{"id":1784,"date":"2018-05-06T12:07:07","date_gmt":"2018-05-06T10:07:07","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1784"},"modified":"2018-05-06T12:07:07","modified_gmt":"2018-05-06T10:07:07","slug":"czy-chrzescijanie-zaczeli-odpoczywac-w-niedziele-dopiero-w-iv-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/czy-chrzescijanie-zaczeli-odpoczywac-w-niedziele-dopiero-w-iv-wieku\/","title":{"rendered":"Czy chrze\u015bcijanie zacz\u0119li odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119 dopiero w IV wieku?"},"content":{"rendered":"
\n
\n
<\/div>\n
Adwenty\u015bci twierdz\u0105, \u017ce odpoczynek niedzielny chrze\u015bcijan pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w IV wieku. Czy tak by\u0142o naprawd\u0119? Poczytajmy \u017ar\u00f3d\u0142a wczesnochrze\u015bcija\u0144skie, kt\u00f3re tu cytujemy.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n

Czy chrze\u015bcijanie zacz\u0119li odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119 dopiero w IV wieku?<\/strong><\/p>\n

 
\nAdwenty\u015bci Dnia Si\u00f3dmego uwa\u017caj\u0105, \u017ce chrze\u015bcijanie w pierwszych wiekach odpoczywali w szabat, a dopiero w IV wieku cesarz Konstantyn wprowadzi\u0142 im odpoczynek niedzielny.
\nOwszem, twierdz\u0105, obchodzono niedziel\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej, ale nie odpoczywano tego dnia. Dopiero synody w IV wieku nakaza\u0142y odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119.
\nOto s\u0142owa jednego z lider\u00f3w adwentystycznych, Zachariasza \u0141yko:
\n 
\n\u201eDopiero prawo Konstantyna Wielkiego z 3 marca 321 r., a w \u015blad za nim postanowienia synod\u00f3w ko\u015bcielnych nakaza\u0142y odpoczynek niedzielny.\u00a0Dot\u0105d kult niedzieli ogranicza\u0142 si\u0119 do uczestniczenia w porannej uczcie eucharystycznej<\/u>, z czasem jednak rozci\u0105gni\u0119to \u015bwi\u0119to na ca\u0142y dzie\u0144, a dniem wolnym od pracy niedziela sta\u0142a si\u0119 dopiero w IV w. po Chr. na mocy ustawodawstwa \u015bwieckiego\u201d (Nauki Pisma \u015awi\u0119tego<\/em>\u00a0Z. \u0141yko, Warszawa 1989, s. 196).
\n 
\n\u201eTak wi\u0119c dopiero w IV-VI w. po Chr. niedziela przej\u0119\u0142a wszystkie cechy biblijnego dnia odpoczynku \u015bwi\u0105tecznego, jakim by\u0142a sobota. Dopiero w\u00f3wczas sta\u0142a si\u0119 niedziela w ca\u0142ym s\u0142owa tego znaczeniu dniem kultu i \u015bwi\u0105tecznego odpoczynku, dniem \u015bwi\u0119tym.*
\n*Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 \u2013 jak wspomniano \u2013 synod w Orleanie, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w roku 538. W\u0142a\u015bnie w roku 538 po Chr. rozpoczyna si\u0119 \u2013 wed\u0142ug profetycznej chronologii biblijnej \u2013 1260 lat supremacji papieskiej, w\u0142adzy kt\u00f3ra powa\u017cy\u0142a si\u0119 zmieni\u0107 Prawo Bo\u017ce (por. Dan. 7:25; Obj. 13:5)\u201d (jw. s. 198).
\n 
\nInny uczony adwentyst\u00f3w, S. Bacchiocchi, pisa\u0142:
\n 
\n\u201eW istocie bowiem zastosowanie w pe\u0142ni przykazania o sabacie w kwestii odpoczynku cielesnego, odniesienie go do niedzieli, nie nast\u0105pi\u0142o przed pi\u0105tym i sz\u00f3stym wiekiem po Chr.*\u201d (Od soboty do niedzieli<\/em>\u00a0S. Bacchiocchi, Warszawa 1985, s. 337).
\n 
\nW zasygnalizowanym przypisie cytowany autor jednak przyzna\u0142, \u017ce s\u0105 \u015blady dotycz\u0105ce wcze\u015bniejszego odpoczywania w niedziel\u0119:
\n 
\n\u201e*Wcze\u015bniejsze \u015blady mo\u017cna znale\u017a\u0107 u Tertuliana w\u00a0De oratione<\/em>\u00a023,\u00a0Syriac Didascalia<\/em>\u00a013, u Euzebiusza,\u00a0Commentaria in Psalmos<\/em>\u00a091, PG 23, 1169C\u201d (jw. s. 337).
\n 
\nDogmatyk J. Salij OP przytacza te\u017c tak\u0105 oto opini\u0119 adwentyst\u00f3w:
\n 
\n\u201eOto na przyk\u0142ad w napisanej na spos\u00f3b katechizmu broszurze, kt\u00f3ra zosta\u0142a wydana w stutysi\u0119cznym nak\u0142adzie, mo\u017cna znale\u017a\u0107 takie mi\u0119dzy innymi brednie (bo trudno to nazwa\u0107 inaczej), \u017ce edykt Konstantyna Wielkiego z roku 321 \u00bbby\u0142 to jeden z najwa\u017cniejszych krok\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zmiany soboty\u00ab, oraz \u017ce na soborze w Laodycei w roku 364 \u00bb\u015bwi\u0119towanie soboty zosta\u0142o zakazane,\u00a0a nast\u0119pnie<\/em>\u00a0[podkr. moje tzn. J. Salija] niedziela uznana jako dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty\u00ab [przypis:\u00a0Biblia m\u00f3wi<\/em>\u00a0R. D\u0105browski, \u00bbZnaki Czasu\u00ab, Warszawa 1984, s. 72]\u201d (Poszukiwania w wierze<\/em>\u00a0J. Salij OP, Pozna\u0144 1991 s. 227).
\n 
\nMo\u017cna wobec takich s\u0142\u00f3w adwentyst\u00f3w zapyta\u0107: kt\u00f3rego dnia chrze\u015bcijanie odpoczywali, skoro Z. \u0141yko przyzna\u0142, i\u017c \u015bwi\u0119towali niedziel\u0119 na Eucharystii?
\n <\/p>\n

Odpoczynek niedzielny chrze\u015bcijan<\/strong><\/p>\n

 
\nNie b\u0119dziemy w tym artykule uzasadniali tego, \u017ce chrze\u015bcijanie \u015bwi\u0119towali w niedziel\u0119 ju\u017c w pierwszym wieku. To uczynili\u015bmy w innym opracowaniu, do kt\u00f3rego odsy\u0142amy zainteresowanych (patrz\u00a0Niedziela \u201eDniem Pa\u0144skim\u201d chrze\u015bcijan. Polemika z nauk\u0105 adwentyst\u00f3w i innych sabatarian<\/em>).
\nW tym artykule chcemy pokaza\u0107, \u017ce chrze\u015bcijanie nie zacz\u0119li odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119 w IV wieku, ale o wiele wcze\u015bniej. Je\u015bli cofaj\u0105c si\u0119 w czasie na prze\u0142omie wieku I i II gin\u0105 nam \u015bwiadectwa, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 odpoczynek niedzielny, to nie oznacza to jeszcze, \u017ce wszyscy chrze\u015bcijanie odpoczywali w szabat i \u017ce nikt nie czyni\u0142 tego w niedziel\u0119. Zapewne wychowani w judaizmie trzymali si\u0119 odpoczynku sobotniego, a nawr\u00f3ceni poganie dniem \u015bwi\u0105tecznym obierali niedziel\u0119 i wtedy te\u017c przynajmniej cz\u0119\u015bciowo nie podejmowali r\u00f3\u017cnych prac niekoniecznych.
\nW ka\u017cdym razie od II wieku nie znajdziemy tekst\u00f3w, kt\u00f3re zaprzeczaj\u0105 temu, \u017ce chrze\u015bcijanie odpoczywali w niedziel\u0119. Zaprzeczaj\u0105 temu jednak Adwenty\u015bci Dnia Si\u00f3dmego, kt\u00f3rzy pojawili si\u0119 w wieku XIX.
\n 
\nUczony adwentyst\u00f3w S. Bacchiocchi przytoczy\u0142 wypowied\u017a W. Rordorfa, protestanckiego znawcy problematyki sobotniej i niedzielnej, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142 co nast\u0119puje:
\n 
\n\u201eJak stwierdzi\u0142 W. Rordorf, \u00bbnie znale\u017ali\u015bmy w naszych materia\u0142ach \u017ar\u00f3d\u0142owych \u017cadnego najmniejszego \u015bladu, \u015bwiadcz\u0105cego o tym, \u017ce przed drugim stuleciem chrze\u015bcijanie wyr\u00f3\u017cniali jako\u015b niedziel\u0119, wstrzymuj\u0105c si\u0119 tego dnia od pracy\u00ab [przypis W. Rordorf,\u00a0Niedziela<\/em>\u00a0s. 157]\u201d (Od soboty do niedzieli<\/em>\u00a0S. Bacchiocchi, Warszawa 1985, s. 343).
\n 
\nPrzytaczany ewangelik W. Rordorf w swoim znakomitym dziele pt.\u00a0Sunday<\/em>\u00a0(London 1968) przywo\u0142uje najstarsze \u017ar\u00f3d\u0142a wczesnochrze\u015bcija\u0144skie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o odpoczywaniu chrze\u015bcijan w niedziel\u0119. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 on temu tematowi obszerny rozdzia\u0142 zatytu\u0142owany\u00a0SUNDAY AS DAY OF REST<\/em>\u00a0(s. 154-173).
\nPod\u0105\u017caj\u0105c za jego wskaz\u00f3wkami przytaczamy te teksty, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie m\u00f3wi\u0105 o odpoczynku niedzielnym.
\nTu zaznaczamy, \u017ce fragmenty te nie m\u00f3wi\u0105 o wprowadzeniu w II wieku odpoczywania w niedziel\u0119, ale o istnieniu jego. Je\u015bli tak jest, to mo\u017ce wypada wierzy\u0107, \u017ce ju\u017c w pierwszym wieku chrze\u015bcijanie, szczeg\u00f3lnie wywodz\u0105cy si\u0119 ze \u015brodowisk poga\u0144skich, w niedziel\u0119 starali si\u0119, o ile to mo\u017cliwe, odpoczywa\u0107.
\nZbi\u00f3r wczesnochrze\u015bcija\u0144skich tekst\u00f3w przytaczanych przez W. Rordorfa rozszerzamy o inne fragmenty, kt\u00f3rym on nie po\u015bwi\u0119ci\u0142 uwagi.
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Didache<\/em><\/strong>
\n 
\nDidache<\/em>, czyli\u00a0Nauka Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w<\/em>, pismo wczesnochrze\u015bcija\u0144skie z oko\u0142o roku 90 (niekt\u00f3rzy uczeni datuj\u0105 je na rok 70, a inni skrajni nawet na rok 150), tak oto opisuje kult niedzielny:
\n 
\n\u201eW dniu Pana, w niedziel\u0119, gromad\u017acie si\u0119 razem, by \u0142ama\u0107 chleb i sk\u0142ada\u0107 dzi\u0119kczynienie, a wyznawajcie ponad to wasze grzechy, aby ofiara wasza by\u0142a czysta. Niechaj nikt, kto ma jaki\u015b sp\u00f3r ze swoim bratem, dop\u00f3ki si\u0119 nie pogodz\u0105, nie bierze udzia\u0142u w tym zgromadzeniu, aby nie zosta\u0142a skalana wasza ofiara. Oto bowiem s\u0142owa Pana: \u00bbNa ka\u017cdym miejscu i w ka\u017cdym czasie sk\u0142ada\u0107 mi b\u0119d\u0105 ofiar\u0119 czyst\u0105, poniewa\u017c jestem Kr\u00f3lem wielkim, m\u00f3wi Pan, a imi\u0119 moje budzi podziw miedzy narodami\u00ab [Ml 1:11, 14]\u201d (Didache<\/em>\u00a014:1-3).
\n 
\nDidache<\/em>\u00a0nie zajmuje si\u0119 opisem odpoczynku sobotniego \u017byd\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z tym pomija te\u017c odpoczywanie niedzielne chrze\u015bcijan.
\nCelem w tym pi\u015bmie jest ukazanie sprawowania niedzielnej Eucharystii, a nie odpoczynku.
\nWiadomo te\u017c, \u017ce chrze\u015bcijanie \u2018na\u015bladowali\u2019 \u017byd\u00f3w w ich r\u00f3\u017cnych obrz\u0119dach. Tak by\u0142o w przypadku post\u00f3w. Jednak chrze\u015bcijanie mieli inne wyznaczone dni, ni\u017c oni:
\n 
\n\u201eNie zachowujcie postu w tym samym czasie, co ob\u0142udnicy. Oni bowiem poszcz\u0105 w poniedzia\u0142ek i czwartek, wy natomiast po\u015b\u0107cie w \u015brod\u0119 i pi\u0105tek. Ani nie m\u00f3dlcie si\u0119 jak ob\u0142udnicy, lecz jak poleci\u0142 Pan w swojej Ewangelii, tak si\u0119 m\u00f3dlcie: [dalej tre\u015b\u0107 \u2018Ojcze nasz\u2019]. M\u00f3dlcie si\u0119 w ten spos\u00f3b trzy razy na dzie\u0144\u201d (Didache<\/em>\u00a08:1-3).
\n 
\nPodobnie, jak w przypadku dni post\u00f3w, niedziela zast\u0105pi\u0142a szabat.
\nCzy r\u00f3wnie\u017c ju\u017c wtedy w kwestii odpoczynku?
\nSprawa pozostaje otwarta. Jednak to, i\u017c znajdujemy si\u0119 w okresie niewolnictwa i \u017ce nie by\u0142 to prawnie dzie\u0144 wolny od pracy, mamy powody przypuszcza\u0107, \u017ce tylko niekt\u00f3rzy chrze\u015bcijanie mogli odpoczywa\u0107 tego dnia.
\nZapewne nie na\u015bladowali te\u017c \u017byd\u00f3w co do obchodzenia szabatu, skoro mieli tak krytyczne podej\u015bcie w kwestii ich dni post\u00f3w.
\nJedno jest pewne:\u00a0Didache<\/em>\u00a0nie zawiera zaprzeczenia, \u017ce chrze\u015bcijanie odpoczywali w niedziel\u0119.
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ignacy Antioche\u0144ski (\u2020107)<\/strong>
\n 
\nIgnacy Antioche\u0144ski, m\u0119czennik z pocz\u0105tku II wieku, wspomina o niedzieli, kt\u00f3r\u0105 obchodzili chrze\u015bcijanie:
\n 
\n\u201e8.(1) Nie dajcie si\u0119 zwodzi\u0107 obcymi naukami ani starymi ba\u015bniami bez \u017cadnego po\u017cytku. Je\u015bli bowiem dzisiaj jeszcze \u017cyjemy wed\u0142ug prawa \u017cydowskiego, wyznajemy, \u017ce nie otrzymali\u015bmy \u0142aski. (2) Boscy prorocy \u017cyli wed\u0142ug Jezusa Chrystusa i dlatego w\u0142a\u015bnie byli prze\u015bladowani. Natchnieni Jego \u0142ask\u0105 mieli moc przekona\u0107 tych, co w\u0105tpili, \u017ce B\u00f3g jest jeden i \u017ce objawi\u0142 si\u0119 nam przez Jezusa Chrystusa, swojego Syna. On to jest Jego S\u0142owem wychodz\u0105cym z milczenia, On te\u017c we wszystkim podoba\u0142 si\u0119 Temu, kt\u00f3ry Go pos\u0142a\u0142.
\n9.(1)\u00a0Tak wi\u0119c nawet ludzie \u017cyj\u0105cy dawniej w starym porz\u0105dku rzeczy doszli do nowej nadziei i nie zachowuj\u0105 ju\u017c szabatu, ale obchodz\u0105 Dzie\u0144 Pa\u0144ski<\/u>, w kt\u00f3rym to przez Jezusa Chrystusa i przez \u015bmier\u0107 Jego tak\u017ce i nasze \u017cycie wzesz\u0142o jak s\u0142o\u0144ce. Niekt\u00f3rzy wprawdzie temu przecz\u0105, lecz przecie\u017c w\u0142a\u015bnie przez t\u0119 tajemnic\u0119 otrzymali\u015bmy wiar\u0119 i po to w niej trwamy…\u201d (\u201eDo Ko\u015bcio\u0142a w Magnezji\u201d 8:1-9:1).
\n 
\nChocia\u017c Ignacy nie stwierdza wprost w tym tek\u015bcie, \u017ce chrze\u015bcijanie \u201eodpoczywali\u201d w niedziel\u0119, ale przeciwstawia go szabatowi, kt\u00f3rego elementem by\u0142 w\u0142a\u015bnie odpoczynek.
\nCzy nie ma tu aluzji do odpoczynku niedzielnego?
\nPozostaje to spraw\u0105 otwart\u0105. Je\u015bli Ignacy my\u015bla\u0142 tu o odpoczynku niedzielnym, to W. Rordorf nie ma racji pisz\u0105c:
\n 
\n\u201enie znale\u017ali\u015bmy w naszych materia\u0142ach \u017ar\u00f3d\u0142owych \u017cadnego najmniejszego \u015bladu, \u015bwiadcz\u0105cego o tym, \u017ce przed drugim stuleciem chrze\u015bcijanie wyr\u00f3\u017cniali jako\u015b niedziel\u0119, wstrzymuj\u0105c si\u0119 tego dnia od pracy [przypis W. Rordorf,\u00a0Niedziela<\/em>\u00a0s. 157]\u201d (Od soboty do niedzieli<\/em>\u00a0S. Bacchiocchi, Warszawa 1985, s. 343).
\n 
\nPami\u0119tajmy, \u017ce Ignacy referuje nam wierzenia chrze\u015bcijan z prze\u0142omu pierwszego i drugiego wieku. To co pisze w roku 107 nie by\u0142o now\u0105 i wprowadzan\u0105 przez niego nauk\u0105, ale zakorzenionym ju\u017c wierzeniem.
\nPewne natomiast jest to, \u017ce pisma Ignacego nie zawieraj\u0105 zaprzeczenia, i\u017c chrze\u015bcijanie odpoczywali w niedziel\u0119.
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0List Barnaby<\/em><\/strong>
\n 
\nList Barnaby<\/em>\u00a0powsta\u0142 prawdopodobnie na pocz\u0105tku II wieku, by\u0107 mo\u017ce oko\u0142o roku 130. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 uczonych uwa\u017ca, \u017ce istnia\u0142 on ju\u017c w I wieku (!):
\n 
\n\u201eUczeni ci przypisuj\u0105 autorstwo listu imiennikowi aposto\u0142a Barnaby, ochrzczonemu \u017bydowi aleksandryjskiemu, a dat\u0119 napisania okre\u015blaj\u0105 na lata 70-79, tj. mi\u0119dzy zdobyciem Jerozolimy a \u015bmierci\u0105 Wespazjana\u201d (Patrologia<\/em>\u00a0ks. prof. dr J. Czuj, Pozna\u0144 1953, s. 23).
\n 
\n\u201eDat\u0119 powstania\u00a0Listu B.<\/em>\u00a0mo\u017cna ustali\u0107 na okres mi\u0119dzy 70 r. (zburzenie Jerozolimy przez Tytusa), a 138 r. (\u015bmier\u0107 cesarza Hadriana)\u201d (S\u0142ownik Wczesnochrze\u015bcija\u0144skiego Pi\u015bmiennictwa<\/em>\u00a0J. M. Szymusiak SJ, ks. M. Starowieyski, Pozna\u0144 1971, s. 85).
\n 
\nInne \u017ar\u00f3d\u0142a nie datuj\u0105 tak wcze\u015bnie\u00a0Listu Barnaby<\/em>, tzn. na lata 70-79, ale wyznaczaj\u0105 nieco p\u00f3\u017aniejszy termin jego zredagowania. Jeden z uczonych twierdzi, \u017ce list ten powsta\u0142 w trzech etapach.
\nTrzon jego jest aposto\u0142a Barnaby. W latach 90-120 do\u0142\u0105czono do niego pewne dodatki, a oko\u0142o 130 roku nast\u0105pi\u0142a jego ostateczna redakcja z kolejnymi dopiskami (patrz\u00a0Encyklopedia Katolicka<\/em>\u00a0Lublin 1985, tom II, has\u0142o\u00a0Barnaby List<\/em>).
\n 
\nOto interesuj\u0105cy nas tekst\u00a0Listu Barnaby<\/em>:
\n 
\n\u201ePowiedziano jeszcze tak\u017ce: \u00bbB\u0119dziesz \u015bwi\u0119ci\u0142 [szabat] z czystymi r\u0119kami i z czystym sercem\u00ab [por. Wj 20:8]. Gdyby zatem w obecnym \u015bwiecie m\u00f3g\u0142 jaki\u015b cz\u0142owiek, tylko dlatego, \u017ce jest czystego serca, \u015bwi\u0119ci\u0107 \u00f3w dzie\u0144, kt\u00f3ry B\u00f3g u\u015bwi\u0119ci\u0142, my byliby\u015bmy ca\u0142kowicie w b\u0142\u0119dzie. Oto jednak dopiero wtedy osi\u0105gniemy prawdziwy odpoczynek, by m\u00f3c \u015bwi\u0119ci\u0107, kiedy najpierw sami zostaniemy usprawiedliwieni, kiedy sami otrzymamy to, co nam obiecano, kiedy nie b\u0119dzie wi\u0119cej niegodziwo\u015bci, a Pan odnowi wszystkie rzeczy. W\u00f3wczas b\u0119dziemy mogli \u015bwi\u0119ci\u0107 dzie\u0144 si\u00f3dmy, sami ju\u017c u\u015bwi\u0119ceni. M\u00f3wi im jeszcze: \u00bbWaszych \u015bwi\u0105t nowiu i szabatu nie mog\u0119 \u015bcierpie\u0107 [Iz 1:13]\u00ab. Popatrzcie, co to znaczy: Nie te tera\u017aniejsze szabaty s\u0105 dla mnie przyjemne, lecz ten, kt\u00f3ry sam ustanowi\u0142em i w kt\u00f3rym doprowadziwszy wszystko do spoczynku uczyni\u0119 pocz\u0105tek dnia \u00f3smego, to jest pocz\u0105tek nowego \u015bwiata. Dlatego te\u017c\u00a0\u015bwi\u0119tujemy<\/u>\u00a0z rado\u015bci\u0105 dzie\u0144 \u00f3smy: w dniu tym Jezus powsta\u0142 z martwych i ukazawszy si\u0119 [uczniom] wst\u0105pi\u0142 od nieba [\u0141k 24:51, J 20:17]\u201d (List Barnaby<\/em>\u00a015:6-9).
\n 
\nOstatnie zdanie tego fragmentu H. Pietras SJ odda\u0142 nast\u0119puj\u0105co:
\n 
\n\u201eDlatego te\u017c\u00a0obchodzimy<\/u>\u00a0z rado\u015bci\u0105 dzie\u0144 \u00f3smy, w kt\u00f3rym Jezus powsta\u0142 z martwych i ukazawszy si\u0119 wst\u0105pi\u0142 do nieba\u201d (List Barnaby<\/em>\u00a015:9; cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 33).
\n 
\nWe fragmencie tym mowa jest o odpoczynku szabatu oraz o \u201eobchodzeniu\u201d (\u015bwi\u0119towaniu) \u201e\u00f3smego dnia\u201d, czyli niedzieli. Obchodzenie niedzieli zosta\u0142o wi\u0119c umieszczone w kontek\u015bcie \u201eodpoczywania\u201d. Chocia\u017c nie napisano w tym li\u015bcie wprost, \u017ce elementem \u015bwi\u0119towania w niedziel\u0119 by\u0142 odpoczynek, to jednak tekst nakazuje si\u0119 tego nam domy\u015bla\u0107.
\nJe\u015bli\u00a0List Barnaby<\/em>\u00a0powsta\u0142 w I wieku, to mamy pierwszorz\u0119dne \u015bwiadectwo, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 chrze\u015bcijan zwi\u0105zanych wcze\u015bniej z judaizmem odpoczywa\u0142a ju\u017c wtedy w niedziel\u0119.
\nJe\u017celi natomiast list ten pochodzi z II wieku, to nie jest on pismem, kt\u00f3re wprowadza odpoczynek niedzielny, ale referuje sytuacj\u0119 z tamtego czasu. Nie wyklucza on odpoczywania niedzielnego w I wieku.
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Justyn M\u0119czennik (100-167)<\/strong>
\n 
\nJustyn M\u0119czennik opisuje obchodzenie niedzieli wraz ze sprawowan\u0105 Eucharysti\u0105 w po\u0142owie II wieku. Owszem, nie wspomina on o odpoczynku niedzielnym, ale i mu nie zaprzecza. Oto jego s\u0142owa:
\n 
\n\u201eW dniu za\u015b, zwanym Dniem S\u0142o\u0144ca, odbywa si\u0119 zebranie w jednym miejscu wszystkich razem, i z miast i ze wsi. Tedy czyta si\u0119\u00a0Pami\u0119tniki apostolskie<\/em>\u00a0albo\u00a0Pisma prorockie<\/em>,\u00a0p\u00f3ki czas pozwala<\/u>. Potem, gdy lektor sko\u0144czy, prze\u0142o\u017cony daje \u017cywym s\u0142owem upomnienie i zach\u0119t\u0119 do na\u015bladowania tych nauk znakomitych. Nast\u0119pnie wszyscy z miejsc powstajemy i modlimy si\u0119. Poczem, jak si\u0119 ju\u017c powiedzia\u0142o, gdy modlitwa si\u0119 sko\u0144czy, przynosz\u0105 chleb oraz wino i wod\u0119, a prze\u0142o\u017cony zanosi modlitwy tudzie\u017c dzi\u0119kczynienia, ile tylko mo\u017ce, lud za\u015b z rado\u015bci\u0105 odpowiada: Amen. Wreszcie nast\u0119puje rozdawanie i rozdzielenie wszystkim tego, co si\u0119 sta\u0142o Eucharysti\u0105 (…) Zgromadzenia za\u015b nasze dlatego odbywaj\u0105 si\u0119 w Dniu S\u0142o\u0144ca, poniewa\u017c to pierwszy dzie\u0144, w kt\u00f3rym B\u00f3g przetworzy\u0142 ciemno\u015bci oraz materi\u0119 i \u015bwiat uczyni\u0142, poniewa\u017c i Jezus Chrystus, nasz Zbawiciel, tego samego dnia zmartwychpowsta\u0142. W przeddzie\u0144 bowiem Dnia Saturna zosta\u0142 ukrzy\u017cowany, a nazajutrz po tym\u017ce dniu, to znaczy w Dzie\u0144 S\u0142o\u0144ca, objawi\u0142 si\u0119 aposto\u0142om i t\u0119 im poda\u0142 nauk\u0119, kt\u00f3r\u0105\u015bmy niniejszym Waszej przed\u0142o\u017cyli uwadze\u201d (Apologia<\/em>\u00a0I:67,3-7).
\n 
\nChocia\u017c Justyn nie pisze nic bezpo\u015brednio o kwestii odpoczynku niedzielnego, to jednak niekt\u00f3rzy uczeni jego wzmiank\u0119 \u201ep\u00f3ki czas na to pozwala\u201d (Apologia<\/em>\u00a0I:67,3), dotycz\u0105c\u0105 d\u0142ugo\u015bci spotka\u0144 eucharystycznych, traktuj\u0105 jako po\u015brednie potwierdzenie, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 chrze\u015bcijan traktowa\u0142a niedziel\u0119 jako dzie\u0144, w kt\u00f3ry si\u0119 nie pracuje i dla nich przed\u0142u\u017canie si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwa nie by\u0142o przeszkod\u0105.
\n 
\nTertulian (155-220<\/strong>)
\n 
\nTertulian referuje nam sytuacj\u0119 jak\u0105 zasta\u0142 w II wieku. Owszem nie stwierdza on, \u017ce wszyscy jak jeden m\u0105\u017c odpoczywali w niedziel\u0119, ale ukazuje jak chrze\u015bcijanie powinni zachowywa\u0107 si\u0119 w tym dniu. Pami\u0119tajmy, \u017ce to czas gdy istnieje niewolnictwo, wi\u0119c nie ka\u017cdy chrze\u015bcijanin m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na odpoczynek niedzielny:
\n 
\n\u201eMy zgodnie z tradycj\u0105 powinni\u015bmy jedynie w dniu zmartwychwstania Pa\u0144skiego wstrzyma\u0107 si\u0119 nie tylko od kl\u0119czenia, ale nawet od ka\u017cdego znaku l\u0119ku i pochodz\u0105cej z niego s\u0142u\u017cby,\u00a0odk\u0142adaj\u0105c nawet zaj\u0119cia, aby nie da\u0107 miejsca diab\u0142u<\/u>. Podobnie post\u0119pujemy w okresie Zielonych \u015awi\u0105t, kt\u00f3ry \u015bwi\u0119cimy z t\u0105 sam\u0105 rado\u015bci\u0105\u201d (O modlitwie<\/em>\u00a023).
\n 
\nJeszcze dobitniej odda\u0142 te s\u0142owa Tertuliana inny t\u0142umacz:
\n 
\n\u201eW dniu zmartwychwstania Pana (…) musimy powstrzyma\u0107 si\u0119 od wszystkiego, co przynosi niepok\u00f3j i\u00a0od naszych codziennych zaj\u0119\u0107, odk\u0142adaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c nasze interesy<\/u>, by nie dawa\u0107 okazji diab\u0142u\u201d (O modlitwie<\/em>\u00a023:2; cytat za\u00a0Niedziela. Dzie\u0144 Pana. Dzie\u0144 Cz\u0142owieka<\/em>\u00a0E. Bianchi, Pozna\u0144 1998, s. 128, 169).
\n 
\n\u201ePoganie s\u0105 wierniejsi od nas swojej religii, gdy\u017c nie uznaj\u0105 za swoje \u017cadnego ze \u015bwi\u0105t chrze\u015bcija\u0144skich. Nie obchodz\u0105 z nami niedzieli ani Zes\u0142ania Ducha \u015aw. cho\u0107 je znaj\u0105, gdy\u017c boj\u0105 si\u0119, by ich nie uznano za chrze\u015bcijan. My za\u015b nie dr\u017cymy o to, by nas nie miano za pogan.\u00a0Je\u015bli chodzi o odpoczynek dla cia\u0142a, masz nie tylko par\u0119 dni, ale wiele. Poganie bowiem maj\u0105 tylko jeden dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny w roku, a ty masz co osiem dni<\/u>\u00a0[por. J 20:26]. We\u017a poszczeg\u00f3lne \u015bwi\u0119ta r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w i policz: nie wype\u0142ni\u0105 nawet okresu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy\u201d (O ba\u0142wochwalstwie<\/em>\u00a014:7; cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 53).
\n 
\nW innym pi\u015bmie Tertulian zarzuca poganom, \u017ce odpoczywaj\u0105, jak \u017bydzi w szabat. Natomiast o chrze\u015bcijanach, obchodz\u0105cych niedziel\u0119, stwierdza \u201e\u017ce nie jeste\u015bmy zbyt daleko od Saturna i waszych szabat\u00f3w!\u201d:
\n 
\n\u201eInni bardziej po ludzku s\u0105dz\u0105, \u017ce s\u0142o\u0144ce jest bogiem chrze\u015bcijan, jako, \u017ce jest rzecz\u0105 znan\u0105, i\u017c podczas modlitwy zwracamy si\u0119 na wsch\u00f3d, albo \u017ce cieszymy si\u0119 w dniu s\u0142o\u0144ca. Czy inaczej post\u0119pujecie? Czy wielu spo\u015br\u00f3d was uwielbiaj\u0105c niekiedy cia\u0142a niebieskie nie porusza wargami o wschodzie s\u0142o\u0144ca? Faktycznie jeste\u015bcie tymi, kt\u00f3rzy do spisu tygodnia przyj\u0119li\u015bcie s\u0142o\u0144ce, jako podstaw\u0119 siedmiodniowego tygodnia, a… [przypis: Tekst zepsuty] z samych dni wybrali\u015bcie jeden, w kt\u00f3rym unikacie k\u0105pieli, lub odk\u0142adacie j\u0105 na wiecz\u00f3r,\u00a0wzgl\u0119dnie dbacie o odpoczynek<\/u>, lub posi\u0142ek. Czyni\u0105c to, odst\u0119pujecie sami od w\u0142asnej, a przechodzicie do obcej religii. \u017bydowskimi bowiem \u015bwi\u0119tami s\u0105 szabaty i czyste potrawy i \u017cydowski kult \u015bwiec i posty razem z chlebami prza\u015bnymi, oraz modlitwy nad brzegami rzek. Przecie\u017c to wszystko obce jest dla waszych bog\u00f3w. Dlatego, – \u017ce nie odst\u0105pi\u0119 od obranej drogi – zauwa\u017cacie podobie\u0144stwo wy, kt\u00f3rzy\u00a0zarzucacie nam kult s\u0142o\u0144ca i jego dnia, \u017ce nie jeste\u015bmy zbyt daleko od Saturna i waszych szabat\u00f3w!<\/u>\u201d (Do pogan<\/em>\u00a0I:13).
\n 
\n\u201eInni przynajmniej wi\u0119cej ludzk\u0105 i wi\u0119cej do prawdy podobn\u0105 opini\u0119 maj\u0105 o nas i s\u0142o\u0144ce uwa\u017caj\u0105 za naszego boga. Mo\u017ce nawet do Pers\u00f3w b\u0119dziemy zaliczeni, chocia\u017c s\u0142o\u0144ca na p\u0142\u00f3tnie wymalowanego nie czcimy, poniewa\u017c je mamy zawsze na jego drodze niebieskiej. Ostatecznie podejrzenie to st\u0105d pochodzi, poniewa\u017c jest rzecz\u0105 wiadom\u0105, \u017ce my modlimy si\u0119 zwr\u00f3ceni ku wschodowi. Ale i z was wielu nieraz pragn\u0105c pomodli\u0107 si\u0119 do swoich niebian, porusza wargami ku wschodowi s\u0142o\u0144ca. Podobnie, je\u015bli dzie\u0144 s\u0142o\u0144ca po\u015bwi\u0119camy rado\u015bci, ale z ca\u0142kiem innego powodu ani\u017celi ze czci dla s\u0142o\u0144ca, bo\u00a0stoimy chyba zaraz za tymi, kt\u00f3rzy dzie\u0144 Saturna na pr\u00f3\u017cnowanie<\/u>\u00a0i uczty po\u015bwi\u0119caj\u0105, przy czym naturalnie odst\u0119puj\u0105 od \u017cydowskich zwyczaj\u00f3w, nie znaj\u0105c ich dobrze\u201d (Apologetyk<\/em>\u00a016:9-11).
\n 
\nW kolejnym tek\u015bcie Tertulian (z jego okresu montanistycznego) odwodzi chrze\u015bcijan od s\u0142u\u017cby wojskowej, gdy\u017c ona przypada cz\u0119sto w niedziel\u0119, a ta s\u0142u\u017cba koliduje z \u201edniem Pa\u0144skim\u201d:
\n 
\n\u201eStra\u017c za\u015b albo b\u0119dzie trzyma\u0142 przy innych bardziej ni\u017c przy Chrystusie, albo b\u0119dzie j\u0105 mia\u0142 w niedziel\u0119, kiedy nie b\u0119dzie wcale czuwa\u0142 dla Chrystusa? I b\u0119dzie sta\u0142 na warcie przy \u015bwi\u0105tyniach, kt\u00f3rych si\u0119 wyrzek\u0142?\u201d (O wie\u0144cu<\/em>\u00a0XI:3).
\n 
\nOczywi\u015bcie Tertulian \u015bwiadom jest tego, \u017ce nie ka\u017cdy chrze\u015bcijanin m\u00f3g\u0142 odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119. Nie ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 nawet dogodnie obchodzi\u0107 j\u0105, bo to okres prze\u015bladowa\u0144 i niewolnictwa:
\n 
\n\u201eAle – powiesz – jak b\u0119dziemy mogli si\u0119 zebra\u0107, w jaki spos\u00f3b sprawowa\u0107 niedzieln\u0105 uroczysto\u015b\u0107? Oczywi\u015bcie tak, jak Aposto\u0142owie, ubezpieczeni wiar\u0105, a nie pieni\u0119dzmi. Je\u017celi wiara mo\u017ce g\u00f3ry przenosi\u0107, to daleko bardziej \u017co\u0142nierza. B\u0105d\u017a ubezpieczony m\u0105dro\u015bci\u0105, nie przekupstwem. Nie b\u0119dziesz zaraz zabezpieczony przed lud\u017ami, je\u017celi przekupisz urz\u0119dnik\u00f3w policyjnych. (…) \u00a0Wreszcie, je\u017celi nie mo\u017cesz urz\u0105dzi\u0107 zebrania za dnia, masz noc<\/u>\u00a0[por. Dz 20:7n.]; \u015bwiat\u0142o Chrystusa j\u0105 rozja\u015bnia. Czy nie mo\u017cesz tworzy\u0107 ma\u0142ych grup, je\u015bli przecie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest ju\u017c tam, gdzie jest trzech? Lepiej, \u017ceby\u015b nie widzia\u0142 tych twoich t\u0142um\u00f3w, ni\u017c mia\u0142by\u015b si\u0119 zaprzeda\u0107 w niewol\u0119\u201d (O ucieczce w czasie prze\u015bladowania<\/em>\u00a014:1; cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 112).
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Klemens Aleksandryjski (150-212)<\/strong>
\n 
\nKlemens Aleksandryjski w II wieku, podobnie jak Tertulian, wspomina o niedzieli, jako o dniu odpoczynku, cho\u0107 alegorycznie interpretuj\u0105c teksty biblijne:
\n 
\n\u201eA zatem dzie\u0144 si\u00f3dmy [sobota] og\u0142oszony zosta\u0142 jako dzie\u0144 odpoczynku oraz przez powstrzymanie si\u0119 od z\u0142a sta\u0142 si\u0119 czasem przygotowania do dnia stanowi\u0105cego prapocz\u0105tek stworzenia \u015bwiata [niedziela],\u00a0staj\u0105c si\u0119 dla nas dniem odpoczynku<\/u>, za\u015b istotowo to dzie\u0144 samego pocz\u0105tku \u015bwiata (…) Od tego dnia \u015bwieci nam pram\u0105dro\u015b\u0107 i poznanie\u201d (Kobierce<\/em>\u00a0VI:138,1-2).
\n 
\nPodobnie pisa\u0142 on o chrze\u015bcija\u0144skich gnostykach (I\/IIw.), kt\u00f3rzy uczyli nast\u0119puj\u0105co:
\n 
\n\u201eOdpoczynek duchowych ludzi wypada w dniu Pana, w dniu \u00f3smym [por. J 20:26], kt\u00f3ry jest nazwany dniem Pana [por. Ap 1:10]\u201d (Wypisy z Theodota<\/em>\u00a0I:63,1).
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Didaskalia<\/em><\/strong>
\n 
\nDidaskalia<\/em>\u00a0to pismo chrze\u015bcija\u0144skie z pocz\u0105tku III wieku. W nim bardzo wyra\u017anie opisano kwesti\u0119 wymaganego odpoczynku chrze\u015bcijan w niedziel\u0119. Biskupi nie mieli nawet podejmowa\u0107 spraw dyscyplinarnych Ko\u015bcio\u0142a w tym dniu:
\n 
\n\u201eNie przedk\u0142adajcie nad S\u0142owo Bo\u017ce\u00a0potrzeb obecnego \u017cycia, lecz w dniu niedzielnym<\/u>, odk\u0142adaj\u0105c na bok wszelkie sprawy, \u015bpieszcie do ko\u015bcio\u0142a\u201d (Didaskalia<\/em>\u00a02:59,2; cytat za\u00a0Niedziela. Dzie\u0144 Pana. Dzie\u0144 Cz\u0142owieka<\/em>\u00a0E. Bianchi, Pozna\u0144 1998, s. 169).
\n 
\n\u201eS\u0105dy sprawujcie w drugim dniu tygodnia<\/u>, aby nikt nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 waszym wyrokom; maj\u0105c czas a\u017c do soboty na doko\u0144czenie sprawy i na pogodzenie zwa\u015bnionych w dzie\u0144 Pa\u0144ski\u201d (2:47,1; cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 113).
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konstytucje Apostolskie IV w.<\/strong>
\n 
\nKonstytucje Apostolskie<\/em>\u00a0(IV w.) zadaj\u0105 k\u0142am tym, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce w IV wieku usuni\u0119to sobot\u0119, a wprowadzono w jej miejsce niedziel\u0119, jako dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty i odpoczynku. Chrze\u015bcijanie wschodni doskonale potrafili godzi\u0107 oba te dni i uzasadni\u0107 ich obchodzenie:
\n 
\n\u201eNiech niewolnicy pracuj\u0105 przez pi\u0119\u0107 dni, a w sobot\u0119 i w niedziel\u0119 niech maj\u0105 wolne, aby w ko\u015bciele uczy\u0107 si\u0119 czci\u0107 Boga. Uwa\u017camy bowiem, \u017ce szabat zawiera nauk\u0119 o stworzeniu, a niedziela o zmartwychwstaniu\u201d (Konstytucje Apostolskie<\/em>\u00a0VIII:33,2; cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 125).
\n 
\n\u201e\u015awi\u0119tujcie zatem w szabat i dzie\u0144 Pa\u0144ski, gdy\u017c jeden jest wspomnieniem stworzenia, a drugi zmartwychwstania. Ale jest jeden szabat w roku, kt\u00f3ry musicie zachowywa\u0107, dzie\u0144 pogrzebu Pana, w kt\u00f3rym trzeba po\u015bci\u0107, a nie \u015bwi\u0119towa\u0107. Kiedy Stw\u00f3rca le\u017cy w ziemi, wa\u017cniejsza jest \u017ca\u0142oba po Nim ni\u017c rado\u015b\u0107 z powodu stworzenia, gdy\u017c Stw\u00f3rca zas\u0142uguje na wi\u0119ksz\u0105 cze\u015b\u0107 przez sw\u0105 natur\u0119 i chwa\u0142\u0119 ni\u017c stworzenie\u201d (Konstytucje Apostolskie<\/em>\u00a0VII:23,3-4; cytat za \u201eDzie\u0144 \u015awi\u0119ty\u201d H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 125).
\n 
\nChocia\u017c, jak widzimy, teksty te m\u00f3wi\u0142y o obchodzeniu zar\u00f3wno szabatu, jak i dnia Pa\u0144skiego, to jednak r\u00f3\u017cne s\u0105 one w tre\u015bci od nauki dzisiejszych adwentyst\u00f3w. Oni ucz\u0105c o \u201epoga\u0144skiej niedzieli\u201d, dalecy s\u0105 od ekumenicznych chrze\u015bcijan syryjskich, kt\u00f3rym nawet przez my\u015bl by nie przesz\u0142o, by rozumowa\u0107 jak dzi\u015b \u017cyj\u0105cy \u2018sobotnicy\u2019.
\n 
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Euzebiusz z Cezarei (260-339)<\/strong>
\n 
\nEuzebiusz z Cezarei pisze na prze\u0142omie III i IV wieku. Ukazuje on, jako historyk Ko\u015bcio\u0142a, jak \u201ewszystko co obowi\u0105zywa\u0142o w szabat, przenie\u015bli\u015bmy na dzie\u0144 Pa\u0144ski\u201d:
\n 
\n\u201eTych za\u015b, co dzie\u0144 szabatu sp\u0119dzaj\u0105 na nape\u0142nianiu brzucha i na pija\u0144stwie, upomina B\u00f3g przez proroka: \u00bbPrzywi\u0105zali si\u0119 do fa\u0142szywych szabat\u00f3w\u00ab [por. Am 6:3]. I dalej: \u00bbNie znosz\u0119 waszych \u015bwi\u0105t nowiu, szabat\u00f3w i uroczysto\u015bci\u00ab [Iz 1:13]. Oto dlaczego, odrzucaj\u0105c tamto, S\u0142owo Bo\u017ce przemieni\u0142o nowym przymierzem \u015bwi\u0119to szabatu w \u015bwi\u0119to powstania \u015bwiat\u0142a, i da\u0142o nam\u00a0obraz prawdziwego odpoczynku<\/u>: zbawczy, Pa\u0144ski, pierwszy dzie\u0144 \u015bwiat\u0142a, w kt\u00f3rym Zbawiciel \u015bwiata po dokonaniu dzie\u0142 ludzkiego \u017cycia i po zwyci\u0119stwie nad \u015bmierci\u0105 przekroczy\u0142 bramy nieba ponad sze\u015bciodniowym stworzeniem, otrzyma\u0142 udzia\u0142 w szabacie godnym Boga i w pe\u0142nym szcz\u0119\u015bcia odpoczynku zgodnie ze s\u0142owami Ojca: \u00bbSi\u0105d\u017a po mojej prawicy, a\u017c uczyni\u0119 twoich nieprzyjaci\u00f3\u0142 podn\u00f3\u017ckiem st\u00f3p twoich\u00ab [por. Ps 110:1]. W tym dniu \u015bwiat\u0142a, w pierwszym dniu, w dniu prawdziwego s\u0142o\u0144ca, i my gromadzimy si\u0119 po sze\u015bciu dniach obchodz\u0105c szabat \u015bwi\u0119ty i duchowy, wybawieni przez Niego spo\u015br\u00f3d narod\u00f3w z ca\u0142ej ziemi, i wype\u0142niamy zgodnie z prawem duchowym to, co by\u0142o przepisane na szabat kap\u0142anom. Sk\u0142adamy duchowe ofiary i modlitwy zwane ofiarami wys\u0142awiania, wznosimy wonne kadzid\u0142a wed\u0142ug s\u0142\u00f3w \u00bbNiech moja modlitwa b\u0119dzie jak kadzid\u0142o\u00ab [Ps 141:2]. Przedk\u0142adamy tak\u017ce chleby ofiarne [por. Kp\u0142 24:5-7] o\u017cywiaj\u0105c pami\u0105tk\u0119 zbawienia, krew pokropienia [por. Wj 24:8] Baranka Bo\u017cego g\u0142adz\u0105cego grzech \u015bwiata [J 1:29] oczyszczaj\u0105c\u0105 nasze dusze. Zapalamy \u015bwiat\u0142a poznania oblicza Bo\u017cego. W tym dniu te\u017c gorliwie stosujemy si\u0119 do s\u0142\u00f3w psalmu, kt\u00f3ry mamy w r\u0119kach, czynem i s\u0142owem \u2018okazuj\u0105c dzi\u0119kczynienie Panu i \u015bpiewaj\u0105c imieniu Najwy\u017cszego\u2019. O \u015bwicie, kiedy ukazuje si\u0119 nasze \u015bwiat\u0142o, s\u0142awimy mi\u0142osierdzie okazywane nam przez Boga i poprzez post\u0119powanie m\u0105dre i czyste ukazujemy \u00bbw nocy jego wierno\u015b\u0107 [Ps 92:1-3]\u00ab.\u00a0Wszystko co obowi\u0105zywa\u0142o w szabat, przenie\u015bli\u015bmy na dzie\u0144 Pa\u0144ski<\/u>, jako \u017ce ten jest wa\u017cniejszy, g\u0142\u00f3wniejszy i warto\u015bciowszy ni\u017c szabat \u017cydowski. Dlatego w tym to dniu stworzenia \u015bwiata rzek\u0142 B\u00f3g: \u00bbniech si\u0119 stanie \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 i sta\u0142a si\u0119 \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107\u00ab [Rdz 1:3]. Dlatego te\u017c wzesz\u0142o s\u0142o\u0144ce sprawiedliwo\u015bci dla naszych dusz i zosta\u0142o nam przekazane, by\u015bmy si\u0119 gromadzili i zalecono nam, by\u015bmy wype\u0142nili to, co psalm g\u0142osi\u201d (\u201eKomentarz do Psalmu 91\u201d; cytat za \u201eDzie\u0144 \u015awi\u0119ty\u201d H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 61-62).
\n 
\nOczywi\u015bcie nie mo\u017cna s\u0142\u00f3w Euzebiusza \u201ewszystko co obowi\u0105zywa\u0142o w szabat, przenie\u015bli\u015bmy na dzie\u0144 Pa\u0144ski\u201d odczytywa\u0107 tak, jak adwenty\u015bci, \u017ce to nast\u0105pi\u0142o w IV wieku. On, jako historyk Ko\u015bcio\u0142a, uto\u017csamia si\u0119 z pierwszymi wiekami chrze\u015bcijan i je opisuje np. w swojej\u00a0Historii Ko\u015bcio\u0142a<\/em>.
\n <\/p>\n

Czego uczy\u0142 Synod w Laodycei?<\/strong><\/p>\n

 
\nCzy prawd\u0105 s\u0105 s\u0142owa adwentyst\u00f3w, \u017ce \u201ena soborze w Laodycei w roku 364 \u00bb\u015bwi\u0119towanie soboty zosta\u0142o zakazane,\u00a0a nast\u0119pnie<\/em>\u00a0niedziela uznana jako dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty\u00ab [przypis:\u00a0Biblia m\u00f3wi<\/em>\u00a0R. D\u0105browski, \u00bbZnaki Czasu\u00ab, Warszawa 1984, s. 72]\u201d (Poszukiwania w wierze<\/em>\u00a0J. Salij OP, Pozna\u0144 1991 s. 227)?
\n 
\nOt\u00f3\u017c, po pierwsze, Synod z Laodycei nie mo\u017ce by\u0107 czym\u015b co wprowadza regu\u0142y dla ca\u0142ego \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego. To synod lokalny.
\nPo drugie, cytujemy poni\u017cej s\u0142owa z tego synodu, z kt\u00f3rych wida\u0107, \u017ce wcale nie zosta\u0142o zakazane \u201e\u015bwi\u0119towanie w sobot\u0119\u201d, a jedynie zakazano \u201ejudaizowania\u201d. Sobota, obok niedzieli, wymieniona jest jako wyr\u00f3\u017cniony dzie\u0144:
\n 
\n\u201eKanon 29<\/em>
\nChrze\u015bcijanie nie powinni \u017cy\u0107 po \u017cydowsku i w sobot\u0119 wstrzymywa\u0107 si\u0119 od pracy, lecz pracowa\u0107 w tym dniu, w wy\u017cszej za\u015b cenie mie\u0107 niedziel\u0119 i je\u015bli to mo\u017cliwe, powinni jako chrze\u015bcijanie wstrzymywa\u0107 si\u0119 w niej od pracy. Gdyby stwierdzono, \u017ce s\u0105 judaistami, niech b\u0119d\u0105 wykl\u0119ci u Chrystusa.
\nKanon 49<\/em>
\nNie nale\u017cy w okresie czterdziestodniowego postu przynosi\u0107 chleba na ofiar\u0119, lecz tylko\u00a0w sobot\u0119 i w niedziel\u0119<\/u>.
\nKanon 51<\/em>
\nW czasie czterdziestodniowego postu nie nale\u017cy obchodzi\u0107 rocznicy m\u0119czennik\u00f3w, trzeba natomiast obchodzi\u0107 wspomnienie \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w\u00a0w soboty i w dni Pa\u0144skie<\/u>\u201d (cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 131).
\n <\/p>\n

Czego uczy\u0142 Synod w Orleanie?<\/strong><\/p>\n

 
\nA co takiego wprowadzi\u0142 Synod w Orleanie?
\nAdwentysta Z. \u0141yko napisa\u0142, i\u017c \u201ewa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 \u2013 jak wspomniano \u2013 synod w Orleanie, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w roku 538. W\u0142a\u015bnie w roku 538 po Chr. rozpoczyna si\u0119 \u2013 wed\u0142ug profetycznej chronologii biblijnej \u2013 1260 lat supremacji papieskiej, w\u0142adzy kt\u00f3ra powa\u017cy\u0142a si\u0119 zmieni\u0107 Prawo Bo\u017ce (por. Dan. 7:25; Obj. 13:5)\u201d (pe\u0142ny cytat patrz powy\u017cej).
\nSynod ten nie ma nic wsp\u00f3lnego \u201esupremacj\u0105 papiesk\u0105\u201d, ale ma za to wiele do powiedzenia na temat odpoczynku niedzielnego. Oczywi\u015bcie nie wprowadza on nic nowego, tylko porz\u0105dkuje pewne sprawy.
\nKs. H. Pietras pisze, \u017ce \u201eKanon, kt\u00f3ry cytujemy, odrzuca stosowanie do niedzieli \u017cydowskich zakaz\u00f3w i motywuje zakaz pracowania na roli potrzeb\u0105 zostawienia rolnikom \u2013 z regu\u0142y zale\u017cnym od w\u0142a\u015bcicieli ziemskich \u2013 wolnego czasu na modlitw\u0119\u201d (Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 135).
\nOto s\u0142owa wspomnianego kanonu z Synodu w Orleanie:
\n 
\n\u201eKanon 31<\/em>
\nPoniewa\u017c ludzie s\u0105 przekonani, \u017ce w dniu Pa\u0144skim nie powinno si\u0119 urz\u0105dza\u0107 podr\u00f3\u017cy ko\u0144mi, wo\u0142ami i wozami, ani przyrz\u0105dza\u0107 \u017cadnej rzeczy do jedzenia, ani niczego w og\u00f3le nie przedsi\u0119bra\u0107 dla przyozdobienia domu czy cz\u0142owieka, a to by\u0142oby bardziej zgodne z \u017cydowsk\u0105, a nie z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 praktyk\u0105, dlatego, postanawiamy, \u017ce w dniu Pa\u0144skim wolno wykonywa\u0107 to, co wolno by\u0142o przedtem. Uwa\u017camy, i\u017c nale\u017cy powstrzyma\u0107 si\u0119 od prac wiejskich, to jest orki, uprawy winnic, podcinania krzew\u00f3w, \u017cniw, strz\u0105sania owoc\u00f3w, podorywek, naprawy p\u0142ot\u00f3w, aby lud m\u00f3g\u0142 bez trudu przybywa\u0107 do ko\u015bcio\u0142a i oddawa\u0107 si\u0119 modlitwie. Gdyby zatem stwierdzono, \u017ce kto\u015b oddaje si\u0119 wy\u017cej wymienionym, a zabronionym zaj\u0119ciom, ma by\u0107 odpowiednio poprawiony, ale to b\u0119dzie obowi\u0105zkiem biskupa, a nie laika\u201d (cytat za\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0H. Pietras SJ, Krak\u00f3w 1992, s. 135-136).
\n <\/p>\n

Jezus a odpoczynek niedzielny<\/strong><\/p>\n

 
\nJednym z powod\u00f3w dla kt\u00f3rego niedziela jest dla chrze\u015bcijan dniem odpoczynku s\u0105 s\u0142owa Chrystusa, kt\u00f3rymi oferuje On i daje odpoczynek:
\n 
\n\u201eP\u00f3jd\u017acie do mnie wszyscy, kt\u00f3rzy\u015bcie spracowani i obci\u0105\u017ceni, a Ja wam sprawi\u0119 odpocznienie\u201d (Mt 11:28 BG; por. \u201eGrecko-polski Nowy Testament wydanie interlinearne…\u201d t\u0142um. ks. prof. dr hab. R. Popowski SDB, dr M. Wojciechowski, Warszawa 1993).
\n 
\n\u201eP\u00f3jd\u017acie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco!\u201d (Mk 6:31).
\n 
\nJako \u017ce Jezus sam w swym zmartwychwstaniu wszed\u0142 do odpoczynku Ojca (niebo jest takim miejscem \u201eodpoczynku\u201d \u2013 Ap 6:11, 14:13) w niedziel\u0119, wi\u0119c wskaza\u0142 po\u015brednio tym na ten dzie\u0144, jako na najodpowiedniejszy czas na odpoczywanie.
\n 
\nAle to nie wszystko, bo okazuje si\u0119, \u017ce Jezus sam te\u017c w niedziel\u0119 odpoczywa\u0142.
\nOt\u00f3\u017c mamy co najmniej dwa bezpo\u015brednie \u015bwiadectwa wskazuj\u0105ce, \u017ce Chrystus w niedziel\u0119 uda\u0142 si\u0119 na odosobnienie by wypocz\u0105\u0107 i modli\u0107 si\u0119:
\n 
\n\u201eUda\u0142 si\u0119 do Kafarnaum, miasta w Galilei, i tam naucza\u0142 w szabat. (…) Po opuszczeniu synagogi przyszed\u0142 do domu Szymona (…)\u00a0Z nastaniem dnia wyszed\u0142 i uda\u0142 si\u0119 na miejsce pustynne<\/u>\u201d (\u0141k 4:31, 38, 42).
\n 
\n\u201ePrzyszli do Kafarnaum. Zaraz w szabat wszed\u0142 do synagogi i naucza\u0142 (…)\u00a0Nad ranem, gdy jeszcze by\u0142o ciemno, wsta\u0142, wyszed\u0142 i uda\u0142 si\u0119 na miejsce pustynne, i tam si\u0119 modli\u0142<\/u>\u201d (Mk 1:21, 35).
\n 
\nWidzimy z tych fragment\u00f3w, \u017ce Ewangeli\u015bci opisuj\u0105c dzia\u0142ania Jezusa w szabat, twierdz\u0105 te\u017c, i\u017c odpocz\u0105\u0142 On po tych czynach w\u0142a\u015bnie dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, to znaczy w niedziel\u0119.
\nZapewne adwenty\u015bci powiedz\u0105, i\u017c to tylko \u2018przypadkowe\u2019 \u201eodpoczywanie\u201d Pana w niedziel\u0119, \u017ce nie ma ono \u017cadnego znaczenia.
\nJednak niech pozwol\u0105 nam cho\u0107 rozumie\u0107 Pisma tak, jak one nauczaj\u0105 wprost. Niech nie twierdz\u0105, i\u017c niedziela nie jest biblijna, \u017ce jest tylko i wy\u0142\u0105cznie poga\u0144skim dniem.
\nJe\u015bli nie mamy ani jednego przyk\u0142adu na to, \u017ce Jezus \u201eodpoczywa\u0142\u201d w szabat (patrz J 5:17), a mamy przynajmniej jeden fragment m\u00f3wi\u0105cy o odosobnieniu i zarazem odpoczynku Chrystusa na modlitwie w niedziel\u0119, to chyba wolno nam na\u015bladowa\u0107 Jego czyny?
\nCzy\u017c dzisiejsza nasza niedziela nie ma by\u0107 wype\u0142nion\u0105 \u201eodpoczynkiem\u201d i modlitw\u0105, tak jak ta Jezusowa?
\nMamy te\u017c prawo uwa\u017ca\u0107, \u017ce Chrystus m\u00f3g\u0142 tak\u017ce odpoczywa\u0107 w inne niedziele po sobotach, w kt\u00f3re naucza\u0142 i dokonywa\u0142 uzdrowie\u0144.
\n 
\nJak z powy\u017cszego widzimy, chrze\u015bcijanie od samego pocz\u0105tku, gdy tylko mogli, starali si\u0119 odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119. Brali tym samym przyk\u0142ad od \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy odpoczywali w sw\u00f3j dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny.
\nPocz\u0105tkowo chrze\u015bcijanie wywodz\u0105cy si\u0119 z judaizmu odpoczywali zapewne i w szabat, tak jak i zachowywali r\u00f3\u017cne inne zwyczaje tej religii (np. obrzezanie, pokarmy czyste i nieczyste). Natomiast chrze\u015bcijanie wywodz\u0105cy si\u0119 z pogan nie przechodzili ju\u017c przez obyczaje i prawa judaizmu. Niedziela b\u0119d\u0105ca dniem zmartwychwstania ich Pana sta\u0142a si\u0119 dla nich najwi\u0119kszym \u015bwi\u0119tem i zarazem dniem odpoczynku. On odpoczywaj\u0105cy i modl\u0105cy si\u0119 tego dnia by\u0142 dla nich wzorem. Czy to wszystko mia\u0142o co\u015b wsp\u00f3lnego z IV czy VI wiekiem, jak s\u0105dz\u0105 adwenty\u015bci?
\nWidzimy te\u017c, \u017ce tak jak Edykt Mediola\u0144ski z roku 313 zezwoli\u0142 chrze\u015bcijanom oficjalnie wierzy\u0107 i praktykowa\u0107, tak prawo Konstantyna z roku 321 udogodni\u0142o im odpoczynek niedzielny. Oba te akta nie mia\u0142y nic wsp\u00f3lnego z wprowadzeniem i zapocz\u0105tkowaniem wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i odpoczynku.
\n 
\nNa zako\u0144czenie warto wspomnie\u0107 katolick\u0105 publikacj\u0119 ks. H. Pietrasa pt.\u00a0Dzie\u0144 \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0(Krak\u00f3w 1992). Zawiera ona najwa\u017cniejsze teksty dotycz\u0105ce naszej problematyki a\u017c do VI wieku (fragmenty dzie\u0142 pisarzy chrze\u015bcija\u0144skich, akta synodalne i zarz\u0105dzenia w\u0142adz \u015bwieckich).\n<\/div>\n

<\/div>\n
<\/div>\n
W\u0142odzimierz Bednarski<\/div>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adwenty\u015bci twierdz\u0105, \u017ce odpoczynek niedzielny chrze\u015bcijan pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w IV wieku. Czy tak by\u0142o naprawd\u0119? Poczytajmy \u017ar\u00f3d\u0142a wczesnochrze\u015bcija\u0144skie, kt\u00f3re tu cytujemy. Czy chrze\u015bcijanie zacz\u0119li odpoczywa\u0107 w niedziel\u0119 dopiero w IV wieku?   Adwenty\u015bci Dnia Si\u00f3dmego uwa\u017caj\u0105, \u017ce chrze\u015bcijanie w… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[950],"tags":[],"class_list":["post-1784","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-adwentysci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1784\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}