{"id":1497,"date":"2017-12-05T14:52:04","date_gmt":"2017-12-05T13:52:04","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1497"},"modified":"2017-12-05T14:52:04","modified_gmt":"2017-12-05T13:52:04","slug":"calun-turynski-falszerstwo-niedokonane-cz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/calun-turynski-falszerstwo-niedokonane-cz-3\/","title":{"rendered":"Ca\u0142un Tury\u0144ski \u2013fa\u0142szerstwo (nie)dokonane cz. 3"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
Jednymi z najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywanych argument\u00f3w sceptyk\u00f3w, w r\u00f3\u017cnego rodzaju dyskusjach w Internecie na temat autentyczno\u015bci Ca\u0142unu Tury\u0144skiego, s\u0105 rzekome „niezb\u0119dne” zniekszta\u0142cenia twarzy, pogl\u0105d \u017ce Jezus by\u0142 dwumetrowym olbrzymem, opr\u00f3cz oczywi\u015bcie kontrowersji wok\u00f3\u0142 monet, py\u0142k\u00f3w itp. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych „argument\u00f3w” przeci\u0119tni sceptycy czerpi\u0105 z napisanego przez Aleksandra G\u0142owackiego artyku\u0142u „Ca\u0142un Tury\u0144ski -fa\u0142szerstwo (nie)doskona\u0142e.” Tu moja polemika z nim, zdanie po zdaniu.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n <\/p>\n

Teraz G\u0142owacki postara nam si\u0119 przedstawi\u0107 rzekome:<\/p>\n

Dowody na \u015bredniowieczne pochodzenie<\/em><\/h2>\n

Ca\u0142un Tury\u0144ski pojawi\u0142 si\u0119 po raz pierwszy na kartach historii w do\u015b\u0107 tajemniczych okoliczno\u015bciach. Biskup d\u2019Arcis Memp przeprowadzi\u0142 s\u0142ynne \u015bledztwo w tej sprawie. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nBiskup Pierre d\u2019Arcis, czyli po naszemu Piotr z Ars, \u017cadnego \u015bledztwa nie przeprowadzi\u0142. Mia\u0142 je przeprowadzi\u0107 oko\u0142o roku 1355 jego poprzednik na diecezji Troyes, biskup Henri de Poitiers, czyli Henryk z Poitiers \u2013a i tak jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em, kt\u00f3re twierdzi \u017ce takie \u015bledztwo w og\u00f3le zosta\u0142o przeprowadzone, jest pisanego pod koniec 1389 roku memorandum Piotra z Ars, do awinio\u0144skiego antypapie\u017ca Klemensa VII, w sprawie przeprowadzonych w tym roku, wbrew jego woli, wystawieniom Ca\u0142unu w podlegaj\u0105cej Troyes male\u0144kiej miejscowo\u015bci Lirey.
\nZ dokument\u00f3w pozostawionych przez niego wynika, \u017ce ca\u0142un stworzy\u0142 artysta, kt\u00f3rego zidentyfikowa\u0142. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nO jakich dokumentach mowa?! Nie ma \u017cadnych protoko\u0142\u00f3w rzekomego \u015bledztwa przeprowadzonego przez biskupa Henryka. Wszystko co o nim wiadomo, to kilka zda\u0144 na pocz\u0105tku memorandum biskupa Piotra:[208]<\/a><\/p>\n

Sprawa, Ojcze \u015awi\u0119ty, przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co. Jaki\u015b czas temu dziekan pewnego ko\u015bcio\u0142a kolegiackiego w diecezji Troyes, to jest ko\u015bcio\u0142a w Lirey, kieruj\u0105c si\u0119 chciwo\u015bci\u0105 i nie powoduj\u0105c si\u0119 w \u017cadnym stopniu pobo\u017cno\u015bci\u0105, lecz tylko ch\u0119ci\u0105 zysku, w spos\u00f3b pe\u0142en fa\u0142szu i z zamiarem oszustwa wystara\u0142 si\u0119 dla swojego ko\u015bcio\u0142a o pewne p\u0142\u00f3tno chytrze namalowane, na kt\u00f3rym za pomoc\u0105 pewnej sztuczki szalbierskiej przedstawiono podw\u00f3jne wyobra\u017cenie m\u0119\u017cczyzny, to jest prz\u00f3d i ty\u0142 cia\u0142a, utrzymuj\u0105c przy tym fa\u0142szywie, \u017ce jest to prawdziwy ca\u0142un, w kt\u00f3ry nasz Zbawiciel Jezus Chrystus zosta\u0142 owini\u0119ty przed z\u0142o\u017ceniem do grobu i na kt\u00f3rym podobizna ca\u0142ej postaci Zbawiciela jest odci\u015bni\u0119ta wraz ze \u015bladami Jego ran. T\u0119 opowie\u015b\u0107 rozg\u0142oszono nie tylko w kr\u00f3lestwie Francji, ale, rzec mo\u017cna \u015bmia\u0142o, w ca\u0142ym \u015bwiecie, tak \u017ce ze wszystkich stron przybywali ludzie, aby to p\u0142\u00f3tno zobaczy\u0107. Nie poprzestano na tym i by zwabi\u0107 jak najwi\u0119ksze t\u0142umy ludzi i wycisn\u0105\u0107 z nich chytrze pieni\u0105dze, postarano si\u0119 o rzekome cuda: w tym celu wynaj\u0119to pewnych ludzi, aby g\u0142osili, \u017ce zostali uzdrowieni w czasie publicznego pokazu ca\u0142unu, kt\u00f3ry w opinii wszystkich mia\u0142 by\u0107 ca\u0142unem naszego Pana.<\/p>\n

\u015awi\u0119tej pami\u0119ci pan Henryk z Poitiers, biskup Troyes, dowiedziawszy si\u0119 o tym i przynaglany przez r\u00f3\u017cne roztropne osoby do podj\u0119cia jaki\u015b krok\u00f3w, co w ko\u0144cu nale\u017ca\u0142o do jego obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych ze zwyczajnej jurysdykcji, zabra\u0142 si\u0119 gorliwie do badania ca\u0142ej sprawy i wykrycia prawdy. Wielu teolog\u00f3w i innych m\u0105drych ludzi o\u015bwiadczy\u0142o \u017ce nie mo\u017ce to by\u0107 prawdziwy ca\u0142un naszego Pana z odciskiem jego podobizny, jako \u017ce \u015bwi\u0119ta Ewangelia nie wspomina o takiej cudownej podobi\u017anie, a by\u0142oby zupe\u0142nie nieprawdopodobne, by \u015bwi\u0119ci ewangeli\u015bci zaniedbali odnotowania jej istnienia, gdyby to by\u0142o prawd\u0105, podobnie te\u017c fakt ten nie m\u00f3g\u0142by pozosta\u0107 nieznany a\u017c do naszych czas\u00f3w.<\/p>\n

W ko\u0144cu, po wnikliwym dochodzeniu i badaniach, wykry\u0142 on szalbierstwo, oraz spos\u00f3b, w jaki wspomniane p\u0142\u00f3tno zosta\u0142o chytrze pomalowane, prawd\u0119 po\u015bwiadczy\u0142 za\u015b ten artysta, kt\u00f3ry je namalowa\u0142, a mianowicie, \u017ce nie by\u0142o ono uczynione w spos\u00f3b cudowny, ani te\u017c nam zes\u0142ane, lecz by\u0142o dzie\u0142em ludzkiej umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

Bior\u0105c to pod uwag\u0119, po zasi\u0119gni\u0119ciu rady m\u0105drych teolog\u00f3w i prawnik\u00f3w, widz\u0105c \u017ce nie mo\u017ce i nie powinien pozwoli\u0107 na kontynuowanie tych praktyk, wszcz\u0105\u0142 on formalne post\u0119powanie przeciw rzeczonemu Dziekanowi i jego wsp\u00f3\u0142winnym towarzyszom, aby po\u0142o\u017cy\u0107 kres owym fa\u0142szywym pog\u0142oskom. Ci za\u015b widz\u0105c \u017ce ich niegodziwo\u015b\u0107 zosta\u0142a ujawniona, ukryli gdzie\u015b rzeczone p\u0142\u00f3tno, tak ze Ordynariusz nie m\u00f3g\u0142 go odnale\u017a\u0107 i trzymali je w tym ukryciu przez nast\u0119pne trzydzie\u015bci cztery lata, lub co\u015b ko\u0142o tego, a\u017c do tego roku.<\/p>\n

To jest ju\u017c wszystko<\/strong> co wiadomo o rzekomym dochodzeniu biskupa Henryka z Poitiers w sprawie pojawienia si\u0119 Ca\u0142unu w Lirey, dalej jest tylko opis wydarze\u0144 z 1389 roku. Po prostu cyrk, dochodzenie kt\u00f3re nie wiadomo czy odby\u0142o si\u0119 33, 34, czy mo\u017ce 35 lat wcze\u015bniej, anonimowego fa\u0142szerza kt\u00f3ry sam z siebie rzekomo si\u0119 przyzna\u0142 do swego czynu (i nawet nie wiadomo czy zosta\u0142 ukarany), biskupa kt\u00f3ry wie w jaki spos\u00f3b powsta\u0142 wizerunek na Ca\u0142unie Tury\u0144skim, ale tego nie powie, przez co ponad 600 lat p\u00f3\u017aniej najlepsi naukowcy z zaawansowanym sprz\u0119tem badawczy b\u0119d\u0105 si\u0119 nad tym bezowocnie g\u0142owi\u0107, post\u0119powanie dyscyplinarne kt\u00f3rego rezultat jest nieznany i du\u017co p\u0142aczu, jaki \u00f3w dziekan by\u0142 niedobry. Zreszt\u0105 i tak nie znamy orygina\u0142u tego dokumentu, rzekomo wys\u0142anego (anty)papie\u017cowi, mamy za to niepodpisane i niedatowane kopie: brudnopis i jedn\u0105 kopi\u0119 na czysto po \u0142acinie, oraz francuskie streszczenie (+wspominane przez Chevaliera, odpis i dwa streszczenia z XVI wieku)[209]<\/a> Kto\u015b m\u00f3g\u0142by si\u0119 upiera\u0107, \u017ce nie ma dowodu \u017ce list ten zosta\u0142 w takiej formie, bez dalszych redakcji, wys\u0142any na dw\u00f3r awinio\u0144ski. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce nie ma potrzeby, aby tak zak\u0142ada\u0107.
\n\u015aledztwo przeprowadzi\u0142a osoba kompetentna, ciesz\u0105ca si\u0119 autorytetem i zaufaniem.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nO kim mowa \u2013o biskupie Henryku czy Piotrze? Bo odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce G\u0142owacki w og\u00f3le nie wie \u017ce by\u0142o dw\u00f3ch biskup\u00f3w. I ani jeden, ani drugi, nie byli cenieni autorytetem i zaufaniem przez wszystkich swoich diecezjan -biskup Piotr z Ars skar\u017cy si\u0119 w memorandum \u017ce:[210]<\/a>
\njego [Ca\u0142unu] obro\u0144cy rozg\u0142aszaj\u0105 za granic\u0105, \u017ce dzia\u0142am z zawi\u015bci i ch\u0119ci zysku po to, aby samemu zaw\u0142adn\u0105\u0107 tym p\u0142\u00f3tnem, jak to ju\u017c twierdzili o moim poprzedniku. Z drugiej strony inni o\u015bwiadczaj\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie, \u017ce dzia\u0142am zbyt opieszale i sam czyni\u0119 z siebie po\u015bmiewisko pozwalaj\u0105c na to by nadu\u017cycie wci\u0105\u017c mia\u0142o miejsce.
\nJako\u015b nie wida\u0107 aby ktokolwiek, ani zwolennicy, ani przeciwnicy, stali murem za biskupem.
\n\u00a0Do tego by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rego interesie le\u017ca\u0142o promowanie autentyczno\u015bci r\u00f3\u017cnych relikwii, jako przedmiot\u00f3w potwierdzaj\u0105cych wiar\u0119. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nOwszem le\u017ca\u0142o. Sprawa sko\u0144czy\u0142a si\u0119 na tym, \u017ce Klemens VII, 6 stycznia 1390 roku pisze odpowied\u017a: biskup ma siedzie\u0107 cicho, albo to on zostanie ekskomunikowany, a pan na Lirey Geoffrey II (dla odr\u00f3\u017cnienia od swojego poleg\u0142ego 19 wrze\u015bnia 1356 pod Poitiers ojca, kt\u00f3ry nosi\u0142 to samo imi\u0119 \u2013kt\u00f3re w literaturze wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c jako Godfryd, Galfryd, albo Geoffrei) ma prawo wystawia\u0107 razem z kanonikami miejscowej kolegiaty Ca\u0142un, ale tylko jasno prezentuj\u0105c \u017ce nie jest to prawdziwy Ca\u0142un, a tylko podobizna, zakaz oddawania takiej samej czci jak Eucharystii itp.[211]<\/a> 30 maja te warunki zostaj\u0105 znacznie z\u0142agodzone \u2013 nie trzeba ju\u017c informowa\u0107 wiernych \u017ce to nie jest prawdziwy Ca\u0142un, wyra\u017cenie \u201enie jest to prawdziwy Ca\u0142un, ale malowid\u0142o\u201d zast\u0105piono przez \u201enie wystawiaj\u0105 jakby to by\u0142 prawdziwy Ca\u0142un\u201d (nie znaczy to \u017ce jest nieprawdziwy, tylko ze nawet jakby by\u0142 prawdziwy to nale\u017cy go wystawia\u0107 tak jakby by\u0142 nieprawdziwy), szaty liturgiczne dozwolone, ale formy solenne, jak przy wystawianiu relikwii, nie.[212]<\/a> Jest to po prostu zgni\u0142y kompromis, celem za\u0142agodzenia sporu.
\nOczywi\u015bcie dokument pozostawiony przez biskupa jest ignorowany lub podwa\u017cany. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nBo nic tu si\u0119 kupy nie trzyma. \u017baden z dokument\u00f3w powsta\u0142ych za \u017cycia, lub tu\u017c po \u015bmierci Geoffreya I de Charny, nie wspomina o istnieniu Ca\u0142unu Tury\u0144skiego w kolegiacie w Lirey. Ani akt fundacyjny kolegiaty z Lirey datowany na 20 czerwca 1353 roku, ani bulla papie\u017ca Innocentego VI ustanawiaj\u0105ca kanonik\u00f3w z 30 stycznia 1354 roku, ani dokument z 3 sierpnia tego\u017c roku nadaj\u0105cy kolejne odpusty, ani list z 28 maja 1356 roku biskupa Henryka z Poitiers (kt\u00f3ry rzekomo mia\u0142 przeprowadza\u0107 w\u00f3wczas \u015bledztwo dotycz\u0105ce pochodzenia Ca\u0142unu), chwal\u0105cy Geoffreya za ufundowanie kolegiaty i og\u00f3ln\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107, ani dokument z 5 czerwca 1357 roku w kt\u00f3rym dwunastu biskup\u00f3w s\u0105du papieskiego w Awinionie udziela\u0142o dodatkowych odpust\u00f3w tym kt\u00f3rzy odm\u00f3wi\u0105 modlitw\u0119 za dusz\u0119 poleg\u0142ego Geoffreya.[213]<\/a> Istniej\u0105 jednak dowody na\u00a0 to \u017ce Ca\u0142un by\u0142 w posiadaniu Geoffreya I przed jego \u015bmierci\u0105. Bulla antypapie\u017ca Klemensa VII z 1390 roku potwierdza \u017ce pierwszym znanym posiadaczem Ca\u0142unu by\u0142 Geoffrey I.[214]<\/a>\u00a0 Wnuczka Geoffreya I, Ma\u0142gorzata twierdzi\u0142a \u017ce odziedziczy\u0142a (conquist par feu) Ca\u0142un po dziadku.[215]<\/a>\u00a0 W znanych nam dokumentach rodu de Charny zawsze okre\u015bla si\u0119 Geoffreya I jako pierwszego znanego posiadacza Ca\u0142unu.[216]<\/a> Najwa\u017cniejszym \u015bwiadectwem jest jednak przedstawiaj\u0105cy Ca\u0142un s\u0142ynny medalion z Lirey, powsta\u0142y za \u017cycia Geoffreya I, lub tu\u017c po jego \u015bmierci, kt\u00f3rego jeden egzemplarz wy\u0142owiono w 1855 roku z Sekwany[217]<\/a>, a w 2009 roku odkryto fragment foremki s\u0142u\u017c\u0105cej do wyrobu jego nieco odmiennej wersji.[218]<\/a> Czyli wszystko jest tu popl\u0105tane, z jednej strony wiemy \u017ce Ca\u0142un wystawiano oko\u0142o roku 1356 w Lirey, z drugiej strony w oficjalnych dokumentach z tego okresu, nie ma s\u0142owa o pokazach, ani o wywo\u0142anym przez nie skandalu. S\u0105 tylko niesp\u00f3jne wynurzenia biskupa Piotra z Ars.
\nNiezale\u017cnie od tego jaka jest prawda, przypominam, \u017ce niekt\u00f3re fakty opisywane w podr\u0119cznikach historii poparte s\u0105 znacznie bardziej w\u0105tpliwymi dokumentami.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

Zatem G\u0142owacki, stosuj\u0105c takie podej\u015bcie, powinien bez w\u0105tpienia uwierzy\u0107 w prawdziwo\u015b\u0107 relacji o Zmartwychwstaniu Chrystusa \u2013bo s\u0105 one niebywale lepiej udokumentowane i doskonale wpisuj\u0105 si\u0119 w szerszy historyczny kontekst, b\u0119d\u0105c w pe\u0142ni zgodne z wszystkimi znanymi faktami, tak historycznymi, jak i psychologicznymi (a niezgodno\u015bci pomi\u0119dzy opisami w poszczeg\u00f3lnych ksi\u0119gach Nowego Testamentu s\u0105 tylko pozorne, tak naprawd\u0119 przemawiaj\u0105 na korzy\u015b\u0107 wiarygodno\u015bci relacji, i mo\u017cna je uzgodni\u0107 na wiele sposob\u00f3w) -w przeciwie\u0144stwie do twierdze\u0144 biskupa Piotra z Ars. Nikt nigdy nie potrafi\u0142 poda\u0107 \u017cadnej alternatywnej w stosunku do Zmartwychwstania hipotezy, kt\u00f3ra sensownie t\u0142umaczy\u0142aby powstanie chrze\u015bcija\u0144stwa i wszystkie towarzysz\u0105ce temu okoliczno\u015bci.[219]<\/a> Zrobi\u0119 tu tylko kr\u00f3tkie por\u00f3wnanie z relacj\u0105 biskupa Piotra o domniemanym fa\u0142szerzu Ca\u0142unu Tury\u0144skiego. O jego istnieniu \u015bwiadczy jedno og\u00f3lnikowe zdanie w memorandum biskupa, napisane \u201etrzydzie\u015bci cztery lata, lub co\u015b ko\u0142o tego\u201d po wydarzeniach. To jedno zdanie zupe\u0142nie nie pasuje zar\u00f3wno do dokument\u00f3w z opisywanego okresu, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych wynik\u00f3w bada\u0144 nad Ca\u0142unem, zaprzeczaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci sfa\u0142szowania Ca\u0142unu Tury\u0144skiego, oraz wykryciu tego fa\u0142szerstwa (nie m\u00f3wi\u0119 tu o pom\u00f3wieniach) w tamtej epoce, a i Klemens VII najwyra\u017aniej nie da\u0142 mu wiary (a przynajmniej nie chcia\u0142). Ilo\u015b\u0107 manuskrypt\u00f3w, w kt\u00f3rych si\u0119 znajduje, mo\u017cna na palcach policzy\u0107.<\/p>\n

Tymczasem w przypadku Zmartwychwstania mamy do czynienia z czterema w znacznej mierze niezale\u017cnymi relacjami Ewangelii (Dzieje Apostolskie \u0142\u0105cz\u0119 tu z Ewangeli\u0105 \u0141ukasza, jako \u017ce stanowi\u0105 one dalszy ci\u0105g), plus relacjami z List\u00f3w Apostolskich, w szczeg\u00f3lno\u015bci z 1 Listu \u015bw. Paw\u0142a do Koryntian.[220]<\/a> Uznaje si\u0119 \u017ce opisy te powsta\u0142y 30-60 lat po wydarzeniach, jednak zwykle przytaczane datowanie Ewangelii na lata 70 (Marek), 80 (Mateusz, \u0141ukasz), 90 (Jan) jest coraz \u015bmielej ostatnie podwa\u017cane, na korzy\u015b\u0107 wcze\u015bniejszych dat z przedzia\u0142u 40-70 r. n.e., a wi\u0119c jeszcze przed prze\u0142omowymi latami 62-70 (zburzenie \u015awi\u0105tyni, po\u017car Rzymu i \u015bmier\u0107 wi\u0119kszo\u015bci Aposto\u0142\u00f3w).[221]<\/a><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 greckich manuskrypt\u00f3w Nowego Testamentu si\u0119ga kilku tysi\u0119cy (wliczaj\u0105c t\u0142umaczenia kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy).[222]<\/a> Najstarszy powszechnie uznawany fragment Nowego Testamentu (papirus Rylandsa 457, oznaczony jako P52) powsta\u0142 ok. 120 r. n.e., s\u0105 jednak pewne kontrowersyjne doniesienia o znalezieniu starszych od niego, pochodz\u0105cych z I wieku.[223]<\/a><\/p>\n

Do tych relacji m\u00f3wi\u0105cych o Zmartwychwstaniu Chrystusa, mo\u017cna doda\u0107 jeszcze jedn\u0105, a mianowicie s\u0142ynne Testimonium Flavianum. \u017be co, prosz\u0119? \u017be J\u00f3zef Flawiusz nie m\u00f3g\u0142 tego napisa\u0107, bo by\u0142 \u017bydem? Ale przecie\u017c Schwortz, Adler, Danin \u2013to te\u017c \u017bydzi<\/strong>. A mimo to wierz\u0105 w autentyczno\u015b\u0107 Ca\u0142unu Tury\u0144skiego\u2026[224]<\/a> Na pewno Testimonium nie jest bardziej w\u0105tpliwym dokumentem od Memorandum biskupa Piotra.<\/p>\n

Aha, i jeszcze jedna rzecz. Pisz\u0105c Niezale\u017cnie od tego jaka jest prawda… <\/em>G\u0142owacki mimochodem przyzna\u0142, \u017ce tak po prawdzie, to na prawdzie mu nie zale\u017cy wcale\u2026 Czego mo\u017cna si\u0119 by\u0142o domy\u015ble\u0107 od pocz\u0105tku\u2026<\/p>\n

Ca\u0142un Tury\u0144ski zadebiutowa\u0142 w historii w czasie, kiedy w sztuce dominowa\u0142 styl zwany dzisiaj stylem gotyckim (lata 1250-1400). Przedstawiona na nim posta\u0107 ma cechy tego stylu, do kt\u00f3rych zaliczaj\u0105 si\u0119: d\u0142uga szczup\u0142a sylwetka, nienaturalnie d\u0142ugie palce u r\u0105k, oczy znajduj\u0105ce si\u0119 powy\u017cej \u015brodkowego punktu twarzy.<\/em>
\nDolna cz\u0119\u015b\u0107 twarzy Jezusa jest nienaturalnie wyd\u0142u\u017cona, co jest reprezentatywne dla gotyckiego stylu<\/strong>. W rzeczywisto\u015bci ludzie maj\u0105 oczy na \u015brodku ich twarzy. Postaci z dzie\u0142 sztuki bizantyjskiej, gotyckiej oraz Ca\u0142unu maj\u0105 oczy powy\u017cej \u015brodkowego punktu twarzy
\n(rys. 7). [1] <\/em><\/p>\n

\"\"
\nRys. 7. Por\u00f3wnanie proporcji ludzkiej twarzy z dzie\u0142ami sztuki gotyckiej. [1]<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\n\u0141adne obrazki z Schafersmanna. Ale ja mam lepsze. Wystarczy spojrze\u0107 na poni\u017csze przedstawienie zrekonstruowanej przez Raya Downinga postaci Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu owini\u0119tego p\u0142\u00f3tnem (z naniesionymi przeze mnie pomocami), by zrozumie\u0107 dlaczego oczy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 odrobin\u0119 powy\u017cej \u015brodkowego punktu twarzy:
\n\"\"
\nRysunek XXI: Posta\u0107 Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu, wg rekonstrukcji Raya Downinga. Z lewej na czerwono przebieg u\u0142o\u017cenia p\u0142\u00f3tna, na niebiesko p\u0142aska powierzchnia odniesienia. Z prawej strony to samo, wraz z dodatkowymi szczeg\u00f3\u0142ami: zielona strza\u0142ka okazji kierunek r\u00f3wnoleg\u0142y do pionu i prostopad\u0142y do powierzchni p\u0142\u00f3tna zarazem, \u017c\u00f3\u0142ta kierunek prostopad\u0142y do powierzchni powiek. Pomara\u0144czowa przerywana linia pokazuje przebieg p\u0142\u00f3tna, przy hipotezie Jacksona podwi\u0105zania paskiem podbr\u00f3dka, czego Downing nie uwzgl\u0119dni\u0142. Wypada\u0142oby zaznaczy\u0107 \u017ce model Jacksona ma g\u0142ow\u0119 znacznie mniej pochylon\u0105 do przodu. Obszar w pobli\u017cu szyi jest takim gdzie wyb\u00f3r odpowiedniej relacji mi\u0119dzy punktami p\u0142\u00f3tna i cia\u0142a (patrz Rysunek IV) ma istotne znaczenie dla rekonstrukcji u\u0142o\u017cenia g\u0142owy.
\nS\u0105dz\u0119 \u017ce dla wszystkich Czytelnik\u00f3w wszystko powinno by\u0107 jasne \u2013u\u0142o\u017cenie p\u0142\u00f3tna na nosie wyd\u0142u\u017ca wizerunek twarzy, szczeg\u00f3lnie poni\u017cej oczu. \u017badne tam bredzenie o gotyku. Teraz jeszcze kilka s\u0142\u00f3w komentarza do kolejnej ilustracji G\u0142owackiego:<\/p>\n

\"\"
\nRys. 8. Przyk\u0142ad sztuki gotyckiej: szczup\u0142e wyd\u0142u\u017cone postacie, z nienaturalnie d\u0142ugimi palcami u r\u0105k.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nO raju\u015bku. Bez przesady. To jest naprawd\u0119 gotyk? To ju\u017c w og\u00f3le jaki\u015b odlot z tymi rurkowatymi r\u0119kami. Nijak si\u0119 to ma do Ca\u0142unu. Jeszcze jedna uwaga: mianowicie nigdzie nie jest powiedziane \u017ce arty\u015bci w epoce gotyku (XII-XV wiek) musieli \u201eobowi\u0105zkowo\u201d przedstawia\u0107 wyd\u0142u\u017cone postaci. W rzeczywisto\u015bci wcale do tego nie d\u0105\u017cyli, a wraz z rozwojem sztuk plastycznych i wiedzy o perspektywie sylwetki stawa\u0142y si\u0119 coraz bardziej naturalne. Zreszt\u0105 tak naprawd\u0119 sam termin \u201egotyk\u201d (tak samo zreszt\u0105 jak np. \u201erenesans\u201d czy \u201ebarok\u201d) powsta\u0142 d\u0142ugo<\/strong> po tym,\u00a0 jak owa epoka przesz\u0142a do historii. \u00d3wcze\u015bni arty\u015bci nie byli w og\u00f3le \u015bwiadomi \u017ce tworz\u0105 w \u201egotyckim\u201d stylu \u2013dopiero p\u00f3\u017aniej im to przypisano.
\nZ niewiadomych przyczyn w r\u00f3\u017cnych opracowaniach dotycz\u0105cych ca\u0142unu pisze si\u0119, \u017ce posta\u0107 na nim widoczna ma \u201esemickie rysy”. Najwidoczniej poj\u0119cia semicki i gotycki znacz\u0105 to samo. W celu rozwiania w\u0105tpliwo\u015bci na rysunku 9 mo\u017cna obejrze\u0107 twarz \u017byda z okresu, w jakim \u017cy\u0142 Jezus. Rekonstrukcji dokonano na podstawie znalezionych czaszek z tamtego okresu. Nie trzeba by\u0107 ekspertem, aby dostrzec r\u00f3\u017cnice.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rys. 9. Rekonstrukcja twarzy \u017byda \u017cyj\u0105cego w czasach Jezusa.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nBez w\u0105tpienia \u2013ka\u017cdy kto ma oczy, widzi \u017ce zrekonstruowana na podstawie czaszki twarz \u017byda z tamtego okresu posiada kr\u00f3tkie w\u0142osy, za\u015b Cz\u0142owiek z Ca\u0142unu d\u0142ugie. Co dla wielu tzw. \u201ebiblijnych\u201d chrze\u015bcijan, z r\u00f3\u017cnych, co bardziej fundamentalistycznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w protestanckich, stanowi wystarczaj\u0105cy dow\u00f3d na to \u017ce Cz\u0142owiek z Ca\u0142unu nie mo\u017ce by\u0107 Jezusem. Czy\u017c bowiem \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 nie napisa\u0142 \u017ce d\u0142ugie w\u0142osy s\u0105 ha\u0144b\u0105 dla m\u0119\u017cczyzny?[225]<\/a> Skoro tak m\u00f3wi nieomylna Biblia, to znaczy \u017ce Jezus musia\u0142 nosi\u0107 kr\u00f3tkie w\u0142osy. Czyli ta papieska relikwia musi by\u0107 fa\u0142szywa! Tak samo jak wszystkie ba\u0142wochwalcze katolickie obrazy przedstawiaj\u0105ce Jezusa -czy\u017c zreszt\u0105 sam B\u00f3g w Dekalogu nie zabroni\u0142 oddawania czci obrazom?[226]<\/a>
\nRzecz jasna, biblijni (i ateistyczni!) fundamentali\u015bci zupe\u0142nie nie bior\u0105 pod uwag\u0119, \u017ce Pawe\u0142 pisa\u0142 swoje zalecenia do wsp\u00f3lnoty w Koryncie, gdzie obowi\u0105zywa\u0142a zupe\u0142nie inna moda ni\u017c w Palestynie. Greccy m\u0119\u017cczy\u017ani powszechnie nosili kr\u00f3tkie w\u0142osy, i Pawe\u0142 nie chcia\u0142 by na si\u0142\u0119 upodabniali si\u0119 do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli w sprawie d\u0142ugo\u015bci w\u0142os\u00f3w zupe\u0142nie odmienne zdanie.[227]<\/a>
\nOczywi\u015bcie d\u0142ugo\u015bci w\u0142os\u00f3w na podstawie czaszki odtworzy\u0107 si\u0119 nie da, i tw\u00f3rcy filmu dokumentalnego \u201eSon of God\u201d, z kt\u00f3rego pochodzi ta rekonstrukcja[228]<\/a>, zastosowali wy\u017cej opisane podej\u015bcie z tekstem z 1 Listu do Koryntian. A ju\u017c na powa\u017cnie, argumentacja G\u0142owackiego to jest oczywi\u015bcie czysty idiotyzm. To tak jakby badacze za tysi\u0105c lat, na podstawie wykopanej czaszki G\u0142owackiego, pr\u00f3bowali odtworzy\u0107 m\u00f3j w\u0142asny wygl\u0105d, bo te\u017c jestem \u017cyj\u0105cym w XXI wieku Polakiem. Tw\u00f3rcy wspomnianego dokumentu chcieli przedstawi\u0107 publiczno\u015bci, jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 przeci\u0119tny \u017byd w I wieku n.e. i st\u0105d to nieudolne wmawianie, \u017ce Jezus musia\u0142 by\u0107 podobny. A mogli przecie\u017c po prostu wykorzysta\u0107 twarz z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego lub\/oraz Chusty z Manopello[229]<\/a> -ale na to podej\u015bcie si\u0119 nie zdecydowali. Co o ich wysi\u0142kach my\u015bli w\u0119sz\u0105cy wsz\u0119dzie spiski Krzysztof Tarnowski, nie b\u0119d\u0119 tutaj pisa\u0107\u2026[230]<\/a>
\nA czy twarz Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu nie mo\u017ce przedstawia\u0107 semity? Carleton S. Coon, etnolog z Uniwersytetu Harvardzkiego, twierdzi\u0142 \u017ce Cz\u0142owiek z Ca\u0142unu reprezentuje:
\ntyp fizyczny spotykany w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w Sefardyjskich i szlachetnie urodzonych Arab\u00f3w.[231]<\/a>
\nNa m\u00f3j osobisty gust, to je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 twarzy zrekonstruowanej przez Raya Downinga (patrz Rysunek XXI), to poza d\u0142ugimi w\u0142osami niewiele si\u0119 ona r\u00f3\u017cni od rekonstrukcji na podstawie czaszki, te same surowe, semickie rysy. Rzecz jasna, tego typu oceny s\u0105 zawsze odrobin\u0119 subiektywne. Z czysto teoretycznego punktu widzenia Jezus, jako narodzony z Dziewicy, m\u00f3g\u0142 mie\u0107 nawet rysy Chi\u0144czyka.<\/p>\n

Datowanie (nie tylko) radiow\u0119glowe<\/em><\/h2>\n

Oczywi\u015bcie wszyscy ca\u0142uni\u015bci wiedz\u0105, \u017ce datowanie to jest \u201eb\u0142\u0119dne\u201d. Teorii, kt\u00f3re maj\u0105 podwa\u017cy\u0107 jego wynik jest tak du\u017co, \u017ce mo\u017cna by o tym napisa\u0107 osobny artyku\u0142 (a by\u0107 mo\u017ce nawet ksi\u0105\u017ck\u0119). Za \u201ez\u0142y” wynik datowania obwiniany jest po\u017car w 1523 roku, bakterie, spisek Ko\u015bcio\u0142a, a nawet nieuwaga badaczy zbieraj\u0105cy pr\u00f3bki, kt\u00f3rzy przez pomy\u0142k\u0119 datowali \u0142at\u0119 dodan\u0105 w \u015bredniowieczu.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, i masa artyku\u0142\u00f3w oraz ksi\u0105\u017cek zosta\u0142a na ten temat napisana. Datowanie radiow\u0119glowe jest jedynym<\/strong> badaniem kt\u00f3re stoi w sprzeczno\u015bci z autentyczno\u015bci\u0105 Ca\u0142unu Tury\u0144skiego, oraz wi\u0119kszo\u015bci\u0105 innych bada\u0144 zaprzeczaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci powstania tego wizerunku w \u015bredniowieczu. Tak naprawd\u0119 nikt powa\u017cnie zajmuj\u0105cy si\u0119 Ca\u0142unem, nie wierzy w jego wyniki. Pytanie jest nie: \u201eczy\u201d wyniki radiodatowania s\u0105 niewiarygodne, tylko\u00a0 \u201edlaczego\u201d.\u00a0 Jedna uwaga: po\u017car w kaplicy w Chamb\u00e8ry mia\u0142 miejsce w nocy z 3 na 4 grudnia 1532 roku.<\/p>\n

Dok\u0142adny opis tych wszystkich zarzut\u00f3w nie ma sensu, gdy\u017c na ka\u017cdy argument na rzecz \u201eb\u0142\u0119dnego” datowania przypadaj\u0105 zwykle kontrargumenty. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nI kontr-kontr-argumenty. Debata od 25 lat trwa w najlepsze. Problem w tym \u017ce tak naprawd\u0119 nie wiadomo, jak dok\u0142adnie przebiega\u0142 proces radiodatowania (laboratoria niech\u0119tnie dziel\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lami, a je\u015bli ju\u017c co\u015b wyjdzie od nich, lub ich pracownik\u00f3w, to potem si\u0119 to okazuje sprzeczne z innymi wersjami). Ustalenie prawdy, bez dost\u0119pu do pr\u00f3bek rezerwowych, oraz samego Ca\u0142unu, jest bardzo utrudnione.
\nTo \u201eodbijanie pi\u0142eczki” mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 jedynie powt\u00f3rne datowanie, na kt\u00f3re z niecierpliwo\u015bci\u0105 czekam.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

Niekoniecznie. Bez dok\u0142adnej wiedzy o p\u0142\u00f3tnie i jego stanie, oraz o tym jak unikn\u0105\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w pope\u0142nionych w 1988 roku, powt\u00f3rne radiodatowanie, zamiast rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, mo\u017ce tylko namno\u017cy\u0107 kolejnych. A nawet je\u015bli jasno wska\u017ce na I wiek naszej ery, to nie wierz\u0119 \u017ce przekona sceptyk\u00f3w. Mam przeczucie, \u017ce b\u0119d\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas upiera\u0107 \u017ce XIV-wieczny fa\u0142szerz gdzie\u015b tam zdoby\u0142 p\u0142\u00f3tno z I wieku, by nabazgra\u0107 na nim wizerunek.<\/p>\n

Wynik \u201eb\u0142\u0119dnego” datowania ma jednak bardzo istotn\u0105 cech\u0119. Data ustalona na jego podstawie by\u0142a przypadkowa. P\u0142\u00f3tno mog\u0142o r\u00f3wnie dobrze pochodzi\u0107 z VI jak i XV wieku. Dziwnym jednak trafem datowanie wskaza\u0142o dok\u0142adnie okres, w kt\u00f3rym pojawi\u0142 si\u0119 Ca\u0142un Tury\u0144ski<\/strong> (c\u00f3\u017c za przedziwny zbieg okoliczno\u015bci). By\u0142 to ten sam czas, w kt\u00f3rym arcybiskup przeprowadzi\u0142 swoje s\u0142ynne \u015bledztwo.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nNie do ko\u0144ca. Wbrew propagandzie sceptyk\u00f3w, je\u015bli dobrze przyjrze\u0107 si\u0119 wynikom datowania radiow\u0119glowego[232]<\/a>, to wcale nie trafi\u0142y one dok\u0142adnie w punkt, w okolice roku 1350, gdy Ca\u0142un Tury\u0144ski pierwszy raz pojawi\u0142 si\u0119 w Lirey. U\u015brednione wyniki datowania radiow\u0119glowego wynosz\u0105 691 plus-minus 31 lat BP (Before Present, \u201eprzed chwil\u0105 obecn\u0105\u201d ,czyli rokiem 1950, p\u00f3\u017aniej pr\u00f3bne wybuchy j\u0105drowe w atmosferze totalnie rozpierniczy\u0142y w niej poziom w\u0119gla C-14). Po kalibracji na lata kalendarzowe (ze wzgl\u0119du na zmienny poziom C-14 w r\u00f3\u017cnych latach, krzywa kalibracji opiera si\u0119 na dendrochronologii) na poziomie ufno\u015bci 68 % jedno odchylenie standardowe) lokuje ono powstanie ca\u0142unu na lata 1273-1288, a wi\u0119c 70 lat przed pokazem w Lirey. Dopiero na poziomie ufno\u015bci 95 % (dwa odchylenia standardowe) mamy dwa przedzia\u0142y 1262-1312 i 1353-1384, \u00a0ze wzgl\u0119du na to, \u017ce krzywa kalibracji dat radiow\u0119glowych na kalendarzowe nie jest monotoniczna (w latach 1353-1384 poziom w\u0119gla C-14 by\u0142 ni\u017cszy ni\u017c 100 lat wcze\u015bniej, przez co wyniki obecnej zawarto\u015bci s\u0105 por\u00f3wnywalne). Zgodnie z przyj\u0119t\u0105 tradycyjnie konwencj\u0105 oznaczania (ale jest to tylko zwyczaj, nic ponadto!) zbito te dwa przedzia\u0142y do jednego: 1260-1390, zaokr\u0105glaj\u0105c do dziesi\u0105tek lat. \u015arednia wypada\u0142aby wi\u0119c gdzie\u015b tak oko\u0142o roku 1280, a wi\u0119c nawet je\u015bli datowanie by\u0142oby poprawne, to przestrzeli\u0142o ono pojawienie si\u0119 Ca\u0142unu w Lirey o jakie\u015b 70 lat \u2013data 1355, wg memorandum biskupa Piotra z Ars, za\u0142apa\u0142a si\u0119 jedynie fuksem, w drugim odchyleniu standardowym (i szanse \u017ce rzeczywi\u015bcie p\u0142\u00f3tno wtedy powsta\u0142o, nawet je\u015bli datowanie jest poprawne, nie przekraczaj\u0105 kilku procent). T\u0142umaczenia \u017ce fa\u0142szerz wzi\u0105\u0142 starsze (powiedzmy 70-letnie) p\u0142\u00f3tno nie mo\u017cna za\u015b u\u017cy\u0107, je\u015bli twierdzi si\u0119 \u017ce wyniki radiodatowania i twierdzenia biskupa Piotra s\u0105 bezpo\u015brednio ze sob\u0105 powi\u0105zane.
\nA je\u015bli by si\u0119 przyjrze\u0107 wynikom jeszcze dok\u0142adniej, zw\u0142aszcza wynikom datowa\u0144 w poszczeg\u00f3lnych laboratoriach, to odkryjemy \u017ce np. Arizona datowa\u0142a jeden kraniec pr\u00f3bki na 591 plus minus 30 lat BP (co dla monotonicznego przedzia\u0142u odpowiada\u0142oby mniej wi\u0119cej latom 1370-1410, przy dw\u00f3ch odchyleniach standardowych)[233]<\/a>, za\u015b drugi 701 plus minus 33 lat BP (czyli gdzie\u015b tak lata 1270-1300), za\u015b Oksford jedn\u0105 pr\u00f3bk\u0119 datowa\u0142 na 795 plus minus 65 lat BP (1150-1300). Sk\u0105d te 200 lat r\u00f3\u017cnicy miedzy pr\u00f3bkami? Czy jedna cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142\u00f3tna jest o 200 lat starsza ni\u017c druga (poszczeg\u00f3lne pr\u00f3bki ciachano z jednej, wi\u0119kszej, wyci\u0119tej z najcz\u0119\u015bciej dotykanego i najbardziej zu\u017cytego rogu Ca\u0142unu)? Nawet wyst\u0119powanie statystycznych b\u0142\u0119d\u00f3w pomiaru nie t\u0142umaczy takiego rozrzutu. Co wi\u0119cej, ta m\u0142odsza mog\u0142aby by\u0107 zarazem p\u00f3\u017aniejsza ni\u017c potwierdzone historycznie istnienie Ca\u0142unu!<\/strong> I jak tu takim wynikom wierzy\u0107? Artyku\u0142 z Nature podaje wynik testu Chi-kwadrat dla pr\u00f3bek z Ca\u0142unu jako 6,4. A tymczasem ka\u017cdy wynik powy\u017cej 5,99 oznacza\u0142by \u017ce na standardowym poziomie istotno\u015bci 5% wyniki nale\u017ca\u0142oby odrzuci\u0107, jako niewiarygodne. A i tak okazuje si\u0119 \u017ce to 6,4 wysz\u0142o tylko dlatego, \u017ce majstrowano przy wynikach z Arizony (np. skombinowano 8 zale\u017cnych wynik\u00f3w pomiar\u00f3w w 4 niezale\u017cne, a tak\u017ce powi\u0119kszono prawie dwukrotnie \u015brednie odchylenie standardowe \u2013paradoksalnie im wi\u0119kszy b\u0142\u0105d w tego typu statystycznych testach, tym wi\u0119ksza zgodno\u015b\u0107) \u2013licz\u0105c wed\u0142ug danych z Nature wynik wynosi 8,76.[234]<\/a> Analizy statystyczne wykaza\u0142y \u017ce fragment wyci\u0119ty do datowania by\u0142 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem niejednorodny i istnieje pewien trend w otrzymywanych wynikach, w zale\u017cno\u015bci od miejsca wyci\u0119cia z du\u017cej pr\u00f3bki mniejszych, do poszczeg\u00f3lnych pomiar\u00f3w.[235]<\/a>
\nZatem \u0142\u0105czenie wynik\u00f3w radiodatowania ze \u201e\u015bledztwem\u201d biskupa Henryka z Poitiers jest nieuzasadnione \u2013nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w \u017ce obie sprawy s\u0105 ze sob\u0105 zwi\u0105zane.
\nDziwnym trafem w tym samym okresie w sztuce dominowa\u0142 styl gotycki, kt\u00f3rego cechy ma posta\u0107 na nim przedstawiona (kolejny przypadek). <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nGotyk, gotyk , gotyk a\u017c do znudzenia\u2026 Tylko ile w Ca\u0142unie jest z tego gotyku? Wg Italo A. Chiusano wizerunku z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego nie da si\u0119 przyporz\u0105dkowa\u0107 do \u017cadnej epoki w dziejach sztuki.[236]<\/a> Od ka\u017cdego stylu dziel\u0105 go zasadnicze r\u00f3\u017cnice. Dlaczego zatem sceptycy twierdz\u0105 \u017ce mo\u017cna znale\u017a\u0107 w nim cechy stylu gotyckiego? Pow\u00f3d jest niezmiernie prosty: Ca\u0142un Tury\u0144ski wyp\u0142yn\u0105\u0142 na jaw w po\u0142owie XIV wieku, w epoce gotyku. Czyli trzeba znale\u017a\u0107 jakie\u015b cechy stylu gotyckiego, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 na Ca\u0142unie Tury\u0144skim, takie jak pozorne wyd\u0142u\u017cenie twarzy i ca\u0142ej postaci! A potem ju\u017c mo\u017cna twierdzi\u0107, \u017ce jest to wyr\u00f3b sztuki gotyku\u2026 Tak naprawd\u0119 do ka\u017cdego stylu da si\u0119 znale\u017a\u0107 jedn\u0105 czy dwie cechy wsp\u00f3lne z wizerunkiem z Ca\u0142unu (i ogrom r\u00f3\u017cnic). Gdyby Ca\u0142un pojawi\u0142 si\u0119 w XV wieku, to sceptycy by si\u0119 doszukiwali podobie\u0144stw ze stylem renesansowym. Gdyby w XVII \u2013z barokiem. A co by by\u0142o, gdyby Ca\u0142un znaleziono w XX wieku, w epoce Picassa i Salvadora Dali \u2013to ju\u017c pozostawiam wyobra\u017ani Czytelnik\u00f3w\u2026
\nI co jeszcze ciekawsze, w tym samym czasie kwit\u0142 w najlepsze przemys\u0142 zwi\u0105zany z fa\u0142szywymi relikwiami.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nW tym samym czasie przesz\u0142a d\u017cuma, trwa\u0142a Wojna Stuletnia, wkr\u00f3tce mia\u0142a nadej\u015b\u0107 schizma w Ko\u015bciele Katolickim, i zaczyna\u0142o si\u0119 och\u0142odzenie klimatu. Tylko co Ca\u0142un ma z tym wsp\u00f3lnego? Czy np. wszyscy handlarze antyk\u00f3w to oszu\u015bci, bo kilku takich si\u0119 trafi\u0142o? A fa\u0142szywe relikwie to s\u0105 sprzedawane nawet dzi\u015b, na aukcjach internetowych.[237]<\/a> Czy to jest wyj\u0105tkowa specjalno\u015b\u0107 jakiejkolwiek epoki?
\nW czasach czwartej wyprawy krzy\u017cowej moda na relikwie nabra\u0142a szczeg\u00f3lnego rozmachu. W ko\u015bcio\u0142ach i katedrach ca\u0142ej Europy by\u0142o ich mn\u00f3stwo. Ka\u017cde miejsce gdzie przechowywano relikwie stawa\u0142o si\u0119 miejscem pielgrzymek.<\/em> [4] <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nI co z tego?
\nWiek ca\u0142unu z du\u017c\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna ustali\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie na podstawie dokument\u00f3w historycznych i analizy stylu, w jakim przedstawiono posta\u0107 na nim widoczn\u0105. Datowanie radiow\u0119glowe tylko potwierdzi\u0142o wcze\u015bniejsze przypuszczenia i postawi\u0142o przys\u0142owiow\u0105 kropk\u0119 nad „i”.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nTylko i wy\u0142\u0105cznie, je\u017celi wybi\u00f3rczo dobiera si\u0119 fakty na temat Ca\u0142unu.
\nZ drugiej strony mo\u017cna udowodni\u0107, \u017ce p\u0142\u00f3tno nie pochodzi z Palestyny z I wieku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tkanin pochodz\u0105cych z tamtego okresu tkano wed\u0142ug prostego naprzemiennego wzoru.<\/em>
\nCa\u0142un utkano inaczej. Zastosowano technik\u0119 zwan\u0105 diagonalem. Diagonal by\u0142 technik\u0105 europejsk\u0105. Zachowa\u0142o si\u0119 kilkaset tkanin z pierwszego wieku i \u017cadna<\/strong> nie jest podobna do ca\u0142unu.<\/em> [4] <\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

To znowu wyrwane i zmanipulowane zdanie z filmu dokumentalnego.[238]<\/a> Ale stanowi okazj\u0119 by opowiedzie\u0107 kilka zda\u0144 o Ca\u0142unie jako tkaninie. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Ca\u0142un Tury\u0144ski rzeczywi\u015bcie jest p\u0142\u00f3tnem do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowym, rzadko spotykanym, utkanym stosunkowo skomplikowan\u0105 metod\u0105 i zapewne w tamtych czasach koszmarnie drogim. Jednak nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 \u017ce pogrzeb Jezusa fundowa\u0142 J\u00f3zef z Arymatei, bogaty cz\u0142onek Sanhedrynu i pewnie sta\u0107 go by\u0142o na to. Powinni\u015bmy mu wr\u0119cz by\u0107 wdzi\u0119czni, \u017ce na nasze szcz\u0119\u015bcie, chcia\u0142o mu si\u0119 inwestowa\u0107 w jako\u015b\u0107 -skoro tkanina przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Kr\u0105\u017c\u0105 ponadto r\u00f3\u017cne, do\u015b\u0107 fantastyczne teorie, \u017ce Ca\u0142un m\u00f3g\u0142 \u00a0by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej, ni\u017c tylko zwyk\u0142ym p\u0142\u00f3tnem, jakie mo\u017cna by\u0142oby sobie kupi\u0107 na targu (oczywi\u015bcie je\u015bli ma si\u0119 pieni\u0105dze), ale o tym mo\u017ce kiedy indziej\u2026<\/p>\n

Ca\u0142un Tury\u0144ski utkany jest z lnu. Podczas badania w 1973 roku, Gilbert Raes wykry\u0142 \u015blady bawe\u0142ny z gatunku gossypium herbaceum w pr\u00f3bkach pobranych z rogu p\u0142\u00f3tna, w tej samej okolicy gdzie p\u00f3\u017aniej dokonano pobrania pr\u00f3bki do radiodatowania[239]<\/a>, co pocz\u0105tkowo uwa\u017cano za wskaz\u00f3wk\u0119 na bliskowschodnie pochodzenie p\u0142\u00f3tna[240]<\/a>, a obecnie raczej za wskaz\u00f3wk\u0119, \u017ce ten w\u0142a\u015bnie akurat rejon p\u0142\u00f3tna by\u0142 naprawiany w czasach nowo\u017cytnych.[241]<\/a> Co r\u00f3wnie wa\u017cne, w niciach nie znaleziono \u015blad\u00f3w prz\u0119dzy we\u0142nianej, bardzo powszechnie stosowanej zar\u00f3wno w staro\u017cytno\u015bci jak i \u015bredniowieczu.[242]<\/a> Zwykle we\u0142n\u0119 i len tkano na tych samych krosnach (znalezienie wi\u0119c zanieczyszcze\u0144 od tego drugiego materia\u0142u by\u0142oby zatem czym\u015b normalnym), ale nie u \u017byd\u00f3w \u2013Tora wyra\u017anie zabrania\u0142a noszenia tkanin utkanych jednocze\u015bnie z w\u0142\u00f3kien zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych.[243]<\/a><\/p>\n

Spos\u00f3b utkania – jode\u0142kowy splot z nici skr\u0119conych w kszta\u0142cie litery Z, typu 3:1 , tzn. w\u0105tek przechodzi na przemian pod trzema i nad jedn\u0105 nici\u0105 osnowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych tkanin by\u0142a tkana w systemie 1:1,\u00a0 prostym splotem p\u0142\u00f3ciennym, z nici skr\u0119conych w kszta\u0142cie litery S. Archeolodzy znale\u017ali w rejonie Qumran 32 tkaniny wykonane skr\u0119tem typu S i tylko jedn\u0105 skr\u0119tem typu Z.[244]<\/a> Wprawdzie rzadkie, ale jednak wyst\u0119powa\u0142y. I cho\u0107 rzeczywi\u015bcie nie znaleziono \u017cadnego p\u0142\u00f3tna kt\u00f3re mia\u0142oby wszystkie cechy Ca\u0142unu Tury\u0144skiego, ani w staro\u017cytno\u015bci, ani w \u015bredniowieczu (tote\u017c wedle logiki sceptyk\u00f3w Ca\u0142un Tury\u0144ski nie powinien w og\u00f3le istnie\u0107), to jednak istnia\u0142y podobne tkaniny, zar\u00f3wno przed, jak i po Chrystusie. Nie jest te\u017c prawd\u0105, \u017ce splot jode\u0142kowy jest technik\u0105 wy\u0142\u0105cznie europejsk\u0105. Tkaniny wykonane splotem 3:1 (co prawda z jedwabiu, a nie z lnu) znaleziono w syryjskiej Palmyrze (datowane na okres przed 276 n.e.) oraz w dzieci\u0119cej trumnie w Holborough w hrabstwie Kent w Anglii, datowanej na ok. 250 n.e.[245]<\/a> W Austrii znaleziono tkaniny wykonane splotem jode\u0142kowym z oko\u0142o 400 r. p.n.e. , a tak\u017ce w Irlandii z czas\u00f3w oko\u0142o 600 r. p.n.e., w Chinach z czas\u00f3w oko\u0142o 200 r. p.n.e.[246]<\/a> Malowid\u0142a krosien u\u017cywanych do wykonywania p\u0142\u00f3cien splotem jode\u0142kowym pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c w egipskich grobowcach z oko\u0142o 3000 roku p.n.e.[247]<\/a>W Tuluzie, w jednym z grob\u00f3w znaleziono tunik\u0119 z X wieku wykonan\u0105 splotem 3:1, splot ma kszta\u0142t romb\u00f3w.[248]<\/a> Istnieje te\u017c lniana tkanina z nadrukowanymi wzorami wykonana splotem Z 3:1 wykonana we W\u0142oszech w XIV wieku, z kt\u00f3rej jeden fragment znajduje si\u0119 w Londynie, a drugi w Cluny.[249]<\/a> W Masadzie znaleziono p\u0142\u00f3tna tkane diamentowym splotem sko\u015bnym, jeszcze bardziej skomplikowanym ni\u017c zastosowany w Ca\u0142unie.[250]<\/a> I tak dalej. Nie da si\u0119 powiedzie\u0107 gdzie i kiedy Ca\u0142un zosta\u0142 utkany, na podstawie samych cech tkaniny, ale nie ma nic co zaprzecza\u0142oby \u017ce m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 u\u017cyty przy pogrzebie Jezusa. Poza tym Ca\u0142un wcale nie musia\u0142 by\u0107 wyprodukowany bezpo\u015brednio w Palestynie. W tamtym rejonie krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 liczne szlaki handlowe, sprowadzano towary zar\u00f3wno ze znajduj\u0105cego si\u0119 pod rzymsk\u0105 kontrol\u0105 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego, jak i z krain na Wschodzie (Syria, Arabia, Imperium Part\u00f3w, Indie). We wszystkich tych rejonach wyst\u0119powa\u0142a diaspora \u017cydowska, produkuj\u0105ca wyroby zgodne z przepisami Tory, zar\u00f3wno dla siebie, jak i na eksport dla innych wsp\u00f3lnot \u017cydowskich. Ca\u0142un Tury\u0144ski przypuszczalnie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 utkany np. w Syrii, i jako wyr\u00f3b wysokiej jako\u015bci sprowadzony do Jerozolimy, gdzie kupi\u0142 go J\u00f3zef z Arymatei.<\/p>\n

Uwa\u017ca si\u0119 \u017ce Ca\u0142un Tury\u0144ski wkr\u00f3tce po utkaniu zosta\u0142 ufarbowany na bia\u0142o (obecnie ze staro\u015bci nieco z\u017c\u00f3\u0142knia\u0142), przy czym brak barwnika w miejscach przeci\u0119cia si\u0119 w\u0142\u00f3kien sugeruje \u017ce p\u0142\u00f3tno zosta\u0142o wybielone ca\u0142e, ju\u017c po utkaniu. Taki spos\u00f3b post\u0119powania by\u0142 powszechny do oko\u0142o VIII wieku -p\u00f3\u017aniej zacz\u0119to stosowa\u0107 wybielanie w\u0142\u00f3kien przed tkaniem, chocia\u017c trzeba przyzna\u0107, \u017ce przypadki wybielania ca\u0142ych p\u0142\u00f3cien pojawia\u0142y si\u0119 a\u017c do XVI stulecia.[251]<\/a><\/p>\n

W 1534 dokonuj\u0105ce napraw siostry klaryski podszy\u0142y Ca\u0142un z drugiej strony p\u0142\u00f3tnem holenderskim, oraz jedwabnym pokrowcem dla wzmocnienia. W 1694 roku Sebastian Valfr\u00e8 zastapi\u0142 pokrowiec czarnym p\u0142\u00f3tnem, kt\u00f3re na kolejny pokrowiec z czerwonego jedwabiu wymieni\u0142a w\u0142asnor\u0119cznie ksi\u0119\u017cniczka Klotylda Sabaudzk\u0105 w 1868 roku.[252]<\/a> P\u0142\u00f3tna te wymieniono na nowe podczas restoracji w 2002 roku.[253]<\/a><\/p>\n

Mo\u017cna by tak jeszcze, ale G\u0142owacki pisze nam w tej chwili:<\/p>\n

Podsumowanie<\/em><\/h2>\n

Nie ma w zasadzie \u017cadnego jednoznacznego dowodu na autentyczno\u015b\u0107 p\u0142\u00f3tna. Dowody takie jak badania krwi czy py\u0142k\u00f3w s\u0105 dwuznaczne i do tej pory nic konkretnego z nich nie wynika. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n\u201dDwuznaczne\u201d, poniewa\u017c nie sprzyjaj\u0105 stanowisku sceptyk\u00f3w.
\nMa\u0142o tego, badania py\u0142k\u00f3w zdaj\u0105 si\u0119 wskazywa\u0107 na europejskie pochodzenie p\u0142\u00f3tna. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nW jaki niby spos\u00f3b? Dlatego \u017ce tak ubzdurali sobie sceptycy, t\u0142umacz\u0105c sobie znalezienie bliskowschodnich py\u0142k\u00f3w spiskiem badaczy, jak to wcze\u015bniej opisywa\u0142em?
\nNatomiast krew zachowuje si\u0119 i wygl\u0105da \u201edziwnie\u201d, co mo\u017ce by\u0107 kolejnym argumentem na rzecz fa\u0142szerstwa. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nJest raczej argumentem na brak wyobra\u017ani i w\u0105skie horyzonty my\u015blowe racjonalist\u00f3w i sceptyk\u00f3w \u2013co te\u017c opisywa\u0142em w odpowiednim miejscu.
\nPoza tym te badania w \u017caden spos\u00f3b autentyczno\u015bci p\u0142\u00f3tna dowie\u015b\u0107 nie mog\u0105. Je\u015bli na p\u0142\u00f3tnie znalaz\u0142yby si\u0119 py\u0142ki z Palestyny, to dowodzi to tylko tego, \u017ce ca\u0142un przebywa\u0142 w tych okolicach lub na jego pokazy przychodzili pielgrzymi, kt\u00f3rzy tam przebywali (np. \u017co\u0142nierze wracaj\u0105cy z krucjat). <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nTo niech si\u0119 sceptycy na co\u015b zdecyduj\u0105. Czy znalezienie palesty\u0144skich py\u0142k\u00f3w mia\u0142oby dowodzi\u0107 \u017ce p\u0142\u00f3tno pochodzi z Europy, jak G\u0142owacki pisa\u0142 dwa zdania wcze\u015bniej. Czy mo\u017ce nanie\u015bli je tam krzy\u017cowcy wracaj\u0105cy z Palestyny? Epoka Krucjat w Palestynie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z upadkiem Akki w 1291 roku, 60 lat przed pierwszymi pokazami w Lirey, ale to szczeg\u00f3\u0142. Bardziej istotne jest, dlaczego pielgrzymi mieliby jak pszczo\u0142y roznosi\u0107 py\u0142ki z Palestyny prosto na Ca\u0142un Tury\u0144ski (i inne domniemane relikwie), a nigdzie indziej. Czy mo\u017ce rzeczywi\u015bcie p\u0142\u00f3tno pochodzi\u0142o z Palestyny, tylko dlaczego najwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 py\u0142k\u00f3w pochodzi z ciernistego krzewu, pyl\u0105cego na wiosn\u0119 i z kt\u00f3rego mo\u017cna zrobi\u0107 koron\u0119 cierniow\u0105?
\nPodobnie wygl\u0105da sprawa krwi \u2014 jej ewentualna obecno\u015b\u0107 na p\u0142\u00f3tnie mo\u017ce dowodzi\u0107, \u017ce artysta u\u017cy\u0142 do stworzenia relikwii prawdziwych zw\u0142ok.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nNie tylko mo\u017ce, ale jak pisa\u0142em wr\u0119cz dowodzi \u017ce p\u0142\u00f3tno mia\u0142o kontakt z prawdziwymi zw\u0142okami.
\nDowie\u015b\u0107 mo\u017cna natomiast, \u017ce wizerunek nie jest odbiciem skomplikowanej, tr\u00f3jwymiarowej bry\u0142y takiej jak cia\u0142o cz\u0142owieka. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nWprost przeciwnie, jak pokaza\u0142em w pocz\u0105tkowej cz\u0119\u015bci opracowania.
\nMo\u017cna dowie\u015b\u0107, \u017ce spos\u00f3b przedstawienia postaci zgodny jest ze stylem gotyckim, kt\u00f3ry dominowa\u0142 w czasach pierwszego udokumentowanego pojawienia si\u0119 p\u0142\u00f3tna \u2014 co doskonale potwierdzaj\u0105 dokumenty historyczne i badanie radiow\u0119glowe. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nA dlaczego nie ze stylem Art Deco? Bo trzeba na si\u0142\u0119 doszukiwa\u0107 si\u0119 jaki\u015b podobie\u0144stw z gotykiem?
\nMo\u017cna dowie\u015b\u0107, \u017ce \u017bydzi \u017cyj\u0105cy w I wieku naszej ery wygl\u0105dali ca\u0142kiem inaczej ni\u017c cz\u0142owiek przedstawiony na ca\u0142unie. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nBo G\u0142owacki obejrza\u0142 sobie jaki\u015b film dokumentalny, w kt\u00f3rym wykreowana CGI twarz jakiego\u015b \u017byda odtworzona na podstawie czaszki wygl\u0105da\u0142a nieco inaczej ni\u017c twarz Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu. Ocen\u0119 pozostawiam Czytelnikom.
\nMo\u017cna dowie\u015b\u0107, \u017ce je\u017celi na p\u0142\u00f3tnie faktycznie odbi\u0142o si\u0119 cia\u0142o (co jest wykluczone), to denat musia\u0142 cierpie\u0107 na szereg chor\u00f3b, kt\u00f3re spowodowa\u0142y liczne deformacje i upodobni\u0142y go do malowide\u0142 sztuki gotyckiej.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nZdanie po prostu fantastyczne, zupe\u0142nie jak paradoks kamienia, jedna cz\u0119\u015b\u0107 zaprzecza drugiej! Je\u015bli odbicie nie mo\u017ce przedstawia\u0107 prawdziwe cia\u0142o, to jak mo\u017cna dowie\u015b\u0107 \u017ce posiadacz tego cia\u0142a by\u0142 zdeformowanym kalek\u0105? Ot, logika racjonalistyczna\u2026 Byleby do\u0142o\u017cy\u0107 wierz\u0105cym.
\nCa\u0142un Tury\u0144ski jest fa\u0142szerstwem (lub raczej dzie\u0142em sztuki). Powiem wi\u0119cej \u2014 fa\u0142szerstwem w stylu gotyckim, kt\u00f3rego tw\u00f3rca wykaza\u0142 si\u0119 sprytem i pomys\u0142owo\u015bci\u0105.<\/em><\/strong>
\nOdpowied\u017a:
\nA w jakim innym stylu mia\u0142by by\u0107, je\u015bli rzeczywi\u015bcie by\u0142by fa\u0142szerstwem dokonanym w epoce gotyku? To czas powstania decyduje o nazwie stylu, a nie jego cechy-to te ostatnie okre\u015bla si\u0119 w\u0142a\u015bnie na podstawie cech dzie\u0142 w danej epoce. Cho\u0107by jakie\u015b dzie\u0142o mia\u0142o wszystkie cechy kubizmu, to je\u015bli powsta\u0142oby w roku 1300, zakwalifikowano by je jako gotyk.
\n\u00a0Jego dzie\u0142o charakteryzuje si\u0119 pewnymi specyficznymi cechami oraz du\u017c\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o szczeg\u00f3\u0142y (nie myli\u0107 z realizmem!), ale do doskona\u0142o\u015bci du\u017co mu brakuje. <\/em><\/strong>
\nOdpowied\u017a:
\nSceptyk\u00f3w nic nie zadowoli. Jak nie za gruby, to za chudy, jak nie za wysoki to za niski, i tak w k\u00f3\u0142ko.
\nCa\u0142un jest dzie\u0142em artysty, jednak do rozwi\u0105zania zosta\u0142 jeszcze jeden problem:<\/em><\/p>\n

Jak zosta\u0142 zrobiony Ca\u0142un Tury\u0144ski<\/em><\/h3>\n

Ca\u0142un jest fa\u0142szerstwem, ale wniosek ten w \u017caden spos\u00f3b nie t\u0142umaczy, w jaki spos\u00f3b zosta\u0142 stworzony obraz na p\u0142\u00f3tnie. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCzyli Ca\u0142un mia\u0142by by\u0107 \u015bredniowiecznym fa\u0142szerstwem, kt\u00f3rego w \u017caden spos\u00f3b nie da\u0142o si\u0119 do tej pory sfa\u0142szowa\u0107\u2026 Nie\u017ale\u2026 Zwa\u017cywszy na to, \u017ce jak pokaza\u0142em, nie ma dowod\u00f3w na to \u017ce rzeczywi\u015bcie jest on \u015bredniowiecznym fa\u0142szerstwem. S\u0105 za to dowody, \u017ce nie mo\u017ce nim by\u0107.
\nPowszechnie panuje opinia, \u017ce obraz na p\u0142\u00f3tnie jest wypalony, nie jest to jednak pewne. <\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

Nie jest wypalony w zwyk\u0142ym znaczeniu tego s\u0142owa, jako efekt transferu ciep\u0142a (o czym dalej). Istnieje ca\u0142y szereg teorii, kt\u00f3re mia\u0142yby t\u0142umaczy\u0107 powstanie wizerunku -m\u00f3wi\u0119 tu o powa\u017cnych teoriach, zgodnych, lub wr\u0119cz zak\u0142adaj\u0105cych autentyczno\u015b\u0107 p\u0142\u00f3tna \u2013a nie o bzdurnych artystycznych sztuczkach, kt\u00f3re nam G\u0142owacki wkr\u00f3tce przedstawi. Nale\u017c\u0105 do nich wspomniane hipotezy powstania wizerunku w wyniku napromieniowania czym\u015b na kszta\u0142t kr\u00f3tkotrwa\u0142ych laserowych impuls\u00f3w w nadfiolecie[254]<\/a>, wy\u0142adowania koronowego[255]<\/a>, oraz r\u00f3\u017cnych innych rodzaj\u00f3w promieniowania, wysokoenergetycznych cz\u0105stek po\u0142\u0105czonych z impulsami nadfioletowymi itd.[256]<\/a><\/p>\n

Wszystkie te hipotezy sugeruj\u0105 jakie\u015b bezpo\u015brednie oddzia\u0142ywanie energetyczne na powierzchnie p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3re mo\u017cna by w pewnym sensie nazwa\u0107 \u201ewypaleniem\u201d, ale bardzo specyficznym. Jednak Ray Rogers, specjalista od termochemii z Los Alamos, badaj\u0105c w\u0142\u00f3kna lniane poddane dzia\u0142aniu\u00a0 r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w promieniowania, stwierdzi\u0142 \u017ce promieniowanie spowodowa\u0142oby \u0142atwo obserwowalne zmiany w strukturze w\u0142\u00f3kien na Ca\u0142unie, kt\u00f3rych jednak nie zaobserwowano.[257]<\/a> Wg niego wyklucza to wszelkie hipotezy dotycz\u0105ce promieniowania, z czym oczywi\u015bcie nie zgadzaj\u0105 si\u0119 ich proponenci.[258]<\/a><\/p>\n

Rogers zaproponowa\u0142 w\u0142asn\u0105 hipotez\u0119, mianowicie reakcj\u0119 Mallarda.[259]<\/a> Zak\u0142ada ona, \u017ce wizerunek m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 w wyniku reakcji aminokwas\u00f3w z rozk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 cia\u0142a (cho\u0107 na Ca\u0142unie nie zaobserwowano \u015blad\u00f3w rozk\u0142adu, to jednak nie wyklucza to \u017ce niewielkie ilo\u015bci amoniaku nie mog\u0142y si\u0119 wydzieli\u0107), z sacharydami obecnymi na lnianych w\u0142\u00f3knach, w tym celu Rogers za\u0142o\u017cy\u0142 \u017ce p\u0142\u00f3tno tu\u017c po utkaniu zosta\u0142o wyprane korzystaj\u0105c z myd\u0142a zrobionego z mydlnic. Tak naprawd\u0119 ta hipoteza jest pewn\u0105 kuzynk\u0105 starych hipotez waporografii Vignona sprzed ponad stu lat, dawno ju\u017c przez fizyk\u00f3w odrzuconych, jako \u017ce rozprzestrzeniaj\u0105ce si\u0119 z cia\u0142 w wyniku dyfuzji opary, praktycznie nie by\u0142yby w stanie stworzy\u0107 wyra\u017anego wizerunku.[260]<\/a> Jednak, zdaniem Rogersa, chemika, hipoteza reakcji Maillarda mog\u0142aby wyja\u015bni\u0107 chemiczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci w\u0142\u00f3kien Ca\u0142unu, kt\u00f3rych nie potrafi\u0105 wyja\u015bni\u0107 tak lubiane przez fizyk\u00f3w, Jacksona czy Fantiego hipotezy promieniowania lub wy\u0142adowania koronowego. Czyli ci\u0105gle nie wiadomo co mog\u0142oby spowodowa\u0107 powstanie wizerunku na Ca\u0142unie \u2013wydaje si\u0119 on nam sprzeczny ze znanymi nam prawami natury, wyja\u015bnienia zgodne z fizyk\u0105 s\u0105 niezgodne z chemi\u0105 i na odwr\u00f3t. A nawet je\u015bli da\u0142oby si\u0119 je pogodzi\u0107, to i tak musia\u0142o zaj\u015b\u0107 jakie\u015b zupe\u0142nie niespotykane zjawisko, bo normalnie takie wizerunki nie powstaj\u0105.<\/p>\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w ci\u0105gu swojej udokumentowanej historii, ca\u0142un by\u0142 co najmniej raz prany w ramach \u201etestu na autentyczno\u015b\u0107\u201d. <\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

A \u017ar\u00f3d\u0142o historyczne kt\u00f3re to twierdzi\u0142o, szlachcic i kronikarz Antoine de Lalainga, \u015bwiadek wystawienia w Wielki Pi\u0105tek 1503 roku, wspomina\u0142o ponadto \u017ce w ramach ordali\u00f3w Ca\u0142un dodatkowo jeszcze poddano pr\u00f3bie ognia, oraz gotowano w wodzie i w oleju.[261]<\/a> Sceptycy maja zatem do wyboru, albo przyzna\u0107 \u017ce rzeczywi\u015bcie p\u0142\u00f3tno jest, boskiego pochodzenia, albo \u017ce de Lalaing po prostu zmy\u015bla\u0142. Zdaniem Raya Rogersa stan w\u0142\u00f3kien Ca\u0142unu nie wskazuje na to, by by\u0142 on gotowany w oleju.[262]<\/a> A je\u015bli chodzi o pr\u00f3b\u0119 ognia i wod\u0119 \u2013Ca\u0142un przetrwa\u0142 po\u017car w 1532 roku i zalanie srebrnego relikwiarza bez wi\u0119kszych uszkodze\u0144 wizerunku. Wnioski niech ka\u017cdy wyci\u0105gnie sobie sam.<\/p>\n

Wed\u0142ug Steven\u2019a Schafersman\u2019a jest ca\u0142kiem prawdopodobne, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 farby zosta\u0142a w\u00f3wczas zmyta. Pozosta\u0142a tylko jej resztka (kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105 wykry\u0142 McCrone) oraz utleniona, odwodniona powierzchnia w\u0142\u00f3kien (wi\u0119cej informacji o kontrowersjach zwi\u0105zanych z natur\u0105 ca\u0142unowego obrazu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w bibliografii).<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nWiarygodno\u015b\u0107 Shafersmanna, jak ju\u017c nieraz pokazywa\u0142em, jest bliska zeru. Jak nie ma farby, nie ma wizerunku, pardon. A nawet je\u015bli by si\u0119 uprze\u0107, \u017ce jakie\u015b zwi\u0105zki zawarte w farbie mog\u0142yby spowodowa\u0107 odpowiednie zmiany chemiczne we w\u0142\u00f3knach tkaniny (jak chce tego Nickell[263]<\/a>, a co jeszcze trzeba by udowodni\u0107), to nijak nie t\u0142umaczy to, dlaczego nie przenikn\u0119\u0142y one w g\u0142\u0105b\u00a0 nici i odbarwi\u0142y tylko g\u00f3rn\u0105 powierzchni\u0119, oraz zosta\u0142a zachowana informacja o odleg\u0142o\u015bci cia\u0142a od p\u0142\u00f3tna (efekt 3D). Co z plamami \u201ekrwi\u201d, kt\u00f3rych podczas starannego prania r\u00f3wnie\u017c by si\u0119 pozbyto (niezale\u017cnie od tego czy przez \u201ekrew\u201d rozumiemy prawdziw\u0105 krew, czy barwniki)? \u017be o innych problemach z teoriami zak\u0142adaj\u0105cymi u\u017cycie barwnik\u00f3w nie wspomn\u0119 \u2013wady obraz\u00f3w utworzonych z ich wykorzystaniem przenios\u0142yby si\u0119 na to co pozosta\u0142oby po ich wymyciu.
\nCa\u0142un mo\u017ce by\u0107 rzeczywi\u015bcie pod pewnym wzgl\u0119dem nie do skopiowania \u2013 nie znamy jego pierwotnego wygl\u0105du ani dok\u0142adnych proces\u00f3w, jakim zosta\u0142 poddany podczas prania. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nPodczas prania, kt\u00f3rego zapewne nie by\u0142o (nie m\u00f3wi\u0119 tu o praniu w detergencie z mydlnic, b\u0119d\u0105cym elementem teorii Rogersa, jako \u017ce nast\u0105pi\u0142oby ono przed <\/strong>powstaniem wizerunku). Poza tym je\u015bliby Ca\u0142un rzeczywi\u015bcie mia\u0142 zosta\u0107 wyprany w 1503 roku, wedle insynuacji sceptyk\u00f3w, to chyba dziwne \u017ce nikt nie zauwa\u017cy\u0142 r\u00f3\u017cnicy, zwa\u017cywszy na to \u017ce Ca\u0142un wystawiano zar\u00f3wno wcze\u015bniej, jak i p\u00f3\u017aniej\u2026
\nMimo to poni\u017cej przedstawiam najbardziej popularne teorie, kt\u00f3re t\u0142umacz\u0105, w jaki spos\u00f3b obraz na p\u0142\u00f3tnie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 stworzony.<\/em><\/p>\n

Malowid\u0142o<\/em><\/h3>\n

Ca\u0142un nie jest oczywi\u015bcie malowid\u0142em w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa \u2014 tj. z u\u017cyciem p\u0119dzla. Poniewa\u017c zawiera zakodowan\u0105 w sobie informacje o trzecim wymiarze, musia\u0142 powsta\u0107 z wykorzystaniem rzeczywistego obiektu. Wykonanie wizerunku, kt\u00f3rego cechy optyczne s\u0105 to\u017csame z Ca\u0142unem Tury\u0144skim, jest bardzo proste. Potrzebna jest tylko odpowiednio przygotowana p\u0142askorze\u017aba i troch\u0119 farby. P\u0142\u00f3tno nale\u017cy po\u0142o\u017cy\u0107 na p\u0142askorze\u017abie, a nast\u0119pnie wciera\u0107 w nie pigment (metod\u0119 t\u0119 zaprezentowa\u0142 Joe Nickell). Reszta zale\u017cy ju\u017c tylko i wy\u0142\u0105cznie od umiej\u0119tno\u015bci artysty i geometrii p\u0142askorze\u017aby. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nLatanie jest bardzo proste. Wystarczy sobie zrobi\u0107 skrzyd\u0142a z ptasich pi\u00f3r i nimi macha\u0107. Reszta zale\u017cy ju\u017c tylko od si\u0142y mi\u0119\u015bni fruwacza i jego umiej\u0119tno\u015bci latania\u2026 Tak samo jak z metodami Nickella. Od razu narzucaj\u0105 si\u0119 pytania. Jaka p\u0142askorze\u017aba by\u0142aby odpowiednia, by odtworzy\u0107 wszelkie detale ludzkiej twarzy (i czy w og\u00f3le da si\u0119 tak\u0105 zrobi\u0107)? Jak wciera\u0107 \u00a0pigment by obraz by\u0142 izotropowy, tr\u00f3jwymiarowy i z g\u0142adkimi zmianami odcieni szaro\u015bci? Jak uzyska\u0107 brak obrazu cia\u0142a pod plamami krwi? I wiele innych, ale najpierw przyjrzyjmy si\u0119 rezultatom G\u0142owackiego:
\nNa rysunku 10 widoczne s\u0105 wizerunek wykonane przeze mnie t\u0105 metod\u0105.<\/em><\/p>\n

\"\"
\nRys. 10. Wizerunki wykonane metod\u0105 wcierania sproszkowanej farby w p\u0142\u00f3tno; od prawej: pozytyw, wyostrzony negatyw, rekonstrukcja 3D.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nZawsze poznam pr\u00f3b\u0119 skopiowania twarzy z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego. Gdy widz\u0119 te wykrzywione mordy, z wyba\u0142uszonymi oczami i nienaturalnie zaznaczon\u0105 lini\u0105 w\u0142os\u00f3w, to mi si\u0119 po prostu \u015bmia\u0107 chce. Twarz z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego widziana w negatywie wygl\u0105da naturalnie, jak sfotografowane ludzkie oblicze, kt\u00f3re oko ludzkie natychmiast rozpoznaje. W por\u00f3wnaniu z nim, pr\u00f3by reprodukcji zawsze wygl\u0105daj\u0105 jak jakie\u015b malowanki dzieci na plastyce w podstaw\u00f3wce, od razu wida\u0107 \u017ce nie s\u0105 to twarze prawdziwych ludzi.
\nZa\u015b po g\u0142\u0119bszym zbadaniu, wychodz\u0105 na jaw dodatkowe mankamenty. Pomijaj\u0105c ju\u017c brak pigment\u00f3w, odwzorowanie 3D zwykle kuleje, bo barwnik przylega do miejsc stykaj\u0105cych si\u0119 z p\u0142askorze\u017ab\u0105, a w tych, kt\u00f3re si\u0119 z ni\u0105 nie stykaj\u0105, nie ma go w og\u00f3le \u2013zak\u0142\u00f3cona jest zar\u00f3wno ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 jak i g\u0142adko\u015b\u0107 obrazu (zamiast g\u0142adkich wzlot\u00f3w i spadk\u00f3w powierzchni widzimy doliny, ostre granie i p\u0142askowy\u017ce).[264]<\/a> Przyzna\u0142 to sam Nickell, oczywi\u015bcie lekcewa\u017c\u0105c przy okazji znaczenie odwzorowania 3D prawdziwego cia\u0142a.[265]<\/a> Kiedy STURP przeprowadzi\u0142 eksperymenty wg techniki Nickella, oraz wypuszczone przez niego fotografie, r\u00f3\u017cnice by\u0142y olbrzymie. Nickell, poza paroma fotografiami, oczywi\u015bcie nigdy nie ujawni\u0142 rezultat\u00f3w swoich prac.[266]<\/a><\/p>\n

Teoria fotograficzna<\/em><\/h3>\n

Teoria ta zak\u0142ada, \u017ce ca\u0142un jest pr\u00f3b\u0105 prymitywnej fotografii. Jej tw\u00f3rcy argumentuj\u0105, \u017ce ju\u017c w \u015bredniowieczu alchemicy znali \u015bwiat\u0142oczu\u0142e sole srebra oraz efekt \u201ecammera obscura\u201d \u2013 czyli posiadali wystarczaj\u0105c\u0105 wiedz\u0119, aby stworzy\u0107 prymitywn\u0105 fotografi\u0119. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nAle jako\u015b nie potrafili znale\u017a\u0107 \u017cadnego przyk\u0142adu na \u015bredniowieczne zdj\u0119cia \u2013i to nie domniemanego cia\u0142a Chrystusa, ale zwyk\u0142ej katedry czy pa\u0142acu. \u017baden z alchemik\u00f3w nie zrobi\u0142 konwencjonalnej fotografii \u2013 po prostu nie przyszed\u0142 jeszcze na ni\u0105 czas.
\nTeoria ta ma jednak jedn\u0105 istotn\u0105 wad\u0119 \u2013 wykonane w ten spos\u00f3b obrazy nie odzwierciedlaj\u0105 kszta\u0142tu rze\u017aby, na kt\u00f3rego podstawie zosta\u0142y stworzone. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nW\u0142a\u015bnie. Intensywno\u015b\u0107 obrazu fotograficznego zale\u017cy od wsp\u00f3\u0142czynnika odbicia fotografowanego przedmiotu, kt\u00f3ry nie koreluje zwykle z odleg\u0142o\u015bci\u0105 przedmiotu od kliszy. S\u0105 oczywi\u015bcie wyj\u0105tki (s\u0142ynny analizator VP-8 powsta\u0142 w ko\u0144cu do przetwarzania fotografii), ale w bardzo specyficznych sytuacjach \u2013musimy mie\u0107 w miar\u0119 jednorodny wsp\u00f3\u0142czynnik odbicia na ca\u0142ej powierzchni fotografowanego przedmiotu, oraz sta\u0142y strumie\u0144 \u015bwiat\u0142a padaj\u0105cy na t\u0119 powierzchni\u0119\u00a0 pod jednakowym k\u0105tem, najlepiej z g\u00f3ry, aby nie by\u0142o cieni\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a zostanie odbita, a cz\u0119\u015b\u0107 rozproszona, im wi\u0119ksza odleg\u0142o\u015b\u0107 tym mniejszy strumie\u0144 tego rozproszonego \u015bwiat\u0142a dotrze do aparatu.
\nW latach 90-tych, stosuj\u0105c ca\u0142y pomalowany na bia\u0142o pos\u0105g, pr\u00f3bowa\u0142 uzyska\u0107 kopi\u0119 Ca\u0142unu po\u0142udniowoafryka\u0144ski specjalista Nicholas Allen. Zawiesi\u0142 on pos\u0105g na \u015bwie\u017cym powietrzu przed dziurk\u0105 camera obscura z zainstalowan\u0105 soczewk\u0105. Wewn\u0105trz by\u0142o p\u0142\u00f3tno, nas\u0105czone \u015bwiat\u0142oczu\u0142ym azotanem srebra, uzyskanym z rozpuszczania srebra w moczu. Nast\u0119pnie pozostawi\u0142 pos\u0105g na kilka dni, przez ten czas \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne odbijaj\u0105ce si\u0119 od pos\u0105gu na\u015bwietla\u0142o p\u0142\u00f3tno.[267]<\/a> Efekt ko\u0144cowy mo\u017ce m\u00f3g\u0142by zachwyci\u0107 laika, ale nie eksperta, takiego jak np. Barrie Schwortz.[268]<\/a> I cho\u0107 Allen pomalowa\u0142 sw\u00f3j pos\u0105g na bia\u0142o, to jednak S\u0142o\u0144ce kr\u0105\u017c\u0105c w ci\u0105gu dnia, o\u015bwietla\u0142o jedne jego fragmenty bardziej, inne mniej (np. wizerunek Allena ma potwornie prze\u015bwietlone stopy). Efekt tr\u00f3jwymiarowy, jak mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, do chrzanu\u2026\u00a0 Na dodatek wizerunek Allena ma ostre kontury, w przeciwie\u0144stwie do tego z Ca\u0142unu. Plus jeszcze Allen u\u017cy\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnych soczewek, produkt\u00f3w setek lat do\u015bwiadcze\u0144, pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w, oraz skomplikowanych teorii i oblicze\u0144, przeprowadzonych celem wyeliminowania wad, takich jak dystorsja, astygmatyzm, czy aberracja sferyczna (gdyby u\u017cy\u0142 zwyk\u0142ej dziurki, jak w klasycznej camera obscura, pozby\u0142by si\u0119 paru wad optycznych, ale za to musia\u0142by na\u015bwietla\u0107 p\u0142\u00f3tno latami, ze wzgl\u0119du na mniejsz\u0105 powierzchni\u0119 apertury)\u2026
\nPodobno istniej\u0105 zmodyfikowane wersje tej metody, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 otrzyma\u0107 obrazy tr\u00f3jwymiarowe, jednak opr\u00f3cz wzmianek nie znalaz\u0142em na ich temat \u017cadnych konkretnych informacji.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nOwszem. Aby uzyska\u0107 obrazy tr\u00f3jwymiarowe, trzeba zastosowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne reflektory, generuj\u0105ce stabilny strumie\u0144 \u015bwiat\u0142a (jeszcze Secondo Pia w 1898 roku mia\u0142 problemy z intensywno\u015bci\u0105 o\u015bwietlenia[269]<\/a>) i odpowiednio rozmieszczone, by pos\u0105g by\u0142 jednakowo o\u015bwietlony prostopadle od frontu i ty\u0142u odpowiednio. Nawet gdyby si\u0119 uda\u0142o uzyska\u0107 odpowiednie o\u015bwietlenie, to i tak przypominam \u017ce intensywno\u015b\u0107 wizerunku nie koreluje z odleg\u0142o\u015bci\u0105 od obserwatora (kt\u00f3ra wynosi\u0107 mo\u017ce kilka metr\u00f3w), lecz z odleg\u0142o\u015bci\u0105 od p\u0142\u00f3tna owini\u0119tego wok\u00f3\u0142 zw\u0142ok (kt\u00f3ra mo\u017ce wynosi\u0107 kilka centymetr\u00f3w). Przebieg tej zale\u017cno\u015bci odzwierciedla kszta\u0142t w jaki p\u0142\u00f3tno owija prawdziwe cia\u0142o \u2013jest to zupe\u0142nie co innego ni\u017c odleg\u0142o\u015b\u0107 pos\u0105gu od p\u0142askiego rozwieszonego na \u015bcianie p\u0142\u00f3tna. S\u0105 to w\u0142a\u015bnie te tr\u00f3jwymiarowe dystorsje o kt\u00f3rych pisa\u0142em pod Rysunkiem XII. Czy da\u0142oby si\u0119 je jako\u015b odtworzy\u0107? By\u0107 mo\u017ce tak. Trzeba by tylko pos\u0105g otoczy\u0107 przezroczyst\u0105 ba\u0144k\u0105 wykonan\u0105 ze szk\u0142a lub plastiku, \u015bci\u015ble odtwarzaj\u0105c\u0105 przebieg p\u0142\u00f3tna nad cia\u0142em (nawet z u\u017cyciem komputer\u00f3w i robot\u00f3w wykonanie takiej ba\u0144ki jest arcytrudne), a nast\u0119pnie wype\u0142ni\u0107 j\u0105 jakim\u015b p\u00f3\u0142przezroczystym p\u0142ynem, rozpraszaj\u0105cym \u015bwiat\u0142o.[270]<\/a> A p\u00f3\u017aniej jeszcze na\u015bwietli\u0107, zwa\u017cywszy na to \u017ce na Ca\u0142unie nie znaleziono niczego, co mog\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 za film fotograficzny. O innych problemach, jak powierzchowno\u015b\u0107 i niezmywalno\u015b\u0107 wizerunku, ju\u017c nie b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0107\u2026<\/p>\n

Teoria \u201ecienia\u201d<\/em><\/h3>\n

Jest ona jakby odwr\u00f3ceniem wszystkich innych teorii. Zamiast barwi\u0107 p\u0142\u00f3tno w celu stworzenia obrazu, jej autor rozja\u015bni\u0142 t\u0142o. Teoria ta wykorzystuje naturalne blakni\u0119cie p\u0142\u00f3tna pod wp\u0142ywem promieni s\u0142onecznych. Wystarczy namalowa\u0107 na szkle obraz, po\u0142o\u017cy\u0107 go na p\u0142\u00f3tnie, a nast\u0119pnie wystawi\u0107 je na dzia\u0142anie promieni s\u0142onecznych. Obszar p\u0142\u00f3tna znajduj\u0105cy si\u0119 bezpo\u015brednio pod malowid\u0142em na szkle b\u0119dzie chroniony przed wp\u0142ywem promieni s\u0142onecznych, podczas gdy reszta p\u0142\u00f3tna si\u0119 rozja\u015bni.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:<\/p>\n

Jest to teoria Nathana Wilsona (nie myli\u0107 z Ianem Wilsonem!), ameryka\u0144skiego fundamentalistycznego protestanta, przekonanego \u017ce Ca\u0142un Tury\u0144ski zaprzecza jego sposobowi literalnego odczytania Biblii.[271]<\/a> Polega ona na namalowaniu na szkle czarno-bia\u0142ego wizerunku, a nast\u0119pnie na\u015bwietlaniu p\u0142\u00f3tna promieniami s\u0142onecznymi przechodz\u0105cymi przez szk\u0142o, obszary bardziej zamalowane na\u015bwietlaj\u0105 si\u0119 s\u0142abiej ni\u017c te mocniej zamalowane. Jest to po prostu rzutowanie malowid\u0142a na p\u0142\u00f3tno i nic wi\u0119cej. Poza brakiem barwnik\u00f3w, przenosz\u0105 si\u0119 wszystkie wady hipotezy malowid\u0142a. Namalowa\u0107 obraz bezkierunkowy, monochromatyczny, tak aby intensywno\u015b\u0107 wizerunku \u015bci\u015ble korelowa\u0142a z odleg\u0142o\u015bci\u0105 cia\u0142a cz\u0142owieka od p\u0142\u00f3tna (oczywi\u015bcie przy zmiennej intensywno\u015bci zewn\u0119trznego o\u015bwietlenia- w zale\u017cno\u015bci od pogody, lub intensywno\u015bci palenia si\u0119 \u015bwieczek) \u2013artysta musia\u0142by mie\u0107 fotometr w oczach (i to poprawnie skalibrowany!).[272]<\/a> Wszystkie dzisiejsze pr\u00f3by zrobienia technik\u0105 malarsk\u0105 kopii wizerunku na Ca\u0142unie, maj\u0105cej tylko te dotychczas wymienione w\u0142asno\u015bci (o innych nie wspominaj\u0105c) spali\u0142y na panewce.[273]<\/a><\/p>\n

Efekt tr\u00f3jwymiarowo\u015bci powstaje kiedy s\u0142o\u0144ce, w\u0119druj\u0105c po niebie, o\u015bwietla p\u0142\u00f3tno pod r\u00f3\u017cnym k\u0105tem.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nJak na absolwenta polibudy, to G\u0142owacki wyj\u0105tkowo ma\u0142o przenikliwy\u2026 Oczywi\u015bcie jest to bzdura. Efekt 3D powstaje tu dlatego, \u017ce bardziej wystaj\u0105ce cz\u0119\u015bci cia\u0142a s\u0105 mocniej pomalowane, i mniej \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego dociera do powierzchni p\u0142\u00f3tna \u2013przynajmniej w teorii. Praktyczne trudno\u015bci opisa\u0142em powy\u017cej.
\n\u00a0Wi\u0119cej o tej metodzie i kontrowersjach z ni\u0105 zwi\u0105zanymi mo\u017cna przeczyta\u0107 na stronie jej autora (link w bibliografii).<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nI mo\u017cna tam poczyta\u0107 np. \u017ce Nathan Wilson w og\u00f3le nie przeprowadzi\u0142 mikroskopowych bada\u0144 swojego wizerunku.[274]<\/a> Oraz obejrze\u0107 sobie tr\u00f3jwymiarow\u0105 rekonstrukcj\u0119 jego wizerunku. Kiepskiej jako\u015bci, ale wyra\u017anie wida\u0107 \u017ce jest zniekszta\u0142cona i nijak si\u0119 ma do g\u0142adkiej rekonstrukcji wizerunku na Ca\u0142unie, zamieszczonej powy\u017cej.[275]<\/a><\/p>\n

Teoria termiczna<\/em><\/h3>\n

Teoria w my\u015bl kt\u00f3rej ca\u0142unowy wizerunek zosta\u0142 wypalony, powsta\u0142a ju\u017c do\u015b\u0107 dawno. Analiza spektrometryczna pokaza\u0142a, \u017ce wizerunek w zasadzie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od przypale\u0144, jakie powsta\u0142y w wyniku po\u017caru w 1532 r. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nS\u0105 pewne podobie\u0144stwa, ale te\u017c zasadnicze r\u00f3\u017cnice. Wizerunek na Ca\u0142unie jest znacznie bardziej powierzchowny, oraz nie fluoryzuje, w przeciwie\u0144stwie do \u015blad\u00f3w spalenizny.[276]<\/a> Wg Rogersa, struktura krystaliczna celulozy na w\u0142\u00f3knach z fragmentami wizerunku jest taka sama, jak na w\u0142\u00f3knach bez wizerunku, co przeczy twierdzeniom \u017ce wizerunek powsta\u0142 w wyniku przypalenia.[277]<\/a>
\nW celu sprawdzenia tej teorii przeprowadzono szereg pr\u00f3b, kt\u00f3re polega\u0142y na przykryciu p\u0142\u00f3tnem betonowego gor\u0105cego pos\u0105gu (wcze\u015bniej przeprowadzono podobny eksperyment z p\u0142askorze\u017ab\u0105).<\/em>
\nWynikiem przeprowadzonych pr\u00f3b by\u0142o odrzucenie (zbyt pochopne) teorii termicznej. Post\u0105piono tak z nast\u0119puj\u0105cych powod\u00f3w: powsta\u0142e w ten spos\u00f3b przypalenia przechodzi\u0142y na drug\u0105 stron\u0119 p\u0142\u00f3tna. Ponadto wizerunek mia\u0142 \u201egor\u0105ce punkty\u201d \u2013 w miejscu styku z pos\u0105giem p\u0142\u00f3tno przypala\u0142o si\u0119 niemal natychmiast, podczas gdy miejsca bardziej od niego odleg\u0142e pozosta\u0142y nienaruszone. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nNie tylko dlatego. W rzeczywisto\u015bci wad tych metod jest o wiele wi\u0119cej, ni\u017c tylko \u201egor\u0105ce punkty\u201d i przechodzenie wizerunku na drug\u0105 stron\u0119, oraz to \u017ce Rogers twierdzi \u017ce w\u0142\u00f3kna z Ca\u0142unu nie wykazuj\u0105 \u015blad\u00f3w przypalenia. Gor\u0105cy pos\u0105g nie odtwarza\u0142by punkt\u00f3w kt\u00f3re nie styka\u0142yby si\u0119 z p\u0142\u00f3tnem (jak zreszt\u0105 takie co\u015b owin\u0105\u0107 w 4-metrowe p\u0142\u00f3tno, lub na odwr\u00f3t, jak po owini\u0119ciu p\u0142\u00f3tnem rozgrza\u0107 ten pos\u0105g), a gdyby \u015bci\u015ble przy\u0142o\u017cy\u0107 p\u0142\u00f3tno do pos\u0105gu, to pojawi\u0142yby si\u0119 oczywi\u015bcie zniekszta\u0142cenia, omawiane na pocz\u0105tku tego opracowania. A je\u015bli chodzi o p\u0142askorze\u017ab\u0119, to wychodz\u0105 tam wszystkie wady metod j\u0105 wykorzystuj\u0105cych, takie jak trudno\u015b\u0107 w odwzorowaniu po\u015brednich odcieni szaro\u015bci, oraz imitowaniu za pomoc\u0105 p\u0142askorze\u017aby skomplikowanej bry\u0142y ludzkiego cia\u0142a. Oba wytwory, pos\u0105g i p\u0142askorze\u017aby, trudno ponadto rozgrza\u0107 do jednorodnej temperatury, a im s\u0105 wi\u0119ksze, i im bardziej skomplikowane kszta\u0142ty, zw\u0142aszcza w przypadku pos\u0105gu, tym trudniej.[278]<\/a>
\nJednak, je\u015bli si\u0119 tylko troch\u0119 pomy\u015bli, mo\u017cna przypali\u0107 p\u0142\u00f3tno tak, aby posiada\u0142o wszystkie niezwyk\u0142e cechy s\u0142ynnego ca\u0142unu.<\/em>
\nCa\u0142uni\u015bci odrzucaj\u0105 teori\u0119 termiczn\u0105 z jeszcze jednego powodu \u2014 wizerunek widoczny na ca\u0142unie w \u015bwietle UV nie \u015bwieci, a przypalenia powsta\u0142e w po\u017carze w 1532 tak.<\/em>
\nW \u015bwietle UV \u015bwiec\u0105 produkty rozk\u0142adu w\u0142\u00f3kien p\u0142\u00f3tna pod wp\u0142ywem ciep\u0142a, tak przynajmniej stwierdzili ca\u0142uni\u015bci (a dok\u0142adnie R. Rogers) obserwuj\u0105c jego luminescencje. Wniosek z tych obserwacji by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: w obszarach p\u0142\u00f3tna, na kt\u00f3rych istnieje wizerunek produkt\u00f3w rozk\u0142adu termicznego nie ma, w przypaleniach powsta\u0142ych po po\u017carze s\u0105. Ca\u0142un nie jest zwyk\u0142ym przypaleniem.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCo by\u0142o om\u00f3wione powy\u017cej.
\nOt\u00f3\u017c wyja\u015bnienie mo\u017ce by\u0107 nast\u0119puj\u0105ce: ca\u0142un by\u0142 w swojej historii prany (i to porz\u0105dnie). Pierwszy raz zapewne przez samego fa\u0142szerza, a drugi raz w roku 1503, kiedy to zosta\u0142 poddany \u201epr\u00f3bie na autentyczno\u015b\u0107\u201d.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCzy G\u0142owacki kiedykolwiek pr\u00f3bowa\u0142 wypra\u0107 spalenizn\u0119? Przypominam \u017ce wizerunek na Ca\u0142unie jest niezmywalny. Heller i Adler pr\u00f3bowali 25 rozpuszczalnik\u00f3w i nic.[279]<\/a> A nawet jakby si\u0119 da\u0142o wypra\u0107 spalenizn\u0119, to gdyby przenika\u0142a ona na powiedzmy 1\/3 grubo\u015bci w\u0142\u00f3kna, i wymyto by wi\u0119kszo\u015b\u0107, tak ze zosta\u0142aby jedynie powierzchowna warstwa, to w\u0142\u00f3kna z wizerunkiem by\u0142yby wyra\u017anie mniejsze<\/strong> od innych, czego oczywi\u015bcie nie zaobserwowano.
\nDrugim czynnikiem, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 os\u0142abi\u0107 luminescencje jest powierzchniowo\u015b\u0107 wizerunku, produkt\u00f3w pirolizy jest znacznie mniej ni\u017c w przypadku przypale\u0144 powsta\u0142ych w wyniku bezpo\u015bredniego kontaktu z ogniem, kt\u00f3re jak ju\u017c wspomina\u0142em przychodz\u0105 przez p\u0142\u00f3tno na wylot.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nA w\u0142a\u015bnie. Jak wykaza\u0142 Thibault Heimburger, takie przypalenie p\u0142\u00f3tna, by nadpalenie pojawi\u0142o si\u0119 tylko na\u00a0 powierzchni w\u0142\u00f3kien z zewn\u0119trznej warstwy nici \u2013wszystkich <\/strong>nici (ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 obrazu) nie jest w praktyce mo\u017cliwe – albo w przypadku lekkiego przyci\u015bni\u0119cia gor\u0105cego \u017celazka przypalona zostania tylko cz\u0119\u015b\u0107 nici, albo, w przypadku mocniejszego, cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142\u00f3kien b\u0119dzie zupe\u0142nie spalona, a nici nie b\u0119d\u0105 przypalone jedynie powierzchownie.[280]<\/a> Co wkr\u00f3tce zostanie pokazane na obrazkach.<\/p>\n

Zr\u00f3b sobie ca\u0142un \u2014 do\u015bwiadczalne potwierdzenie teorii Zbigniewa Blani-Bolnara<\/em><\/h3>\n

Odpowied\u017a:
\nJak zobaczymy, b\u0119dzie to do\u015bwiadczalne obalenie.
\nObraz taki, jaki widoczny jest na ca\u0142unie tury\u0144skim, mo\u017cna stworzy\u0107 (wypali\u0107) na dwa sposoby. Po pierwsze, obraz mo\u017cna stworzy\u0107 poprzez przy\u0142o\u017cenie gor\u0105cej p\u0142askorze\u017aby do p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3re le\u017cy na mi\u0119kkiej powierzchni, kt\u00f3ra do\u015b\u0107 dobrze poch\u0142ania ciep\u0142o (np. wilgotny piasek lub glina).<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCo zmniejszy stopie\u0144 przypalenia, ale nie wyeliminuje problem\u00f3w z r\u00f3wnomiernym odprowadzaniem ciep\u0142a. Raczej tylko skomplikuje spraw\u0119, bo w gr\u0119 b\u0119d\u0105 wchodzi\u0107 dodatkowe wahania wsp\u00f3\u0142czynnika przewodnictwa cieplnego powierzchni na kt\u00f3rej le\u017cy p\u0142\u00f3tno.
\n\u00a0Po drugie mo\u017cna powt\u00f3rzy\u0107 sztuczk\u0119 z monet\u0105 (metod\u0119 t\u0119 zaproponowa\u0142 Zbigniew Blania-Bolnar). Jednak zamiast monety nale\u017cy u\u017cy\u0107 p\u0142askorze\u017aby, zamiast o\u0142\u00f3wka kawa\u0142ek gor\u0105cego metalu. Rol\u0119 kartki papieru b\u0119dzie pe\u0142ni\u0107 oczywi\u015bcie p\u0142\u00f3tno.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCo my\u015bl\u0119 o sztuczce z monet\u0105, opisa\u0142em ju\u017c na pocz\u0105tku.
\nW tym miejscu chcia\u0142bym co\u015b wyja\u015bni\u0107. W poprzedniej wersji tego artyku\u0142u promowa\u0142em metod\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na odci\u015bni\u0119ciu gor\u0105cej p\u0142askorze\u017aby. Oczywi\u015bcie mo\u017cliwe jest w ten spos\u00f3b stworzenie wizerunku, kt\u00f3rego cechy odpowiadaj\u0105 tym z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nNiemal na pewno nie jest.
\nMetoda ta ma jednak do\u015b\u0107 istotn\u0105 wad\u0119 \u2014 konieczne jest r\u00f3wnomierne podgrzanie p\u0142askorze\u017aby. W przypadku reliefu wielko\u015bci twarzy nie powinno by\u0107 z tym wi\u0119kszego problemu, jednak sprawa wygl\u0105da troch\u0119 gorzej, je\u015bli m\u00f3wimy o rze\u017abie wielko\u015bci cz\u0142owieka.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nO czym pisa\u0142em wy\u017cej.
\n\u00a0Poza tym metoda ta ma ma\u0142\u0105 powtarzalno\u015b\u0107, \u015brednio na jeden udany wizerunek przypadaj\u0105 dwa nieudane.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nNie wiem co G\u0142owacki rozumie przez poj\u0119cie \u201eudany wizerunek\u201d. S\u0105dz\u0119 \u017ce proporcja jest odmienna, na jeden nieudany przypada zero udanych.
\nObecnie sk\u0142aniam si\u0119 ku metodzie, w kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em ciep\u0142a jest kawa\u0142ek metalu, a nie ca\u0142a p\u0142askorze\u017aba. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCo wprowadza dodatkowe trudno\u015bci zwi\u0105zane z operowaniem tym\u017ce kawa\u0142kiem metalu, r\u0119k\u0105, nog\u0105, czy czymkolwiek \u2013wa\u017cne \u017ce wchodz\u0105 tu umiej\u0119tno\u015bci manualne cz\u0142owieka.
\nPoniewa\u017c w swoim artykule Zbigniew Blania-Bolnar opisa\u0142 swoj\u0105 metod\u0119 do\u015b\u0107 og\u00f3lnikowo (np. u\u017cywa\u0142 ma\u0142o precyzyjnych poj\u0119\u0107 typu \u201eraczej p\u0142aski”),<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nBo jak wykaza\u0142em w swoim poprzednim artykule[281]<\/a>, Blania-Bolnar jedynie bredzi\u0142, udaj\u0105c m\u0105dral\u0119.
\n\u00a0moje pierwsze pr\u00f3by wykonania wizerunku tym sposobem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem i zbyt pochopnym zarzuceniem tej metody. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nPanie G\u0142owacki, pr\u00f3buj, pr\u00f3buj Pan!
\nPonadto jej autor nie przedstawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017cadnego zdj\u0119cia kopii ca\u0142unu na poparcie swoich tez.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nI chyba s\u0142usznie post\u0105pi\u0142\u2026
\nPo wykonaniu szeregu pr\u00f3b mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce metoda zaproponowana przez Zbigniewa Blani\u0119-Bolnara umo\u017cliwia wykonanie wizerunku takiego, jaki widoczny jest na Ca\u0142unie Tury\u0144skim, wymaga ona jednak drobnej modyfikacji. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nWielu <\/strong>modyfikacji, je\u015bli nawet nie odrzuci\u0107 j\u0105 od razu na \u015bmietnik.
\nRze\u017aba, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy jako matryca musi by\u0107 elastyczna \u2014 w przeciwnym razie otrzymane wizerunki nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y \u0142agodnych przej\u015b\u0107 tonalnych. Po drugie musi by\u0107 \u201eraczej p\u0142aska”, a m\u00f3wi\u0105c precyzyjniej: w moim do\u015bwiadczeniu r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy zag\u0142\u0119bieniami a elementami bardziej wysuni\u0119tymi wynosi\u0142y oko\u0142o p\u00f3\u0142 centymetra. W tym momencie nasuwa si\u0119 pytanie: jak sprawi\u0107, \u017ceby p\u0142askorze\u017aba sta\u0142a si\u0119 elastyczna. Mo\u017cna to osi\u0105gn\u0105\u0107 w bardzo prosty spos\u00f3b \u2014 wystarczy przykry\u0107 p\u0142askorze\u017ab\u0119 kilkakrotnie z\u0142o\u017conym, wilgotnym p\u0142\u00f3tnem.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nMy\u015bl\u0119 \u017ce cytat z Antonacciego b\u0119dzie tutaj najlepszy:[282]<\/a>
\nBadacze [Jackson i wsp\u00f3\u0142pracownicy] pr\u00f3bowali przezwyci\u0119\u017cy\u0107 ten problem [przechodzenia przypalenia na druga stron\u0119], zwil\u017caj\u0105c tkanin\u0119 i wyd\u0142u\u017caj\u0105c czas jej przypalania. W\u00f3wczas jednak pojawi\u0142y si\u0119 nowe problemy. Tak otrzymany obraz by\u0142 mniej kontrastowy i podczas analizy tr\u00f3jwymiarowej powstawa\u0142y powa\u017cne zniekszta\u0142cenia, podobnie jak w przypadku obraz\u00f3w wykonanych technik\u0105 bezpo\u015bredniego kontaktu. Poza tym, poniewa\u017c tkanina by\u0142a w czasie tworzenia wizerunku u\u0142o\u017cona p\u0142asko, nie udawa\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 obrazu maj\u0105cego charakterystyczne, delikatne zniekszta\u0142cenia boczne \u2013widoczny na Ca\u0142unie efekt pofa\u0142dowania tkaniny.<\/p>\n

\"\"
\nRys. 11. Niekt\u00f3re z wizerunk\u00f3w, jakie uda\u0142o mi si\u0119 otrzyma\u0107 w ramach moich do\u015bwiadcze\u0144; z prawej strony widoczne s\u0105 pozytywy, z lewej wyostrzone negatywy.<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nPomi\u0144my dociekania, gdzie jest reszta wizerunku. Jedyn\u0105 znan\u0105 mi do tej pory pr\u00f3b\u0105 odtworzenia ca\u0142ego wizerunku naturalnej wielko\u015bci by\u0142a ta Luigiego Garlaschellego[283]<\/a>, wszyscy wcze\u015bniejsi sceptycy ograniczali si\u0119 jedynie do odtwarzania wizerunku twarzy, lub jakiej\u015b innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a (nawet Allen stworzy\u0142 jedynie prz\u00f3d swojego modelu). Nikt, poza Garlaschellim, o pe\u0142nowymiarowej podr\u00f3bce w og\u00f3le nie my\u015bla\u0142.
\nWidoczne na rysunku 11 obrazy maj\u0105 wszystkie podstawowe cechy Ca\u0142unu Tury\u0144skiego. S\u0105 negatywami. Zawieraj\u0105 zakodowan\u0105 informacj\u0119 o kszta\u0142cie p\u0142askorze\u017aby (jest tr\u00f3jwymiarowy) (rys. 12).<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nI co z tego \u017ce wychodz\u0105 wyra\u017aniej w negatywie, je\u015bli ka\u017cde dziecko pozna \u017ce nie s\u0105 to twarze prawdziwego cz\u0142owieka? Na moje oko to chyba G\u0142owacki za ka\u017cdym razem u\u017cywa\u0142 tej samej p\u0142askorze\u017aby (nie da\u0142 jej zdj\u0119cia, a wizerunki, cho\u0107 troch\u0119 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105, bo zosta\u0142y zrobione w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, to jednak pewne cechy wsp\u00f3lne, tak samo ukierunkowane wyd\u0142u\u017cenie brwi, w\u0105s\u00f3w skaza na prawym policzku, prawe oko nieco bardziej uniesione, widoczny fragment z\u0119ba \u2013ciekawe gdzie G\u0142owacki dosta\u0142 p\u0142askorze\u017ab\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 twarz Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu). Mo\u017ce, zamiast bawi\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cne uk\u0142adanie p\u0142\u00f3tna i machanie \u017celazkiem, G\u0142owacki zastanowi\u0142by si\u0119 jak zmodyfikowa\u0107 p\u0142askorze\u017ab\u0119 by po odwzorowaniu na p\u0142\u00f3tnie bardziej realistycznie przedstawia\u0142a twarz cz\u0142owieka, nie strasz\u0105c wy\u0142a\u017c\u0105cymi kulkami w miejsce oczu?
\n\u00a0Do jego stworzenia nie by\u0142y konieczne \u017cadne \u015brodki chemiczne, soczewki itp. oraz, co najwa\u017cniejsze, obraz znajduje si\u0119 na powierzchni w\u0142\u00f3kien (rys. 13). Oczywi\u015bcie przedstawiony na rysunku skan ma charakter orientacyjny. Udowadnia, \u017ce wizerunek istnieje na powierzchni w\u0142\u00f3kien, jednak do dok\u0142adnego por\u00f3wnania z orygina\u0142em konieczne s\u0105 badania mikroskopowe.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nWcale nie s\u0105 konieczne. Ju\u017c Rysunek 13 dyskwalifikuje t\u0119 pr\u00f3b\u0119, o czym za chwil\u0119.
\nPlamy \u201ekrwi\u201d mo\u017cna umie\u015bci\u0107 zar\u00f3wno przed jak i po stworzeniu wizerunku. W pierwszym przypadku pod plamami krwi nie b\u0119dzie obrazu cia\u0142a (a tak \u017cycz\u0105 sobie ca\u0142uni\u015bci, chocia\u017c kwestia istnienia pod plamami krwi wizerunku jest spraw\u0105 otwart\u0105).<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\n\u201eSprawa otwarta\u201d, znaczy si\u0119 by\u0142y jakie\u015b problemy z ich odwzorowaniem przed u\u017cyciem \u017celazka? Oczyszczone ze \u015blad\u00f3w krwi w\u0142\u00f3kienka nie wykazywa\u0142y \u015blad\u00f3w wizerunku.[284]<\/a> Nie ma, nie ma. Najpierw nanie\u015b\u0107 \u015blady krwi z trupa, co da si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko umieszczaj\u0105c tego trupa pod p\u0142\u00f3tnem, na jakie\u015b p\u00f3\u0142torej dnia. A p\u00f3\u017aniej z niego \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 \u2013tylko nie byle jak, ale w taki spos\u00f3b by p\u0142\u00f3tno by\u0142o nie rozerwane, skrzepy nie zniszczone i ich kszta\u0142ty zachowane (rozpuszczanie ich nie wchodzi w gr\u0119). Jak to zrobi\u0107, nikt chyba nie wymy\u015bli\u0142 sposobu.[285]<\/a> Jedynie na Ca\u0142unie Tury\u0144skim zw\u0142oki w jaki\u015b spos\u00f3b opu\u015bci\u0142y p\u0142\u00f3tno, nie naruszaj\u0105c sklejaj\u0105cych je z nimi skrzep\u00f3w krwi\u2026 A dopiero p\u00f3\u017aniej wykona\u0107 wizerunek cia\u0142a \u2013pami\u0119taj\u0105c o koordynacji ze skrzepami krwi (kt\u00f3rych nie wolno zniszczy\u0107 przy okazji)! Dotyczy to wszystkich metod przytoczonych przez G\u0142owackiego. Tw\u00f3rca musia\u0142by by\u0107 chyba cyborgiem z ilu\u015b tam rdzeniowym procesorem i dyskiem twardym w g\u0142owie, by wszystko to zrobi\u0107 dobrze.
\nWykonanie strumyk\u00f3w \u201ekrwi\u201d bezpo\u015brednio na p\u0142\u00f3tnie jest do\u015b\u0107 k\u0142opotliwe. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce znacznie prostsze jest ich wcze\u015bniejsze wykonanie na kawa\u0142ku g\u0142adkiej powierzchni (szk\u0142o lub kawa\u0142ek drewna) a nast\u0119pnie odci\u015bni\u0119cie na p\u0142\u00f3tnie. \u015alady krwi wykonane t\u0105 technik\u0105 b\u0119d\u0105 si\u0119 znajdowa\u0142y na jedynie powierzchni w\u0142\u00f3kien.<\/em>
\nOdpowied\u017a: Niech G\u0142owacki patrzy czy te jego strumyki „krwi” si\u0119 nie deformuj\u0105, jak przyk\u0142ada te swoje szybki lub drewienka do p\u0142\u00f3tna! Reszt\u0119 ju\u017c opisywa\u0142em wielokrotnie.<\/p>\n

\"\"
\nRys. 12. Tr\u00f3jwymiarowa rekonstrukcja jednego z wizerunk\u00f3w<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nTo ja zrobi\u0142em na podstawie zdj\u0119\u0107 G\u0142owackiego swoje w\u0142asne rekonstrukcje i por\u00f3wna\u0142em je z twarz\u0105 z Ca\u0142unu. Rezultaty poni\u017cej:
\n\"\"
\nRysunek XXII: Po lewej tr\u00f3jwymiarowe rekonstrukcje wizerunk\u00f3w G\u0142owackiego (na podstawie Rys. 11), po prawej tr\u00f3jwymiarowa rekonstrukcja twarzy z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego.<\/p>\n

\n\"\"
\nRys. 13. Skan p\u0142\u00f3tna w wysokiej rozdzielczo\u015bci<\/em><\/p>\n

Odpowied\u017a:
\nThibault Heimburger zakwalifikowa\u0142by to co\u015b jako Bardzo Lekkie Przypalenie (Very Light Schorch).[286]<\/a> Por\u00f3wnajmy to z w\u0142\u00f3knami z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego:
\n\"\"
\nRysunek XXIII: Z lewej przypalone p\u0142\u00f3tno G\u0142owackiego, z prawej zdj\u0119cie w\u0142\u00f3kien z Ca\u0142unu Tury\u0144skiego w obszarze oka, zrobione przez Marka Evansa w 1978 roku.
\nR\u00f3\u017cnice s\u0105 jasne. Podczas gdy na Ca\u0142unie Tury\u0144skim mniej lub bardziej zabarwione s\u0105 wszystkie nitki (ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 obrazu), to u G\u0142owackiego tylko niekt\u00f3re. Tak jak to opisa\u0142 Heimburger. Pr\u00f3by G\u0142owackiego \u2013nieudane. Ale za to w ramach podsumowania wy\u0142o\u017cy nam co si\u0119 nauczy\u0142 ze szkolenia ideologicznego przeprowadzonego przez Schafersmanna:<\/p>\n

Pseudonauka?<\/em><\/h3>\n

Pseudonauka charakteryzuj\u0119 si\u0119 tym, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do jej siostry zwanej potocznie nauk\u0105, gra wed\u0142ug zupe\u0142nie innych zasad. Jest to \u201enauka” przecze\u0144 \u2014 je\u015bli nie mo\u017cna czego\u015b wykluczy\u0107 to znaczy, \u017ce jest to prawda.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nDok\u0142adnie tak graj\u0105 sceptycy, buduj\u0105c absurdalne teorie o fa\u0142szerstwie.
\nPseudonaukowcy promuj\u0105 niezwyk\u0142e wyja\u015bnienia, niepoparte \u017cadnymi lub s\u0142abymi dowodami. Ignoruj\u0105 lub odrzucaj\u0105 wiarygodne dowody, kt\u00f3re przecz\u0105 ich twierdzeniom.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCzy\u017c nie pokaza\u0142em, \u017ce dok\u0142adnie tak post\u0119puj\u0105 przeciwnicy autentyczno\u015bci Ca\u0142unu Tury\u0144skiego?
\n\u00a0Zwykle zaczynaj\u0105 od wierze\u0144, a potem szukaj\u0105 dowod\u00f3w na ich poparcie, nawet je\u015bli wymagaj\u0105 one nadnaturalnej interwencji. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nWr\u0119cz idealny opis dzia\u0142a\u0144 sceptyk\u00f3w, z g\u00f3ry zak\u0142adaj\u0105 \u017ce Ca\u0142un to XIV-wieczne fa\u0142szerstwo (cho\u0107 wymaga\u0142oby ono wr\u0119cz cudu), a potem szukaj na to jakich\u015b argument\u00f3w.
\nZwykle nie testuj\u0105 swoich teorii, a je\u015bli to robi\u0105, ograniczaj\u0105 si\u0119 do og\u00f3lnik\u00f3w. <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nTak robi wi\u0119kszo\u015b\u0107 sceptyk\u00f3w \u2013by przywo\u0142a\u0107 cho\u0107by Blani\u0119-Bolnara.
\nTakie s\u0105 niekt\u00f3re cechy pseudonauki wyr\u00f3\u017cnione przez Schafersman’a.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nO jest ich o wiele wi\u0119cej. Czytanie jego wyk\u0142adu na temat pseudonauki to czysta przyjemno\u015b\u0107.[287]<\/a> Facet naprawd\u0119 zna si\u0119 na rzeczy \u2013 bo sam pseudonauk\u0119 uprawia. <\/strong>Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wr\u0119cz idealnie pasuje do jego definicji tej\u017ce.
\n\u00a0Niestety syndologia uprawiana przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy p\u0142\u00f3tna cechy te posiada. Wiarygodne dowody przecz\u0105ce wierze ca\u0142unist\u00f3w s\u0105 odrzucane i kwestionowane, a ich miejsce zajmuj\u0105 \u201edowody” kontrowersyjne, wewn\u0119trznie sprzeczne, kt\u00f3re i tak ostatecznie niczego dowie\u015b\u0107 nie mog\u0105 (np. badania krwi lub py\u0142k\u00f3w). <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nJak wygl\u0105da wiarygodno\u015b\u0107 tych dowod\u00f3w pokaza\u0142em w niniejszym opracowaniu. To tylko krzyki intelektualnych impotent\u00f3w, my\u015bl\u0105cych jacy to oni s\u0105 m\u0105drzy.
\nPojawiaj\u0105ce si\u0119 nowe dane s\u0105 przekr\u0119cane i reinterpretowane tak, aby wspiera\u0142y ich wiar\u0119 (np. odkrycie „drugiej twarzy\u201d). <\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nDok\u0142adnie, panie G\u0142owacki, jak pokaza\u0142em, sam \u017ce\u015b Pan dok\u0142adnie tak zrobi\u0142.
\nNiekt\u00f3re twierdzenia ca\u0142unist\u00f3w zosta\u0142y tak naci\u0105gni\u0119te, \u017ce granicz\u0105 wr\u0119cz z absurdem! (aby wyja\u015bni\u0107 niekt\u00f3re cechy geometryczne obrazu ca\u0142uni\u015bci wykorzystali w swoich teoriach teoretyczn\u0105 granic\u0119 czarnej dziury \u2013 tzw. horyzont zdarze\u0144!)<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nTo \u017ce np. Antonacci sobie w jednym miejscu pofantazjowa\u0142 na temat tego, co si\u0119 sta\u0142o z cia\u0142em Cz\u0142owieka z Ca\u0142unu, gdy znikn\u0119\u0142o ono spod p\u0142\u00f3tna[288]<\/a>, jest niczym w por\u00f3wnaniu z liczb\u0105 absurdalnych twierdze\u0144 sceptyk\u00f3w, z kt\u00f3rych niekt\u00f3re zdemaskowa\u0142em w swoich artyku\u0142ach.
\nW artykule niekt\u00f3rych badaczy p\u0142\u00f3tna okre\u015blam mianem \u201eca\u0142unist\u00f3w”, co mo\u017ce by\u0107 przez niekt\u00f3rych odebrane jako brak szacunku. Odczucia te s\u0105 jak najbardziej s\u0142uszne. Pseudonauka na szacunek nie zas\u0142uguje, zw\u0142aszcza w epoce, kiedy mamy do czynienia z jej zalewem.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nOdezwa\u0142 si\u0119 m\u0105drala, co nawet nie wie, \u017ce czaszka jakiego\u015b \u017byda nie okre\u015bla wygl\u0105du wszystkich os\u00f3b w danej populacji. Jest to zwyczajna propaganda, od dawna uprawiana przez sceptyk\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 badaczy Ca\u0142unu wrzuci\u0107 do jednego wora z poszukiwaczami Yeti, UFO czy Atlantydy. I b\u0119d\u0105 tak niestety robi\u0107, dop\u00f3ki spo\u0142ecze\u0144stwo nie nabierze \u015bwiadomo\u015bci jaki jest naprawd\u0119 stan bada\u0144 nad Ca\u0142unem Tury\u0144skim i powi\u0105zanymi relikwiami.
\nAle z jednym si\u0119 zgadzam, pseudonauka na szacunek nie zas\u0142uguje. Szczeg\u00f3lnie uprawiana przez zacietrzewionych przeciwnik\u00f3w autentyczno\u015bci Ca\u0142unu Tury\u0144skiego.
\n\u00a0Termin \u201esyndolog” zarezerwowany jest dla badaczy p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 staraj\u0105 si\u0119 ustali\u0107 jego histori\u0119 i okoliczno\u015bci powstania,<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nCzyli nie dla G\u0142owackiego, Blanii-Bolnara, Schafersmanna, Nickella, Garlaschellego, Nathana Wilsona, i zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przeciwnik\u00f3w Ca\u0142unu Tury\u0144skiego.
\n\u00a0a nie dla ludzi s\u0142abych charakter\u00f3w (zwanych w artykule \u201eca\u0142unistami”), kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 nauk\u0119 do poszukiwa\u0144 dowod\u00f3w na poparcie swojej s\u0142abej wiary. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki uwa\u017ca, \u017ce prawdziwa wiara dowod\u00f3w nie potrzebuje, dlatego szukanie ich w \u015bredniowiecznych fa\u0142szywych relikwiach wydaje si\u0119 by\u0107 \u017ca\u0142osne.<\/em>
\nOdpowied\u017a:
\nTypowa reakcja ateusza, kt\u00f3ry zawsze si\u0119 m\u0105drzy i poucza wierz\u0105cych jaka powinna by\u0107 doktryna Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Szkoda s\u0142\u00f3w.
\nBibliografia:<\/u><\/em><\/p>\n

    \n
  1. Steven D. Schafersman: <\/em>The Skeptical Shroud of Turin Website<\/em><\/a>; <\/em>Unraveling the Shroud of Turin<\/em><\/a><\/li>\n
  2. Karol Sabath, numer specjalny \u201eWiedza i \u017bycie\u201d. Wi\u0119cej informacji na temat kontrowersji zwi\u0105zanymi z py\u0142kami mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c w artyku\u0142ach S D. Schafersman\u2019a <\/em><\/li>\n
  3. Joe Zias: <\/em>Crucifixion In Antiquity. <\/em>The Anthropological Evidence<\/em><\/a><\/li>\n
  4. Uri Barouch, Daniel C. Scavone, Tamar Schick: film dokumentalny \u201eWielkie tajemnice historii \u2013 Ca\u0142un Tury\u0144ski\u201d (\u201eThe Mysterious Man on the Shroud\u201d) <\/em><\/li>\n
  5. Barrie Schwortz: <\/em>Are There Coins Over The Eyes of the Face on the Shroud of Turin?<\/em><\/a> Film dokumentalny \u201cOdwieczne tajemnice \u015bwiata\u201d Hagi film i video 1995 <\/em><\/li>\n
  6. Johannes Thiele: <\/em>Biczownicy<\/em><\/a><\/li>\n
  7. Walter McCrone, <\/em>McCrone Research Institute<\/em><\/a><\/li>\n<\/ol>\n

    Odpowied\u017a:
    \nIdeologiczne agitki Schafersmanna, par\u0119 artyku\u0142\u00f3w popularnonaukowych, troch\u0119 wyrwanych fragment\u00f3w z film\u00f3w dokumentalnych i oczywi\u015bcie McCrone. Niech Czytelnicy sami sobie por\u00f3wnaj\u0105 to sobie z moimi \u017ar\u00f3d\u0142ami.
    \nInne teksty warte przeczytania:<\/em><\/p>\n