{"id":144,"date":"2017-07-20T07:28:41","date_gmt":"2017-07-20T05:28:41","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=144"},"modified":"2017-07-20T07:28:41","modified_gmt":"2017-07-20T05:28:41","slug":"co-jest-prawdziwe-i-natchnione-w-pismie-sw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/co-jest-prawdziwe-i-natchnione-w-pismie-sw\/","title":{"rendered":"Co jest prawdziwe i natchnione w Pi\u015bmie \u015aw?"},"content":{"rendered":"

Por\u00f3wnuj\u0105c dwa przek\u0142ady biblijnej opowie\u015bci o Kainie i Ablu, zauwa\u017cy\u0142em znacz\u0105ce r\u00f3\u017cnice. Pozornie drobiazg, ale u\u015bwiadomi\u0142 mi on wielki problem, z kt\u00f3rym nie umiem sobie poradzi\u0107. Bo jaki my mamy tak naprawd\u0119 dost\u0119p do natchnionego s\u0142owa? Przecie\u017c takich, a mo\u017ce i powa\u017cniejszych r\u00f3\u017cnic, jest w r\u00f3\u017cnych t\u0142umaczeniach wiele, a ka\u017cda z nich mo\u017ce prowadzi\u0107 do r\u00f3\u017cnych interpetacji.<\/i>
\nJak z tym sobie radzi\u0107? Wewn\u0119trznie, dla siebie, jako\u015b sobie daj\u0119 rad\u0119. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce od samego pocz\u0105tku, od pierwszych zg\u0142osek orygina\u0142u Pisma doskona\u0142y Pan pos\u0142uguje si\u0119 niedoskona\u0142ymi narz\u0119dziami – lud\u017ami. Autorami, t\u0142umaczami, interpretatorami… I teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno…<\/i>
\nTo jednak nie usuwa bardzo niepokoj\u0105cego „ale”, kt\u00f3re mimo wszystkich wyja\u015bnie\u0144 pozostaje gdzie\u015b w tyle g\u0142owy. Mamy przecie\u017c d\u0105\u017cy\u0107 do Prawdy, trwa\u0107 przy Prawdzie, bez niej wolno\u015b\u0107 jest k\u0142amstwem. Ale jak do tej Prawdy dotrze\u0107, skoro nie umiemy nieraz jednoznacznie zrozumie\u0107 nawet danego nam przez samego Boga tekstu \u015bwi\u0119tego? Skoro nawet specjali\u015bci od Biblii, znaj\u0105cy \u015bwietnie jej j\u0119zyki oryginalne, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w rozumieniu tego tekstu?<\/i>
\nJak wiadomo, nie ma przek\u0142ad\u00f3w idealnych, ka\u017cdy przek\u0142ad zawiera w sobie jakie\u015b elementy interpretacji. R\u00f3\u017cnice w przek\u0142adach dotycz\u0105 przede wszystkim jakich\u015b odmienno\u015bci w interpretacjach danego tekstu. Zatem Pa\u0144ski problem sformu\u0142owa\u0142bym nast\u0119puj\u0105co: Jak to mo\u017cliwe, \u017ce ten sam \u015bwi\u0119ty tekst jest wewn\u0105trz tego samego katolickiego Ko\u015bcio\u0142a r\u00f3\u017cnorako interpretowany?
\nDok\u0142adnie ten sam problem mia\u0142 \u015bw. Augustyn. Zastanawia\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie nad jakim\u015b zdaniem z Biblii (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, r\u00f3wnie\u017c z Ksi\u0119gi Rodzaju) i zacz\u0105\u0142 si\u0119 niepokoi\u0107, czy mo\u017cliwe jest ustalenie z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, jaki sens w\u0142o\u017cy\u0142 w to zdanie autor natchniony: „Napisa\u0142 te s\u0142owa Moj\u017cesz, napisa\u0142 i odszed\u0142, przeszed\u0142 st\u0105d do Ciebie. Nie ma go ju\u017c tu, gdzie ja jestem. Gdyby tu by\u0142, chwyci\u0142bym go za r\u0119ce i prosi\u0142, w imi\u0119 Twoje b\u0142aga\u0142, aby mi to wyja\u015bni\u0142. Nadstawi\u0142bym pilnie moich cielesnych uszu, a z jego ust wydobywa\u0142yby si\u0119 d\u017awi\u0119ki s\u0142\u00f3w. Gdyby m\u00f3wi\u0142 po hebrajsku, jego s\u0142owa daremnie ko\u0142ata\u0142yby do moich uszu, ich tre\u015b\u0107 nie przenikn\u0119\u0142aby do mojego umys\u0142u. Gdyby m\u00f3wi\u0142 po \u0142acinie, rozumia\u0142bym, co m\u00f3wi. Lecz sk\u0105d bym wiedzia\u0142, \u017ce m\u00f3wi prawd\u0119? Gdybym i to wiedzia\u0142, czy m\u00f3g\u0142bym to wiedzie\u0107 od niego?” (Wyznania<\/i> 11,3)
\nTo ostatnie zdanie ju\u017c zapowiada kierunek, w kt\u00f3rym p\u00f3jdzie my\u015bl Augustyna. Mianowicie Augustyn wcale nie czuje si\u0119 oddalony od prawdy Bo\u017cej przez to, \u017ce nie ma ludzkich sposob\u00f3w absolutnego upewnienia si\u0119, \u017ce jego rozumienie \u015bwi\u0119tego tekstu jest prawdziwe. Przecie\u017c nawet gdyby mia\u0142 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, i tak ostateczn\u0105 instancj\u0105 rozstrzygaj\u0105c\u0105 jego niepokoje by\u0142by B\u00f3g \u017bywy, do kt\u00f3rego mamy dost\u0119p przez wiar\u0119, a kt\u00f3ry daje nam duchowe rozumienie swojego s\u0142owa. Pos\u0142uchajmy jednak samego Augustyna:
\n„G\u0142\u0119boko we mnie, w o\u015brodku mojego my\u015blenia Prawda, kt\u00f3ra nie przemawia ani po hebrajsku, ani po grecku, ani po \u0142acinie, ani w jakiejkolwiek innej mowie – bo ona przemawia bez ust i j\u0119zyka, bez d\u017awi\u0119cz\u0105cych sylab – tak by m\u00f3wi\u0142a: On prawd\u0119 g\u0142osi. A ja, od razu upewniony, z ca\u0142\u0105 ufno\u015bci\u0105 powiedzia\u0142bym temu Twojemu m\u0119\u017cowi: Prawd\u0119 g\u0142osisz. Poniewa\u017c jednak nie mog\u0119 Moj\u017cesza zapyta\u0107, pytam Ciebie, Prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 nape\u0142niony Moj\u017cesz g\u0142osi\u0142 rzeczy prawdziwe – Ciebie, Bo\u017ce m\u00f3j, pytam, Ciebie b\u0142agam – przebacz grzechy moje i jak da\u0142e\u015b tamtemu s\u0142udze Twemu takie rzeczy g\u0142osi\u0107, tak mnie pozw\u00f3l je zrozumie\u0107” (tam\u017ce).
\n\u015aw. Augustyn \u017cy\u0142 tysi\u0105c sto lat przed Lutrem i by\u0142o dla niego czym\u015b oczywistym, \u017ce istotnym kryterium, wed\u0142ug kt\u00f3rego mo\u017cna rozpozna\u0107 autentyczno\u015b\u0107 owej Prawdy, przemawiaj\u0105cej we wn\u0119trzu cz\u0142owieka, jest zgodno\u015b\u0107 jej nauki z wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swojej wierze m\u00f3g\u0142by zb\u0142\u0105dzi\u0107, wyklucza\u0142 tak stanowczo, i\u017c nie zawaha\u0142 si\u0119 napisa\u0107: „Je\u017celi kto\u015b wyci\u0105gnie z tych naszych Ksi\u0105g rzeczy przeciwne wierze katolickiej, to albo wyka\u017cemy ca\u0142y ich fa\u0142sz, albo b\u0119dziemy niewzruszenie wierzy\u0107, \u017ce jest to fa\u0142sz” (Wyk\u0142ad dos\u0142owny Ksi\u0119gi Rodzaju<\/i>1,41). Zatem Augustyn got\u00f3w by\u0142 wierzy\u0107 w prawd\u0119 wiary katolickiej r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas, gdyby nie umia\u0142 jej uzasadni\u0107. Nie wynika to z \u017cadnego doktrynerstwa. On po prostu z ca\u0142\u0105 dos\u0142owno\u015bci\u0105 wierzy\u0142 obietnicy Pana Jezusa, \u017ce b\u0119dzie ze swoim Ko\u015bcio\u0142em „przez wszystkie dni a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata” (Mt\u00a028,20<\/a>) i \u017ce Jego Duch \u015awi\u0119ty „b\u0119dzie nam przypomina\u0142 wszystko, co On nam powiedzia\u0142” (J\u00a014,26<\/a>).
\nMaj\u0105c te dwie pewno\u015bci – \u017ce Pismo \u015awi\u0119te jest nieomylnym s\u0142owem Bo\u017cym i \u017ce sam Duch \u015awi\u0119ty czuwa nad wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a – Augustyn nie l\u0119ka si\u0119 ju\u017c pluralizmu interpretacji biblijnych, je\u015bli tylko mieszcz\u0105 si\u0119 one wewn\u0105trz wiary katolickiej: „Czy\u017c mo\u017ce mi przynie\u015b\u0107 szkod\u0119 to, \u017ce tamtym s\u0142owom z Ksi\u0119gi Rodzaju mo\u017cna nada\u0107 par\u0119 r\u00f3\u017cnych interpretacji, z kt\u00f3rych ka\u017cda mo\u017ce by\u0107 prawdziwa? Jak\u0105\u017c – powtarzam – mo\u017ce mi to przynie\u015b\u0107 szkod\u0119, \u017ce inaczej ni\u017c kto\u015b inny rozumiem my\u015bl owego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry tamte s\u0142owa zapisa\u0142? Wszyscy, kt\u00f3rzy je czytamy, staramy si\u0119 je przenikn\u0105\u0107, usi\u0142ujemy zrozumie\u0107, co chcia\u0142 wyrazi\u0107 autor. Skoro wierzymy, \u017ce pisa\u0142 prawd\u0119, nie b\u0119dziemy tak lekkomy\u015blni, \u017ceby przypisywa\u0107 mu cokolwiek, o czym wiemy, albo mniemamy, \u017ce jest fa\u0142szem” (Wyznania<\/i> 12,18).
\nWielo\u015b\u0107 – mieszcz\u0105cych si\u0119 w naszej wsp\u00f3lnej wierze katolickiej – interpretacji tego samego \u015bwi\u0119tego tekstu wynika, zdaniem Augustyna, st\u0105d, \u017ce w ko\u0144cu jest to naprawd\u0119 s\u0142owo Bo\u017ce, zatem poszczeg\u00f3lny cz\u0142owiek mo\u017ce uszczkn\u0105\u0107 z niego zaledwie cz\u0105stk\u0119. Co wi\u0119cej, nawet wszystkie dokonane w wierze katolickiej interpretacje danego tekstu razem wzi\u0119te nie ogarniaj\u0105 ca\u0142ej zawartej w nim prawdy, bo jest ona niezg\u0142\u0119biona. Z g\u00f3ry przepraszam, \u017ce tym razem cytat b\u0119dzie bardzo d\u0142ugi:
\n„Kiedy wi\u0119c s\u0142ysz\u0119, jak ludzie m\u00f3wi\u0105: Moj\u017cesz mia\u0142 to na my\u015bli; albo: Nie, Moj\u017cesz mia\u0142 na my\u015bli tamto – s\u0105dz\u0119, \u017ce tak trzeba w duchu pobo\u017cno\u015bci odpowiedzie\u0107: Czemu nie mia\u0142by na my\u015bli i tego, i tamtego, skoro obie opinie s\u0105 prawdziwe? A je\u015bliby kto\u015b dostrzeg\u0142 w jego s\u0142owach jeszcze trzecie i czwarte znaczenie albo jak\u0105kolwiek ilo\u015b\u0107 znacze\u0144, czemu\u017c nie mieliby\u015bmy przyj\u0105\u0107, \u017ce wszystkie te znaczenia dostrzega\u0142 Moj\u017cesz, przez kt\u00f3rego B\u00f3g jedyny dostosowa\u0142 Pismo \u015awi\u0119te do umys\u0142\u00f3w wielu ludzi, aby wszyscy w nim widzieli prawdy, lecz nie wszyscy te same prawdy w poszczeg\u00f3lnych miejscach? Co do mnie, o\u015bwiadczam z ca\u0142\u0105 szczero\u015bci\u0105 i stanowczo\u015bci\u0105, \u017ce gdyby mnie powo\u0142ano do napisania tekstu wyposa\u017conego w najwy\u017csz\u0105 powag\u0119, wola\u0142bym tak go uj\u0105\u0107, \u017ceby w moich s\u0142owach rozbrzmiewa\u0142y echem wszystkie prawdy, jakie by ktokolwiek w omawianym zagadnieniu m\u00f3g\u0142 dostrzec, ni\u017c bym mia\u0142 tak wyra\u017anie naucza\u0107 jak\u0105\u015b jedn\u0105 prawd\u0119, \u017ce to wyklucza\u0142oby wszelkie inne interpretacje, cho\u0107by nie zawiera\u0142y \u017cadnego fa\u0142szu, od kt\u00f3rego trzeba by si\u0119 odci\u0105\u0107. Nie b\u0119d\u0119, o Bo\u017ce m\u00f3j, w\u0105tpi\u0142 lekkomy\u015blnie, \u017ce na taki dar zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie Moj\u017cesz u Ciebie. Kiedy zapisywa\u0142 owe s\u0142owa, u\u015bwiadamia\u0142 sobie i przemy\u015bliwa\u0142 wszelkie prawdy, jakie w nich my zdo\u0142ali\u015bmy odnale\u017a\u0107, jak i te, kt\u00f3rych odnale\u017a\u0107 jeszcze nie zdo\u0142ali\u015bmy ani teraz odkry\u0107 nie umiemy, kt\u00f3re jednak s\u0105 w tych s\u0142owach zawarte” (Wyznania<\/i>12,31).
\nCo wi\u0119cej, nie ma nieszcz\u0119\u015bcia nawet w\u00f3wczas, kiedy tekst \u015bwi\u0119ty zrozumiemy niew\u0142a\u015bciwie i dopatrzymy si\u0119 w nim sensu, jakiego w nim nie ma. Ale pod dwoma warunkami: \u017ce nie wynika to z naszej nonszalancji wobec Pisma \u015awi\u0119tego i \u017ce owa id\u0105ca obok tekstu interpretacja autentycznie p\u0142ynie z wiary i wiar\u0119 \u017cywi. „P\u00f3ki wi\u0119c – pisze \u015bw. Augustyn – ka\u017cdy z nas si\u0119 stara, jak mo\u017ce, o to, aby odczyta\u0107 w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym taki sens, jaki zamierzy\u0142 w ka\u017cdym wypadku autor, to c\u00f3\u017c w tym mo\u017ce by\u0107 z\u0142ego, je\u015bli ktokolwiek z nas takie \u017cywi mniemanie, jakie Ty, \u015bwiat\u0142o wszystkich rzetelnych umys\u0142\u00f3w, ukazujesz mu jako prawdziwe – cho\u0107by nawet nie tak\u0105 tre\u015b\u0107 w tym miejscu chcia\u0142 wyrazi\u0107 sam autor, kt\u00f3ry jednak r\u00f3wnie\u017c da\u0142 wyraz prawdzie?” (Wyznania<\/i> 12,18).
\nW tym miejscu mo\u017cemy sobie wyra\u017anie u\u015bwiadomi\u0107 co\u015b, czego wielu dzisiejszych chrze\u015bcijan nie rozumie: S\u0142owo Bo\u017ce nie ko\u0144czy si\u0119 na wyrazach tekstu natchnionego. Poprzez wyrazy tekstu, je\u015bli czytamy je w wierze, wchodzimy w Bo\u017c\u0105 Rzeczywisto\u015b\u0107, przyst\u0119pujemy do samego Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry \u017cyje i chce nas obdarza\u0107 swoj\u0105 moc\u0105 uzdrawiaj\u0105c\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105. B\u00f3g objawi\u0142 nam nie Pismo \u015awi\u0119te, tylko swoj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do nas, ostatecznie za\u015b objawi\u0142 nam samego Syna swojego Jednorodzonego. Pismo \u015awi\u0119te nie jest s\u0142owem objawionym, jest s\u0142owem natchnionym przez Ducha \u015awi\u0119tego i dlatego \u015bwiadczy nieomylnie o prawdzie tego objawienia Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej dokonuje si\u0119 nasze zbawienie. Ka\u017cde zdanie Pisma jest \u015bwi\u0119te i nieomylne, ale wszystkie razem s\u0105 \u015brodkiem, aby\u015bmy mogli zanurzy\u0107 si\u0119 w tej Prawdzie, kt\u00f3rej na imi\u0119 Jezus Chrystus.
\nBo\u017ce uchowaj, gdyby Pan mia\u0142 opacznie zrozumie\u0107 moje s\u0142owa, jakobym chcia\u0142 pomniejszy\u0107 znaczenie Pisma \u015awi\u0119tego. Wr\u0119cz przeciwnie, dopiero w tej perspektywie mamy szanse otworzy\u0107 si\u0119 na religijne g\u0142\u0119bie zawarte w tek\u015bcie natchnionym. Literacki jego wymiar, owszem, jest wa\u017cny, ale niepor\u00f3wnanie wa\u017cniejsze jest to, abym Pismo \u015awi\u0119te czyta\u0142 jako cz\u0142owiek ubiegaj\u0105cy si\u0119 o czysto\u015b\u0107 serca i spragniony mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej. To w\u0142a\u015bnie dlatego mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce dyplomowany biblista albo s\u0142awny teolog mniej rozumie s\u0142owo Bo\u017ce ni\u017c \u017carliwy w wierze analfabeta, kt\u00f3ry ma dost\u0119p do Pisma \u015awi\u0119tego tylko za po\u015brednictwem s\u0142uchu.
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w
\n