{"id":1700,"date":"2018-04-21T20:13:15","date_gmt":"2018-04-21T18:13:15","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1700"},"modified":"2018-04-21T20:13:15","modified_gmt":"2018-04-21T18:13:15","slug":"czy-moze-istniec-panstwo-neutralne-swiatopogladowo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/czy-moze-istniec-panstwo-neutralne-swiatopogladowo\/","title":{"rendered":"Czy mo\u017ce istnie\u0107 pa\u0144stwo neutralne \u015bwiatopogl\u0105dowo?"},"content":{"rendered":"

W \u015brodowiskach laickich utar\u0142o si\u0119 pewne przekonanie, zgodnie z kt\u00f3rym mo\u017ce a nawet powinno istnie\u0107 pa\u0144stwo, spo\u0142eczno\u015b\u0107, czy instytucje o tzw. profilu neutralnym \u015bwiatopogl\u0105dowo. Laicki model pa\u0144stwa neutralnego \u015bwiatopogl\u0105dowo jest niemal \u015bwi\u0119t\u0105 krow\u0105, kt\u00f3ry zdaniem przedstawicieli tych \u015brodowisk nie powinien by\u0107 pod \u017cadnym pozorem naruszany ani krytykowany, bowiem jego naruszenie mia\u0142oby oznacza\u0107 powr\u00f3t do czas\u00f3w \u015bredniowiecznych, w kt\u00f3rych\u00a0de facto<\/em>\u00a0nie istnia\u0142 rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa.<\/p>\n

U\u017cywaj\u0105c niechlubnych przyk\u0142ad\u00f3w z historii Ko\u015bcio\u0142a, czy odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do przyk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czesnych islamskich pa\u0144stw wyznaniowych, obro\u0144cy laickiego porz\u0105dku \u201eneutralno\u015bci\u201d \u015bwiatopogl\u0105dowej stosuj\u0105 swego rodzaju straszaki w publicznej debacie na ten temat. Argument \u201eneutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej\u201d jest bardzo ch\u0119tnie u\u017cywany przez r\u00f3\u017cnej ma\u015bci antyreligijnych wolnomy\u015blicieli, humanist\u00f3w, agnostyk\u00f3w i wojuj\u0105cych ateist\u00f3w w ich walce przeciw religii. Po argument ten si\u0119ga nawet o dziwo wielu katolik\u00f3w, zw\u0142aszcza tych liberalnych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto widz\u0105 zagro\u017cenie w tzw. zbyt du\u017cej obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w \u017cyciu publicznym. Upieraj\u0105 si\u0119 oni, \u017ce w instytucjach o charakterze pa\u0144stwowym religia wci\u0105\u017c odgrywa zbyt du\u017c\u0105 rol\u0119, tymczasem nie powinno by\u0107 jej tam wcale. Problem ten ma by\u0107 szczeg\u00f3lnie widoczny w Polsce, gdzie naucza si\u0119 religii w szko\u0142ach, wiesza si\u0119 krzy\u017ce w instytucjach o charakterze publicznym, czy nawet dotuje si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 z pa\u0144stwowej kasy. Nie wnikaj\u0105c dog\u0142\u0119bnie w te do\u015b\u0107 trudne do rozstrzygni\u0119cia kwestie tycz\u0105ce si\u0119 problematu o ile za du\u017co jest religii w pa\u0144stwie \u015bwieckim, ani nie zamierzaj\u0105c kwestionowa\u0107 obecnego o\u015bwieceniowego\u00a0status quo<\/em>, stoj\u0105cego na czele zasady rozdzia\u0142u Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, spr\u00f3bujmy si\u0119 zastanowi\u0107 nad du\u017co ciekawsz\u0105 kwesti\u0105 pod wzgl\u0119dem filozoficznym:\u00a0czy w og\u00f3le mo\u017ce istnie\u0107 jakakolwiek neutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa<\/em>? Jak si\u0119 bowiem okazuje, \u00f3w kamie\u0144 w\u0119gielny czy wr\u0119cz kluczowy spo\u0142eczny dogmat laickiego humanizmu nie jest wcale taki oczywisty, nie tylko z religijnego punktu widzenia. Przera\u017caj\u0105ce jest zw\u0142aszcza to, \u017ce ju\u017c cho\u0107by tylko pobie\u017cne dywagacje nad zagadnieniem \u201eneutralno\u015bci\u201d \u015bwiatopogl\u0105dowej wydaj\u0105 si\u0119 wskazywa\u0107, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie statusu neutralno\u015bci w jakimkolwiek, nie tylko religijnym wymiarze, jest nieosi\u0105galn\u0105 utopi\u0105. To od razu rodzi nast\u0119pny problem, bowiem je\u015bli okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce neutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa nie jest osi\u0105galna, to laicki model pa\u0144stwa neutralnego \u015bwiatopogl\u0105dowo jest w najlepszym wypadku ide\u0105 nie do obronienia a postulaty humanist\u00f3w opowiadaj\u0105cych si\u0119 za t\u0105 koncepcj\u0105 jawi\u0142yby si\u0119 od tej pory jako co\u015b w rodzaju arbitralnego dyktatu w stosunku do ludzi o innych pogl\u0105dach na \u015bwiat i natur\u0119 cz\u0142owieka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Zagadnienie neutralno\u015bci ca\u0142kowitej<\/em><\/h1>\n

Przechodz\u0105c do rozwa\u017ca\u0144 na temat neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej warto uciec si\u0119 do podstawowego pytania o znaczenie s\u0142owa \u201eneutralno\u015b\u0107\u201d. Nie trzeba nawet si\u0119ga\u0107 po s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego aby przekona\u0107 si\u0119, \u017ce s\u0142owo \u201eneutralny\u201d posiada znaczenie sugeruj\u0105ce brak zaanga\u017cowania w co\u015b. Je\u015bli kto\u015b jest przyk\u0142adowo neutralny pod wzgl\u0119dem politycznym to nie mo\u017cna tego zrozumie\u0107 inaczej jak tylko w ten spos\u00f3b, \u017ce nie popiera on \u017cadnej partii politycznej. Nie mo\u017cna by\u0107 przecie\u017c neutralnym politycznie agituj\u0105c jednocze\u015bnie za konkretn\u0105 opcj\u0105. By\u0142oby to odebrane jako hipokryzja. Okazuje si\u0119, \u017ce przeniesienie tego na grunt \u015bwiatopogl\u0105dowy wywo\u0142uje zdumiewaj\u0105ce konsekwencje: neutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa oznacza\u0142aby w tym wypadku brak zaanga\u017cowania w jakikolwiek \u015bwiatopogl\u0105d. Czy jest to jednak w og\u00f3le mo\u017cliwe?<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015awiatopogl\u0105d<\/em><\/h1>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0S\u0142owo \u201e\u015bwiatopogl\u0105d\u201d najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c definiuje si\u0119 jako zbi\u00f3r przekona\u0144 o \u015bwiecie. Wystarczy zreszt\u0105 przyjrze\u0107 si\u0119 widocznej go\u0142ym okiem etymologii tego s\u0142owa. Czy zatem mo\u017ce istnie\u0107 kto\u015b, kto nie posiada \u017cadnego zespo\u0142u przekona\u0144 o \u015bwiecie? Najzwyczajniej nie jest to mo\u017cliwe. Co w tym wypadku mo\u017ce oznacza\u0107 \u201eneutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa\u201d? Na pewno nie brak jakiegokolwiek pogl\u0105du o naturze otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci. Jedyna opcja jaka pozostaje w tej sytuacji to opowiedzenie si\u0119 za takim a nie innym pogl\u0105dem na temat \u015bwiata.<\/p>\n

Laicyzm a neutralno\u015b\u0107<\/em><\/h1>\n

Tym samym dochodzimy nieuchronnie do zagadnienia stosunku laickiego pogl\u0105du na \u015bwiat do kwestii neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej. Skoro w wyniku powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 konkluzji, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne obiegowe rozumienie poj\u0119cia neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej jest w gruncie rzeczy oksymoronem z punktu widzenia semantycznej analizy s\u0142\u00f3w \u201eneutralno\u015b\u0107\u201d i \u201e\u015bwiatopogl\u0105d\u201d, to tym samym\u00a0\u015bwiatopogl\u0105d laicki r\u00f3wnie\u017c nie jest koncepcj\u0105 neutraln\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dowo<\/em>. Nieuchronnie narzuca si\u0119 wniosek, zgodnie z kt\u00f3rym\u00a0laicyzm jest jedynie neutralny pod wzgl\u0119dem przyswajalno\u015bci idei religijnych<\/em>,\u00a0nie jest on jednak przez to w \u017caden spos\u00f3b neutralny \u015bwiatopogl\u0105dowo<\/em>. Jak si\u0119 wydaje, has\u0142o neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej tak g\u0142\u0119boko zakorzeni\u0142o si\u0119 w naszym j\u0119zyku za po\u015brednictwem kampanii medialnej, \u017ce nie zastanawiamy si\u0119 ju\u017c g\u0142\u0119biej nad tym, \u017ce wcale nie musi ono oznacza\u0107 tego co przez to potocznie rozumiemy. Has\u0142o to sta\u0142o si\u0119 w tym wypadku chyba parawanem maskuj\u0105cym tre\u015b\u0107 antyreligijn\u0105 pod p\u0142aszczykiem niewinnie brzmi\u0105cej ca\u0142kowitej bezstronno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej. Sam desygnat nie implikuje w tym wypadku tego znaczenia jakie mu si\u0119 powszechnie przypisuje. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi zdaje si\u0119 powtarza\u0107 to has\u0142o bez g\u0142\u0119bszego zastanawiania si\u0119 nad tym, pojmuj\u0105c znaczenie tej zbitki w sensie czysto areligijnym w wymiarze spo\u0142ecznym, cho\u0107 owa zbitka\u00a0de facto<\/em>\u00a0powinna r\u00f3wnie\u017c negowa\u0107 to co zak\u0142ada, czyli \u015bwiatopogl\u0105d laicki. Skoro wykrzykujemy \u201e\u017cadnego \u015bwiatopogl\u0105du!\u201d w imi\u0119 neutralno\u015bci, to nie krzyczmy jednocze\u015bnie, \u017ce \u201e\u017caden\u201d oznacza w tym wypadku \u201ewszystkie, ale z pewnym wyj\u0105tkami\u201d. Rybki albo akwarium, w\u00f3z albo przew\u00f3z.<\/p>\n

Praktyka<\/em><\/strong><\/p>\n

Utopijny charakter neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej laickich humanist\u00f3w jest widoczny zw\u0142aszcza na przyk\u0142adach \u017cyciowych. Do\u015b\u0107 cz\u0119st\u0105 tendencj\u0105 w\u015br\u00f3d nich jest na przyk\u0142ad intensywnie prowadzona polityka proaborcyjna. Pomijam w tym wypadku rzecz jasna ateist\u00f3w wspieraj\u0105cych ruch\u00a0pro-life<\/em>, bo tacy te\u017c istniej\u0105. Jednak\u017ce kwestia stosunku do zagadnienia aborcji do\u015b\u0107 dobrze obrazuje istot\u0119 omawianego problemu, poniewa\u017c zagadnienie to stanowi przedmiot sporu niezwykle mocno zarysowuj\u0105cy r\u00f3\u017cnice jakie dziel\u0105 wierz\u0105cych i niewierz\u0105cych. Zatrzymajmy si\u0119 wi\u0119c przy tej kwestii i zapytajmy: skoro opowiadanie si\u0119 przeciw zabijaniu nienarodzonych jest postrzegane przez zwolennik\u00f3w rozdzia\u0142u Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa jako idea nie b\u0119d\u0105ca ewidentnie ide\u0105 neutraln\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dowo, to czy opowiadanie si\u0119 za koncepcj\u0105 embrionu ludzkiego jako formy, kt\u00f3ra mo\u017ce podlega\u0107 \u015bwiadomej i zaplanowanej destrukcji, r\u00f3wnie\u017c nie jest jak najbardziej ide\u0105 neutraln\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dowo? Przecie\u017c w obu tych wypadkach zwolennicy przeciwstawnych koncepcji formu\u0142uj\u0105 jaki\u015b\u00a0pogl\u0105d na \u015bwiat<\/em>. Jeden z tych pogl\u0105d\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce nie nale\u017cy zabija\u0107 nienarodzonych, drugi za\u015b g\u0142osi, \u017ce mo\u017cna.\u00a0Bezwyznaniowo\u015b\u0107 tej ostatniej\u00a0<\/em>koncepcji wcale nie implikuje w tym wypadku tego, \u017ce jest ona neutralna \u015bwiatopogl\u0105dowo.<\/p>\n

Problemat pa\u0144stwa wyznaniowego<\/strong><\/em><\/p>\n

Apologeci laickiego\u00a0porz\u0105dku rzeczy w spo\u0142ecze\u0144stwie twierdz\u0105, \u017ce pa\u0144stwo wyznaniowe jest niedopuszczaln\u0105 form\u0105 organizacji spo\u0142ecznej, poniewa\u017c cechuje si\u0119 brakiem tolerancji dla innych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Dowodem tego maj\u0105 by\u0107 takie wydarzenia jak Inkwizycja, wyprawy krzy\u017cowe, czy wsp\u00f3\u0142czesne nadu\u017cycia wobec wolno\u015bci sumienia w islamskich pa\u0144stwach wyznaniowych. W rzeczywisto\u015bci taka argumentacja to czysta demagogia, poniewa\u017c odwo\u0142uje si\u0119 do nadu\u017cy\u0107 a nie naturalnego porz\u0105dku rzeczy. To tak jakby wierz\u0105cy dzi\u015b oponowali przeciw laickiemu porz\u0105dkowi rzeczy tylko dlatego, \u017ce takie laickie ustroje jak ustr\u00f3j komunistyczny XX wieku masowo prze\u015bladowa\u0142y i mordowa\u0142y ludzi za wiar\u0119, czy w og\u00f3le wyst\u0119powa\u0142y przeciw wolno\u015bci my\u015blenia i sumienia. Zar\u00f3wno w dawnym Pa\u0144stwie Ko\u015bcielnym jak i we wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stwach wyznaniowych \u017cyj\u0105 ludzie o odmiennych pogl\u0105dach od obowi\u0105zuj\u0105cych. Ich egzystencja cz\u0119sto jest naznaczona r\u00f3\u017cnymi trudno\u015bciami i brakiem tolerancji dla ich pogl\u0105d\u00f3w, co nie mo\u017ce by\u0107 jednak \u017cadnym argumentem, poniewa\u017c ten sam problem dotyka ludzi wierz\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwach silnie zlaicyzowanych, lub wr\u0119cz zateizowanych (Chiny, gdzie chrze\u015bcijanie dos\u0142ownie \u017cyj\u0105 w ukryciu itd.). Nikt jednak z tego powodu nie apeluje o zniesienie laickiego porz\u0105dku rzeczy w tych pa\u0144stwach.<\/p>\n

Paradoksy wiary w zlaicyzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie<\/em><\/strong><\/p>\n

W zwi\u0105zku z problematyk\u0105 pa\u0144stwa wyznaniowego warto te\u017c zastanowi\u0107 si\u0119 nad kwesti\u0105 etyki chrze\u015bcija\u0144skiej w kontek\u015bcie ustaw parlamentarnych. Dla niekt\u00f3rych katolik\u00f3w zdaje si\u0119 nie istnie\u0107 problem rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy ich osobist\u0105 wiar\u0105 a ustawami pa\u0144stwa laickiego, naruszaj\u0105cymi zasady moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Wychodz\u0105 oni z za\u0142o\u017cenia, \u017ce zasady chrze\u015bcija\u0144skie zostaj\u0105 jakby zawieszone w pr\u00f3\u017cni w momencie gdy obracaj\u0105 si\u0119 oni w obszarze ustaw \u015bwieckich. Z drugiej strony zaciera si\u0119 cienka linia pomi\u0119dzy porz\u0105dkiem sakralnym i \u015bwieckim w takich sytuacjach jak zagadnienie przerywania ci\u0105\u017cy, o kt\u00f3rym pa\u0144stwo chce decydowa\u0107 za pomoc\u0105 odpowiednich rozporz\u0105dze\u0144. Wtedy to hierarchia ko\u015bcielna stanowczo wkracza na teren rezerwowany dla pa\u0144stwa a zwolennicy rozdzia\u0142u tych dw\u00f3ch sfer oponuj\u0105 przeciw temu co w tej sytuacji uwa\u017caj\u0105 za niedopuszczaln\u0105 ingerencj\u0119. Jest do\u015b\u0107 interesuj\u0105cym zagadnieniem to, na ile i czy w og\u00f3le zachodzi tu jakikolwiek konflikt i czy istotnie mamy do czynienia z niepo\u017c\u0105dan\u0105 ingerencj\u0105. Je\u015bli tak, to okazuje si\u0119, \u017ce obserwujemy w tym wypadku konfrontacj\u0119 dw\u00f3ch \u015bcieraj\u0105cych si\u0119 wizji organizacji spo\u0142ecznego. Wtedy zasadnym jest pytanie, czemu akurat proaborcyjna wizja laicka ma dominowa\u0107 w tej sytuacji, skoro istniej\u0105 te\u017c atei\u015bci sprzeciwiaj\u0105cy si\u0119 jej. Niew\u0105tpliwie ujawnia to jak\u0105\u015b trudno\u015b\u0107 i paradoks spo\u0142ecznej etyki bezwyznaniowej. Je\u015bli za\u015b nie zachodzi tu konflikt mi\u0119dzy wizj\u0105 laick\u0105 a wyznaniow\u0105, to w tej sytuacji nale\u017cy wypracowa\u0107 stanowisko, kt\u00f3re w spos\u00f3b interesuj\u0105cy b\u0119dzie uzasadnia\u0142o dlaczego konflikt mi\u0119dzy wspomnianymi opcjami jest jedynie pozorny.<\/p>\n

Przemy\u015blenia ko\u0144cowe<\/em><\/strong><\/p>\n

W sumie mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107 nad tym, na ile zasadny jest postulat laickich humanist\u00f3w twierdz\u0105cych, \u017ce akurat ich \u015bwiatopogl\u0105d dominuj\u0105cy nad organizacj\u0105 \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw ma by\u0107 tym jedynym, uprawnionym do istnienia. Bez wzgl\u0119du na to, czy pogl\u0105d taki ocenia si\u0119 z punktu widzenia \u015bwiatopogl\u0105du religijnego, czy nie, jest to ewidentna przewaga jednej\u00a0wcale nie neutralnej<\/em>\u00a0opcji \u015bwiatopogl\u0105dowej nad innymi.\u00a0Dictum<\/em>\u00a0to jest o tyle dyskusyjne, \u017ce w celu jego usprawiedliwienia nie mo\u017ce by\u0107 ju\u017c d\u0142u\u017cej przywo\u0142ywana wci\u0105\u017c jedynie idea neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej, jak by\u0142o to wida\u0107 w powy\u017cszych rozwa\u017caniach. Co wi\u0119c przy\u015bwieca tym, kt\u00f3rzy optuj\u0105 za tak\u0105 przewag\u0105? Trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce ich ide\u0105 przewodni\u0105 jest w tym wypadku nie pragnienie zachowania neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej, ale obecny ju\u017c od czas\u00f3w Rewolucji Francuskiej o\u015bwieceniowy duch d\u0105\u017c\u0105cy do eliminacji pierwiastka religijnego na wy\u017cynach w\u0142adzy sprawowanej nad lud\u017ami. Wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek wierz\u0105cy nie ma jednak powodu ku temu aby od razu d\u0105\u017cy\u0107 do wprowadzenia idei pa\u0144stwa wyznaniowego, pod warunkiem, \u017ce przynajmniej uda si\u0119 zrealizowa\u0107 koncepcj\u0119 oboj\u0119tno\u015bci rz\u0105dz\u0105cych w sprawach pogl\u0105d\u00f3w wyznaniowych. Wydaje si\u0119, \u017ce gdyby ustawodawstwo pa\u0144stwa nie zajmowa\u0142o \u017cadnego stanowiska w kwestiach istotnych pod wzgl\u0119dem etycznym zar\u00f3wno dla zwolennik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w problematyki religijnej, to taki model by\u0142by mo\u017cliwy do zaakceptowania. Trudno chyba jednak przewidzie\u0107 i z miejsca wypracowa\u0107 jednoznaczne pomys\u0142y na jego zaistnienie a dotychczasowe przeszkody zwi\u0105zane z pr\u00f3bami osi\u0105gni\u0119cia takiego modelu ukazuj\u0105, \u017ce nie jest to \u0142atwy problemat do rozwi\u0105zania.<\/p>\n

\n

\nJan Lewandowski, listopad 2006<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015brodowiskach laickich utar\u0142o si\u0119 pewne przekonanie, zgodnie z kt\u00f3rym mo\u017ce a nawet powinno istnie\u0107 pa\u0144stwo, spo\u0142eczno\u015b\u0107, czy instytucje o tzw. profilu neutralnym \u015bwiatopogl\u0105dowo. Laicki model pa\u0144stwa neutralnego \u015bwiatopogl\u0105dowo jest niemal \u015bwi\u0119t\u0105 krow\u0105, kt\u00f3ry zdaniem przedstawicieli tych \u015brodowisk nie powinien… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1066],"tags":[],"class_list":["post-1700","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zycie-spoleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1700"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1700\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}