{"id":1710,"date":"2018-04-21T20:41:26","date_gmt":"2018-04-21T18:41:26","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1710"},"modified":"2018-04-21T20:41:26","modified_gmt":"2018-04-21T18:41:26","slug":"o-sprzecznosciach-biblijnych-bardziej-ogolnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/o-sprzecznosciach-biblijnych-bardziej-ogolnie\/","title":{"rendered":"O sprzeczno\u015bciach biblijnych bardziej og\u00f3lnie"},"content":{"rendered":"

Modne w\u015br\u00f3d racjonalist\u00f3w jest m\u00f3wienie o Biblii jako ksi\u0119dze pe\u0142nej sprzeczno\u015bci. Uchodzi w\u015br\u00f3d nich wr\u0119cz za punkt honoru wspomnie\u0107, \u017ce Biblia jest czym\u015b takim. O wiele mniej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 jednak temu, czym w og\u00f3le jest sprzeczno\u015b\u0107 i kiedy zachodzi. Zupe\u0142nie bez odpowiedzi pozostaje te\u017c pytanie o konsekwencje takich ewentualnych sprzeczno\u015bci, czy ich natur\u0119, po tym gdy ju\u017c uzna si\u0119, \u017ce one wyst\u0119puj\u0105. G\u0142\u0119bsze rozwa\u017cania na ten temat s\u0105 w\u015br\u00f3d racjonalist\u00f3w po prostu ju\u017c zupe\u0142nie nieobecne. Zwyczajnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce sprawa jest oczywista i dawno rozstrzygni\u0119ta. Nie ma co dalej wnika\u0107. Pismo gdzie\u015b sobie przeczy a zatem nie ma w nim nawet \u015bladu Boga. Chrze\u015bcijanie maj\u0105 na ten temat jeszcze mniej do powiedzenia. Je\u015bli w og\u00f3le ich to interesuje, to tylko o tyle, o ile jakiego rodzaju sprzeczno\u015bci rozpatrujemy. To drugie stanowisko, cho\u0107 wydaje si\u0119 reprezentowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ignorancj\u0119 w temacie, jest w rzeczywisto\u015bci o krok dalej pod wzgl\u0119dem jakiegokolwiek wnikania w zagadnienie.
\n 
\nI s\u0142usznie. Pytanie o rodzaj sprzeczno\u015bci wcale nie jest pozbawione racji. No bo przecie\u017c pytanie to stawia si\u0119 w zwi\u0105zku z zarzutem, sam zarzut stawia si\u0119 za\u015b w zwi\u0105zku z natchnieniem. Natura danego zjawiska mo\u017ce by\u0107 nie tylko wieloznaczna, ale mo\u017ce tak\u017ce poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 przer\u00f3\u017cne konsekwencje. Pismo jak wiemy ma by\u0107 natchnione. Rozwa\u017canie sprzeczno\u015bci w tym kontek\u015bcie wcale nie jest takie jednoznaczne. Nawet je\u015bli uznamy, \u017ce Pismo przeczy gdzie\u015b sobie, to kwestia jego natchnienia wcale nie musi by\u0107 przez to zanegowana. Przypu\u015b\u0107my bowiem, \u017ce B\u00f3g natchn\u0105\u0142 autor\u00f3w biblijnych ale tylko w pewnych kwestiach. Konsekwencje tego pozostan\u0105 wtedy bardzo niejednoznaczne i ograniczone. Je\u015bli bowiem natchn\u0105\u0142 ich tylko w kwestii teologii to trudno oczekiwa\u0107 od nich natchnienia w kwestii wiedzy z zakresu biologii, fizyki czy astronomii. Gdyby na przyk\u0142ad Hiob stwierdzi\u0142, \u017ce Ziemia jest mniejsza ni\u017c Ksi\u0119\u017cyc, to nie implikowa\u0142oby, \u017ce Biblia nie jest natchniona w taki spos\u00f3b o jakim powiedzia\u0142em. Gdyby jednak stwierdzi\u0142, \u017ce B\u00f3g na pewno nie istnieje, to wtedy sytuacja sta\u0142aby si\u0119 o wiele trudniejsza dla rzecznik\u00f3w kanoniczno\u015bci\u00a0Ksi\u0119gi Hioba<\/em>. Jego os\u0105d by\u0142by przecie\u017c\u00a0stricte<\/em>\u00a0teologiczny w tej sytuacji.
\n 
\nA wi\u0119c nie tylko r\u00f3\u017cne mog\u0105 by\u0107 rodzaje sprzeczno\u015bci, ale nawet i sama koncepcja natchnienia mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cnie rozumiane zakresy. Jeszcze bardziej dyskusyjna jest kwestia co to w og\u00f3le jest sprzeczno\u015b\u0107. To na szcz\u0119\u015bcie mo\u017cna do\u015b\u0107 prosto ustali\u0107. Zacznijmy od bardziej potocznego rozumienia poj\u0119cia sprzeczno\u015bci, kt\u00f3re cho\u0107 nie jest rozumieniem\u00a0stricte<\/em>\u00a0logicznym, to jednak dobrze ilustruje podstawowe kwestie zwi\u0105zane z tym zagadnieniem. Co to w og\u00f3le jest sprzeczno\u015b\u0107 w potocznym tego s\u0142owa rozumieniu? Nawet z takiego punktu widzenia prawdziwa sprzeczno\u015b\u0107 zachodzi niezwykle rzadko. Musi tu bowiem wyst\u0119powa\u0107 zarazem niezgodno\u015b\u0107 czasu i miejsca. Na pewno sprzeczne s\u0105 zdania:
\n <\/p>\n

    \n
  1. a) 23 pa\u017adziernika 2007 Kowalski by\u0142 o godzinie 20:43 w Nowym Jorku<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

      \n
    1. b) 23 pa\u017adziernika 2007 ten sam Kowalski by\u0142 o godzinie 20:43 w Tokio<\/li>\n<\/ol>\n

       
      \nIstnieje tu ewidentna niezgodno\u015b\u0107 co do czasu i miejsca na mocy niemo\u017cliwo\u015bci fizycznej. Kowalski nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 w obu tych miejscach jednocze\u015bnie. Jest to fizycznie niemo\u017cliwe. Natomiast du\u017co bardziej dyskusyjne jest, czy sprzeczne s\u0105 zdania:
      \n 
      \na)\u2019 23 pa\u017adziernika 2007 Kowalski by\u0142 w Nowym Jorku
      \n 
      \nb)\u2019 23 pa\u017adziernika 2007 ten sam Kowalski by\u0142 w Tokio
      \n 
      \n23 pa\u017adziernika 2007 roku Kowalski m\u00f3g\u0142 przemie\u015bci\u0107 si\u0119 z Nowego Jorku do Tokio (lub na odwr\u00f3t) za pomoc\u0105 superszybkiego ponadd\u017awi\u0119kowego samolotu i w tym momencie wida\u0107, \u017ce zdania a)\u2019 i b)\u2019 nie musz\u0105 by\u0107 ju\u017c sprzeczne. A zatem aby pomi\u0119dzy dwoma zdaniami wyst\u0105pi\u0142a ewidentna sprzeczno\u015b\u0107 w potocznym tego s\u0142owa znaczeniu, musz\u0105 one ostatecznie wyklucza\u0107 si\u0119 na mocy warunku czasu i miejsca, kt\u00f3re s\u0105 w nich wystarczaj\u0105co jednoznacznie sprecyzowane. Jednak\u017ce w Biblii nigdy nie precyzuje si\u0119 a\u017c tak ostro okolicznik\u00f3w czasu i miejsca, st\u0105d staje si\u0119 zrozumia\u0142e, \u017ce na mocy nawet ju\u017c tylko tych\u017ce og\u00f3lnych warunk\u00f3w koniecznych do zaj\u015bcia sprzeczno\u015bci niezwykle trudno b\u0119dzie wykaza\u0107 (je\u015bli w og\u00f3le uda si\u0119 to zrobi\u0107), \u017ce taka gdzie\u015b w niej wyst\u0119puje.
      \n 
      \nZ punktu widzenia logiki formalnej istniej\u0105 jeszcze bardziej konkretne kryteria tego czym jest sprzeczno\u015b\u0107. Okazuje si\u0119, \u017ce zdania, lub raczej zbiory zda\u0144, kt\u00f3re rozpatrujemy w stosunku do siebie, mog\u0105 by\u0107 sprzeczne w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. We\u017amy wi\u0119c konkretny zbi\u00f3r zda\u0144 A. I tak, zbi\u00f3r ten mo\u017ce by\u0107 jawnie sprzeczny wtedy, gdy jeden z element\u00f3w tego zbioru przeczy lub jest negacj\u0105 innego elementu. Na przyk\u0142ad:
      \n 
      \n1) Moj\u017cesz wszed\u0142 na g\u00f3r\u0119 Horeb i otrzyma\u0142 od Boga tablice z dziesi\u0119cioma przykazaniami
      \n 
      \nversus
      \n 
      \n2) Moj\u017cesz nigdy nie otrzyma\u0142 od Boga tablic z dziesi\u0119cioma przykazaniami
      \n 
      \nlub 1) versus 3)
      \n 
      \n3) Moj\u017cesz nigdy nie wszed\u0142 na g\u00f3r\u0119 Horeb
      \n 
      \nZbi\u00f3r ten jest jawnie sprzeczny. Mog\u0105 jednak istnie\u0107 zbiory, kt\u00f3re s\u0105 sprzeczne, lecz nie w jawny spos\u00f3b. Na przyk\u0142ad we\u017amy taki oto zbi\u00f3r B:
      \n 
      \n1) Moj\u017cesz wszed\u0142 na g\u00f3r\u0119 Horeb i otrzyma\u0142 od Boga tablice z dziesi\u0119cioma przykazaniami
      \n 
      \nversus
      \n 
      \n2)\u2019 Moj\u017cesz nigdy nie otrzyma\u0142 od Boga \u017cadnych tablic
      \n 
      \nlub 1) versus 3)\u2019
      \n 
      \n3)\u2019 Moj\u017cesz nigdy nie wszed\u0142 na \u017cadn\u0105 g\u00f3r\u0119
      \n 
      \nTen zbi\u00f3r zda\u0144 nie jest ju\u017c jawnie sprzeczny. Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jest on sprzeczny. Na mocy praw logiki zda\u0144 i teorii kwantyfikator\u00f3w mo\u017cemy bowiem orzec, \u017ce s\u0142owa \u201enigdy\u201d i \u017cadnych\u201d, obecne w zdaniach 2) i 3), w ostatecznym rozrachunku wymowy tych zda\u0144 przecz\u0105 wymowie zdania 1). Mo\u017cemy te\u017c po prostu stwierdzi\u0107, \u017ce na mocy dedukcji opartej na prawach logiki jeste\u015bmy w stanie prawomocnie przekszta\u0142ci\u0107 zdanie 2)\u2019 i 3)\u2019, w zdania 4) i 5):
      \n 
      \n4) Je\u015bli Moj\u017cesz nie otrzyma\u0142 od Boga \u017cadnych tablic, to w tym tablic z dziesi\u0119cioma przykazaniami
      \n 
      \n5) Je\u015bli Moj\u017cesz nigdy nie wszed\u0142 na \u017cadn\u0105 g\u00f3r\u0119, to w tym i na g\u00f3r\u0119 Horeb
      \n 
      \nTym samym, na mocy prawa\u00a0modus ponens<\/em>\u00a0(je\u017celi\u00a0p<\/em>, to\u00a0q<\/em>;\u00a0p<\/em>; zatem\u00a0q<\/em>), do zbioru zda\u0144 B mo\u017cemy doda\u0107 nast\u0119pne zdania 4)\u2019 i 5)\u2019, bezpo\u015brednio wydedukowane z 4) i 5):
      \n 
      \n4)\u2019 Moj\u017cesz nigdy nie otrzyma\u0142 od Boga tablic z dziesi\u0119cioma przykazaniami
      \n 
      \n5)\u2019 Moj\u017cesz nigdy nie wszed\u0142 na g\u00f3r\u0119 Horeb
      \n 
      \nZbi\u00f3r ten b\u0119dzie wtedy jawnie sprzeczny, gdy\u017c nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zdania 4)\u2019 i 5)\u2019 s\u0105 to\u017csame ze zdaniami 2) i 3) z wcze\u015bniejszego jawnie sprzecznego zbioru A [w kt\u00f3rym sprzeczno\u015b\u0107 wyst\u0119powa\u0142a w stosunku do zdania 1)]. Konkluduj\u0105c mo\u017cna wi\u0119c stwierdzi\u0107, \u017ce cho\u0107 zbi\u00f3r B nie jest\u00a0jawnie<\/em>\u00a0sprzeczny, to na pewno jest\u00a0formalnie<\/em>\u00a0sprzeczny.
      \n 
      \nAle to wci\u0105\u017c nie jedyne rodzaje sprzeczno\u015bci. Stw\u00f3rzmy jeszcze jeden zbi\u00f3r zda\u0144, kt\u00f3ry b\u0119dzie sprzeczny na innej zasadzie. Na przyk\u0142ad zbi\u00f3r zda\u0144 C:
      \n 
      \n1)\u201d Moj\u017cesz jest starszy od Aarona,
      \n 
      \n2)\u201d Aaron jest starszy od Lewiego
      \n 
      \n3)\u201d Moj\u017cesz nie jest starszy od Lewiego
      \n 
      \nZbi\u00f3r ten nie jest ani jawnie, ani formalnie sprzeczny. Nie mo\u017cemy \u017cadnemu z tych zda\u0144 zaprzeczy\u0107 nawet wtedy, gdy przy u\u017cyciu praw logiki b\u0119dziemy pr\u00f3bowali wydedukowa\u0107 z nich inne zdania. Jednak oczywiste jest, \u017ce zbi\u00f3r ten jest\u00a0w jaki\u015b spos\u00f3b<\/em>\u00a0sprzeczny lub niesp\u00f3jny. Niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 jest przecie\u017c, aby wszystkie jego trzy elementy by\u0142y jednocze\u015bnie prawdziwe, poniewa\u017c koniecznie prawdziwym jest, \u017ce:
      \n 
      \n4)\u201d Je\u015bli Moj\u017cesz jest starszy od Aarona, a Aaron jest starszy od Lewiego, to Moj\u017cesz jest starszy od Lewiego
      \n 
      \nJe\u015bli dodamy koniecznie prawdziwe zdanie 4)\u201d do zbioru C, to otrzymamy zbi\u00f3r formalnie sprzeczny. Zdania 1)\u201d, 2)\u201d i 4)\u201d prowadz\u0105 w oparciu o prawa logiki elementarnej do zaprzeczenia zdaniu 3)\u201d. Albo w inny spos\u00f3b \u2013 mo\u017cemy wykaza\u0107, \u017ce zbi\u00f3r C jest koniecznie fa\u0142szywy w przypadku koniunkcji jego zda\u0144, to znaczy wtedy, gdy pomi\u0119dzy zdaniami 1)\u201d, 2)\u201d i 3)\u201d postawimy \u201ei\u201d. Zbi\u00f3r taki mo\u017cna uzna\u0107 za sprzeczny\u00a0implicite<\/em>[1]. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce racjonali\u015bci nigdy nie pr\u00f3buj\u0105 nawet domniemywa\u0107, \u017ce sprzeczno\u015b\u0107 typu\u00a0implicite<\/em>\u00a0zachodzi gdziekolwiek w tekstach biblijnych. Najwyra\u017aniej poszukuj\u0105 oni bardziej jawnych lub bezpo\u015brednich sprzeczno\u015bci, lub inaczej \u2013 to co znajduj\u0105 jawi im si\u0119 jako takowe.
      \n 
      \nKiedy ju\u017c wiadomo, jak wygl\u0105da zagadnienie sprzeczno\u015bci z punktu widzenia rozwa\u017ca\u0144 czysto formalno-logicznych, warto przyjrze\u0107 si\u0119 pod tym k\u0105tem wybranym przyk\u0142adom domniemanych sprzeczno\u015bci biblijnych.
      \n 
      \nRacjonali\u015bci twierdz\u0105 na przyk\u0142ad, \u017ce ewangeliczne relacje m\u00f3wi\u0105ce o kobietach pod krzy\u017cem Jezusa s\u0105 \u201esprzeczne\u201d, poniewa\u017c raz czytamy, \u017ce by\u0142y tam Maria Magdalena, Maria matka Jakuba i J\u00f3zefa, oraz matka syn\u00f3w Zebedeusza (Mt 27,56), kiedy indziej, \u017ce by\u0142a tam Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba Mniejszego i J\u00f3zefa, i Salome (Mk 15,40), a jeszcze kiedy indziej, \u017ce by\u0142a tam Matka Jego i siostra Matki Jego, Maria, \u017cona Kleofasa, i Maria Magdalena (J 19,25). Bior\u0105c pod uwag\u0119 to co ju\u017c wiemy o naturze sprzeczno\u015bci trudno uzna\u0107 to za sprzeczno\u015b\u0107 w jakimkolwiek zakwalifikowanym sensie. \u017baden z wspomnianych tekst\u00f3w nie zawiera kwantyfikator\u00f3w, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby wzajemnie wykluczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzupe\u0142niania si\u0119 tych tekst\u00f3w w jedn\u0105 komplementarn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad Mt 27,56 nie stwierdza wbrew Mk 15,40, \u017ce pod krzy\u017cem nie by\u0142o Salome. Nie wyst\u0119puje tutaj\u00a0jawna<\/em>\u00a0sprzeczno\u015b\u0107. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wyprowadzi\u0107 z \u017cadnego z tych werset\u00f3w zdania na mocy dedukcji, kt\u00f3re zaprzeczy\u0142oby wymowie kt\u00f3regokolwiek z tych tekst\u00f3w. Na przyk\u0142ad z Mt 27,56 w \u017caden spos\u00f3b nie da si\u0119 wyprowadzi\u0107 ostatecznej konkluzji, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 obecno\u015b\u0107 Marii matki J\u00f3zefa bezwzgl\u0119dnie wyklucza obecno\u015b\u0107 Marii Matki Jezusa, lub na odwr\u00f3t. Teksty te nie s\u0105 wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c\u00a0formalnie<\/em>\u00a0sprzeczne. Wreszcie, \u017caden z tych tekst\u00f3w nie jest\u00a0implicite<\/em>\u00a0sprzeczny, poniewa\u017c nie mo\u017cna doda\u0107 do zbioru tych zda\u0144 takiego zdania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105c ich koniunkcj\u0105 przeczy\u0142oby kt\u00f3remukolwiek z nich, wykazuj\u0105c ich konieczn\u0105 fa\u0142szywo\u015b\u0107. Innymi s\u0142owy, ka\u017cde z nich dodaje co\u015b od siebie nie neguj\u0105c tego co m\u00f3wi inne. Mo\u017cna je wr\u0119cz po\u0142\u0105czy\u0107.
      \n 
      \nPo tych analizach doskonale wida\u0107, \u017ce teksty biblijne, kt\u00f3re racjonali\u015bci uwa\u017caj\u0105 za sprzeczne, s\u0105 co najwy\u017cej niekompletne. Zestawione jednak razem tworz\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Nie tylko si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105, ale s\u0105 wr\u0119cz zgodne ze sob\u0105. Racjonali\u015bci pope\u0142niaj\u0105 dok\u0142adnie taki sam b\u0142\u0105d w przypadku imputowania sprzeczno\u015bci innym tekstom biblijnym, takim jak rzekomo sprzeczne relacje o ostatnich s\u0142owach Jezusa na krzy\u017cu, czy relacje m\u00f3wi\u0105ce o tym kto pierwszy ujrza\u0142 Zmartwychwsta\u0142ego, ile by\u0142o wtedy kobiet (i kt\u00f3re) przy grobie itd. Poczynione przed chwil\u0105 uwagi s\u0105 w pe\u0142ni adekwatne do rozumowania racjonalist\u00f3w w przypadku r\u00f3wnie\u017c i tych kwestii. Mo\u017cna by je w zasadzie mechanicznie odnosi\u0107 do ka\u017cdego kolejnego przyk\u0142adu jaki om\u00f3wi\u0119 ni\u017cej. Czytelnik mo\u017ce na zasadzie \u0107wiczenia intelektualnego zrobi\u0107 to sam, podczas gdy ja zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 na inne aspekty.
      \n 
      \nIstotny problem, jaki wi\u0105\u017ce si\u0119 z ateistycznym podej\u015bciem do Pisma, to kontekst\u00a0primo<\/em>, kontekst\u00a0secundo<\/em>, i kontekst\u00a0tertio<\/em>. A raczej jego ignorowanie. Gdybym mia\u0142 wskaza\u0107 na jaki\u015b najwa\u017cniejszy aspekt wszystkich najwi\u0119kszych b\u0142\u0119d\u00f3w zwi\u0105zanych z lektur\u0105 Pisma, to wskaza\u0142bym w\u0142a\u015bnie na zagadnienie nieuwzgl\u0119dniania kontekstu. Wszystkie herezje, sekciarskie ruchy i inne b\u0142\u0119dy powsta\u0142y w\u0142a\u015bnie na skutek odczytywania Pisma bez kontekstu lub wbrew niemu. Nawet \u015bwiadomi wa\u017cno\u015bci tego zagadnienia ludzie wci\u0105\u017c musz\u0105 walczy\u0107 ze sob\u0105 aby nie odczyta\u0107 w Pi\u015bmie czego\u015b pod\u0142ug swoich subiektywnych potrzeb i tym samym mimo kontekstu. Problem jest przede wszystkim psychologiczny. Nie siedzimy w g\u0142owie tego, kto tworzy przekaz, lecz jeste\u015bmy zmuszeni odczytywa\u0107 jego przekaz przez pryzmat w\u0142asnej siatki poj\u0119ciowej, kt\u00f3ra si\u0142\u0105 rzeczy musi by\u0107 odmienna od siatki poj\u0119ciowej tego, kto stworzy\u0142 przekaz. Poza tym s\u0142owa s\u0105 wieloznaczne i czasem trudno zorientowa\u0107 si\u0119 kt\u00f3re znaczenie autor mia\u0142 akurat na my\u015bli, czy to samo co my, czy ju\u017c inne (kiedy m\u00f3wi\u0119, \u017ce\u00a0przerabiam<\/em>\u00a0ksi\u0105\u017ck\u0119, to kto zgadnie, czy czytam j\u0105 czy poprawiam raczej?). Kiedy nie idziemy tropem znaczenia s\u0142\u00f3w, jakim pod\u0105\u017ca\u0142 autor, to wtedy czytamy ju\u017c tylko w\u0142asn\u0105 bajk\u0119, zamiast odczytywa\u0107 jego komunikat.
      \n 
      \nKiedy zaczyna si\u0119 odczytywanie Pisma bez uwzgl\u0119dnienia kontekstu? Najtrafniejsza moim zdaniem diagnoza tego zjawiska g\u0142osi, \u017ce zaczynamy czyta\u0107 Bibli\u0119 bez uwzgl\u0119dnienia kontekstu wtedy, gdy Pismo zaczyna przemawia\u0107 wy\u0142\u0105cznie pod k\u0105tem naszych subiektywnych potrzeb, zamiast swoim w\u0142asnym cichym g\u0142osem. Dla zilustrowania tego we\u017amy cho\u0107by taki sztampowy, lecz dobitny przyk\u0142ad \u2013 1 Tm 2,5. S\u0142owo \u201epo\u015brednik\u201d w tym wersie oznacza\u00a0wy\u0142\u0105cznie<\/em>\u00a0jedyne po\u015brednictwo Jezusa w zbawieniu dokonanym na krzy\u017cu, bowiem kontekst okalaj\u0105cy ten wers m\u00f3wi wyra\u017anie o tym w\u0142a\u015bnie zbawieniu. Jezus jest jedynym po\u015brednikiem, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 nas zbawi\u0107 na krzy\u017cu. Tyle autor. Niekt\u00f3rzy jednak (a raczej bardzo wielu) zamiast pod\u0105\u017ca\u0107 \u015bladem tego co chcia\u0142 powiedzie\u0107 autor zaczynaj\u0105 odczytywa\u0107 ten wers wedle w\u0142asnych potrzeb i kryteri\u00f3w znacze\u0144 s\u0142\u00f3w, widz\u0105c w tym wersie atak na ide\u0119 zwracania si\u0119 do katolickich \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy dla katolik\u00f3w s\u0105 po\u015brednikami w modlitwie. Jednak ten wers nic nie m\u00f3wi o takim po\u015brednictwie i basta. Ci, kt\u00f3rzy czytaj\u0105 w tym wersie co\u015b wi\u0119cej ni\u017c on m\u00f3wi, pod\u0105\u017caj\u0105 ju\u017c za w\u0142asn\u0105 bajk\u0105 a nie za komunikatem autora.
      \n 
      \nInny podobny przyk\u0142ad dobrze ilustruj\u0105cy omawian\u0105 sytuacj\u0119 to cho\u0107by wers z Ap 22,18. Niekt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 tego tekstu przeciw katolickim ksi\u0119gom deuterokanonicznym, poniewa\u017c w wersie tym jest mowa, \u017ce B\u00f3g do\u0142o\u017cy plag tym, kt\u00f3rzy dodadz\u0105 co\u015b do \u201eproroctwa tej ksi\u0119gi\u201d. No w\u0142a\u015bnie, wers wyra\u017anie m\u00f3wi o dok\u0142adaniu proroctw do tej\u00a0konkretnej ksi\u0119gi<\/em>. I nic wi\u0119cej. O \u017cadnych ewentualnych deuterokanonicznych ksi\u0119gach nie ma w nim mowy, bo proroctwa\u00a0Apokalipsy<\/em>\u00a0to nie ksi\u0119gi tego typu, natomiast same ksi\u0119gi deuterokanoniczne nie s\u0105 jako\u015b na si\u0142\u0119 podpi\u0119te akurat pod\u00a0Apokalips\u0119 \u015bw. Jana<\/em>. Kiedy jednak kto\u015b zamiast da\u0107 przem\u00f3wi\u0107 Pismu jego w\u0142asnym g\u0142osem szuka w nim ju\u017c tylko odbicia dla w\u0142asnych subiektywnych teorii, rozumiej\u0105c poszczeg\u00f3lne wyrazy inaczej ni\u017c autor, wtedy zn\u00f3w zaczyna si\u0119 ju\u017c pomijanie kontekstu i czytanie swojej w\u0142asnej bajki zamiast komunikatu autora natchnionego.
      \n 
      \nNiestety, ale jak ukazuje moje w\u0142asne smutne do\u015bwiadczenie problem pod\u0105\u017cania za w\u0142asn\u0105 bajk\u0105 a nie komunikatem autora to co\u015b w czym przoduj\u0105 atei\u015bci \u201ewyk\u0142adaj\u0105cy\u201d Pismo. Chyba tylko \u015awiadkowie Jehowy, inni mistrzowie tego procederu, opanowali to w takiej samej skali. Racjonali\u015bci do\u015b\u0107 sprytnie imputuj\u0105 Biblii sprzeczno\u015bci, cz\u0119sto wprowadzaj\u0105c nas do ka\u017cdego konkretnego przyk\u0142adu za pomoc\u0105 \u201eodpowiednio naprowadzaj\u0105cego\u201d komentarza obecnego przy ka\u017cdym kolejnym punkcie. \u00f3w komentarz prawie za ka\u017cdym razem narzuca czytaj\u0105cemu odpowiednio spreparowany fa\u0142szywy kontekst, kt\u00f3ry ma niewiele wsp\u00f3lnego z rzeczywistym kontekstem wers\u00f3w zawartych w danym punkcie. Jest to czynione rzecz jasna po to aby wywo\u0142a\u0107 u czytelnika wra\u017cenie, \u017ce sprzeczno\u015b\u0107 rzeczywi\u015bcie ma miejsce. Tymczasem sprzeczno\u015b\u0107 ma tu miejsce tylko na poziomie odpowiednio spreparowanej interpretacji. Oto przyk\u0142ad dla ilustracji. W Jr 32,27 B\u00f3g m\u00f3wi:
      \n 
      \n\u201eJa jestem Panem i Bogiem wszelkiego stworzenia, Nic nie jest dla Mnie niemo\u017cliwe\u201d.
      \n 
      \nNatomiast w Sdz 1,19 czytamy:
      \n 
      \n\u201eA Pan by\u0142 z Jud\u0105; obj\u0105\u0142 on w posiadanie g\u00f3ry, lecz nie wyp\u0119dzi\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w dolin, gdy\u017c ci mieli \u017celazne wozy\u201d.
      \n 
      \nTeksty te maj\u0105 by\u0107 sprzeczne, poniewa\u017c drugi fragment ma negowa\u0107 wszechmoc Boga wyra\u017anie zadeklarowan\u0105 we fragmencie pierwszym. Jest to jednak wyrywanie z kontekstu i w sumie nadinterpretacja. Sdz 1,19 wcale nie m\u00f3wi, \u017ce to Jahwe nie m\u00f3g\u0142 wyp\u0119dzi\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w dolin z \u017celaznymi wozami, tylko stwierdza, \u017ce Juda nie by\u0142 w stanie tego od razu zrobi\u0107. R\u00f3\u017cnica zasadnicza. Kawa\u0142ek dalej ta sama ksi\u0119ga podaje bowiem, \u017ce Izraelici z pomoc\u0105 Bo\u017c\u0105 pokonali jednak w ko\u0144cu Siser\u0119, kt\u00f3ry mia\u0142 a\u017c 900 \u017celaznych woz\u00f3w (Sdz 4,12-24). B\u00f3g mo\u017ce wi\u0119c wszystko, ale gdy pos\u0142uguje si\u0119 u\u0142omnym cz\u0142owiekiem, u kt\u00f3rego szanuje woln\u0105 wol\u0119, to czasem od razu wszystkiego nie da si\u0119 zrobi\u0107. To zestawienie jest wi\u0119c oparte na zdaniach wyrwanych z kontekstu, bowiem nie uwzgl\u0119dnia, \u017ce dalej po rozwini\u0119ciu tematu Pismo m\u00f3wi co\u015b zupe\u0142nie przeciwnego ni\u017c sugeruje powy\u017csza nadinterpretacja oparta na do\u015b\u0107 okrojonym tek\u015bcie. Niestety, ale atei\u015bci czytaj\u0105 Pismo dok\u0142adnie tak jak \u015awiadkowie Jehowy, wyrywaj\u0105c zdania z kontekstu, kt\u00f3ry dopiero jako ca\u0142o\u015b\u0107 ujawnia nam co Pismo naprawd\u0119 chce powiedzie\u0107 w danym temacie.
      \n 
      \nInny klasyczny przyk\u0142ad takiego wyrywania tekst\u00f3w biblijnych z kontekstu przez racjonalist\u00f3w to epizod zwi\u0105zany ze \u015blubem Jeftego. Racjonali\u015bci najpierw zauwa\u017caj\u0105, \u017ce B\u00f3g pot\u0119pi\u0142 ofiary z ludzi (Pwt 12,31), a za chwil\u0119 stwierdzaj\u0105, \u017ce popiera\u0142 ide\u0119 sk\u0142adania takich ofiar, co uwidoczni\u0142o si\u0119 pono\u0107 w przypadku Gibeonit\u00f3w i pewnego \u015blubu Jeftego:
      \n 
      \n\u201eJefte z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c \u015blub Panu: Je\u017celi sprawisz, \u017ce Ammonici wpadn\u0105 w moje r\u0119ce, w\u00f3wczas ten, kto (pierwszy) wyjdzie od drzwi mego domu, gdy w pokoju b\u0119d\u0119 wraca\u0142 z pola walki z Ammonitami, b\u0119dzie nale\u017ca\u0142 do Pana i z\u0142o\u017c\u0119 z niego ofiar\u0119 ca\u0142opaln\u0105. Wyruszy\u0142 wi\u0119c Jefte przeciw Ammonitom zmuszaj\u0105c ich do walki i Pan wyda\u0142 ich w jego r\u0119ce….Gdy potem wraca\u0142 Jefte do Mispa, do swego domu, oto c\u00f3rka jego wysz\u0142a na spotkanie, ta\u0144cz\u0105c przy d\u017awi\u0119kach b\u0119benk\u00f3w, a by\u0142o to dziecko jedyne; nie mia\u0142 bowiem pr\u00f3cz niej ani syna, ani c\u00f3rki. Ujrzawszy j\u0105 rozdar\u0142 swe szaty m\u00f3wi\u0105c: Ach, c\u00f3rko moja! Wielki b\u00f3l mi sprawiasz! Ty\u015b te\u017c w\u015br\u00f3d tych, co mnie martwi\u0105! Oto bowiem nierozwa\u017cnie z\u0142o\u017cy\u0142em Panu \u015blub, kt\u00f3rego nie b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 odmieni\u0107! Odpowiedzia\u0142a mu ona: Ojcze m\u00f3j! Skoro \u015blubowa\u0142e\u015b Panu, uczy\u0144 ze mn\u0105 zgodnie z tym, co wyrzek\u0142e\u015b w\u0142asnymi ustami, skoro Pan pozwoli\u0142 ci dokona\u0107 pomsty na twoich wrogach, Ammonitach! Nadto rzek\u0142a do swego ojca: Pozw\u00f3l mi uczyni\u0107 tylko to jedno: pu\u015b\u0107 mnie na dwa miesi\u0105ce, a ja udam si\u0119 na g\u00f3ry z towarzyszkami moimi, aby op\u0142aka\u0107 moje dziewictwo. Id\u017a! – rzek\u0142 do niej. I pozwoli\u0142 jej oddali\u0107 si\u0119 na dwa miesi\u0105ce. Posz\u0142a wi\u0119c ona i towarzyszki jej i na g\u00f3rach op\u0142akiwa\u0142a swoje dziewictwo. Min\u0119\u0142y dwa miesi\u0105ce i wr\u00f3ci\u0142a do swego ojca, kt\u00f3ry wype\u0142ni\u0142 na niej sw\u00f3j \u015blub i tak nie pozna\u0142a po\u017cycia z m\u0119\u017cem. Wesz\u0142o to nast\u0119pnie w zwyczaj w Izraelu\u201d (Sdz 11,30-39).
      \n 
      \n\u201eNatomiast wzi\u0105\u0142 kr\u00f3l Armoniego i Meribaala, czyli dw\u00f3ch syn\u00f3w zrodzonych Saulowi przez Risp\u0119, c\u00f3rk\u0119 Ajji, oraz pi\u0119ciu syn\u00f3w, kt\u00f3rych Merab, c\u00f3rka Saula, zrodzi\u0142a dla Adriela, syna Barzillaja z Mecholi. Odda\u0142 ich w r\u0119ce Gibeonit\u00f3w, kt\u00f3rzy ich powiesili na wzg\u00f3rzu przed obliczem Jahwe. Wszyscy siedmiu zgin\u0119li razem. Zostali skazani na \u015bmier\u0107 w pierwszych dniach pory \u017cniw, na samym pocz\u0105tku \u017cniw j\u0119czmiennych… Szcz\u0105tki Saula i jego syna Jonatana pogrzebano w krainie Beniamina, w Sela, w grobowcu Kisza, ojca Saula. Poza tym zrobiono wszystko, co nakaza\u0142 kr\u00f3l. Wtedy dopiero B\u00f3g okaza\u0142 si\u0119 \u0142askawszy dla kr\u00f3la\u201d (2 Sm 21,8-14).
      \n 
      \nW rzeczywisto\u015bci \u017caden z tych tekst\u00f3w nie m\u00f3wi, \u017ce Jahwe nakaza\u0142 sk\u0142ada\u0107 sobie ofiary z ludzi. W 2 Sm 21,8n czytamy, \u017ce Gibeonici samowolnie postanowili powiesi\u0107 \u201eprzed Jahwe\u201d (co wcale nie znaczy: dla Jahwe, czy: w ofierze dla Jahwe) ludzi. Zdanie \u201eWtedy dopiero B\u00f3g okaza\u0142 si\u0119 \u0142askawszy dla kr\u00f3la\u201d z 2 Sm 21,14 to jakie\u015b naci\u0105gane t\u0142umaczenie, kt\u00f3re sugeruje, \u017ce B\u00f3g okaza\u0142 si\u0119 \u0142askawy dla Izraela z powodu powieszenia tych siedmiu. W rzeczywisto\u015bci jest tam nie \u201ewtedy\u201d, ale pada tam hebrajskie\u00a0ahar<\/em>, co znaczy \u201epotem\u201d (tak przek\u0142ada np.\u00a0Biblia Tysi\u0105clecia<\/em>, dalej BT, ale i angielskie przek\u0142ady takie jak ASV, NAU, NIB, NJB, NKJ, NLT, NRS, RSV, RWB, WEB, czy francuskie, takie jak BFC, DRB, FBJ, LSG, NEG, TOB) i wcale nie wi\u0105\u017ce \u0142askawo\u015bci Boga z tym wydarzeniem. Natomiast co do tego drugiego fragmentu, kt\u00f3ry m\u00f3wi o Jefte, to Jefte z\u0142o\u017cy\u0142 Jahwe g\u0142upi\u0105 i brzemienn\u0105 w skutki obietnic\u0119 z\u0142o\u017cenia swej c\u00f3rki w ofierze, po czym uzna\u0142, \u017ce musi to wype\u0142ni\u0107. Jednak\u017ce B\u00f3g wcale mu tego nie nakaza\u0142. Co Bogu do tego? Nie ma tu \u017cadnej sprzeczno\u015bci wzgl\u0119dem Pwt 12,31.
      \n 
      \nA wi\u0119c kwesti\u0119 kontekstu i nadinterpretowania tekst\u00f3w mamy za sob\u0105. Nast\u0119pny, moim zdaniem niezwykle charakterystyczny i istotny problem zwi\u0105zany z ateistycznym imputowaniem Biblii sprzeczno\u015bci, to\u00a0primo<\/em>\u00a0ra\u017c\u0105cy brak wyobra\u017ani i\u00a0secundo<\/em>\u00a0– co\u015b co nazywam \u201eabsolutyzowaniem przekazu\u201d.
      \n 
      \nAle najpierw niech b\u0119dzie o braku elastyczno\u015bci i wyobra\u017ani w my\u015bleniu. Zacznijmy od tego, \u017ce s\u0142owo \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d jest niestety, jak wiele innych s\u0142\u00f3w spotykanych w naszej kulturze, nadu\u017cywane i przez to zdewaluowane, szczeg\u00f3lnie przez ateist\u00f3w wobec Boga i Biblii, poniewa\u017c wed\u0142ug nich jakakolwiek zmienno\u015b\u0107 u Boga, czy w Pi\u015bmie, to od razu musi by\u0107 \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d. We\u017amy taki przyk\u0142ad: B\u00f3g nakaza\u0142 Izraelowi ofiary w ST (Kp\u0142), ale potem Izraelici przyst\u0119powali do nich z nieczystym sercem, wi\u0119c B\u00f3g przesta\u0142 aprobowa\u0107 te ofiary (Oz 6,6; 8,13). Dla ateist\u00f3w jest to ju\u017c rzecz jasna \u201eewidentna sprzeczno\u015b\u0107\u201d. Tymczasem jest to zmienno\u015b\u0107, ale co to ma wsp\u00f3lnego z jak\u0105kolwiek sprzeczno\u015bci\u0105? Zmieni\u0142y si\u0119 okoliczno\u015bci, czas, czysto\u015b\u0107 serc Izraelit\u00f3w i ich nastawienie wobec Boga, zmieni\u0142 si\u0119 wi\u0119c te\u017c i stosunek Boga do sk\u0142adanych przez nich ofiar. Co w tym dziwnego? Jaka tu \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d? Przecie\u017c wszyscy na co dzie\u0144 zmieniamy sw\u00f3j stosunek do czego\u015b pod wp\u0142ywem czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. W czasie deszczowego tygodnia ka\u017cemy swym dzieciom wychodzi\u0107 z parasolem. Kiedy wraca \u0142adna pogoda, przestajemy nakazywa\u0107 dzieciom branie parasola. Sprzeczno\u015b\u0107? Nonsens. Po prostu zmienno\u015b\u0107 spowodowana ewolucj\u0105 czasu i elastycznym dopasowaniem si\u0119 przez nas do odmiennych i nowych okoliczno\u015bci. Dla ateist\u00f3w jednak jakakolwiek zmienno\u015b\u0107 tego typu u Boga to od razu \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d. B\u00f3g w pewnych okoliczno\u015bciach nakazuje zabija\u0107 (Wj 32,27), w\u00a0\u00a0innych zabrania (Wj 20,13) \u2013 \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d. B\u00f3g raz daje prze\u017cy\u0107 mordercy, innym razem nie \u2013 \u201esprzeczno\u015b\u0107\u201d. Jest to jednak zupe\u0142ny brak elastyczno\u015bci w rozumowaniu. Czasem mam wra\u017cenie, \u017ce B\u00f3g w poj\u0119ciu ateist\u00f3w to chyba niemal\u017ce jaka\u015b bramka logiczna, kt\u00f3ra po zadaniu odpowiednich kombinacji zerojedynkowych na wej\u015bciu musi dawa\u0107 zawsze te same warto\u015bci na wyj\u015bciu. Kompletna groteska. Jednak\u017ce, skoro wszystkie zewn\u0119trzne czynniki sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 zar\u00f3wno na psychologiczny jak i fizyczny obszar naszego bytu s\u0105 niezwykle z\u0142o\u017cone, to tak samo z\u0142o\u017cone i niepowtarzalne mog\u0105 by\u0107 reakcje Boga za ka\u017cdym razem, gdy wchodzi On w relacje z nami i z tymi z\u0142o\u017conymi czynnikami, na kt\u00f3re za ka\u017cdym razem tak odmiennie reaguje. W specyficznych przypadkach B\u00f3g mo\u017ce nawet odst\u0119powa\u0107 od swych wcze\u015bniejszych og\u00f3lnych postanowie\u0144, poniewa\u017c\u00a0nowa sytuacja mo\u017ce nie uwzgl\u0119dnia\u0107 owych poprzednich postanowie\u0144<\/em>. Sprzeczno\u015b\u0107 w zachowaniach? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Po prostu elastyczne dopasowywanie si\u0119 do ka\u017cdej, cz\u0119sto jedynej w swym rodzaju sytuacji. To tak jakby kto\u015b dopatrywa\u0142 si\u0119 sprzeczno\u015bci w zdaniach:
      \n 
      \na)\u201d W 1985 roku Iksi\u0144ski mieszka w Poznaniu
      \n 
      \nb)\u201d W 1995 roku ten sam Iksi\u0144ski nie mieszka w Poznaniu
      \n 
      \nCzy te zdania s\u0105 sprzeczne? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Z jakiego\u015b powodu w 1995 roku Iksi\u0144ski nie mieszka ju\u017c w Poznaniu, m\u00f3g\u0142 si\u0119 przeprowadzi\u0107, mog\u0142o mu si\u0119 znudzi\u0107 mieszkanie tam itp. itd. W \u017cadnym wypadku nie czyni to jednak Iksi\u0144skiego kim\u015b kto jest osobnikiem \u201esprzecznym\u201d.
      \n 
      \nNast\u0119pny problem, to co\u015b co nazywam \u201eabsolutyzowaniem przekazu\u201d. Chodzi o pod\u015bwiadomie \u017cywione przekonanie, \u017ce ka\u017cde zdanie Pisma to co\u015b w rodzaju \u201enieodwo\u0142alnej prawdy\u201d wypowiadanej w spos\u00f3b bezwarunkowy i nie znaj\u0105cy jakichkolwiek odst\u0119pstw od normy. Jednak\u017ce wbrew pozorom Pismo jest zwi\u0105zane z ludzkim kontekstem sytuacyjnym, kt\u00f3ry za ka\u017cdym razem jest bardzo z\u0142o\u017cony i z racji tego Pismo nie mo\u017ce nam dawa\u0107 zawsze tych samych identycznych preskrypcji na jeden temat. Raczej dopasowuje si\u0119 do coraz to bardziej z\u0142o\u017conej sytuacji. I wcale nie musi by\u0107 przez to sprzeczne, bo tam, gdzie nie ma wymogu kategorycznej nieodwo\u0142alno\u015bci, nie mo\u017ce by\u0107 \u017cadnej sprzeczno\u015bci je\u015bli pojawi si\u0119 nowa okoliczno\u015b\u0107 i id\u0105ca w \u015blad za ni\u0105 nowa opinia czy reakcja. Innymi s\u0142owy, Pismo wcale nie zawiera bezwarunkowych o\u015bwiadcze\u0144. Czyni tak chyba jedynie w kontek\u015bcie obietnic eschatologicznych i pewnych nielicznych lecz bardzo wyra\u017anych, jednoznacznych i bezwarunkowych zalece\u0144 dogmatycznych oraz moralnych.
      \n 
      \nWreszcie kolejna sprawa to kwestia przek\u0142ad\u00f3w. Wszyscy znamy powiedzenie, \u017ce \u201eka\u017cdy t\u0142umacz jest zdrajc\u0105\u201d. Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, \u017ce wszyscy t\u0142umacze s\u0105 fa\u0142szerzami tego co przek\u0142adaj\u0105. Chodzi raczej o to, \u017ce nie da si\u0119 wszystkiego dok\u0142adnie prze\u0142o\u017cy\u0107. Nie wnikaj\u0105c ju\u017c w przyczyny tego dlaczego tak jest, przejd\u017amy od razu do meritum. A meritum w tym miejscu jest takie: przek\u0142ady Pisma nie powsta\u0142y po to, aby przeprowadza\u0107 w oparciu o nie bardzo g\u0142\u0119bokich analiz teologiczno filozoficznych, lecz\u00a0\u00a0po to aby z grubsza przybli\u017cy\u0107 ludowi najwa\u017cniejsze nauki Pisma. Oznacza to, \u017ce budowanie misternych i pot\u0119\u017cnych gmach\u00f3w filozoficzno teologicznych w oparciu o j\u0119zyk przek\u0142ad\u00f3w nie powiedzie si\u0119, poniewa\u017c te gmachy po prostu stoj\u0105 na piasku. J\u0119zyk przek\u0142ad\u00f3w tylko przybli\u017ca nam orygina\u0142, nie jest jednak obowi\u0105zuj\u0105cy. Cz\u0119sto wr\u0119cz fa\u0142szuje on orygina\u0142, gdy nadmiernie zaczynaj\u0105 si\u0119 dla nas liczy\u0107 poszczeg\u00f3lne znaczenia konkretnych s\u0142\u00f3wek. Atei\u015bci klec\u0105cy w necie \u201elisty sprzeczno\u015bci w Biblii\u201d oczywi\u015bcie si\u0119 tym praktycznie w og\u00f3le ani nie interesuj\u0105, ani nie przejmuj\u0105. Oto pewien sztandarowy i cz\u0119sto spotykany w racjonalistycznej argumentacji przyk\u0142ad om\u00f3wionej sytuacji. W Wj 31,17 czytamy, \u017ce \u201ePan stworzy\u0142 niebo i ziemi\u0119, a w si\u00f3dmym dniu odpocz\u0105\u0142 i wytchn\u0105\u0142\u201d, natomiast w Iz 40,28 czytamy, \u017ce \u201ePan jest Bogiem odwiecznym, nic Go nie m\u0119czy ani nie nu\u017cy\u201d. Teksty te maj\u0105 by\u0107 sprzeczne. Jednak\u017ce to jest w\u0142a\u015bnie idealny przyk\u0142ad pope\u0142nienia omawianego b\u0142\u0119du w wyniku nieznajomo\u015bci dok\u0142adnej wymowy orygina\u0142u. Zdanie z Wj 31,17 \u201ea w si\u00f3dmym dniu odpocz\u0105\u0142 i wytchn\u0105\u0142\u201d to tylko opisowe t\u0142umaczenie wielu przek\u0142ad\u00f3w (w tym BT). Tekst hebrajski ma tu tylko:\u00a0szabat wajjinapasz<\/em>, co w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu oznacza: \u201eprzesta\u0142 pracowa\u0107 i wzi\u0105\u0142 oddech\u201d, lub \u201eprzesta\u0142 pracowa\u0107 i od\u015bwie\u017cy\u0142 si\u0119\u201d (taka sama konstrukcja pada w Rdz 2,2-3;\u00a0vide<\/em>\u00a0te\u017c przypis do Rdz 2,2 w BT). Tak maj\u0105 nawet niekt\u00f3re co precyzyjniejsze angielskie przek\u0142ady (NAS, NAU, YLT). Nie musi to sugerowa\u0107 \u017cadnego zm\u0119czenia Boga. Pomijam ju\u017c fakt, \u017ce jest to antropomorfizm, wi\u0119c raczej trudno odnosi\u0107 go dos\u0142ownie do Jahwe. Nie ma tu \u017cadnej sprzeczno\u015bci.
      \n 
      \nZ kwesti\u0105 profesjonalnego zg\u0142\u0119biania sensu Biblii wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko znajomo\u015b\u0107 jej oryginalnego j\u0119zyka, ale tak\u017ce kultury w jakiej powstawa\u0142a, jej gatunk\u00f3w literackich itd. We\u017amy cho\u0107by s\u0142ynne powiedzenie Jezusa o przej\u015bciu wielb\u0142\u0105da przez ucho igielne (Mt 19,24; Mk 10,25; \u0141k 18,25). Kiedy zaczniemy interpretowa\u0107 ten wers bez odpowiedniego przygotowania historyczno kulturowego, mo\u017cemy wywie\u015b\u0107 zupe\u0142nie b\u0142\u0119dne nauki: skoro bogaczowi b\u0119dzie trudniej si\u0119 zbawi\u0107 ni\u017c wielb\u0142\u0105dowi przej\u015b\u0107 przez ucho igielne, to \u017caden bogacz nie b\u0119dzie w stanie si\u0119 zbawi\u0107. Koniec, kropka. Tak \u201edos\u0142ownie uczy Biblia\u201d, wida\u0107 to jak na d\u0142oni, powiemy. Ale w rzeczywisto\u015bci jeste\u015bmy w b\u0142\u0119dzie, bo w tym przypadku ucho igielne nie oznacza zwyk\u0142ego ucha igielnego, lecz pewn\u0105 bram\u0119 w Jerozolimie, kt\u00f3r\u0105 zwano \u201euchem igielnym\u201d. Wielb\u0142\u0105dy przechodzi\u0142y przez ni\u0105 z trudem, po rozjuczeniu, by\u0142o to jednak jak najbardziej mo\u017cliwe. Bogacz mo\u017ce si\u0119 wi\u0119c zbawi\u0107, je\u015bli wysili si\u0119 tylko troch\u0119 bardziej ni\u017c te wielb\u0142\u0105dy. Je\u015bli nie posiadamy tej informacji historyczno kulturowej, nasza interpretacja tych s\u0142\u00f3w Jezusa b\u0119dzie wi\u0119c ewidentnie b\u0142\u0119dna, poniewa\u017c b\u0119dziemy uwa\u017cali, \u017ce bogacz nie mo\u017ce si\u0119 zbawi\u0107. W rzeczywisto\u015bci, zdaniem Jezusa, jest dok\u0142adnie odwrotnie – jak najbardziej mo\u017ce si\u0119 on zbawi\u0107, wystarczy tylko, \u017ce wysili si\u0119 nieco bardziej ni\u017c te wielb\u0142\u0105dy przechodz\u0105ce przez wspomnian\u0105 bram\u0119.
      \n 
      \nPodobnie jest z gatunkami literackimi. Je\u015bli nie jeste\u015bmy przygotowani do rozr\u00f3\u017cniania ich w Pi\u015bmie, to nie b\u0119dziemy w stanie rozpozna\u0107 jakimi zasadami rz\u0105dzi si\u0119 dany fragment Biblii i w jakim stopniu to co m\u00f3wi autor ma znaczenie dos\u0142owne. Je\u015bli na przyk\u0142ad dany autor biblijny w\u0142a\u015bnie uprawia poezj\u0119, a my interpretujemy jego s\u0142owa jak dos\u0142owne wyroki Boga, zn\u00f3w zabrniemy w opary absurdu lub nawet zn\u00f3w wyprodukujemy jakie\u015b urojone sprzeczno\u015bci.
      \n 
      \nZ tych wszystkich powod\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 raczej nieprzychylnie zapatruje si\u0119 na budowanie przez laik\u00f3w stanowczych interpretacji w oparciu o Pismo, co oczywi\u015bcie jest przez sekciarzy i ateist\u00f3w postrzegane jako zap\u0119dy Ko\u015bcio\u0142a w kierunku trzymania ludzi w ciemnocie. Jak jednak widzimy, z przyczyn opisanych przed chwil\u0105 powody takiej decyzji s\u0105 o wiele dojrzalsze i Ko\u015bci\u00f3\u0142 wie co robi i jakie ewentualne pu\u0142apki czyhaj\u0105 na nieprzygotowanych do czytania Biblii. Przygl\u0105da\u0142 si\u0119 wystarczaj\u0105co d\u0142ugo niezliczonym b\u0142\u0119dom jakie rodzi\u0142y si\u0119 w wyniku opisanych powod\u00f3w i wie ju\u017c o tym zbyt du\u017co.
      \n 
      \nNo i na koniec \u2013 zwyk\u0142e niezrozumienie tekstu. Jest to niestety bardzo cz\u0119ste zjawisko w\u015br\u00f3d racjonalist\u00f3w doszukuj\u0105cych si\u0119 sprzeczno\u015bci w Pi\u015bmie. Na przyk\u0142ad twierdzi si\u0119, \u017ce w Ef 4,26 gniew jest aprobowany:
      \n 
      \n\u201eGniewajcie si\u0119, a nie grzeszcie: niech nad waszym gniewem nie zachodzi s\u0142o\u0144ce!\u201d.
      \n 
      \nTekst ten ma by\u0107 sprzeczny z innymi tekstami biblijnymi, kt\u00f3re pot\u0119piaj\u0105 gniew (np. Koh 7,9; Prz 22,24; Jk 1,20).
      \n 
      \nW rzeczywisto\u015bci jest to idealny przyk\u0142ad niezrozumienia tego co si\u0119 czyta. Ef 4,26 wcale nie aprobuje gniewu, wr\u0119cz przeciwnie, uczy, \u017ce gdy ju\u017c nie daj Bo\u017ce gniewamy si\u0119, to niech nasz gniew nie trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c do zachodu S\u0142o\u0144ca, bo inaczej stanie si\u0119 on grzechem i dopu\u015bcimy Z\u0142ego. Czyli jest to\u00a0de facto<\/em>\u00a0pot\u0119pienie gniewu mniej wi\u0119cej na tej zasadzie jak czyje\u015b ironiczne stwierdzenie: \u201eje\u015bli ju\u017c musisz to robi\u0107, to r\u00f3b, ale przynajmniej sko\u0144cz z tym nim wr\u00f3c\u0119 wieczorem\u201d. Kto\u015b kto tak m\u00f3wi wcale nie pochwala tego co rzekomo zaleca, przeciwnie, chce wr\u0119cz ujrze\u0107 koniec tego, lecz daje komu\u015b czas a\u017c do wieczora na uporanie si\u0119 z tym. \u015aw. Pawe\u0142 wie, \u017ce gniew jest nie\u0142atwo ostudzi\u0107, wi\u0119c prosi s\u0142uchaczy aby poradzili sobie z tym przynajmniej przed zachodem S\u0142o\u0144ca (to i tak trudne zadanie). Ef 4,26 ma do\u015b\u0107 specyficzn\u0105 form\u0119 wyrazu, niezbyt dostrzegaln\u0105 na pierwszy rzut oka. Trzeba ten wers raczej uwa\u017cnie przeczyta\u0107. No ale Pismo jest trudne, jak ostrzega\u0142 Piotr (2 P 3,16). Dla ateist\u00f3w jest jak wida\u0107 szczeg\u00f3lnie trudne. W ko\u0144cu brak im Ducha, kt\u00f3ry ich mo\u017ce prowadzi\u0107 podczas tych lektur (J 14,17), st\u0105d nic dziwnego, \u017ce tak koszmarnie b\u0142\u0105dz\u0105 i wyk\u0142adaj\u0105 si\u0119 czasem nawet na najprostszych zdaniach.
      \n 
      \nNiech te ostatnie s\u0142owa pos\u0142u\u017c\u0105 za puent\u0119.
      \n 
      \nJan Lewandowski, listopad 2007
      \n[1]\u00a0Rozwa\u017cania na temat formalno-logicznej struktury zagadnienia sprzeczno\u015bci zawdzi\u0119czam filozofowi analitycznemu Alvinowi Plantindze,\u00a0B\u00f3g, wolno\u015b\u0107, z\u0142o<\/em>, Krak\u00f3w 1995, s. 35n, za kt\u00f3rym referuj\u0119 temat. Podaj\u0119 jednak swoje w\u0142asne przyk\u0142ady zda\u0144.
      \n <\/p>\n

      \n


      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Modne w\u015br\u00f3d racjonalist\u00f3w jest m\u00f3wienie o Biblii jako ksi\u0119dze pe\u0142nej sprzeczno\u015bci. Uchodzi w\u015br\u00f3d nich wr\u0119cz za punkt honoru wspomnie\u0107, \u017ce Biblia jest czym\u015b takim. O wiele mniej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 jednak temu, czym w og\u00f3le jest sprzeczno\u015b\u0107 i kiedy zachodzi.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[185,757],"class_list":["post-1710","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm","tag-biblijne","tag-sprzecznosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1710\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}