{"id":1610,"date":"2018-04-20T22:47:14","date_gmt":"2018-04-20T20:47:14","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1610"},"modified":"2018-04-20T22:47:14","modified_gmt":"2018-04-20T20:47:14","slug":"bledne-teorie-skuteczne-w-praktyce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/bledne-teorie-skuteczne-w-praktyce\/","title":{"rendered":"B\u0142\u0119dne teorie skuteczne w praktyce"},"content":{"rendered":"
\n
\n
Skuteczno\u015b\u0107 nauki w praktyce jest dla ateisty gwarancj\u0105, \u017ce nauka odkrywa prawd\u0119 o \u015bwiecie. Jednak wcale jedno z drugiego tu nie wynika bowiem b\u0142\u0119dne przekonania o \u015bwiecie te\u017c mog\u0105 by\u0107 skuteczne w praktyce. Teza, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 w praktyce implikuje prawd\u0119 jest jedynie wyznaniem wiary ateisty i postulatem metafizycznym, kt\u00f3rego nie da si\u0119 udowodni\u0107 bez wpadni\u0119cia w b\u0142\u0119dne ko\u0142o. Rzekomo „naukowy” \u015bwiatopogl\u0105d ateisty upada wi\u0119c ostatecznie i okazuje si\u0119 by\u0107 nie do odr\u00f3\u017cnienia od dowolnego urojenia.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Przyznam szczerze, \u017ce czym\u015b w rodzaju ostatniego w\u0142oska, na kt\u00f3rym w moim mniemaniu wisia\u0142 \u015bwiatopogl\u0105d \u201eateisty naukowego\u201d, chc\u0105cego za wszelk\u0105 cen\u0119 wykaza\u0107 sw\u0105 \u201eempiryczn\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107\u201d nad \u015bwiatopogl\u0105dem teisty, by\u0142o wed\u0142ug mnie stwierdzenie, \u017ce ateista posiada \u201elepszy \u015bwiatopogl\u0105d\u201d o tyle, \u017ce jest to \u015bwiatopogl\u0105d \u201eumocowany w nauce\u201d. A sama nauka mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 \u201esukcesami w praktyce\u201d, co ma zdaniem niekt\u00f3rych wojuj\u0105cych ateist\u00f3w, powo\u0142uj\u0105cych si\u0119 na nauk\u0119, by\u0107 gwarantem i por\u0119czeniem tego, \u017ce nauka \u201epoprawnie odkrywa prawd\u0119 o \u015bwiecie\u201d. Atei\u015bci lubi\u0105 mawia\u0107 w polemikach z teistami: \u201edzi\u0119ki nauce masz cho\u0107by komputer z kt\u00f3rego do mnie piszesz i nie dzia\u0142a\u0142by on gdyby nauka nie odkrywa\u0142a prawdy o \u015bwiecie\u201d. Czy\u017cby?
\nOkazuje si\u0119 jednak, \u017ce ten ostatni w\u0142osek, na kt\u00f3rym wisi \u015bwiatopogl\u0105d \u201eateisty naukowego\u201d, p\u0119knie gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 fakt, \u017ce istniej\u0105\u00a0porzucone<\/em>\u00a0ju\u017c teorie naukowe, kt\u00f3re zosta\u0142y uznane za\u00a0b\u0142\u0119dne<\/em>\u00a0pomimo tego, \u017ce by\u0142y jak najbardziej\u00a0skuteczne w praktyce<\/em>. Owe teorie nie tylko by\u0142y\u00a0skuteczne<\/em>\u00a0w praktyce ale niekiedy dostarcza\u0142y one r\u00f3wnie\u017c do\u015b\u0107 zgrabnych wyja\u015bnie\u0144 zjawisk jakich dotyczy\u0142y i niekiedy\u00a0dostarcza\u0142y nawet skutecznych przewidywa\u0144 nowych fakt\u00f3w<\/em>. Ta historyczna okoliczno\u015b\u0107 jest gwo\u017adziem do trumny \u201eateizmu naukowego\u201d. Poni\u017cej podam list\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w teorii naukowych, kt\u00f3re zosta\u0142y uznane za\u00a0b\u0142\u0119dne<\/em>\u00a0pomimo tego, \u017ce by\u0142y ca\u0142kiem\u00a0skuteczne w praktyce<\/em>. Co ciekawe, niekt\u00f3re z\u00a0b\u0142\u0119dnych<\/em>\u00a0teorii naukowych\u00a0s\u0105 stosowane po dzi\u015b dzie\u0144 w praktyce<\/em>\u00a0i to wci\u0105\u017c\u00a0z niez\u0142ym skutkiem<\/em>. Nie podaj\u0119 dok\u0142adnych opis\u00f3w tych teorii za ka\u017cdym razem gdy\u017c nie miejsce tutaj na to i zak\u0142adam, \u017ce czytelnik zna ju\u017c te koncepcje lub gdzie\u015b doczyta sobie o nich je\u015bli go bardziej zainteresuj\u0105 (wi\u0119cej informacji na temat tych teorii mo\u017cna znale\u017a\u0107 cho\u0107by w\u00a0Wikipedii<\/em>, za kt\u00f3r\u0105 referuj\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 poni\u017cszych informacji).
\nPrawa Keplera<\/em>
\nNa tym miejscu zacytuj\u0119 po prostu Karla Poppera, kt\u00f3rego s\u0142owa m\u00f3wi\u0105 wystarczaj\u0105co same za siebie:
\n\u201eTeori\u0119\u00a0obalon\u0105<\/em>\u00a0w przesz\u0142o\u015bci mo\u017cna zachowa\u0107 jako\u00a0u\u017cyteczn\u0105<\/em>\u00a0mimo jej obalenia. W r\u00f3\u017cnych celach\u00a0pos\u0142ugujemy si\u0119<\/em>\u00a0na przyk\u0142ad prawami Keplera. Ale teoria obalona w przesz\u0142o\u015bci jest\u00a0nieprawdziwa<\/em>\u201d[1]. Warto w tym miejscu doda\u0107 jeszcze s\u0142owa Jana Sucha, znanego polskiego metodologa nauki, kt\u00f3ry pisa\u0142 w tonie podobnym do Poppera:\u00a0\u201eczasami hipotezy w spos\u00f3b ewidentny fa\u0142szywe […] nie tylko dobrze t\u0142umacz\u0105 okre\u015blone zespo\u0142y fakt\u00f3w, lecz nadto cz\u0119sto pozwalaj\u0105 w spos\u00f3b poprawny przewidywa\u0107 nowe zjawiska\u201d (Jan Such,\u00a0Czy istnieje\u00a0<\/em>experimentum crucis?<\/em>,\u00a0Warszawa 1975, s. 312).
\nTeoria Newtona<\/em>
\nJak czytamy w jednej z publikacji, \u201eNawet teoria tak\u00a0dobrze potwierdzona<\/em>\u00a0jak prawa Newtona okaza\u0142a si\u0119 na dalsz\u0105 met\u0119 nie do utrzymania [\u2026] prawa Newtona zosta\u0142y\u00a0obalone<\/em>!\u201d[2]. Jednak w pewnych ma\u0142ych zakresach (odleg\u0142o\u015bci i czasu) teoria Newtona\u00a0sprawdza si\u0119<\/em>\u00a0do\u015b\u0107 dobrze a\u017c po dzi\u015b dzie\u0144. Trudno o lepszy przyk\u0142ad\u00a0b\u0142\u0119dnej<\/em>\u00a0teorii naukowej, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c pozostaje\u00a0skuteczna w praktyce<\/em>\u00a0w pewnych okre\u015blonych obszarach.
\nAkroagoniny<\/em>
\nKoncepcja akroagonin pos\u0142u\u017cy\u0142a po I wojnie \u015bwiatowej do opracowania i praktykowania pewnych metod medycznych w leczeniu stan\u00f3w psychotycznych, na przyk\u0142ad leczenie wstrz\u0105sami insulinowymi, leczenie elektrowstrz\u0105sami lub gor\u0105czk\u0105 malaryczn\u0105. Koncepcja wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 potwierdzana przez skuteczno\u015b\u0107 tych metod.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Eter (fizyka)<\/em>
\nWielu badaczom wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce istnienie eteru jest naturaln\u0105\u00a0konieczno\u015bci\u0105<\/em>\u00a0dla \u00f3wczesnej nauki, by elektrodynamika Maxwella by\u0142a s\u0142uszna. Maxwell wprowadzi\u0142 do nauki koncepcj\u0119 \u201eeteru elektromagnetycznego\u201d, a nast\u0119pnie udowodni\u0142, \u017ce jest on to\u017csamy z \u201eeterem \u015bwiat\u0142ono\u015bnym\u201d. Doprowadzi\u0142o go to do odkrycia elektromagnetycznej natury \u015bwiat\u0142a. Co ciekawe, w 1902 roku o\u00a0b\u0142\u0119dnej<\/em>\u00a0teorii eteru pisano w jednym ze sztandarowych podr\u0119cznik\u00f3w do fizyki, \u017ce \u201eprawdopodobie\u0144stwo hipotezy eteru\u00a0zbli\u017ca si\u0119 do pewno\u015bci<\/strong>\u201d[3]. Warto o tym wspomnie\u0107 cho\u0107by dlatego, \u017ce atei\u015bci bardzo cz\u0119sto lubi\u0105 powtarza\u0107, \u017ce darwinowska teoria ewolucji r\u00f3wnie\u017c jest \u201ebliska pewno\u015bci\u201d.
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Teoria flogistonu<\/em>
\nTeoria flogistonowa by\u0142a teori\u0105 mechanizmu spalania i powsta\u0142a w XVII wieku, wywodz\u0105c si\u0119 z wcze\u015bniejszych koncepcji alchemicznych. Zak\u0142ada\u0142a ona wyst\u0119powanie w cia\u0142ach palnych substancji zwanej flogistonem. P\u00f3\u017aniejsze prace eksperymentalne, mi\u0119dzy innymi \u0141omonosowowa i Lavoisiera, wykaza\u0142y, \u017ce jest ona ca\u0142kowicie\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>. Teori\u0119 flogistonow\u0105 krytykowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c holenderski fizyk Herman Boerhaave (1668-1738), kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce spalanie i rdzewienie s\u0105 dwoma odr\u0119bnymi zjawiskami z powodu braku p\u0142omienia w drugim przypadku. Niejaki Georg E. Stahl (1660-1734) odpiera\u0142 te zarzuty, wykazuj\u0105c, \u017ce w przypadku spalania utrata flogistonu jest gwa\u0142towna, a w przypadku rdzewienia powolna, przez co p\u0142omie\u0144 jest niewidoczny. Paradoksalnie, w tym przypadku\u00a0mia\u0142 cz\u0119\u015bciowo racj\u0119<\/em>, gdy\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oba te procesy opisuje si\u0119 jako reakcje utleniania. Spalanie to szybkie utlenianie a korozja to utlenianie powolne. Jak widzimy,\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>\u00a0teoria flogistonowa mia\u0142a\u00a0prawid\u0142owe przewidywania<\/em>\u00a0w tym konkretnym przypadku.\u00a0Teoria flogistonowa podawa\u0142a skuteczne wyja\u015bnienia r\u00f3wnie\u017c w innych kwestiach i wyja\u015bnia\u0142a na przyk\u0142ad dlaczego tak du\u017co substancji palnych jest ciemnych, b\u0142yszcz\u0105cych i przewodzi ciep\u0142o, czego \u017cadna z nowszych teorii nie by\u0142a ju\u017c w stanie wyt\u0142umaczy\u0107 (por. R.G.A. Dolby,\u00a0Niepewno\u015b\u0107 wiedzy. Obraz nauki w ko\u0144cu XX wieku<\/em>, Warszawa 1998, s. 348).
\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Teoria geocentryczna<\/em>
\nProces upadku teorii geocentrycznej jako opisu \u015bwiata by\u0142 d\u0142ugotrwa\u0142y. Spotyka\u0142 si\u0119 z powoln\u0105 akceptacj\u0105 \u015brodowisk uniwersyteckich \u00f3wczesnej Europy. Powodem tego stanu rzeczy by\u0142a \u2013 paradoksalnie \u2013 mniejsza zgodno\u015b\u0107 teorii Kopernika z obserwacjami, szczeg\u00f3lnie niewyt\u0142umaczalne niezmienne po\u0142o\u017cenie gwiazd. Z punktu widzenia kinematyki r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy teori\u0105 geocentryczn\u0105 i heliocentryczn\u0105 sprowadza si\u0119 do wyboru uk\u0142adu odniesienia. Teoria heliocentryczna opisuje ruchy planet w uk\u0142adzie odniesienia zwi\u0105zanym ze S\u0142o\u0144cem, teoria geocentryczna wykorzystuje uk\u0142ad odniesienia zwi\u0105zany z Ziemi\u0105. Z tego punktu widzenia obie teorie s\u0105 prawid\u0142owe. Pewne zagadnienia jednak wygodniej jest rozwa\u017ca\u0107 w uk\u0142adzie geocentrycznym (na przyk\u0142ad ruch satelit\u00f3w Ziemi) oraz w astronawigacji. Jak wida\u0107,\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>\u00a0teoria geocentryczna po dzi\u015b dzie\u0144 mo\u017ce jak najbardziej mie\u0107 swoje\u00a0u\u017cyteczne<\/em>\u00a0zastosowania w praktyce.
\nHipoteza kontrakcji<\/em>
\nHipoteza ta\u00a0t\u0142umaczy\u0142a<\/em>\u00a0wszelkie deformacje skorupy ziemskiej kurczeniem si\u0119 Ziemi w trakcie jej och\u0142adzania. W wyniku tego procesu i zapadania si\u0119 cz\u0119\u015bci powierzchni powstaj\u0105 geosynkliny, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej s\u0105 zgniatane przez sztywniejsze obszary – kry kontynentalne. W ten spos\u00f3b powstaj\u0105 pasma fa\u0142dowe. Teoria ta zosta\u0142a jednak zarzucona i uznana za\u00a0b\u0142\u0119dn\u0105<\/em>. Pewne jej elementy mo\u017cna jednak\u00a0skutecznie zastosowa\u0107<\/em>\u00a0do wyja\u015bnie\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 do planety Merkury, gdzie rzeczywi\u015bcie obserwujemy efekty termicznego kurczenia si\u0119 wn\u0119trza planety.
\nHipoteza pomostowa<\/em>
\nZ uwagi na znalezienie licznych dowod\u00f3w na \u0142\u0105czno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy kontynentami w r\u00f3\u017cnych epokach geologicznych postulowano istnienie pomost\u00f3w l\u0105dowych mi\u0119dzy kontynentami, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zapad\u0142y si\u0119. Koronnymi argumentami na istnienie pomost\u00f3w l\u0105dowych by\u0142o wyst\u0119powanie tych samych gatunk\u00f3w fauny i flory na obu brzegach dzisiejszych ocean\u00f3w. Chodzi tu o gatunki, kt\u00f3re nie by\u0142y w stanie przeby\u0107 ocean\u00f3w. Na dw\u00f3ch brzegach ocean\u00f3w istniej\u0105 te\u017c podobne struktury geologiczne. Mimo zanegowania mo\u017cliwo\u015bci zapadania si\u0119 fragment\u00f3w skorupy kontynentalnej w oceanicznej,\u00a0w mocy pozosta\u0142y wszystkie argumenty<\/em>\u00a0dowodz\u0105ce \u0142\u0105czno\u015bci mi\u0119dzy kontynentami<\/em>\u00a0– Europ\u0105 i Afryk\u0105 a obu Amerykami, Afryk\u0105, Indiami i Azj\u0105, Azj\u0105 i Australi\u0105, Australi\u0105 i Ameryk\u0105, Antarktyd\u0105 i Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105, Afryk\u0105 i Australi\u0105. Jak wida\u0107 kolejna\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>\u00a0hipoteza wci\u0105\u017c mo\u017ce dostarcza\u0107\u00a0zadowalaj\u0105cego wyja\u015bnienia<\/em>\u00a0cho\u0107by w kwestii wyst\u0119powania tych samych gatunk\u00f3w fauny i flory na obu brzegach dzisiejszych ocean\u00f3w.
\nKoronium<\/em>
\nKoronium, newtonium \u2013 hipotetyczny pierwiastek chemiczny zaproponowany na prze\u0142omie XIX i XX wieku, kt\u00f3rego obecno\u015bci\u0105 t\u0142umaczono wyst\u0119powanie jednej z linii emisyjnych w widmie korony s\u0142onecznej. Tak wi\u0119c jest to kolejna\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>\u00a0hipoteza, kt\u00f3ra co\u015b jednak\u00a0skutecznie wyja\u015bnia\u0142a<\/em>.
\nLemuria<\/em>
\nLemuria \u2013 hipotetyczny zatopiony kontynent na Oceanie Indyjskim, nazwany tak przez Philipa Sclatera, wskazywany przez XIX-wiecznych darwinist\u00f3w w celu wyja\u015bnienia izolacji lemur\u00f3w na Madagaskarze i wyst\u0119powania skamienia\u0142o\u015bci ich przodk\u00f3w w Afryce i po\u0142udniowo-wschodniej Azji. Ernst Haeckel, niemiecki darwinista, u\u017cy\u0142 teorii o istnieniu Lemurii dla\u00a0wyja\u015bnienia<\/em>\u00a0nieobecno\u015bci skamienia\u0142o\u015bci \u201ebrakuj\u0105cego ogniwa\u201d mi\u0119dzy lud\u017ami a ma\u0142pami, twierdz\u0105c, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 one pod morzem.
\nModel atomu Lewisa<\/em>
\nCho\u0107 model ten zosta\u0142 przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nauk\u0119 uznany za\u00a0b\u0142\u0119dny<\/em>, to pomimo to pozwala on jednak\u00a0przewidzie\u0107<\/em>\u00a0niekt\u00f3re w\u0142asno\u015bci wi\u0105za\u0144 chemicznych (na przyk\u0142ad regu\u0142\u0119 Abegga). By\u0142 r\u00f3wnie\u017c punktem wyj\u015bcia do opracowania przez Lewisa teorii wi\u0105zania kowalencyjnego i koncepcji struktury punktowej.
\nNeptunizm<\/em>
\nNeptunizm zak\u0142ada\u0142, \u017ce wszystkie ska\u0142y powsta\u0142y poprzez krystalizacj\u0119 lub osadzanie ze \u015brodowiska wodnego. Koncepcja ta, cho\u0107 dzi\u015b ju\u017c zarzucona, okaza\u0142a si\u0119 mimo to s\u0142uszna w odniesieniu do niekt\u00f3rych ska\u0142 osadowych.
\nTeoria \u015bwietlika<\/em>
\nLiczne zjawiska optyczne ca\u0142kiem udanie t\u0142umaczy (te\u017c ontologicznie\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>) teoria \u015bwietlika. Za jej pomoc\u0105 daje si\u0119\u00a0skutecznie wyja\u015bni\u0107<\/em>\u00a0prawa soczewek i zwierciade\u0142.
\nTeoria cieplika<\/em>
\nW 1824 roku Nicolas Carnot w oparciu o teori\u0119 cieplika sformu\u0142owa\u0142 zasad\u0119 dzia\u0142ania silnik\u00f3w cieplnych. Prac\u0119 t\u0119 rozwin\u0105\u0142 Beno\u00eet Clapeyron w 1834 roku. Silniki cieplne istnia\u0142y ju\u017c przed Carnotem i Clapeyronem, niemniej jednak w oparciu o\u00a0b\u0142\u0119dny<\/em>\u00a0paradygmat teorii cieplika\u00a0wyja\u015bniali<\/em>\u00a0oni zasad\u0119 dzia\u0142ania\u00a0skutecznych<\/em>\u00a0w praktyce silnik\u00f3w cieplnych.
\nFrenologia<\/em>
\nFrenologia, cho\u0107 dzi\u015b uznawana ju\u017c za ca\u0142kowicie\u00a0b\u0142\u0119dn\u0105<\/em>, jak najbardziej mia\u0142a silny wp\u0142yw na rozw\u00f3j prawdziwej nauki – neurologii i neuropsychologii.
\nTeoria Wegenera<\/em>
\nW 1915 roku w swojej pracy pt.\u00a0O pochodzeniu kontynent\u00f3w i ocean\u00f3w<\/em>\u00a0(Die Entstehung der Kontinente und Ozeane<\/em>) niemiecki geofizyk i meteorolog Alfred Wegener przedstawi\u0142 teori\u0119, \u017ce kiedy\u015b wszystkie l\u0105dy tworzy\u0142y jeden ogromny l\u0105d, kt\u00f3ry nazwa\u0142 Pange\u0105, czyli \u201eWszechziemi\u0105\u201d. Zebra\u0142 w tej ksi\u0105\u017cce wszystkie dotychczas otrzymane dowody topograficzne, geologiczne i paleontologiczne.
\nTerra Australis<\/em>
\nW czasach odkry\u0107 geograficznych, gdy tego kontynentu nie mo\u017cna by\u0142o jeszcze odkry\u0107, nadal umieszczano go na mapach uznaj\u0105c argumentacj\u0119 \u00f3wczesnych naukowc\u00f3w, \u017ce musi istnie\u0107 na po\u0142udniu kontynent, kt\u00f3ry r\u00f3wnowa\u017cy\u0142by mas\u0119 kontynent\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej p\u00f3\u0142kuli. Nowa Zelandia po odkryciu w 1642 roku przez Abela Tasmana by\u0142a uznawana za\u00a0Terra Australis<\/em>. Tak wi\u0119c jest to kolejna\u00a0b\u0142\u0119dna<\/em>\u00a0hipoteza, kt\u00f3ra co\u015b jednak\u00a0skutecznie wyja\u015bnia\u0142a<\/em>.
\nPoni\u017cej podaj\u0119 nazwy kolejnych b\u0142\u0119dnych i zarzuconych ju\u017c koncepcji naukowych, kt\u00f3re w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu przyczynia\u0142y si\u0119 do wyja\u015bnienia czego\u015b. Gwiazdka obok nazwy oznacza, \u017ce dana teoria by\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b skuteczna w praktyce (gwiazdka w nawiasie oznacza, \u017ce owa skuteczno\u015b\u0107 by\u0142a kwesti\u0105 sporn\u0105): Brokkizm, Hipoteza ekspanduj\u0105cej Ziemi* (argumenty zwolennik\u00f3w ekspansji mo\u017cna znale\u017a\u0107 cho\u0107by w\u00a0Wikipedii<\/em>), Lamarkizm, Neolamarkizm, Mechanolamarkizm(*), Psycholamarkizm, \u0141ysenkizm, Model atomu Rutherforda, Model atomu Thomsona, Nemesis, Neutretto, Poliwoda, Preformacja, Promienie N(*), Teoria pustej Ziemi, Teoria grawitacji Le Sage’a(*), Teoria humoralna, Teoria samor\u00f3dztwa, Teoria stanu stacjonarnego(*), Witalizm, Wulkan (planeta), Wyspa Kalifornia.
\nJak zatem wida\u0107,\u00a0b\u0142\u0119dne<\/em>\u00a0teorie naukowe mog\u0105 by\u0107 jak najbardziej\u00a0skuteczne<\/em>\u00a0w praktyce. Praktyczna skuteczno\u015b\u0107 uznawanych obecnie za s\u0142uszne teorii naukowych nie mo\u017ce wi\u0119c \u201ez automatu\u201d zagwarantowa\u0107 atei\u015bcie epistemologicznej prawdziwo\u015bci owych teorii. Mog\u0105 one bowiem by\u0107\u00a0skuteczne w praktyce<\/em>\u00a0jak i zarazem m\u00f3wi\u0107 nam\u00a0nieprawd\u0119<\/em>\u00a0o \u015bwiecie. Wojuj\u0105cy ateista przy pomocy takich przyk\u0142ad\u00f3w nie wyka\u017ce wi\u0119c w \u017caden spos\u00f3b tei\u015bcie lub komukolwiek innemu, \u017ce \u201e\u015bwiatopogl\u0105d naukowy\u201d daje mu jak\u0105kolwiek przewag\u0119 w sporach.
\nKto\u015b zapyta: jak to mo\u017cliwe, \u017ce teorie, kt\u00f3re z punktu widzenia wsp\u00f3\u0142czesnej nauki m\u00f3wi\u0105 nam\u00a0nieprawd\u0119<\/em>\u00a0o \u015bwiecie, mog\u0142y okaza\u0107 si\u0119\u00a0skuteczne w praktyce<\/em>? Odpowied\u017a na to pytanie jest prosta: skuteczno\u015b\u0107 czego\u015b zak\u0142ada, \u017ce dostrzeg\u0142o si\u0119 gdzie\u015b pewn\u0105 prawid\u0142ow\u0105 i w miar\u0119 powtarzaln\u0105 korelacj\u0119 pomi\u0119dzy skutkiem i przyczyn\u0105. W \u017caden spos\u00f3b\u00a0nie gwarantuje<\/em>\u00a0to jednak, \u017ce opisali\u015bmy co\u015b poprawnie poza dostrze\u017ceniem samej tej korelacji. Dlatego w\u0142a\u015bnie nawet\u00a0b\u0142\u0119dne<\/em>\u00a0teorie naukowe mog\u0105 by\u0107 i by\u0142y jak najbardziej\u00a0skuteczne<\/em>\u00a0w praktyce. Nie oznacza to jednak w \u017caden spos\u00f3b, \u017ce m\u00f3wi\u0105 nam one \u201ez automatu\u201d cokolwiek prawdziwego o \u015bwiecie. Taka implikacja zachodzi\u0107 ju\u017c wcale nie musi.\u00a0Jest tak r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce sama idea \u201eskuteczno\u015bci w praktyce\u201d jest oparta na b\u0142\u0119dnym kole w rozumowaniu. To my przy pomocy odg\u00f3rnych kryteri\u00f3w ustalamy co jest \u201eskuteczne w praktyce\u201d, po czym przy pomocy tych samych kryteri\u00f3w \u201edowodzimy\u201d skuteczno\u015bci czego\u015b w praktyce. B\u0142\u0119dne ko\u0142o w tym rozumowaniu jest ewidentne. Je\u015bli kto\u015b tego nadal nie rozumie to niech spojrzy sobie cho\u0107by na zwyk\u0142y n\u00f3\u017c le\u017c\u0105cy na stole. Czy zawiera on w sobie cokolwiek skutecznego w praktyce? Nie. Dopiero my dodajemy do tego no\u017ca ide\u0119 skuteczno\u015bci w praktyce, na przyk\u0142ad tak\u0105, \u017ce n\u00f3\u017c nadaje si\u0119 do krojenia chleba. Jednak w samym no\u017cu nie zawiera si\u0119 pierwotnie \u017cadna taka idea. Inaczej pod k\u0105tem skuteczno\u015bci w praktyce b\u0119dzie patrze\u0107 na n\u00f3\u017c gosposia zabieraj\u0105ca si\u0119 za obiad, a inaczej morderca zamierzaj\u0105cy u\u017cy\u0107 tego samego no\u017ca jako narz\u0119dzia zbrodni. Preparujemy tu zatem odg\u00f3rnie pewn\u0105 tautologi\u0119 prawdziw\u0105 jedynie na mocy siebie samej. Idea skuteczno\u015bci czego\u015b w praktyce jest wi\u0119c zagadnieniem czysto teoretycznym i dlatego zawodzi przy jakichkolwiek pr\u00f3bach powi\u0105zania jej z zagadnieniem prawdy absolutnej. Je\u015bli zechcemy to nawet fa\u0142sz b\u0119dzie skuteczny w praktyce, co ukaza\u0142em na licznych przyk\u0142adach opisanych powy\u017cej w niniejszym tek\u015bcie.
\nJan Lewandowski, listopad 2017<\/p>\n

<\/p>\n
\n
\n[1]\u00a0Karl Popper,\u00a0Wiedza obiektywna. Ewolucyjna teoria epistemologiczna<\/em>, Warszawa 2002, s. 91, kursywy ode mnie.\n<\/div>\n
\n[2]\u00a0G. Kemeny,\u00a0Nauka w oczach filozofa<\/em>, Warszawa 1967, s. 49, 127, kursywy ode mnie.\n<\/div>\n
\n[3]\u00a0Cyt. za Imre Lakatos,\u00a0Pisma z filozofii nauk empirycznych<\/em>, Warszawa 1995, s. 124 przypis 272, pogrubienie ode mnie.\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Skuteczno\u015b\u0107 nauki w praktyce jest dla ateisty gwarancj\u0105, \u017ce nauka odkrywa prawd\u0119 o \u015bwiecie. Jednak wcale jedno z drugiego tu nie wynika bowiem b\u0142\u0119dne przekonania o \u015bwiecie te\u017c mog\u0105 by\u0107 skuteczne w praktyce. Teza, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 w praktyce implikuje prawd\u0119… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[974,1055],"tags":[161,208,240,307,328,332,340,380,428,557,566,689,732,742,835],"class_list":["post-1610","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ateizm","category-teizm","tag-ateizm","tag-bog","tag-cieplik","tag-eter","tag-flogiston","tag-frenologia","tag-geocentryzm","tag-imre-lakatos","tag-karl-popper","tag-nauka","tag-newton","tag-racjonalizm","tag-scjentyzm","tag-skutecznosc-w-praktyce","tag-swietlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1610"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1610\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}