wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych (najcz\u0119\u015bciej do\u015b\u0107 infantylnych) argument\u00f3w. Z poni\u017cszego tekstu J. S\u0119dziaka nic nie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1024],"tags":[687,710,896],"class_list":["post-1820","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mity-racjonalista-pl","tag-racjonalista","tag-rozum","tag-wiara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1820"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1820\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}