{"id":154,"date":"2017-07-20T08:41:06","date_gmt":"2017-07-20T06:41:06","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=154"},"modified":"2017-07-20T08:41:06","modified_gmt":"2017-07-20T06:41:06","slug":"czy-chrystus-pan-odkupil-wszystkich-ludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/czy-chrystus-pan-odkupil-wszystkich-ludzi\/","title":{"rendered":"Czy Chrystus Pan odkupi\u0142 wszystkich ludzi?"},"content":{"rendered":"

Przygotowania do jubileuszu roku 2000 u\u015bwiadomi\u0142y mi, \u017ce Chrystus, w perspektywie dziej\u00f3w ludzko\u015bci, przyszed\u0142 bardzo niedawno. Je\u017celi ludzko\u015b\u0107 istnieje ju\u017c setki tysi\u0119cy, a mo\u017ce nawet miliony lat, to dwa tysi\u0105ce lat stanowi zaledwie niewielk\u0105 cz\u0105stk\u0119 ludzkich dziej\u00f3w. S\u0142owo Bo\u017ce uczy, \u017ce tylko w Chrystusie cz\u0142owiek mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 zbawienie: „Nie ma w \u017cadnym innym zbawienia, gdy\u017c nie dano ludziom pod niebem \u017cadnego innego imienia, w kt\u00f3rym mogliby\u015bmy by\u0107 zbawieni” (Dz\u00a04,12<\/a>). Osobi\u015bcie z wielk\u0105 wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 przyj\u0105\u0142em wyja\u015bnienie soborowej Konstytucji duszpasterskiej, \u017ce Chrystus ma moc zbawia\u0107 r\u00f3wnie\u017c niechrze\u015bcijan, a nawet niewierz\u0105cych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 prawdy i s\u0105 lud\u017ami dobrej woli: „Skoro bowiem za wszystkich umar\u0142 Chrystus i skoro ostateczne powo\u0142anie cz\u0142owieka jest rzeczywi\u015bcie jedno, mianowicie boskie, to musimy uzna\u0107, \u017ce Duch \u015awi\u0119ty wszystkim ofiarowuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 doj\u015bcia w spos\u00f3b Bogu wiadomy do uczestnictwa w tej paschalnej tajemnicy” (KDK 22).<\/i>
\nPozostaje jednak pytanie o los wieczny tych setek i tysi\u0119cy, a mo\u017ce milion\u00f3w pokole\u0144, kt\u00f3re \u017cy\u0142y przed Chrystusem.<\/i>
\nM\u00f3wi si\u0119 czasem o Panu Jezusie, \u017ce jest On za\u0142o\u017cycielem chrze\u015bcija\u0144stwa. Dostarcza mi Pan okazji do paru s\u0142\u00f3w krytyki pod adresem tego okre\u015blenia, kt\u00f3re rozpowszechni\u0142o si\u0119 dopiero w czasach O\u015bwiecenia. Wprawdzie nie jest to okre\u015blenie fa\u0142szywe, zawiera si\u0119 w nim jednak ukryte zaproszenie do traktowania chrze\u015bcija\u0144stwa jako zjawiska czysto ludzkiego, jak gdyby by\u0142o ono tylko jedn\u0105 w\u015br\u00f3d wielu religii \u015bwiata.
\nOt\u00f3\u017c ju\u017c w samych pocz\u0105tkach wiary chrze\u015bcija\u0144skiej z ca\u0142\u0105 jednoznaczno\u015bci\u0105 uczono, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 istnieje od pocz\u0105tku \u015bwiata, tyle \u017ce do czas\u00f3w Chrystusa Pana istnia\u0142 jedynie w formie niewidzialnej. \u015awiadectwo tej wiary znajdziemy m.in. w najstarszej zachowanej do naszych czas\u00f3w homilii chrze\u015bcija\u0144skiej, napisanej przed rokiem 150: „Pe\u0142ni\u0105c wol\u0119 Ojca naszego, Boga, nale\u017ce\u0107 b\u0119dziemy do Ko\u015bcio\u0142a naszego pierwotnego, Ko\u015bcio\u0142a duchowego, stworzonego pierwej ni\u017c s\u0142o\u0144ce i ksi\u0119\u017cyc. (…) Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie istnieje dopiero od dzisiaj, ale od pocz\u0105tku. By\u0142 on bowiem duchowy, tak w\u0142a\u015bnie jak nasz Jezus. Objawi\u0142 si\u0119 za\u015b w ostatnich dniach, a\u017ceby nas zbawi\u0107. Ot\u00f3\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry by\u0142 duchowy, objawi\u0142 si\u0119 w ciele Chrystusowym, aby nam pokaza\u0107, \u017ce kto go zachowa w ciele i go nie zbezcze\u015bci, otrzyma go w Duchu \u015awi\u0119tym” (tzw. Drugi List Klemensa do Koryntian<\/i> 14).
\nProsz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce za\u0142o\u017cenie Ko\u015bcio\u0142a przez Pana Jezusa przyr\u00f3wnuje autor tej homilii do tajemnicy Wcielenia. Tak jak Chrystus Pan nie zacz\u0105\u0142 istnie\u0107 w momencie swego pocz\u0119cia, bo jest On Przedwiecznym Synem Bo\u017cym, ale w\u00f3wczas zacz\u0119\u0142o si\u0119 tylko Jego istnienie widzialne, w naturze ludzkiej – podobnie jest z Ko\u015bcio\u0142em: istnia\u0142 on od pocz\u0105tku \u015bwiata, a Pan Jezus w tym sensie go za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce nada\u0142 mu posta\u0107 instytucji i wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra istnieje r\u00f3wnie\u017c w wymiarze widzialnym.
\nTakie spojrzenie na Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142o w\u015br\u00f3d pierwszych chrze\u015bcijan bardzo rozpowszechnione, jak o tym \u015bwiadcz\u0105 jeszcze dwa inne, te\u017c pochodz\u0105ce z po\u0142owy II wieku, dokumenty: Pasterz Hermasa (Wizja<\/i> 2,4,1) oraz Apologia<\/i> \u015bw. Justyna M\u0119czennika (1,46,2). \u015aw. Justyn, chyba jako pierwszy w historii Ko\u015bcio\u0142a, m\u00f3wi o \u017cyj\u0105cych w czasach przedchrze\u015bcija\u0144skich chrze\u015bcijanach anonimowych: „Pouczono nas, \u017ce Chrystus to pierworodny Syn Bo\u017cy i r\u00f3wnocze\u015bnie S\u0142owo, w kt\u00f3rym uczestniczy ca\u0142y r\u00f3d ludzki. Ot\u00f3\u017c ci, co prowadzili \u017cycie ze S\u0142owem zgodne, s\u0105 chrze\u015bcijanami, nawet je\u015bli uchodzili za ateist\u00f3w, jak na przyk\u0142ad w\u015br\u00f3d Grek\u00f3w Sokrates, Heraklit i do nich podobni”.
\nJak widzimy, \u015bw. Justyn wyra\u017anie stwierdza, \u017ce nie jest to jego osobisty pogl\u0105d, ale \u017ce takie pouczenie otrzyma\u0142 od Ko\u015bcio\u0142a. Ot\u00f3\u017c je\u015bli sobie uprzytomnimy, \u017ce tajemnica Ko\u015bcio\u0142a jest to tajemnica powo\u0142ania do zbawienia, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce ju\u017c Aposto\u0142 Pawe\u0142 kilkakrotnie wspomina\u0142, \u017ce istnieje ona od wiek\u00f3w, a Chrystus Pan nada\u0142 jej widzialno\u015b\u0107 i ca\u0142\u0105 skuteczno\u015b\u0107 (Rz\u00a016,25n<\/a>; Ef\u00a03,9n<\/a>; Kol\u00a01,26<\/a>).
\nDzisiaj, kiedy nawet gorliwi katolicy zbyt ma\u0142o zauwa\u017caj\u0105 w Ko\u015bciele jego wymiar nadprzyrodzony, szczeg\u00f3lnie warto sobie przypomnie\u0107 t\u0119 star\u0105 prawd\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 r\u00f3wnie\u017c w tym nie jest podobny do \u017cadnej instytucji czysto ludzkiej, i\u017c jest transcendentny wobec dziej\u00f3w ludzko\u015bci: istnieje wcze\u015bniej, ni\u017c te dzieje si\u0119 zacz\u0119\u0142y i nie przestanie istnie\u0107, kiedy te dzieje dobiegn\u0105 kresu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bowiem wielk\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 Bo\u017cych przyjaci\u00f3\u0142, przeznaczon\u0105 do \u017cycia wiecznego.
\n\u017beby Pan m\u00f3g\u0142 si\u0119 jeszcze wi\u0119cej nacieszy\u0107 t\u0105 prawd\u0105 o Ko\u015bciele istniej\u0105cym przed wiekami, przytocz\u0119 Panu jeszcze tekst Euzebiusza z Cezarei, napisany oko\u0142o roku 300: „Chocia\u017c niew\u0105tpliwie jeste\u015bmy nowymi lud\u017ami i chocia\u017c narody dopiero teraz pozna\u0142y to rzeczywi\u015bcie nowe imi\u0119 chrze\u015bcijan, przytoczymy dowody na to, \u017ce naszego \u017cycia i obyczaj\u00f3w, opartych na zasadach bogobojno\u015bci, nie utworzyli\u015bmy dopiero teraz, lecz \u017ce od pierwszej, rzec mo\u017cna, chwili istnienia rodu ludzkiego szcz\u0119\u015bliwie si\u0119 rozwin\u0119\u0142y z poj\u0119\u0107, wrodzonych pobo\u017cnym ludziom danego czasu. (…) Gdyby kto powiedzia\u0142, \u017ce oni wszyscy, od Abrahama id\u0105c w g\u00f3r\u0119 a\u017c do pierwszego cz\u0142owieka, dla swej niew\u0105tpliwej sprawiedliwo\u015bci s\u0105 chrze\u015bcijanami z uczynk\u00f3w, chocia\u017c nie z imienia, nie rozmin\u0105\u0142by si\u0119 z prawd\u0105. Imi\u0119 to bowiem m\u00f3wi wyra\u017anie, \u017ce chrze\u015bcijanin, dzi\u0119ki poznaniu Chrystusa i dzi\u0119ki Jego nauce odznacza si\u0119 roztropno\u015bci\u0105, sprawiedliwo\u015bci\u0105, wstrzemi\u0119\u017aliwym \u017cyciem, m\u0119\u017cn\u0105 cnot\u0105, wreszcie wyznawaniem czci jednego i jedynego, najwy\u017cszego Boga. W tym wszystkim za\u015b oni p\u0142on\u0119li gorliwo\u015bci\u0105 nie mniejsz\u0105 od naszej. (…)
\nDlatego nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce pierwotn\u0105, najstarsz\u0105, wiekiem najpowa\u017cniejsz\u0105, przez ludzi mi\u0142ych Bogu takich jak Abraham odkryt\u0105 religi\u0105 jest ta, kt\u00f3r\u0105 teraz w\u0142a\u015bnie wszystkim narodom g\u0142osi nauka Chrystusowa. (…) Dlaczeg\u00f3\u017c by wi\u0119c nie mo\u017cna przypu\u015bci\u0107, \u017ce my, kt\u00f3rzy si\u0119 wywodzimy od Chrystusa, mamy ten sam spos\u00f3b \u017cycia i ten sam wyraz religii, jaki mieli niegdy\u015b owi Bo\u017cy przyjaciele? A zatem nie jest now\u0105 ani obc\u0105, ale naprawd\u0119 pierwotn\u0105, jedyn\u0105 i prawdziw\u0105 form\u0105 s\u0142u\u017cby Bo\u017cej ta w\u0142a\u015bnie, kt\u00f3r\u0105 nam poda\u0142a nauka Chrystusa” (Historia ko\u015bcielna<\/i> 1,4).
\n„Od Abla sprawiedliwego a\u017c do ko\u0144ca \u015bwiata – wypowiada t\u0119 sam\u0105 prawd\u0119 \u015bw. Augustyn – jak d\u0142ugo ludzie rodz\u0105 si\u0119 i s\u0105 rodzeni, wszyscy sprawiedliwi przechodz\u0105cy przez to \u017cycie stanowi\u0105 jedno cia\u0142o Chrystusa” (Kazanie<\/i> 341,9,11). Warto wiedzie\u0107, \u017ce prawd\u0119 t\u0119 przypomnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c ostatni sob\u00f3r (KK 2), wykorzystuj\u0105c zreszt\u0105 te w\u0142a\u015bnie sformu\u0142owania \u015bw. Augustyna.
\nI to jest pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzi na Pa\u0144skie pytanie: Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest tajemnic\u0105 istniej\u0105c\u0105 przed wiekami, a zatem do zbawienia byli wezwani r\u00f3wnie\u017c wszyscy ludzie, \u017cyj\u0105cy przed Chrystusem. Ci, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie szli przez \u017cycie drog\u0105 zbawienia, zawdzi\u0119czali to \u0142asce, kt\u00f3rej B\u00f3g im udziela\u0142 ze wzgl\u0119du na przysz\u0142e zas\u0142ugi Chrystusa Pana. „Bo nie dano ludziom pod niebem \u017cadnego innego imienia, w kt\u00f3rym mogliby\u015bmy by\u0107 zbawieni”.
\nT\u0119 prawd\u0119, \u017ce ci ludzie ery przedchrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie zbawienia dost\u0105pili, zawdzi\u0119czaj\u0105 je ca\u0142kowicie Chrystusowi, a osi\u0105gn\u0119li je dopiero po Jego zbawczej \u015bmierci, wyznajemy w s\u0142owach „Symbolu apostolskiego”: „Zst\u0105pi\u0142 do piekie\u0142”. \u017beby nie wyd\u0142u\u017ca\u0107 tego listu, nie b\u0119d\u0119 tu omawia\u0142 tekst\u00f3w biblijnych na ten temat, bo s\u0105 one \u0142atwo dost\u0119pne (1\u00a0P\u00a03,18-22<\/a>; Ef\u00a04,8-10<\/a>; Hbr\u00a011,39n<\/a>; Ap\u00a01,18<\/a>). Od razu przejd\u0119 do przedstawienia paru szczeg\u00f3lnie charakterystycznych poucze\u0144, jakie na temat prawdy o zst\u0105pieniu Ukrzy\u017cowanego do otch\u0142ani zostawili nam Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a.
\nZaczn\u0119 od pochodz\u0105cego z ok. 180 roku \u015bwiadectwa \u015bw. Ireneusza, duchowego wnuka Aposto\u0142a Jana, bo jest ono napisane jakby specjalnie w odpowiedzi na Pa\u0144ski list: „Chrystus przyszed\u0142 nie tylko dla tych, kt\u00f3rzy uwierzyli Mu od czas\u00f3w cesarza Tyberiusza. Nie jest te\u017c tak, \u017ceby Ojciec troszczy\u0142 si\u0119 tylko o ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 obecnie. On troszczy si\u0119 w og\u00f3le o wszystkich od pocz\u0105tku ludzi, kt\u00f3rzy wed\u0142ug swoich mo\u017cliwo\u015bci i w swoim czasie bali si\u0119 i kochali Boga, byli sprawiedliwi i troskliwi wobec bli\u017anich oraz pragn\u0119li zobaczy\u0107 Mesjasza i us\u0142ysze\u0107 Jego g\u0142os. (…)
\nDlatego Pan zst\u0105pi\u0142 pod ziemi\u0119, aby r\u00f3wnie\u017c im zwiastowa\u0107 nowin\u0119 o swoim przyj\u015bciu, \u017ce jest odpuszczenie grzech\u00f3w dla tych, kt\u00f3rzy w Niego wierz\u0105” (Adversus haereses<\/i> 4,22,2 i 27,2).
\nObraz Chrystusa Pana, og\u0142aszaj\u0105cego przebywaj\u0105cym w otch\u0142ani zmar\u0142ym dobr\u0105 nowin\u0119, zaczerpni\u0119ty zosta\u0142 z 1 P 3,19. Ot\u00f3\u017c by\u0142oby du\u017cym uproszczeniem przypisa\u0107 pob\u0142a\u017cliwie ten obraz nadmiarowi wyobra\u017ani eschatologicznej u pierwszych chrze\u015bcijan. Funkcj\u0105 tego obrazu jest przekazanie nam prawdy, \u017ce z chwil\u0105 zbawczej \u015bmierci Chrystusa Pana zbawienie nie ogarn\u0119\u0142o bynajmniej automatycznie wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy umarli przed Nim, ale by\u0142o ono przedmiotem wyboru ka\u017cdego, kto je rzeczywi\u015bcie przyj\u0105\u0142.
\nPisz\u0105cy – jakie\u015b dwadzie\u015bcia lat po Ireneuszu – Klemens z Aleksandrii wyra\u017anie powiada, \u017ce Chrystus Pan zst\u0105pi\u0142 do otch\u0142ani nie tylko dla sprawiedliwych Starego Testamentu, ale dla wszystkich ludzi spragnionych zbawienia: „Pan nie z \u017cadnej innej przyczyny zst\u0105pi\u0142 do Hadesu, jak tylko po to, aby i tam g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119. (…) Sprawiedliwy, dop\u00f3ki istotnie jest sprawiedliwy, nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od innego sprawiedliwego, czy to by\u0142by cz\u0142owiek Prawa Moj\u017ceszowego czy Hellen. B\u00f3g jest Panem nie tylko Judejczyk\u00f3w, ale wszystkich ludzi, a bardziej bezpo\u015brednio jest Ojcem tych, kt\u00f3rzy Go poznali” (Kobierzec<\/i> 6,46,2 i 47,2).
\nPodobnie pisa\u0142 ok. 247 roku ucze\u0144 Klemensa, wielki Orygenes: Pan, „kiedy sta\u0142 si\u0119 dusz\u0105 pozbawion\u0105 cia\u0142a i przebywa\u0142 w\u015br\u00f3d pozbawionych cia\u0142a dusz, przyci\u0105gn\u0105\u0142 ku sobie te spo\u015br\u00f3d nich, kt\u00f3re tego chcia\u0142y albo o kt\u00f3rych znanym sobie sposobem wiedzia\u0142, \u017ce s\u0105 tego godne” (Przeciw Celsusowi<\/i> 2,43).
\nZachowa\u0142o si\u0119 nawet \u015bwiadectwo, \u017ce ju\u017c katechumen\u00f3w pouczano o tym, i\u017c dobrodziejstwo zbawienia ogarn\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c zmar\u0142ych, \u017cyj\u0105cych przed czasami Chrystusa Pana. Oto co na ten temat m\u00f3wi\u0142 swoim katechumenom \u015bw. Cyryl z Jerozolimy: „Zst\u0105pi\u0142 do piekie\u0142, aby i tam zbawi\u0107 sprawiedliwych. Bo powiedz mi: Chcia\u0142by\u015b, aby \u017cyj\u0105cy stali si\u0119 uczestnikami \u0142aski, a ci, kt\u00f3rzy od Adama tak d\u0142ugi czas byli w wi\u0119zieniu, nie mieli otrzyma\u0107 wolno\u015bci?” (Katecheza<\/i> 4,11).
\nBo Chrystus Pan jest naprawd\u0119 kim\u015b niesko\u0144czenie wi\u0119cej ni\u017c za\u0142o\u017cycielem religii chrze\u015bcija\u0144skiej. „On jest prawdziwie Zbawicielem \u015bwiata” (J\u00a04,42<\/a>). R\u00f3wnie\u017c Zbawicielem wszystkich pokole\u0144, kt\u00f3re by\u0142y przed Nim.
\n 
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w
\n