{"id":1612,"date":"2018-04-20T22:50:00","date_gmt":"2018-04-20T20:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1612"},"modified":"2018-04-20T22:50:00","modified_gmt":"2018-04-20T20:50:00","slug":"teizm-a-powtarzalnosc-zjawisk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/teizm-a-powtarzalnosc-zjawisk\/","title":{"rendered":"Teizm a powtarzalno\u015b\u0107 zjawisk"},"content":{"rendered":"<div class=\"art_head\">\n<div class=\"art_lead_info nophoto\">\n<div class=\"art_lead\"><strong>Niekt\u00f3rzy atei\u015bci i &#8222;racjonali\u015bci&#8221; twierdz\u0105, \u017ce tylko zjawiska powtarzalne, daj\u0105ce si\u0119 intersubiektywnie przetestowa\u0107, maj\u0105 sens. Teizm ma wi\u0119c nie mie\u0107 sensu skoro nie jest powtarzalnie testowalny. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce przyj\u0119cie tezy g\u0142osz\u0105cej, \u017ce tylko to co powtarzalne ma sens, rodzi powa\u017cne konsekwencje natury epistemologicznej. Przyjrz\u0119 si\u0119 wi\u0119c temu zagadnieniu bli\u017cej w niniejszym tek\u015bcie.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clear\"><\/div>\n<div class=\"art_text\">\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 Istnieje pewna \u201eempiryczna\u201d argumentacja \u201eracjonalist\u00f3w\u201d i \u201enaukowych ateist\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra odwo\u0142uje si\u0119 do zagadnienia powtarzalno\u015bci zjawisk. Zdaniem wspomnianych osobnik\u00f3w nie ma sensu m\u00f3wi\u0107 o niczym, czego nie da\u0142oby si\u0119 uj\u0105\u0107 w jakie\u015b \u201epowtarzalne ramy mierzalno\u015bci\u201d. Powtarzalno\u015b\u0107 ma by\u0107 przy tym gwarantem procedury \u201eintersubiektywnej sprawdzalno\u015bci\u201d. Dlatego te\u017c \u201eracjonali\u015bci\u201d i \u201enaukowi atei\u015bci\u201d uwa\u017caj\u0105, \u017ce teizm jest zbiorem niesprawdzalnych tez pozbawionych sensu. Ma by\u0107 tak w\u0142a\u015bnie z tego powodu, \u017ce tezy te nie podlegaj\u0105 procesowi wielokrotnego testu.<br \/>\nNawet niezbyt wprawione filozoficznie oko bez specjalnego wysi\u0142ku dostrze\u017ce wadliwo\u015b\u0107 i niekompletno\u015b\u0107 powy\u017cszego zarzutu. Jest on zwyczajnie zbyt idealistyczny, pozostaj\u0105c nieosi\u0105galn\u0105 mrzonk\u0105. W dodatku zarzut ten jest pozbawiony cho\u0107by nawet elementarnej konsekwencji. Przede wszystkim sam ten postulat jest czym\u015b zupe\u0142nie arbitralnym i metafizycznym, do tego on sam nie jest oparty na niczym powtarzalnym i sprawdzalnym. Ju\u017c cho\u0107by dlatego powinni\u015bmy go bez najmniejszego \u017calu odrzuci\u0107. Mo\u017cna ponadto wskaza\u0107 ca\u0142\u0105 mas\u0119 obszar\u00f3w, w kt\u00f3rych uznajemy za jak najbardziej prawdziw\u0105 i wiarygodn\u0105 ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wszelakich zaledwie jednorazowych wydarze\u0144, zar\u00f3wno tych dotycz\u0105cych naszego \u017cycia, jak i tych, kt\u00f3re wydarzy\u0142y si\u0119 poza nim i nawet niezale\u017cnie od nas. Na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie tylko nie mamy \u017cadnego wp\u0142ywu, ale nie jeste\u015bmy te\u017c w stanie zweryfikowa\u0107 ich przynajmniej cho\u0107 raz. A co dopiero m\u00f3wi\u0107 o jakim\u015b wielokrotnym przetestowaniu w warunkach proceduralnej kontroli.<br \/>\nRozejrzyj si\u0119 wok\u00f3\u0142 siebie. Nawet co godzin\u0119 s\u0142yszysz o rzeczach, kt\u00f3re wydarzy\u0142y si\u0119 tylko raz w historii Wszech\u015bwiata. Nie wydarz\u0105 si\u0119 wi\u0119cej razy. Nie by\u0142e\u015b przy nich nawet w tym momencie gdy zdarzy\u0142y si\u0119 tylko ten jeden raz w ca\u0142ej historii. Ksi\u0119\u017cna Diana zgin\u0119\u0142a w tragicznym wypadku samochodowym. Ka\u017cdy o tym s\u0142ysza\u0142, ale niemal nikt przy tym nie by\u0142. I nikt nie ma najmniejszego problemu z uznaniem tego wydarzenia za co\u015b wiarygodnego. Codziennie zdarzaj\u0105 si\u0119 miliony takich niepowtarzalnych przypadk\u00f3w. Zwyczajnych i niezwyczajnych jednocze\u015bnie. Jednak \u017caden znany mi \u201eracjonalista\u201d i \u201eempiryczny ateista\u201d nie podwa\u017ca ju\u017c realno\u015bci tych zdarze\u0144.<br \/>\nNarodziny ka\u017cdego z nas te\u017c s\u0105 wy\u0142\u0105cznie zdarzeniem jednorazowym i niepowtarzalnym. Nikt z nas nie przypomina sobie przecie\u017c tego. O naszych w\u0142asnych narodzinach wnioskujemy jedynie przez analogi\u0119 do przypadk\u00f3w narodzin innych ludzi. Nikt z nas nie kwestionuje jednak takiego wydarzenia jak w\u0142asne narodziny. To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w jednorazowych i absolutnie wyj\u0105tkowych zdarze\u0144 z naszego w\u0142asnego \u017cycia i otoczenia, kt\u00f3re uznajemy pomimo tego, \u017ce zdarzy\u0142y si\u0119 tylko raz i w wielu przypadkach nie uda\u0142o si\u0119 nam ich zarejestrowa\u0107 w spos\u00f3b w pe\u0142ni \u015bwiadomy. Uznaj\u0105 takie zdarzenia nawet \u201eracjonali\u015bci\u201d i \u201eempiryczni atei\u015bci\u201d, r\u00f3wnie\u017c pomimo faktu ich jednorazowo\u015bci.<br \/>\nCz\u0119sto zdarza si\u0119 te\u017c tak, \u017ce podejmujemy jakie\u015b wa\u017cne decyzje \u017cyciowe pomimo tego, \u017ce nie mamy absolutnie \u017cadnego rozeznania, kt\u00f3re by\u0142oby poparte chocia\u017c jednym przetestowanym wcze\u015bniej przypadkiem. Tak jest cho\u0107by w kwestii podj\u0119cia decyzji o ma\u0142\u017ce\u0144stwie. I nawet je\u015bli kto\u015b podejmuje decyzj\u0119 o kolejnym zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim, to wcale nie ma wi\u0119cej pewno\u015bci ni\u017c przy pierwszej decyzji. Nigdy nie ma pewno\u015bci, \u017ce kolejne ma\u0142\u017ce\u0144stwo b\u0119dzie udane i do\u015bwiadczenie zdobyte wcze\u015bniej pomo\u017ce nam cho\u0107by cokolwiek w skalowaniu wzwy\u017c gwarancji odno\u015bnie do nast\u0119pnego zwi\u0105zku. Przy ka\u017cdym kolejnym zwi\u0105zku nie mamy \u017cadnej statystyki dotycz\u0105cej tego zwi\u0105zku, cho\u0107by\u015bmy nawet ju\u017c wcze\u015bniej prze\u017cyli niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w. Ka\u017cdy nowy zwi\u0105zek jest wi\u0119c w zasadzie jak pierwszy. Nie wiemy absolutnie nic w kwestii tego jaki b\u0119dzie on przy swoim ko\u0144cu. Mimo to decydujemy si\u0119 jednak na jego zawarcie nie posiadaj\u0105c \u017cadnej wiedzy opartej na przetestowaniu czegokolwiek dotycz\u0105cego zagadnienia sukcesu tego zwi\u0105zku. Czyni\u0105 tak te\u017c w swym \u017cyciu \u201eracjonali\u015bci\u201d i \u201eempiryczni atei\u015bci\u201d.<br \/>\nGdy spojrzymy w kierunku wsp\u00f3\u0142czesnej nauki to znajdziemy tam jeszcze bardziej przebogate spektrum zagadnie\u0144 i twierdze\u0144 zwi\u0105zanych z jednorazowo\u015bci\u0105 wydarzenia. W zasadzie ca\u0142a historia i archeologia badaj\u0105 i wyci\u0105gaj\u0105 wnioski na podstawie jednorazowych i niepowtarzalnych zdarze\u0144, kt\u00f3re nie podlegaj\u0105 wielokrotno\u015bci \u017cadnego testu. Bywa tak zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c w naukach \u015bcis\u0142ych. Na przyk\u0142ad w fizyce bada si\u0119 zagadnienie Wielkiego Wybuchu, kt\u00f3ry mia\u0142 zapocz\u0105tkowa\u0107 nasz Wszech\u015bwiat. Wielki Wybuch mia\u0142 by\u0107 w\u0142a\u015bnie zdarzeniem jednorazowym, jak zreszt\u0105 i sam nasz Wszech\u015bwiat, kt\u00f3ry tak samo mo\u017cemy potraktowa\u0107 jako jedno wielkie zdarzenie jednorazowe i niepowtarzalne.<br \/>\nWiele postulat\u00f3w fizyki nie tylko nie opiera si\u0119 na wielokrotnym te\u015bcie, ale nie opiera si\u0119 wr\u0119cz na \u017cadnym te\u015bcie, nawet jednorazowym. Tak jest cho\u0107by w przypadku s\u0142ynnej ju\u017c teorii strun, na kt\u00f3r\u0105 nie istnieje \u017cadne eksperymentalne potwierdzenie. Ponadto nikt przecie\u017c nie widzia\u0142 ani razu elektron\u00f3w, kwark\u00f3w, gluon\u00f3w, mion\u00f3w, lepton\u00f3w, taon\u00f3w, pola magnetycznego, pola grawitacyjnego, si\u0142 j\u0105drowych, czy samego j\u0105dra atomowego. W niczym nie przeszkadza to jednak naukowcom aby postulowa\u0107 istnienie takich rzeczywisto\u015bci. Gdy fizycy zbudowali pierwsz\u0105 bomb\u0119 atomow\u0105 i zdetonowali j\u0105 na pustyni to te\u017c wierzyli, \u017ce nast\u0105pi wybuch j\u0105drowy, pomimo tego, \u017ce by\u0142 to pierwszy taki test w historii ludzko\u015bci. Wolfgang Pauli zaproponowa\u0142 istnienie s\u0142ynnej cz\u0105steczki znanej pod nazw\u0105 neutrino, kt\u00f3ra by\u0142a od pocz\u0105tku do ko\u0144ca wymys\u0142em. Pauli nie tylko nie zarejestrowa\u0142 jej w oparciu o jaki\u015b powtarzalny test, ale wr\u0119cz w\u0105tpi\u0142 w to, \u017ce mo\u017cliwe jest eksperymentalne wykrycie tej cz\u0105stki. Z czasem uznano neutrino za co\u015b rzeczywistego ale bywa\u0142y w fizyce sytuacje, \u017ce jakie\u015b postulowane byty pozostawa\u0142y wymys\u0142em o wiele d\u0142u\u017cej ni\u017c neutrino, na przyk\u0142ad s\u0142ynny ju\u017c dzi\u015b bozon Higgsa, czy fale grawitacyjne. Fizycy, kt\u00f3rzy niedawno uznali, \u017ce odkryli istnienie tak zwanych fal grawitacyjnych, r\u00f3wnie\u017c zrobili to po raz pierwszy. Nie przeszkadza\u0142o im to zupe\u0142nie w tym aby ju\u017c wcze\u015bniej przypuszcza\u0107, \u017ce takie fale istniej\u0105. Po \u201eodkryciu\u201d fal grawitacyjnych nadal wierzyli oni, \u017ce te fale istniej\u0105, cho\u0107 na pocz\u0105tku dysponowali zaledwie jednym potwierdzeniem, przed kt\u00f3rym nie by\u0142o \u017cadnego wielokrotnego testu.<br \/>\nCo ciekawe, zasada powtarzalno\u015bci testu nie tylko nie jest konsekwentnie stosowana w praktyce, jak widzieli\u015bmy to ju\u017c po licznych przypadkach om\u00f3wionych wy\u017cej, ale s\u0105 wr\u0119cz sytuacje, w kt\u00f3rych ma miejsce zastosowanie odwrotno\u015bci tej zasady. Cz\u0119sto jest bowiem tak, \u017ce to niepowtarzalno\u015b\u0107 jest dla nas w\u0142a\u015bnie istotniejsz\u0105 informacj\u0105, podczas gdy powtarzalno\u015b\u0107 jest ju\u017c brakiem takiej informacji. Na przyk\u0142ad szczekaj\u0105cy regularnie na wszystkich obcych przechodni\u00f3w pies w znanej nam dobrze zagrodzie wiejskiej nie budzi naszego specjalnego zainteresowania, podczas gdy d\u0142u\u017csza cisza w tym szczekaniu jest ju\u017c dla nas wskaz\u00f3wk\u0105, \u017ce nast\u0105pi\u0142a jaka\u015b zmiana i co\u015b si\u0119 sta\u0142o.<br \/>\nTak wi\u0119c wysuwany przeciw teizmowi zarzut braku dost\u0119pu do daj\u0105cych si\u0119 bada\u0107 \u201epowtarzalnych zjawisk\u201d sam nie ma oparcia w niczym, co by\u0142oby daj\u0105cym si\u0119 bada\u0107 \u201epowtarzalnym zjawiskiem\u201d. Postulat ten jest wi\u0119c czysto arbitralny i w zasadzie metafizyczny. Ponadto, jak ukazuje przegl\u0105d zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z nasz\u0105 egzystencj\u0105 codzienn\u0105 oraz z sam\u0105 praktyk\u0105 naukow\u0105, nie da si\u0119 postulatu \u201epowtarzalno\u015bci zjawisk\u201d zachowa\u0107 w spos\u00f3b konsekwentny i komplementarny w\u0142a\u015bciwie w \u017cadnej dziedzinie \u017cycia.<br \/>\nA na koniec zapytajmy jeszcze o jedn\u0105 rzecz: czy teizm rzeczywi\u015bcie nie opiera si\u0119 na \u017cadnej powtarzalno\u015bci zjawisk? Zale\u017cy jaki teizm. Je\u015bli kto\u015b opiera sw\u00f3j teizm na przes\u0142ankach wskazuj\u0105cych na inteligentny projekt w przyrodzie, to jest to ju\u017c jak najbardziej teizm oparty na powtarzalnych przes\u0142ankach. Wszystko zale\u017cy wi\u0119c od tego jak spojrzy si\u0119 na t\u0119 spraw\u0119.<br \/>\nJan Lewandowski, grudzie\u0144 2017\n<\/div>\n<div id=\"tags\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niekt\u00f3rzy atei\u015bci i &#8222;racjonali\u015bci&#8221; twierdz\u0105, \u017ce tylko zjawiska powtarzalne, daj\u0105ce si\u0119 intersubiektywnie przetestowa\u0107, maj\u0105 sens. Teizm ma wi\u0119c nie mie\u0107 sensu skoro nie jest powtarzalnie testowalny. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce przyj\u0119cie tezy g\u0142osz\u0105cej, \u017ce tylko to co powtarzalne ma sens,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[166,186,216,318,343,399,478,488,526,564,638,639,656,741,851,897,904],"class_list":["post-1612","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm","tag-atom","tag-big-bang","tag-bozon-higgsa","tag-fale-grawitacyjne","tag-gluony","tag-jadro-atomowe","tag-kwarki","tag-leptony","tag-miony","tag-neutrino","tag-pole-grawitacyjne","tag-pole-magnetyczne","tag-powtarzalnosc","tag-sily-jadrowe","tag-taony","tag-wielki-wybuch","tag-wolfgang-pauli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1612\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}