Niemal ka\u017cdy ze znanych mi tzw. niewierz\u0105cych jest przekonany o tym, \u017ce odkry\u0142 prawdziwe, cz\u0119sto wr\u0119cz utajone powody wiary religijnej u wierz\u0105cych, kt\u00f3rzy pono\u0107 czasem nawet nie do ko\u0144ca zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tych rzekomo prawdziwych motyw\u00f3w. Ta pewno\u015b\u0107 siebie u ateist\u00f3w, nosz\u0105ca znamiona o nieco terapeutycznym charakterze, jest uderzaj\u0105ca dla kogo\u015b kto wierzy. Ale wcale nie dlatego, \u017ce atei\u015bci s\u0105 a\u017c tak bardzo pewni, \u017ce odkryli sekret wiary religijnej u wierz\u0105cych. Wr\u0119cz przeciwnie: w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wyobra\u017cenie o powodach wiary jest u ateist\u00f3w ca\u0142kowicie nieadekwatne wzgl\u0119dem stanu rzeczywistego i przypomina gadanie \u015blepego o kolorach. W niniejszym eseju postaram si\u0119 zilustrowa\u0107 to jak p\u0142ytkie i nierealistyczne jest poj\u0119cie ateist\u00f3w na temat motyw\u00f3w wiary religijnej, kt\u00f3re jest do znudzenia przedstawiane w formie swego rodzaju \u201epakiet\u00f3w gotowych odpowiedzi\u201d w obiegowej publicystyce ateistycznej. S\u0105dz\u0119, \u017ce tak p\u0142ytkie pojmowanie zagadnie\u0144 tycz\u0105cych si\u0119 motyw\u00f3w wiary religijnej nie jest niczym wi\u0119cej jak odzwierciedleniem ich osobistej wiary religijnej z czas\u00f3w, gdy trzyma\u0142a si\u0119 ona jeszcze na nogach (bior\u0105c pod uwag\u0119 taki a nie inny charakter tej wiary nic dziwnego, \u017ce w ko\u0144cu upad\u0142a).<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiara religijna to owoc indoktrynacji religijnej z dzieci\u0144stwa<\/em><\/strong><\/p>\n Jedno z najch\u0119tniej rozpowszechnianych przez ateist\u00f3w \u201ewyja\u015bnie\u0144\u201d genezy wiary religijnej u wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi g\u0142osi, \u017ce wierz\u0105 oni tylko dlatego, \u017ce w dzieci\u0144stwie wpojono im ide\u0119 Boga, kt\u00f3rej nie byli w stanie p\u00f3\u017aniej porzuci\u0107. Plastyczny umys\u0142 dziecka jest bardzo, wr\u0119cz niewolniczo nastawiony na czerpanie wzorc\u00f3w w postrzeganiu rzeczywisto\u015bci od doros\u0142ych, st\u0105d dziecko zostaje jakby nieodwo\u0142alnie \u201ezaprogramowane\u201d na wiar\u0119 w Boga. To \u201ewyja\u015bnienie\u201d jest jednak tylko pozornie przekonuj\u0105ce, poniewa\u017c nikt nie jest ca\u0142e \u017cycie dzieckiem. Czy wtedy kiedy przestajemy by\u0107 dzieckiem to przestajemy nim by\u0107 w prawie wszystkim pr\u00f3cz kwestii wiary religijnej? Je\u015bli tak to sk\u0105d ta wybi\u00f3rczo\u015b\u0107? Dlaczego przestajemy wierzy\u0107 w \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja a nadal wierzymy w \u015awi\u0119tego Pana Boga? Ponadto cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy popada w ateizm jeszcze w okresie dojrzewania. Skoro dziecko jest wr\u0119cz zaprogramowywane na wiar\u0119 religijn\u0105 to czemu jest w stanie porzuci\u0107 j\u0105 w okresie dorastania? Ma\u0142o tego, jak powszechnie wiadomo (i jak pewnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas pami\u0119ta, pomijaj\u0105c ateist\u00f3w czytaj\u0105cych ten artyku\u0142 i b\u0119d\u0105cych jeszcze przed okresem dojrzewania) w okresie dojrzewania w skutek burzy hormonalnej niemal ka\u017cde dziecko przechodzi tzw. okres buntu wobec autorytet\u00f3w. Odrzucamy wtedy jakby z dum\u0105 wszystkie wzorce, kt\u00f3rymi zawsze pr\u00f3bowali karmi\u0107 nas rodzice, krewni, nauczyciele i ksi\u0119\u017ca. Jednak\u017ce nie nast\u0119puje wtedy powszechna ateizacja m\u0142odzie\u017cy. Dlaczego? W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wiara religijna nie jest motywowana jedynie procesem dzieci\u0119cej spolegliwo\u015bci, cho\u0107 oczywi\u015bcie proces ten mo\u017ce jej w jakiej\u015b mierze sprzyja\u0107 na samym pocz\u0105tku. Takie wyja\u015bnianie jej motyw\u00f3w sp\u0142yca wi\u0119c opisywane zjawisko i nie wyczerpuje jego genezy.<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiara religijna to efekt strachu<\/em><\/strong><\/p>\n Gro ateist\u00f3w upiera si\u0119 przy tym, \u017ce wielu ludzi wierzy tylko z powodu strachu przed gniewem Boga, piek\u0142a itd. Jednak\u017ce to \u201ewyja\u015bnienie\u201d genezy wiary religijnej jest r\u00f3wnie\u017c ma\u0142o przekonuj\u0105ce. Strach mo\u017ce by\u0107 czynnikiem intensyfikuj\u0105cym zjawisko\u00a0ju\u017c istniej\u0105cej<\/em>\u00a0wiary religijnej, jednak\u017ce nie znam ani jednego przypadku, gdy j\u0105 generuje. Czy strach mo\u017ce by\u0107 w og\u00f3le jakimkolwiek impulsem do s\u0105d\u00f3w o charakterze ontologicznym?\u00a0Non sequitur<\/em>. Czy jeste\u015bmy w stanie obdarzy\u0107 cechami o charakterze personifikacyjnym takie zjawiska jak na przyk\u0142ad pr\u0105d elektryczny, tylko dlatego, \u017ce \u015bmiertelnie boimy si\u0119 pora\u017cenia wysokimi napi\u0119ciami? Czy znasz kogo\u015b kto tak rozumuje? Bo ja nie.<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiara religijna to efekt oczekiwania na nagrod\u0119<\/em><\/strong><\/p>\n Innym do\u015b\u0107 popularnym (cho\u0107 sprzecznym z \u201ewyja\u015bnieniem\u201d powy\u017cszym) ateistycznym \u201ewyja\u015bnieniem\u201d genezy wiary religijnej jest os\u0105d o charakterze utylitarystycznym: wielu wierz\u0105cych wierzy, bo chce co\u015b z tego mie\u0107. W\u0142a\u015bnie dlatego marksistowscy atei\u015bci nazywali wiar\u0119 \u201eopium dla ludu\u201d. Kto\u015b kto by\u0142 na przyk\u0142ad ca\u0142e \u017cycie biedny, chce doczeka\u0107 dostatku w niebie. M\u0119czennicy muzu\u0142ma\u0144scy chc\u0105 si\u0119 rozkoszowa\u0107 obecno\u015bci\u0105 hurys w niebie. Kto\u015b inny chce by\u0107 mo\u017ce czego\u015b jeszcze innego, szcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3rego nie jest w stanie nawet sobie wyobrazi\u0107. Istniej\u0105 nurty do\u015b\u0107 charyzmatycznej wiary protestanckiej, kt\u00f3ra postrzega b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Bo\u017ce w kategoriach powodzenia materialnego osi\u0105ganego ju\u017c w doczesno\u015bci. Jednak\u017ce takie przedstawianie genezy wiary religijnej nadal nie jest jej wyczerpuj\u0105cym opisem. Zn\u00f3w nie zachodzi tu logiczne wynikanie mi\u0119dzy przes\u0142ankami a konkluzj\u0105. Wyobra\u017amy sobie mianowicie, \u017ce bardzo chc\u0119 uwierzy\u0107 w to, \u017ce zostan\u0119 milionerem w ci\u0105gu najbli\u017cszych dwudziestu lat. Bardzo wielu ludzi ma takie marzenia regularnie, co zreszt\u0105 wiadomo. Jednak\u017ce samo pragnienie bycia milionerem nie powoduje jeszcze, \u017ce cho\u0107 przez chwil\u0119\u00a0uwierz\u0119<\/em>\u00a0w to, \u017ce nim zostan\u0119. Przeciwnie, zawsze mog\u0119 wr\u0119cz\u00a0wiedzie\u0107<\/em>, \u017ce nigdy nim nie zostan\u0119 i prze\u017cywa\u0107 bardzo wiele rozterek z tego powodu. Bardzo wielu ludzi prze\u017cywa takie rozterki regularnie, co zreszt\u0105 wiadomo. Nikt z nich nie wierzy w siebie jako milionera. A zatem samo pragnienie osi\u0105gni\u0119cia jakiej\u015b korzy\u015bci, cho\u0107by nawet dora\u017anej, nie powoduje, \u017ce automatycznie uwierzymy w istnienie \u017ar\u00f3d\u0142a takiej korzy\u015bci. Zn\u00f3w zatem okazuje si\u0119, \u017ce pragnienie osi\u0105gni\u0119cia jakiej\u015b korzy\u015bci nie mo\u017ce by\u0107 satysfakcjonuj\u0105cym opisem genezy wiary religijnej i podobnie jak w przypadku opisywanym poprzednio pragnienie takie\u00a0mo\u017ce jedynie umacnia\u0107 wiar\u0119 ju\u017c istniej\u0105c\u0105<\/em>. Ponadto wiara religijna wcale nie musi implikowa\u0107 istnienia jakiej\u015b korzy\u015bci. Istniej\u0105 dei\u015bci, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105 w \u017cadn\u0105 nagrod\u0119 teraz ani po \u015bmierci, a tak\u017ce satani\u015bci, kt\u00f3rzy tak\u017ce nie chc\u0105 by\u0107 wynagrodzeni. No i wreszcie, bardzo cz\u0119sto wiara religijna wcale nie musi przynosi\u0107 korzy\u015bci, poniewa\u017c wielu wierz\u0105cych nie posiada ostatecznej pewno\u015bci zbawienia a sama wiara przynosi im wi\u0119cej przykro\u015bci za \u017cycia ni\u017c przyjemno\u015bci a tym samym korzy\u015bci. Powszechnie znane jest zagadnienie prze\u015bladowa\u0144 religijnych a\u017c po \u015bmier\u0107 a tak\u017ce liczne przypadki umocnienia si\u0119 w wierze religijnej tych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 z powodu \u015bmierci lub choroby bliskiej osoby. Ponadto wiara religijna niesie ze sob\u0105 potrzeb\u0119 wielu wyrzecze\u0144, kt\u00f3re nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z tradycyjnie pojmowanymi korzy\u015bciami, nagrodami i przyjemno\u015bciami (posty, wym\u00f3g przedma\u0142\u017ce\u0144skiej abstynencji seksualnej, czy wr\u0119cz ca\u0142kowita abstynencja seksualna w rzymskokatolickim celibacie). Jak w tym kontek\u015bcie ma si\u0119 ateistyczne \u201ewyja\u015bnienie\u201d pr\u00f3buj\u0105ce t\u0142umaczy\u0107 istnienie wiary religijnej potrzeb\u0105 osi\u0105gni\u0119cia jakich\u015b profit\u00f3w?<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiara religijna to przejaw niezrozumienia<\/em><\/strong><\/p>\n Innym do\u015b\u0107 cz\u0119stym \u201ewyja\u015bnieniem\u201d genezy wiary religijnej jest jej rzekome branie si\u0119 z niezrozumienia zjawisk otaczaj\u0105cej nas przyrody. To, czego wierz\u0105cy nie rozumiej\u0105 maj\u0105 sobie t\u0142umaczy\u0107 za pomoc\u0105 Boga. Kiedy uderza piorun to za przyczyn\u0105 tego zjawiska ma sta\u0107 jaki\u015b b\u00f3g, tylko dlatego, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie poj\u0105\u0107 istoty tego zjawiska. Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 przyrody musieli\u015bmy sobie t\u0142umaczy\u0107 dzia\u0142aniem Boga, poniewa\u017c nie wiedzieli\u015bmy, \u017ce ca\u0142a otaczaj\u0105ca nas przyroda mog\u0142a po prostu wyewoluowa\u0107 sama z siebie. Jednak\u017ce gdyby i to wyja\u015bnienie genezy wiary religijnej by\u0142o w\u0142a\u015bciwe to wiara ta nie przetrwa\u0142aby w spo\u0142ecze\u0144stwach wsp\u00f3\u0142czesnych w takiej mierze jak dzi\u015b, po opublikowaniu wyja\u015bnie\u0144 fizycznych zjawisk atmosferycznych oraz dzie\u0142a Karola Darwina, niemal powszechnie akceptowanego tak\u017ce w\u015br\u00f3d wierz\u0105cych jako z grubsza s\u0142usznego wyja\u015bnienia pochodzenia otaczaj\u0105cej nas przyrody. A zatem r\u00f3wnie\u017c i niewiedza ludzko\u015bci na temat przyrody nie mo\u017ce by\u0107 potraktowana jako zadowalaj\u0105ce wyja\u015bnienie wsp\u00f3\u0142czesnej genezy wiary religijnej.<\/p>\n Tak naprawd\u0119 atei\u015bci sami wydaj\u0105 si\u0119 nie wierzy\u0107 w to, \u017ce wiara religijna posiada tylko tak p\u0142ytkie motywy jak te opisane powy\u017cej. W naszym kontek\u015bcie kulturowym, gdzie fundamentem wiary chrze\u015bcija\u0144skiej jest przede wszystkim nowotestamentalny opis zmartwychwsta\u0142ego Jezusa powielkanocnego, ten w\u0142a\u015bnie przekaz jest atakowany przez ateist\u00f3w z wyj\u0105tkow\u0105 pasj\u0105 jako podstawa ca\u0142ej tej wiary. Trudno nie dostrzega\u0107 tu pewnej niekonsekwencji. Pomin\u0105wszy ju\u017c nawet to faktem pozostaje, \u017ce opisane wy\u017cej rzekome motywy stoj\u0105ce za wiar\u0105 religijn\u0105 nie maj\u0105 zbyt wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywistym jej pochodzeniem.<\/p>\n \n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jan Lewandowski, stycze\u0144 2007<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niemal ka\u017cdy ze znanych mi tzw. niewierz\u0105cych jest przekonany o tym, \u017ce odkry\u0142 prawdziwe, cz\u0119sto wr\u0119cz utajone powody wiary religijnej u wierz\u0105cych, kt\u00f3rzy pono\u0107 czasem nawet nie do ko\u0144ca zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tych rzekomo prawdziwych motyw\u00f3w. Ta pewno\u015b\u0107 siebie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[],"class_list":["post-1702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Konkluzja\u00a0<\/em><\/h1>\n